Депрессивті қалалардың өзекті мәселелері және оларды шешу жолдары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 ДЕПРЕССИВТІ ШАҒЫН ҚАЛАЛАР ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ
ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНА ЫҚПАЛ ЕТУШІ
ФАКТОРЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 «Депрессивті шағын қала» ұғымы және оны бағалау өлшемдерi ... ... ... ..7
1.2 Депрессивті қалалардың әлеуметтік.экономикалық дамуының артта
қалу себептері және оған ықпал етуші факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3 Қазақстандағы депрессивті шағын қалалардың жалпы сипаттамасы ... ... ... 18

2. ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ АРҚАЛЫҚ ҚАЛАСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.1 Арқалық қаласының экономикалық.қаржылық әлеуетінің
даму жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2 Қаланың инженерлік инфрақұрылымдарының дамуы және «Шұбаркөл.
Арқалық» теміржол желісінің қала үшін әлеуеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.3 Қаланың әлеуметтік дамуы және «Бизнестің жол картасы 2020»
бағдарламасының аймақтағы жүзеге асырылу жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... .33

3 ДЕПРЕССИВТІ ҚАЛАЛАРДЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
3.1 Депрессивті қалаларды дамытудың негізгі бағыттары және әлеуметтік.
экономикалық дамуы мен инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
3.2 Арқалық өңірінің қазіргі таңдағы өзекті мәселелері және ары қарай
дамытудың мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
3.3 Бір салалы қалаларды дамытудың 2012 . 2020 жылдарға арналған
бағдарламасы негізінде Арқалық қаласын алдағы уақытта дамыту
перспективасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Депрессивті шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту мәселесі тек қана сол шағын қаланы дамытудан әлдеқайда үлкен нәрсені көздейді. Бұл сол қаланы қамтитын бүкіл қатынастар жүйесінің дамуы болып табылады.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл республика тұрғындары өз бастарынан бірқатар ауыртпалықтарды өткізсе де, елдің шағын аймақтары ырықтарынан тыс әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың, ерекше климаттық-жағрафиялық келбеттердің, сонымен бірге, әкімшілік реформалардың кемшіліктері, қисынсыздықтары мен жетіспеушіліктерінің кесірінен депрессивті шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының түйіткілді мәселелері жетерлік.
Бұл диссертациялық жұмыстың өзектілігі сол, мұнда ел экономикасының көшін түзеген бүгінгі таңда әлі де болса өтпелі экономика кезінде өзінің әлеуметтік-экономикалық даму келбетін жоғалтқан, өмір сүруге қажетті инфрақұрылымдары қираған, тоналған шағын депрессивті қалалар баршылық. Депрессивті шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту бүгiнгi таңда өзектi мәселелердiң алдыңғы қатарында тұр. Үкімет алдына қойылған басты міндеттің бірі даму әлеуеті төмен шағын қалаларды елде жүргізіліп жатқан кешенді индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының негізінде дамыту.
Диссертациялық жұмыстың ғылыми жаңашылдығы мен практикалық маңыздылығы негізінде депрессивті шағын қала халқының тұрақты дамуы тек халық үшін лайықты тұрмыс жағдайларын жасағанда, депрессивті шағын қалалық жағдайларға бейімделген әлеуметтік-экологиялық-экономикалық жүйе құрылғанда, антропогендік ықпал мен табиғи жер бедерін жоюға қарсы әрекет жасалғанда, мәдени құндылықтар қорғауға алынғанда, табиғи қорларды ауыл шаруашылығының, жергілікті өнеркәсіптің, туризм мен адам тіршілігінің басқа салаларын қалпына келтіру мақсаттарына сай ұзақ мерзім бойына пайдалану қамтамасыз етілгенде ғана мүмкін бола алады деген ой жатыр.
Диссертациялық жұмыс депрессивті шағын қалаларды жандандыру, қаладағы әлеуметтік әрі экономикалық байланыстарды қалпына келтірудің біртұтас үдерісінің құрам бөлігі ретінде қарастырылады
Жұмыста қазіргі мынадай ғылыми мәселелерді шешу көзделген, яғни депрессивті шағын қалаға түсінік бере отырып, оның әлеуметтiк-экономикалық дамуын бағалау өлшемдерiн негіздеу; депрессивті қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының артта қалу себептерін, ықпал етуші факторларын анықтау; Қазақстандағы депрессивті қалалардың жай-күйін сипаттау; мысал ретінде Текелі депрессивті шағын қаласының жалпы сипаттамасын және ағымдағы әлеуметтік-экономикалық, инженерлік инфрақұрылымдарын талдау; түйткілді мәселелеріне тоқталу; қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуы мен инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру жолдарын қарастыру көзделген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Аяған А.К. Социально-экономические и политические последствия трансформации казахстанского общества. //Саясат. -2003-№3.-с 5-15
2 Мустафаев А.М. Социально-экономические процессы в Казахстане за 1995-2005 //Саясат. 2006. № 3. с. 56-61.
3 «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, экономика үшін, халық үшін». Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан халқына жолдауы. //Егемен Қазақстан. 19 наурыз 2004 жыл. 4 б.
4 Материалы (исследования по оценке нужд сельских общин, общинные проекты) реализации программы «Охват общин» Каунтерпарт казахстан за 2001-2002 годы. с. 43-57.
5 Елдi мекендердiң экономикалыќ болашағын анықтау және әлеуметтік саясат пен инфраќұрылымды дамыту стратегиясы. Алматы, 2003ж. 19-23 б.
6 Сундетулы Ж., Көмекбаева Ж. Әлеуметтік-экономикалық дамуды болжау және жоспарлау. Алматы. «Ғылым», 2002. 102-116 б.
7 Бляхман А. А. Оценка социально-экономического потенциала региона. Автореферат. Санкт-Петербург, 2009. с. 7-26.
8 Тасмагамбетов И.Н. Социально-экономическое обновление Казахстана: тенденции и приоритеты. Алматы: ИРК, 2002. с. 33-38.
9 Государственная программа развития сельских территорий РК на 2004-2010гг. с. 7-21.
10 Ломакович В. А. Проблема устойчивого развития средних и малых городов Казахстана. г. Рудный. с.4
11 Шағын қалаға айрықша назар аударылады. Ішкі және сыртқы саясаттың 2003 жылғы негізгі бағыттары туралы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 4 мамыр, 2002 ж. 2-3 б.
12 Ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары (сәйкес жылға) ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауы. 2б.
13 «Адам дамуы туралы есеп», Алматы, 2001ж. 23-42 б.
14 Шағын қалаларды дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасы. Астана, 2003 ж. 3-32 б.
15 Қазақстандағы ауылдың дамуы: мәселелер мен келешек мүмкіндіктері. БҰҰ-на ЕСЕП. Астана, 2006. 9-11 б.
16 Назарбаев Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства. – Алматы: РГЖИ «Дауір», 1992. с. 86-93.
17 «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын жақсарту» ел президентінің Қазақстан халқына жолдамасы. Астана, 1997. 3-17 б.
18 Арқалық қаласының 2011-2015 жылдарға арналған даму бағдарламасы. Арқалық, 2010. 3-16 б.
19 Информация о социально-экономическом развитии сельских территорий г. Аркалык. Аркалык, 2007г. с.9-14.
20 Пояснительная записка по выполнению региональной программы «Развития сельских территории» г. Аркалык за 2004 года. с. 3
21 Сравнительный анализ социально-экономического развития сельских территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г. с. 2-3
22 2004-2006 жылдары қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау. Арқалық қ., 2006ж. 2-5 б.
23 Арғынбаев Ж. «Текелінің келешегіне деген сенім зор». //Егемен Қазақстан, 2005ж., №29. 3 б.
24 Динамика реализации региональной программы развития г. Аркалык. Аркалык, 2005. с.4-6
25 2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының экономикалық және әлеуметтік дамыту Бағдарламасы. Арқалық, 2004ж. 9-13 б.
26 2007-2009 жылдарға қаланың экономикалық дамуын қаматамасыз ету экономика саласындағы модеринизациялау. Арқалық, 2006ж.
27 Малые городы – стратегический фактор процветания. //Экономика. 2004г. №7. 32-37 б.
28 Назарбаев Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства. – Алматы: РГЖИ «Дауир», 1992. с. 43-49
29 Куничкина Н. С. Проблемы развития малых городов России, 2005.
30 Концепция региональной политики РК на 2002-2006 годы. Одобрена постановлением Правительства РК от 07.12.2001 года, № 1598.
31 Пустовгаров Ю. Нам нужна экономика, базирующаяся на инновационной модели развития // Экономика и управление, 2007. № 2. с. 15.
32 Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейiнгi аумақтық даму стратегиясы. ҚР ПҮАЖ-ы, 2006 ж., N 31, 337-құжат. 46-54 б.
33 Арқалық қаласының 2011-2013 жылдарға арналған даму бағдарламасы. Арқалық, 2010. 13-32 б.
        
        Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: «Депрессивті қалалардың өзекті мәселелері және
оларды шешу жолдары»
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..............................................4
1 Депрессивті шағын қалалар түсінігі және олардың
әлеуметтік-экономикалық дамуына ықпал ... ... ... ... ... және оны бағалау
өлшемдерi..............7
1.2 ... ... ... ... ... ... және оған ықпал етуші
факторлар...........................................11
1.3 Қазақстандағы депрессивті шағын қалалардың жалпы
сипаттамасы............18
2. Қостанай облысы Арқалық қаласының әлеуметтік
экономикалық даму ... ... ... ... ... Қаланың инженерлік инфрақұрылымдарының дамуы және «Шұбаркөл-
Арқалық» теміржол желісінің қала үшін
әлеуеті.............................................30
2.3 Қаланың әлеуметтік ... және ... жол ... ... ... жүзеге асырылу
жағдайы.................................33
3 Депрессивті қалалардың өзекті мәселелері және
оларды ... ... ... дамытудың негізгі бағыттары және әлеуметтік-
экономикалық дамуы мен инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру
жолдары.....................................................................
.......................................... 43
3.2 Арқалық өңірінің қазіргі таңдағы өзекті мәселелері және ары ... Бір ... ... ... 2012 – 2020 жылдарға арналған
бағдарламасы негізінде Арқалық қаласын алдағы уақытта дамыту
перспективасы...............................................................
.......................................54
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................62
Пайдаланылған ... ... ... ... ... дамыту
мәселесі тек қана сол шағын қаланы дамытудан ... ... ... Бұл сол ... қамтитын бүкіл қатынастар жүйесінің дамуы болып
табылады.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл республика тұрғындары өз бастарынан
бірқатар ауыртпалықтарды ... де, ... ... ... ... ... ... ерекше климаттық-жағрафиялық
келбеттердің, сонымен бірге, ... ... ... мен ... кесірінен депрессивті шағын
қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының түйіткілді мәселелері жетерлік.
Бұл диссертациялық жұмыстың ... сол, ... ел ... түзеген бүгінгі таңда әлі де болса өтпелі экономика кезінде өзінің
әлеуметтік-экономикалық даму ... ... өмір ... ... қираған, тоналған шағын депрессивті қалалар баршылық.
Депрессивті шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан ... ... ... мәселелердiң алдыңғы қатарында тұр. Үкімет алдына қойылған
басты міндеттің бірі даму ... ... ... ... елде жүргізіліп
жатқан кешенді индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... жаңашылдығы мен практикалық маңыздылығы
негізінде депрессивті шағын қала халқының тұрақты дамуы тек ... ... ... ... жасағанда, депрессивті шағын қалалық жағдайларға
бейімделген әлеуметтік-экологиялық-экономикалық жүйе ... ... мен ... жер ... ... ... әрекет жасалғанда,
мәдени құндылықтар қорғауға алынғанда, табиғи қорларды ауыл шаруашылығының,
жергілікті ... ... мен адам ... ... салаларын
қалпына келтіру мақсаттарына сай ұзақ мерзім бойына пайдалану қамтамасыз
етілгенде ғана мүмкін бола алады деген ой ... ... ... ... ... жандандыру, қаладағы
әлеуметтік әрі экономикалық байланыстарды қалпына келтірудің ... ... ... ... ... қазіргі мынадай ғылыми мәселелерді шешу көзделген, яғни
депрессивті ... ... ... бере ... оның әлеуметтiк-экономикалық
дамуын бағалау өлшемдерiн негіздеу; депрессивті қалалардың әлеуметтік-
экономикалық дамуының артта қалу ... ... ... факторларын
анықтау; Қазақстандағы депрессивті ... ... ... мысал
ретінде Текелі депрессивті шағын қаласының жалпы ... ... ... ... инфрақұрылымдарын талдау;
түйткілді мәселелеріне тоқталу; қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуы мен
инженерлік ... ... ... ... ... бойынша қазіргі ахуалды бағаласақ, қазіргі кезде депрессивті
шағын қалаларды реформалау жөніндегі мемлекеттік саясат ... ... үшін ... ... ... мен өздерін өздері дамытуын қолдау
үшін жағдай жасауда. Бұл адамдарға өкілеттілікті беруді, олардың ... ... ... іздестіруге, шешімдер қабылдау мен оларды
жүзеге асыру жауапкершілігін мойнына алуға деген білім ... ... ... ... ... ... ... қатысу механизмдерін
енгізу мен кеңінен тарату қала тұрғынын жаңа сапалық деңгейде дамытады.
Жұмыстың мақсаты - ... ... ... дамыту бағдарламасына
сәйкес тәуелсiздiк жылдарында экономикалық күйзелiске ұшыраған Қазақстанның
депрессивті шағын қалаларының даму әлеуетiн ... және осы ... даму ... ... ... ... үшін мынадай міндеттерді шешу керек:
- депрессивті шағын қала түсінігі және оны ... ... ... шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының артта
қалу себептері және оған ... ... ... ... ... депрессивті шағын қалаларға сипаттама беру;
- Арқалық депрессивті ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық ахуалын талдау;
- Арқалық шағын қаласының инженерлік инфрақұрылымдарын талдау;
- Арқалық қаласының негізгі түйткілді мәселелеріне ... ... ... ... ... ... және ... дамуы мен инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру жолдарын
қарастыру;
- Арқалық депрессивті шағын қаласын орта мерзімді болашақта тұрақты
әлеуметтік-экономикалық дамытудың кешенді бағдарламасына тоқталу.
Диссертация ... ... ... ... ... ... қалалары және оның ішінде Текелі қаласы алынған.
Диссертация жұмысының теориялық және әдіснамалық негізі ретінде ... ... ... ... ... ... жіктеу, жинақтау
т.б. тәсiлдерi қолданылған. ... ... ... жазу ... ... ... ... тәжірибе
сияқты зерттеудің эмпирикалық әдістері мен құрылымдық талдау тәсілдері де
қолданылды.
Диссертация жұмысының ақпараттық көздері ретінде ҚР Президентінің ... ... ... ... ... ... 2004-2010
жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы, сондай-ақ, тақырыпқа сәйкес
отандық және шетелдік ... ... ... да ... мен ... ... агенттігінің материалдары,
сонымен қатар, зерттеу объектісі болып табылатын қалалық ... мен ... және ... жоспарлау бөлімінің мәліметтері және
аймақтық бағдарлама бойынша жасалған жылдық есептер, ағымдық ... ... ... ... ... мен
авторлық ғылыми-тәжірибелік жұмыстар пайдаланылды.
Жұмыстың құрылымы мен логикасы ... ... ... Жұмыс депрессивті шағын қалалардың экономикасын, әлеуметтік саланы
немесе ... ... ... ... ... ... ... талдау, әлдебір өзгерістердің салдары мен ақырғы
мақсаттарын неғұрлым толығырақ бағалауды мүмкін етеді.
Осы ... ... ... ... ... ... ... депрессивті шағын қалалардың жiктелу
негiздерi анықталып, оларды әлеуметтiк-экономикалық дамытудың қажеттiлiгi
ашып көрсетiлген.
2. Рыноктық өзгерістер ... ... ... ... ... ... дамуына кедергі жасап, қоғамның мойнына шексіз жүк
болып орналасты. Осы орайда қаладағы ... ... мен ... ... басқарудың тиімділігі жөніндегі мәселе заңды түрде туындады.
Жұмыстың ... ... ... ... мен ... ... отырып, әлеуметтiк-экономикалық дамуына шолу
жасалған. Бұл ... ... ... ... ... ... мен
әлеуметтік саладағы құрылымдардың қазiргi жағдайы мен даму ... ... ... ... ...... ... экономикалық үрдістер толығымен сипатталған.
3. Бүгін қала алдында тұрған мәселелердің ... ... ғана ... ... ... Әлеуметтік дамытудың ауқымды
бағдарламасымен қатар ғана экономикалық өсу адам ... ... үлес қоса ... Оның үстіне жұмысымыздың 2-тарауында талданған
әлеуметтік жағдай тиімді демографиялық саясатты, адам ... ... ... ... үшін ... ... әрі қоғамдық капиталдың дамуы
немесе халықтың қоғам өміріне қатысу мүмкіндіктерін дамытуды көздеген жөн.
Жұмыстың 3 – бөлiмiнде қаланың ... даму ... ... ... ... бағыттары мен нақты салалар ... ... ... мен ... ... ... ... барысында алынған негізгі нәтижелер
ықшамдалған және айшықталған түрде берілген.
Жұмыстың хронологиялық шегі 2004-2010 жылдарды қамтиды.
Жұмыстың құрылымы. ... ... үш ... ... ... ... және қосымшалардан тұрады.
Жұмыстың жалпы көлемі 70 беттен тұрады (қосымшаларды ... ... ... ... ... және ... дамуына ықпал етуші
факторлар
1.1 «Депрессивті шағын қала» ұғымы және оны ... ...... ... ден ... белсенділік әлемі, ауыл –
табиғатқа мойынсұна отырып, соның ... ... ... ... ... Қала – адам ... ... жаңа кеңістікті игеруден
басталатын ауылмен ... жаңа ... ... жартылай
адами, жартылай табиғи емес, толығымен дерлік адами, яғни ... ...... ... ... ... осы ... алғанда да,
мазмұндық тереңділігінен сыр тартсақ та, қала – мәдени ... ... ... ... ... оның ... ... дүние. Тіпті арыға
тереңдер болсақ, қала – өркениет феномені. Ол да жазу, хат, ... ... ... ... ... өркениет тұсында, яғни
мәдениеттің өзін туындатқан табиғи ... ғана ... ... орталығын жасақтағанда дүниеге келетін құбылыс. [1]
Қала болсын, өркениет болсын тайпалық санадан ... ... ... деп айтуға болады. Қала, өркениет әлемі – жаңа ... ... ... және ... сынды қасиеттерге басты назар
аударатын болды. Шындап келгенде, ... ... ... ... ... (Л. ... ... орнықты. Қала – кейінірек
“өркениет” деп аталған мәдениет ... ... ... Сол қалалар
бастапқыда қолөнершілердің жинақталып тұрып жатқан мекені ретінде пайда
болған еді. ... – бір ... ... ... ... шоғыры –
қаланың алғашқы тұрғызушысы да, қаланың алғашқы тұрғыны да.
Жалпы, қолөнер мал шаруашылығы және жер өңдеумен салыстыра алғанда сол
дәуірдің ... ... ... ... ... ... түрі ... дей аламыз. Өйткені, мал шаруашылығын былай қойғанның өзінде, тіпті,
жермен айналысқан шаруашылық түрінің өзі де ... көне әрі ... ... ... дүниеге келген, табиғаттан барды – жан-жануар
мен жерді игеру негізінде пайда болған әрекет түрі. Ал ... ... ... ... ... ... ... танытатын
әрекет түрі. Себебі ол табиғаттағы даяр ... ... соны ... немесе
өңдеуді місе тұтпай, сол ... ... ... ... әрі қолөнер бұйымдары көбінде тікелей өмірлік қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде адамның өзіндік
санасының өсуі орын алды, оның жаңа типі қалыптасты.
Сонымен, нағыз ... ... ... яғни қолөнер
әскери жорықтар мен жер өңдеу өнімдеріне керек-жарақтыны берумен ғана
шектелмей, өз ... ... ... ... түріне айналғанда, көпшілік
тұтынатын тауарды жасау ісін жолға қойғанда, сауда-саттық алмасу-айырбас
мүмкіндігін беретін ақшалай ... ... ғана қала ... ... ... ... басталады. Ауыс-түйісті есептесу
үшін ғылымдар ішіндегі ең ... ...... ... ... ... ... келесі ұрпаққа мирас етудің жаңа тәсілі ... ... ... ... Одан соң сол ... ... қажеттілігінен
туындаған білім берудің әлеуметтік институты дамиды. Дінге ... ... кете ... ... өнер бірте-бірте өз дербестігін сезіне
бастайды. Сөйтіп, қолөнер ... ... ... ... есеп-
қисап, жазу-сызу өрбиді, қалалар салынады, онда кәсіби мамандану процесі
жүреді, білім беру ісі жолға қойылады, мемлекеттік ... ... ... ... біз ... ... ... бекер қала ұғымымен
байланыстырылмағандығын мойындаймыз.
Қазақ тіліндегі “өркениет” сөзінің “өркендеу”, “өсу” деген мағыналық
коннотациясы да өркениеттің ... ... ... бір ... гөрі
кеңірек аймақты қамтып, көбірек байланыстар ... ... ... де біз тегі ... ... жаңа ... сатыны
өркениет ұғымына сыйдырамыз. Қала қашанда орталық. Ол ... ... ... ... және діни ... ... ... әлеуметтанушысы Ф. Теннис қаланы адамдар шоғырланған  ірі елді
мекендер деп қана емес, сонымен бірге, қоғамды ұйымдастырудың жаңашыл ... те ... өмір ... шындық қашанда оны рационалды түсіндіруден
кеңірек әрі күрделірек. Сондықтан да шындық толығымен ... ... ... еді. ... ... ... кету Қала дегенде ауылдағы
көзге көрінетін бірен-саран жанның орнына ... адам көз ... оның ... асығыс-үсігістік, өмір ырғағаының
тезддігі, жылдамдығы деген сынды нақты ... да ... ... ... алады. Ол да өркениет идеясының жемісі.
Қала – тірі организм. Ол өседі, өнеді. Қала алаңнан, ... ... ... ... ... діни көзқарас басым қалалар мешіттен
(ислам елдерінде), не шіркеулерден ... ... қала ... ... ... боран сынды адам ағзасына қауіпті ауа-райының
өзгерістерінен бас сауғалайтын немесе ұрпақ қамын ... ошақ ... ... Қала ... еркін, өз қалауымен бас біріктіріп,
түрлі ұйымдарға жинақталатын ... ... ... ... ... – шексіз коммуникативтік кеңістік, қарым-қатынас аймағы. Сондықтан да
ол коммуникация құралдарының күрделенуімен қатар жүреді, қатар түрленеді.
Шағын ... қала ... ... ... және ... ... ... деңгейде атқаратын
муниципальды құрылымның ерекше субъектісі.
Шағын қалалар деп, халқының саны 50 мың ... ... ... ... ... даму ... зерттеу
кезінде қала тұрғындарының маңызды ерекшеліктеріне көңіл бөлінеді.
Шағын қалалардың мәселелері жайындағы ... және ... ... ... отырып, шағын депрессивті ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты халықтың болуы (халық саны);
❖ атқаратын экономикалық қызметінің ауқымы (қала халқының көбінің
айналысатын қызметінің түрі);
❖ адамдардың ... өмір ... ... ететін әлеуметтік
және Рыноктық инфрақұрылымдардың дамуы;
❖ жергілікті тұрғыдағы мәселелерді шешуге жауапты жергілікті басқару
органдарының болуы;
❖ тұрғын ... өмір сүру ... ... ... ... ... жылдарға
арналған тұжырымдамасы туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2001 жылғы
7 желтоқсандағы N 1598 қаулысына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жатқызудың мынадай өлшемдерi ... ... ... ... ... ... ... өнiмiн өндiру көлемі халықтың жан басына шаққанда орташа
республикалық деңгейдiң 20%-ынан төмен;
❖ ресурстық базаның жоқтығы ... ... ... ... ірі ... ... шалғай
орналасуы;
❖ қалалардың өнiм өткiзудiң iрi ... ... ... үш жыл iшiнде жұмыссыздықтың орташа деңгейi ... ... 50 ... және одан да жоғары болды;
❖ өнеркәсiпте жұмыс iстейтiндердiң орташа айлық ... ... ... ... ... ... 1,5 есе ... өндiрiстiк инфрақұрылымның мешеулiгi;
❖ қолайсыз экологиялық жағдайлар.
Осы өлшемдердiң жиынтығы бойынша тоқыраған қалалар санатына мына ... ... ... ... ... ... ... Алға,
Шалқар (Ақтөбе облысы), ... ... ... ... ... ... ... Арал (Қызылорда ... ... ... ... депрессивті қалалар – сайып келгенде, халықтың ... ... ... ... бен ... ... ... саяси-моральдық және әлеуметтiк факторлардың
өзi-ақ бiзден шағын қала барынша байсалды қарауымызды талап етедi.
Кез келген революциялық ... ... ... ... ауыртпалығының шағын қалаларға түсетiнi мәлiм, әрi мұны тарих та
дәлелдеп отыр. Мұны Қазақстан да бастан кештi.
Әлеуметтiк қолдау шаралары бәрiнен ... қала ... ... деңгейiн қамтамасыз ететiн, ... даму ... ... шағын қалаларға тiршiлiктi қамтамасыз ету инфрақұрылымын
дамытуға бағытталған.
Депрессивті шағын қалалардың келешектiлiгiн айқындау, әлеуетке қол
жеткiзуге әсер ... ... ... және ... негiзiнде
депрессивті қалалардың өсу мүмкiндiктерiн iске ... үшiн ... ... ... ... ... ... талап етедi. [3]
Шағын депрессивті қалаларды бағалау жіктемесі ... ... 1. ... ... ... ... әлеуетін
бағалау жіктемесі
Бұл дипломдық жұмыста шағын қалаларға берілген көптеген анықтамалардың
ішінен біз тек мына анықтамаға тоқталдық.
Сонымен, шағын қала дегеніміз – ... саны 5-тен 50 мың ... ... муниципалдық құрылымның ұйымдастырушы-басқарушылық
қызметін атқаратын, жеткілікті дамымаған өндірістік базасымен ... ... ... ... бар және тұрғын үйдің
төменгі деңгейімен, экстенсивті аз қабатты үйлері бар, жер учаскелерінің үй
шаруашылығына жақын орналасуымен және ... ... ... ... ... ерекше түр.
Шағын депрессивті қалалар көбіне өнеркәсіптік өндірістің бір ... ... да ... өмір сүру қарқындары мен деңгейі сол
өнеркәсіптік өндірістің даму деңгейіне байланысты болады.
Депрессивті шағын қалалардың әлеуметтiк-экономикалық даму ... ... ... ... аса маңызды параметрлер болып,
өлшемдердiң 4 тобы ... ... ... ... даму деңгейi, әлеуметтiк объектiлермен қамтамасыз етiлуi
және экологиялық қауiпсiздiк. ... ... ... даму ... 4 ... ... ... болады. Ол Қосымша А-да келтірілген. [4]
Депрессивті шағын қалалардың әлеуетiн бағалау ... ... ... ... ... әрбiр көрсеткiшке салмақ берiлдi, бұл
олардың ... ... ... ... сомасында сипаттайды.
Экономикалық әлеует көрсеткiштерi неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... ал әлеуметтiк объектiлермен
қамтамасыз етiлу сипаттамалары соңғы салмақты иеленедi.
1.2 Депрессивті қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының артта ... және оған ... ... ... ... ... өзiнде қалыптасқан елдiң экономикалық
әлеуетiн орналастыру экономика құрылымының бұзылуы, iшкi ... ... ... ... ... оны дербес экономикалық
жүйе ретiнде дамыту ... ... ... қажеттi талаптарына
жауап бермейдi.
Қазақстанның әлемдiк шаруашылық жүйесiне ... кiруi ... және ... ... бөлiнiсiнде тар мамандануымен, негiзгi әлемдiк
тауар Рыноктарынан алыстығымен тежелiп отыр, бұл ... ... де, ... ... өңiрлерiнiң де сыртқы Рыноктарға шығуын қамтамасыз ететiн
көлiк-коммуникациялық инфрақұрылымның дамымауымен тереңдей түседi.
Экономиканы рынок ... ... ... ... ... ... бәсекелiк артықшылықтарын да, сол ... ... ... ... байланысты олардың кемшiлiктерiн де
анықтап бердi. Бұл ... ... ... ... ... ... ... күйзелiске ұшыраған аудандар мен елдi ... ... алып ... ... өңiрлiк теңсiздiктер тереңдедi және табиғи
көшi-қон ағымына ... ел ... бiр ... ... уақытта
экономикалық перспективалы емес аумақтарда тұрады. [5]
Бұрын қалыптасқан таратып ... ... өз ... ... ... ... ... жатқан елдi кеңiстiктi экономикалық
ұйымдастыруға сәйкес келмейдi. Бұрын минералдық-шикiзат кен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қалыпты өмiр
сүру үшiн жарамсыз аумақтардағы және даму орталықтарынан шалғайдағы ауылдар
перспективасыз болып қалды.
60 ... ... 10-ы ... ... санатына жатқызылды.
Әлеуметтiк-экономикалық даму әлеуетi бойынша 7512 ауылдық елдi ... ... ... саны 1,8 млн. ... ... 5625 ... (5,2 ... - орташа, 595 АЕМ-нiң (189,9 млн. адам) төмен даму әлеуетi бар ... ... ... жоқ.
Аумақтық дамуды басқару жүйесi орталық және ... ... ... ... ... ... ... Аумақтық
жоспарлау мәселелерiн әртүрлi ведомстволар реттейдi және тұтастай ... ... ... ... ... аяғында біздің елде экономикалық өсудің жаңа
үлгісіне көшу, әлеуметтік-экономикалық қатынастарды ... ... жаңа ... ... яғни жаңа ... көшу ... ... талабының сәйкестілігімен туындады,
бұндай көшу эволюциялық жолмен іске асырылуы ... еді. Жаңа ... ... ... ... оның ... табылады яғни, оның
бағыты адамның қажеттілігін ... ... ... өсуі ... тұрмыс жағдайын жақсарту сондай-ақ осылардың ешқайсысы
орындалмайынша, ... ... ... іске ... даусыз
екені айғақталды.
1992 жылдың басынан бастап еліміздің экономикасының ... ... ... ... енуі бір жағынан бұрынғы СССР елдерімен
экономикалық қарым–қатынастары ... ... ал ... жағынан
республикамыздың экономикасы ашық және әлемдік Рынок алдында қорғансыз
болып қалды. ... ... ... ... ... экономикаға ұқсамайтын, түбегейлі өзгертілген шаруашылық жүйе
пайда болды.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл республика тұрғындары өз ... ... ... де, ... шағын аймақтары ырықтарынан тыс
әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың, ... ... ... ... ... реформалардың кемшіліктері,
қисынсыздықтары мен жетіспеушіліктерінің кесірінен ... ... ... ... ... шағын қалаларында соңғы он ... ... ... ... және ... ... бөлу ... қолайсыз экономикалық жағдай туындады. Олардың өмір сүруін
қолдау ерекше өткір мәселе болып ... ... ... ... ... ... өсуі мен өмір сүру дәрежесінің төмендеуі
- бүгінгі таңдағы қалалық билік органдарының ... ... ... тізімі ғана емес еді. [6]
Сызба 2. Экономиканың ... ... ... салдары
Шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту ұғымы тек қана
сол шағын қаланы дамытудан әлдеқайда үлкен нәрсені көздейді. Бұл сол ... ... ... кешенінің дамуы. Шағын қалаларды жандандыру,
қаладағы әлеуметтік әрі ... ... ... келтірудің
біртұтас үрдісінің құрам бөлігі ретінде қарастырылған. ... ... ... ... ... таңда өзектi мәселелердiң
алдыңғы қатарында тұр.
Қалалардың әлеуметтік жағдайының реттелуі мен депрессивті қалалардың
дамуына үкімет тарапынан көңіл бөлу қала халқының ... ... ... ... ... ... ... 1989-1999 жж. қала халқы
805,3 мың адамға кеміген болса, 1999-2009 жж. 46,3 мыңдық өсім ... жж. ... ... ... 1567,7 мың адам ... ... мен қалалардың даму өзгешеліктері де ішкі көші-қонға
әсер етті. ... ұсақ ... ... ... ... ... дамуына, халықтың өмір сүру сапасы қалалардың табиғи ресурсы мен
өндірістік мүмкіндіктеріне байланысты. [7]
Қазақстанда халқының саны 50 мың адамнан ... ... ... ... бар. 1991-1998 жж. экономикалық  дағдарыстар кезінде депрессиялық
жайға түскен кіші және орта қалалардың ... ... ... кеміді. Бұл
қалалардың өнеркәсіптік өнімі жалпы республикалық ... ... әр ... 20%-дан төмен, ресурстық база жоқтың қасы, қаланың
ірі экономикалық орталықтан қашықта, өнім ... ... алыс ... ... да ... ... ... 50% немесе одан да
жоғары болуы, орташа айлық жалақы ... ... 1,5 есе ... ... ... ... мен ... экологиялық
жағдай халықтың бұл қалалардан көшіп кетуіне әкелді. ... ... ... (7,0 ... ... (8,3 мыңға), Текелі (7,8 мыңға), Зыряновск
(18,4 мыңға), Лениногорск (13,7 ... ... (20,3 ... және ... ... кеміді. 1997 ж. облыс орталықтары болған қалалардағы халық
саны осы облыстарының таратылуынан күрт ... ... ... 1991 ж. 111,1 мың адам ... 1998 ж. 103,4 мың, ал 1999 ... мың, 2000 ж. 89,6 ... түсіп кемісе, 2000 жж. қайтадан өсе бастады
(2009 ж. 92,2 мың). Ал, ... ... ... Есік ... ... ... ... Жетісай, Шардара, Сарыағаш қалалары осы
жылдардың бәрінде халық санын жоғалтпаған ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасына сәйкес,
тәуелсiздiк жылдарында экономикалық күйзелiске ұшыраған шағын ... ... бар және жоқ ... анықтау және осы қалалардың болашақтағы
даму бағытын жоспарлау қажет. Ол үшін төмендегілерді шешу керек:
- ... ... ... ... мен ... ... ... салалары кешенiн мемлекеттiк ... ... ... ... ... қала ... ... асырылуына көз
жеткiзу;
- шағын қаланың аймақтағы артықшылық бағыттарын анықтау және ... қала ... ... етуi мен ... ... ... даму
әлуетi басым қалалық әлеуметтiк және инженерлiк инфрақұрылымдарды дамыту
мүмкiндiктерiн анықтау.
Шағын қалалардың ... ... ... ... проблемалар мен
факторларға тоқталайық.
Шағын қалалардың экономикасы мен әлеуметтiк саласын талдау оларға ... ... ... ... ... бердi. Оларға мыналар жатады:
• шағын қалаларды дамытудың тиiмдi стратегиясы мен бағдарламаларының
болмауы;
... ... ... ... ... ... тәуелдiлiк;
• тұрмыстың төмен деңгейi мен сапасы;
• жұмыссыздықтың жоғары деңгейi;
• қала салатын кәсiпорындарға тым тәуелдi болу;
• өндiрiстiк және көлiктiк инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... бiлiктi жұмысшылар мен мамандардың
жетiспеуi;
• көптеген қалалардың облыс орталықтарынан алыс қашықтықта ... ... ... ... ... жай-күйi;
• экологиялық проблемалар.
Мемлекеттің барлық көлемінде теріс әлеуметтік-экономикалық салдарына
ие болғандықтан және республиканың ... ... ... ... ... ... қалаларды есептемегенде) қатысты болғандықтан
олардың барлығы жылдам көңіл бөлуді талап етті. Мемлекеттегі экономикалық
өсудің ... көп ... ... даму процесін басқару қабілеті
мен анықталады, оның ішінде жаңа ... ... ... КСРО ... экономикалық байланыстың үзілуімен олардың
көпшілігі дәстүрлі өткізу ... ... және ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруы,
кейбір жағдайларда ... ... ... ... Негізгі тұтынушылар болып сол аймақтың ... ... және ең ... ... таяу шет ... байланысты Қазақстанның шағын қалалары әлемдік шаруашылық
байланыстарынан тыс қалды, оларға ... мен ... ... ... Ұлттық астана мен ірі қалалар жұмыс күші ... ... ... ... және ... қызметтер, транспорттық
инфрақұрылым мен ... ... ... Бұл ... ... өсу болып табылады. Өйткені ... мен ... ... үшін ... ... елге ... қазіргі кездегі қызметтерді ... ең ... орны ... экономикалық субъектілер мемлекеттік және реттеуші органдарға
жақын орналасу есебінен ... ... ие ... ... ... ... шағын қалаларға көше
бастауы толықтай заңды. Бүгінгі таңда бұл ... ... және ... ... ... ынталандыру маңызды болып отыр.
Жоғарғы қалалық билік экономикалық өсуге де ... оны ... әсер ете ... ... ... ... әзірлеудің маңызы
зор болып отыр, жоғарғы қалалық ... ... даму ... ... өкілетті және қабілетті болса, олар ... қала ... ... ... ... тигізеді. Осыдан кейін ... ... ... ... ... ... звенолары мен шетел
инвестициялары үшін тартымды органдар бола алады.
Осыдан барып мемлекеттің ауылдың жаппай ... ... ... ... бағалау, ол үшін анықталған ... ... ... мен ... ... тиімді құралдарын әзірлеу қажет.
Сондай-ақ оның көлемі мен ... ... ... ... ... белсенділікті төмендетуге мүмкіндік бермеу қажет, оған ... ... ... ... ... нақты бағыт беру керек.
Рыноктық ... ... ... жоспарлы экономикалық басқару
жүйесінен айырмашылығы оның ... - бөлу ... ... ... ... ... ... қабылданған принцип болып
басқарудың салалық жүйесі табылады. Шағын ... ... ... ... ... шешімдер және материалдық ресурстардың
маңыздылығымен (яғни осы ... ... үшін ... ... егер ... ... онда манаполиялық жеке
меншіктің басым бөлігі ... ... ал егер ... ... ... ... жүйе болмаса, онда ... даму ... ... ... ... ... ... көлемде басқару қызыметін, қаланың қаржы – экономикалық
базасының механизімінің әдістерін, ... ... ... ... ... ... ... туындайды. [9]
Шағын қалалардағы әлеуметтік–экономикалық басқару жағдайлардың
қиындай ... ол ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік жүйенің дамуы ең төменгі ... ... ... ... элементтері арасында терең
сәйкессіздіктер және іші шаруашылықтардың қала ... ... ... ... ... дамуы болмады.
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуының кешенді жоспары іс жүзінде
тек салалық мәселелерді шешу ... ғана ... ол ... ... даму ... ... ... қамтамасыз ету
жағдайы емес еді, ол тек олардың ресурстарын – ... жер, ... ... ... ресурстарын ғана рационалды пайдалану
болды. Бір ... ... ... ... басқару мәселелерінің
теориялық әдіс-тәсілдері мүлдем қанағаттанарлықсыз.
Расында да соңғы уақыттарға дейін облыста қалалық мәселелерді зерттеу,
қалалық ... жеке ... яғни қала ... ... демографиялық, басқарушылық және тағы басқа өзгешеліктерімен
бөлектенген және ... ... және ... негізгі және негізгі емес
аймақтық басқару топтары ретінде салыстыру ... ... яғни ... және қалалар өндіріс процесінде әртүрлі функцияларды ... ... ... ... даму ... басқаруды
іске асыру маңыздылығын түсінбеу онсызда өте қиын әлеуметтік–экономикалық
жағдайды одан әрі тығырыққа тірейді.
Сондықтанда ... ... ... ... ... ... функцияларын тарту үшін ... ... ... ... негізделген шағын қалалардың әлеуметтік–экономикалық
дамуын ... ... ... ... ... қалалардың әлеуметтік–экономикалық дамуын сәтті функциялау үшін
оны ұйымдастырудың озық құралдары мен нақты тетіктерін оның ішінде ... ... ... ... ... ... жүйелі бақылауды
және оңтайлы шешімдерді қабылдауды қолдану аса қажет.
Барлық ... ... аса ... ... ... ... экономиканың қозғаушы күші кәсіпкерлікке айрықша назар аудару
керек. ... ... ... тездету, өндіріс
тиімділігін арттыру, бәсекелестік ортаны дамыту, ... ... және осы ... ... ... қалыптастыру сияқты
факторлардың маңызы зор. ... ... ... ... ... ... ... өзін көркейту, әлеуметтік–экономикалық дамуын жақсарту,
оның ішкі ... ... ... ... таңда аймақ ресурстарының құндылығы маңызды емес, ... ... сай ... ... және ... ... ... пен бизнестің мүмкіншіліктері маңызды
болып отыр. Қала ... ... ... әлеуметтік,
технологиялық факторларға, бизнес-ортасы мен институтционалдық дамуға
негізделген (сызба 3).
Сызба 3. ... ... ... етуші факторлар
Бүгінгі таңда қалалардың экономикалық даму нәтижелері ... ... ... және ... деңгейдегі Рыноктық қатынастарға тезірек
бейімделу қабілетіне байланысты болып отыр.
Қалалардың ... ... ... жақсарту үшін
стратегиялық тұрғыдан жоспарланған экономикалық даму бағыттары пайдаланылып
отыр.
Жергілікті экономикалық даму (ЖЭД) ... ... ... ... отырып, аймақтың болашақтағы экономикалық дамуын
жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... ... жетілдіріп, аймақтың тұрғындарын еңбекпен
қамтамасыз етуге бағытталған осындай күрделі процесске жеке меншік ... және ... емес ... ... ... ат ... ... қала мен елді мекен экономикалық дамуды жетілдіруге қолайлы
өзіндік жергілікті жағдайларымен сипатталады. Аталмыш жергілікті ... даму ... ... мен ... негіз бола алады.
1.3 Қазақстандағы депрессивті шағын қалалардың жалпы сипаттамасы
Рыноктық экономиканың жұмыс iстеу жағдайында экономикалық ... мен ... және ... таратып орналастыру мәселелерi
негiзiнен рыноктық тетiктер арқылы ... ... ... ... ... экономикалық дамуы, халықтың қолайлы тыныс-тiршiлiгi және бар
ресурстық әлеуеттi ұтымды пайдалану үшiн жүйелi жағдайды қамтамасыз ... ... ... ... ... мен ... ... тұрғыдан перспективалы аудандарға және ... ... ... ... шоғырландыруды ынталандыруға, рынок
субъектiлерiнiң экономикалық белсендiлiгiн өсiру үшiн ... ... ... ... ... ... кiрiктiрiлген бiртұтас iшкi
экономикалық кеңiстiктi қалыптастыруға келiп ... ... ... және ... ... ескеруге
тиiс. Жаһандану мен халықаралық бәсекелестiктiң күшеюi елдiң әлемдiк
рыноктарға ... ... ... ... ... ... Өңiрлер мен iрi қалалар бәсекелiк стратегияны тұжырымдаумен, еңбек
бөлiнiсiнiң ұлттық қана ... ... және ... ... де ... ... ... 60 шағын қала бар, оларға халқының саны 50 мың ... ... ... ... ... 41 ... қала тиiстi ауылдық
аудандардың әкiмшiлiк орталығы болып табылады, бұл ... ... ... және ... ... ... 25%-ын құрайды. 19 шағын қала ... ... ... ... олар: Степногорск, Темір, Ембi,
Жем, Қапшағай, Текелi, Шар, ... ... Шу, ... ... ... ... ... Ақсу, Қазалы, Жаңаөзен. Олардың бiр
бөлiгі облыстық маңызы бар қалалар болып табылады, бiр ... ... ... ... ... ... айырылды. [11]
Шағын қалалар ел аумағы бойынша бiркелкi бөлiнбеген (1-кесте).
Кесте 1
Қазақстан Республикасының облыстары бойынша ... ... ... ... ... ... қалалар |Шағын қалалардың атауы |
| | ... | |
|1 ... |9 ... ... ... Есіл, |
| | | ... ... ... |
| | | ... Щучинск |
|2 ... |7 ... Жем, ... ... |
| | | ... Шалқар, Эмба |
|3 ... |9 ... ... ... ... | | ... ... ... Үшарал, |
| | | ... |
|4 ... |1 ... |
|5 ... Қазақстан |7 ... ... ... |
| | | ... ... Шар, |
| | | ... |
|6 ... |3 ... Қаратау, Шу |
|7 ... ... |1 ... |
|8 ... |6 ... Қаражал, Қарқаралы, |
| | | ... ... ... |
|9 |Қостанай |3 ... ... ... ... ... |2 ... Қазалы ... ... |2 ... Форт-Щевченко |
|12 ... |1 ... ... ... ... |Булаево, Мамлютка, Сергеевка, |
| | | ... ... ... ... |5 ... ... ... Сарыағаш, |
| | | ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық
көрсеткiштерi бойынша бiр-бiрiнен елеулi түрде өзгешеленедi.
Қалалардың экономикалық базасына, олардың салалық құрылымына, негізгi
кәсiпорындары туралы ... ... ... ... мынадай 5
функционалдық тұрпатын бөлiп алуға ... ... ... - ... ... ... ... басым дамыған қалалар - 14 қала:
➢ көмiр өндiру - ... ... ... және газ ... - ... Құлсары, Ақсай;
➢ металл кендерiн өндiру - Зыряновск, ... ... ... Хромтау;
➢ шикiзат ресурстарының басқа түрлерiн өндiру - Жаңатас, Қаратау,
Жiтiқара.
2) Өңдеушi ... ... ... ... - 9 қала:
➢ химия өнеркәсiбi - Сарань, Алға, Степногорск;
➢ металлургия өнеркәсiбi - Ақсу;
➢ машина жасау, құрылыс, тоқыма және тамақ өнеркәсiбi - ... ... ... ... ... ... ... салалар басым дамыған қалалар - 19
қала: Ақкөл, Арқалық, Атбасар, Есiл, Степняк, Сарқанд, Жаркент, Қаскелең,
Үштөбе, Есiк, ... ... ... ... ... Мамлютка,
Сергеевка, Тайынша, Жетiсай.
4) Электр энергиясын өндiру жөнiндегi салалар басым дамыған қалалар -
Шардара, Серебрянск.
2. Өнеркәсiп-көлiк орталықтары - 8 ... ... Ембi, ... Шар, Шу, ... ... ... ... - Курчатов, Приозерск, Степногорск.
4. Сауықтыру орталықтары функцияларын орындайтын қалалар Сарыағаш,
Шортанды, Қарқаралы.
5. Бұрынғы өнеркәсiптiк және ... емес ... ... бара ... ... - 4 қала: Жем, Темiр, Державинск,
Форт-Шевченко.
Көптеген шағын қалаларды дамыту экономиканың ... бiр ... ... ... сондықтан нақты бiр қаладағы ахуал да осы
салалардағы жай-күй мен ... ... ... ... ... ... ... халықтың
тұрмыс деңгейi мен сапасын сипаттайтын статистикалық көрсеткiштерге
жасалған салыстырмалы талдау бүгiнгi ... ... ... ... тәуiр
шағын қалалар тобын бөлiп алуға мүмкiндiк бердi, оларға Қандыағаш, Хромтау
(Ақтөбе облысы), Құлсары (Атырау ... ... ... ... ... ... облысы), Ақсай (Батыс Қазақстан облысы), ... ... ... ... ... Ақсу ... ... жатқызуға болады. Бұл қалалардың елеулi табиғи-ресурстық және
өндiрiстiк әлеуетi, халқының жоғары табыстары бар. [12]
Солай бола ... ... ... ... ... әлеуметтiк-
экономикалық дамудың ең нашар көрсеткiштерiн арқалаған тоқыраған ... ... ... ... ... ... дербес бюджеттерi жоқ және
аудандық бюджеттерден ... ... ... ... бюджеттері негiзiнен дотациялық сипатта.
Бюджет қаражатын әртүрлi деңгейдегi бюджеттер арасында қайта ... ... ... ... ... қаржы жағдайының тұрақсыздығына
әкеп соғады, әлеуметтiк саланың бар ... ... ... ... қаржыландыруды толық көлемiнде қамтамасыз етпейді.
Бүгінде барлық отандастарымыз секілді Аягөз өңірінің халқы ... ... ... – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері» атты халыққа Жолдауымен жіті танысып, үлкен ықыласпен ... ... ... ... Жолдаудағы «Тұрғын-үй коммуналдық сектор
саласындағы саясат» бөлімінде айтылған: «Ауылдық жерлерді құбырлы сумен
қамтамасыз ету жұмыстарын жалғастыру қажет. ... ... ... ... үшін сапалы су қол жетімді болуы тиіс» деген міндеттемесін аса
құптап ... ... ... ... ... ... ... су» бағдарламасы
аясында 2005 жылы 144 млн. теңгеге 9,5 шақырым су құбырлары ... ... ... ... ... 461 млн. теңгеге 17,5 шақырым су
құбырлары жаңартылған-ды. Алдағы уақытта су құбырының қалған 48 шақырымы ... ... деп ... ... ... жалпы саны 2002 жылы 1,4 млн. адам болды.
Халықтың табиғи өсiмiнің қысқаруы және жоғары көшi-қон легi ... ... ... ... ... әкеп соқты. Нәтижесiнде халық
санағы өткен жылдар аралығындағы 10 жыл iшiнде ... ... ... ... қ. мен ... қ. - 43 %, Қаратау қ. - 35 %, ... 33 %, ... қ., ... қ. және ... қ.- 27 %, Абай қаласы
халқының 25%-ынан айырылды.
Көшi-қонның негiзгі себептерi: жұмыстың жоқтығы, ... және ... ... ... алуға құлшыныс.
Шағын қалалардан еңбекке қабiлеттегi жастағы адамдардың көшiп кетуi
салдарынан олардың халқы қартаю үрдісіне ие ... ... ... ... жасы ... ... халықтың үлесі 18-20%-ға жетедi. [13]
Халқының саны жөнiнен 13 ... қала қала ... ... ... - Державинск, Ерейментау, Степняк, Жем, Темiр, Курчатов, Шap,
Қарқаралы, ... ... ... ... ... ... және ... Шағын қалалардың көпшiлiгiнiң аса
өткiр проблемасы жұмыссыздық болып табылады. Соңғы үш ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың аса жоғары
көрсеткіштері орын алған шағын қалалар тобын бөліп алуға мүмкіндік берді:
Степняк - экономикалық ... ... 21,5 %-ы, ... - 18,4 ... - 16,6 %, ... - 15,5 %, ... - 15,7 %, ... 12,5 %.
Жұмыссыздардың 60 %-ынан 80%-ына дейін ұзақ уақыт бойы (бiр ... ... ... ... ... жоғалтқан азаматтар құрайды.
Шағын қалалардың еңбек рыногында жұмыс күшiнiң сұранымы мен ұсынысының
сандық та, сапалық та сәйкессiздiгi ... ... ... ... ... ... ... кадрлардың, ең алдымен инженер-
техник қызметкерлерінің болуын талап ... ал ... ... ... ... ... деңгейіне қойылатын
талаптарды арттырды.
Еңбек рыногындағы жұмыс күшінің ұсынысы ретiнде негiзiнен бұрынғы ауыл
тұрғындары бой көрсетуде. Олардың үштен бір ... ғана ... және ... ... бар, ... ол шағын қалаларда жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... экономикасын дамытудың перспективалары мен
басымдықтарын басшылыққа ала отырып, жаңа сапалық негізде кадр әлеуетін
көбейту жөнінде ... ... ... ... ... ... жан ... шаққанда орташа ақшалай табысы
орташа облыстық деңгейдiң 30-80 %-ын ғана ... ... ... ... ... жеке қосалқы шаруашылық есебiнен тұратын аграрлық-
өнеркәсiптiк кешен орталықтары ... ... ... орын алып ... ... ... халықтың жан басына шаққанда табыстары 40%-ды,
Державинск қаласында - Ақмола облысы бойынша орташа ... ... 48 ... Арал ... ... облысы бойынша орташа облыстық деңгейдің 43 %-
ын құрайды және т.б.
53 шағын қалада жалақы ... ... ... ... оның ... 18 ... - екі есе ... 7 қалада ғана жалақы орташа
республикалық жалақыдан жоғары: ... пен ... - 1,2 ... - 1,4, ... - 1,6, ... - 1,9, Ақсайда - 2,7, Жаңаөзенде -
2,9 есе жоғары. [14]
Шағын қалалар халқы табыстарының негізгi көздерi ... ... ... ... жалақы болып табылады, оның ... ... ... 50-60%-ды құрайды, зейнетақылар, стипендиялар,
әртүрлі жәрдемақылар табыстардың шамамен ... ... ... ... - ... құрайды, қалғаны - жақындары мен достарының
көмегi.
Өнеркәсiп өндiрiсі мен шағын бизнестің жай-күйi. ... ... ... ... ... ... маманданумен сипатталады, ал қалған
салалар болымсыз дамыған, не өнеркәсіп кәсiпорындары мүлдем жоқ. Өндiріс
көлемінің ... ... қала ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық ахуалдың жалпы нашарлап кетуiне әкеп
соғады.
Халықтың жан басына шаққанда ... ... ... мұнай, газ
және металл кендерiн өндiру ... - ... ... (Ақсай, Ақсу,
Қаражал, Хромтау, Зыряновск, Құлсары) орташа республикалық деңгейден ... ... ... - ... ... ... мен өңдеудiң ұзақ жылғы
өнеркәсiп орталықтары - өнеркәсiп өндірiсiнiң тұрақты көлемiне және ... ... ... ... ... ... ... ие
болып отыр.
Халықтың жан басына шаққанда өнеркәсiп өндiрісiнiң ең аз көлемiне
ауылшаруашылық аудандарының орталықтары ... ... ... ... Жаркент, Есiк, Степняк және басқалар) ие.
Пайдалы қазбалар өндiру ... ... ... ... ... ... ... циклінің дәрежесiне, өнiмдi талап ету мен ... ... ... ... [15]
Қазақстанның батысындағы жаңа мұнай және газ кен орындарын ... ... ... ... ... ... ... Қандыағаш)
өнеркәсіп өндiрiсi өсуінiң неғұрлым жоғары қарқынына, инвестициялардың
үлкен көлемдерiне және халықтың жоғары табыстарына ие ... ... ... ... ... ... қорларының сарқылуы, өнімге деген сұранымның
азаюы себепті өндiрiстiң ... ... ... ... ... ... ... бiрқатар шағын қалалар бар. Оларға
мыналар жатады: Арқалық қ. (боксит қорлары сарқылған), ... қ. ... ... ... аз), ... қ. ... сұраным азайып кеттi),
Абай қ. (тиімсіз көмiр шахталары жабылып қалды).
Шағын қалалардағы өңдеушi ... ... ... ... ... ... болуы, сұранымның болмауы, өткiзу
рыноктарының қашықтығы және ... ... ... ... ... тұр немесе iшiнара жұмыс iстеуде. ... ... ... және
моральдық тұрғыдан ескiрген ... ... ... бiлiктi
кадрлардан айырылып қалу қиындата түсуде. [16]
Шағын қалалар арасында өнеркәсiп өндiрiсi тоқтатылған немесе ең төмен
деңгейге жеткiзілген қалалар тобы ... олар - ... ... Темiр, Қазалы, Жаңатас, Каратау.
Төмен өндiрiстiк және тұтыну сұранымы, кәсiпкерлерде өтiмдi кепiлдiк
мүлiктiң болмауы себептi қаржы-кредит ... қол ... ... қалаларда шағын бизнестiң дамуына тосқауыл болуда.
Өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылым. Көлiктiк орналасуы жөнiнен
шағын қалаларды екi топқа: темiр жол ... ... ... ... ... темiр жолдардан шалғай орналасқан қалалар (9 қала) деп екi ... ... ... ... ... шағын қалалар өнеркәсiп-көлiк
орталықтары болып табылады, олар - Қандыағаш, Ембi, Шалқар, ... ... ... 60 ... ... ... ... маңызы бар автомобиль
жолдарының бойында, 26-сы ... ... бар ... ... 27-ci жергiлiктi маңызы бар ... ... ... ... ... ... шағын қалалардың
дамуын тежеп отырған түйiндi проблемалардың бiрi болып табылады. Көлiк
жолынан шалғайлық және ... ... ... ... проблемасы
ерекше өткiр сипат алған.
Автомобиль жолдарының төмен техникалық деңгейi, жекелеген көпiрлердiң
авариялық күйi көлiктiң ... ... ... тауарлар
мен қызметтердiң құнындағы көлiк үлесiнiң ұлғаюына, ауылшаруашылық ... ... ... әкеп ... ... ... қалалық агломерациялардан шалғайлық, көлiк
жолының тұйыққа тiрелуi Державинск (облыс орталығынан 390 км), ... ... ... (250 км) ... және басқа да қалалардың дамуын қиындатуда.
Олар облыс орталықтарымен едәуiр жөндеу ... ... ... ... ... ... ... олардың аумағындағы өнеркәсiп орындары
мен осында тұратын халықтың ... үшiн ... ... ... ... ие ... отыр. Әкiмдiктердiң деректерi бойынша Степняк қ.
халқының 95 %-ы, Шу қ.-28 %-ы, Арқалық қ. - 28 %-ы, Арал қ. 32 ... қ. - 35 %-ы ... ауыз суға қол ... ... ... ... тұрғындары ашық тоғанның суын, тасымал суды пайдаланады. [17]
Шағын қалалардың аса маңызды проблемасы тыныс-тiршілiктi қамтамасыз
ету ... ... ... ... және су ... желілерi,
электрмен жабдықтау, тұрғын үй қоры және ... ... ... ... мәселесi болып табылады.
Су құбырлары мен кәрiз желілерi әбден тозып ескiрген. Шағын қалалардың
басым көпшілігінде су ... және ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны ластау, халықтың ауруға ... ... ... ... кәсiпорындары негiзiнен залалды
кәсiпорындар ... ... ... қалаларға жылыту маусымын өткiзуге
мазут, көмiр, газ ... алу үшiн ... жыл ... ... ... қаржы бөлу талап етіледi. Шағын қалаларда ескi және ... ... ... аз емес. Мәселен, Жiтiқара қаласында иесiз қалған тұрғын үйлер
16 %-ды құрайды, Абай мен ... ... ... ... ... қаңырап
бос тұр.
Шағын қалалардың әлеуметтiк инфрақұрылымы осы саланы ... ... ... ... ... ауруханалармен, медициналық
қызметшiлермен қамтамасыз етілуi орташа облыстық көрсеткiштерге таяп қалды.
Барлық шағын қалаларда ... ... ... жұмыс істейдi. Сонымен
қатар қаржы-қаражаттың жетiспеуi салдарынан ... ... ... ... ... ... жаңарту қиындап кеттi. Оңтүстiк өңiрлердiң
шағын қалаларында халықтың өсуiне және оралмандардың келуiне ... ... бiлiм ... мектептер, медицина мекемелерiн салу қажеттiгi
туындауда. Дәрiгерлердiң, ... ... ... байқалады.
Шағын қалаларды дамытудың бас жоспарлары 70-80 жылдары жасалып, iс
жүзiнде өздерiн сарқып тауысқан.
2. Қостанай облысы Арқалық қаласының
әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... ... ... даму жағдайы
Арқалық қаласы 1956 жылы құрылған. Қаланың пайда болуына ... ... ... ... ... ... ... шағын қалалар тізбесіне енді
және облыстық маңызы бар қала ... ... ... ... Қазақстанның
орталық жағында орналасқан, облыс орталығы Қостанайға дейінгі ара ... ... ел ... ... ... дейін - 611 шақырым. Қала құрамына
19 ауылдық тұрғылықты мекен (15 ауыл ... ... ... ... ... Жаңақала, Жалғызтал, Көктау, Матросов, ... ... ... ... және 2 ауылдық округ: ... ... ... ... және ... (Родина ауылы, Айдар ауылы)
кіреді.
Арқалық қаласы 1956 жылы құрылған, Қостанай ... ... ... Қала ... облысының Амангелді ауданымен, Ақмола облысының
Жарқайың ... ... ... ... ... ... ... Қала аумағы негізінен Қазақ жазық бедерімен сипатталады.
Жергілікті жер шығысында Терісаққкан, батысында ... ... ... ... үстірті манында орналасқан. Қаланың шығыс
бөлігінде (403м) ең биік, Ақжар өзенінің ... ... ... ... ... белгілері байқалады. Ауданың абсолюттік белгісі 330-380м
болып табылады.
Топырағы. Арқалық қаласы құрғақ дала аймағында ... ... (көп) ... ... шағын аймағына жатады, аймақтың ... ... ашық ... ... ... Қаланың жалпы жерінің
аумағы 1558,7 мың га құрайды. Ауылшаруашылығы жер-суының аумағы 1516,9 ... оның ... 355,1 мың га, ... 23,4% - ... 1148,8 мың га (75,7%)
– жайылым ... алып ... ... ... жері өзінің табиғи
ерекшелігіне қарай негізінде ауылшарушылық жерінен (97%) ... ... мен ... ... қаланың жер қоры құрылымында небары 0,36%,
су асты және саз батпақ 0,53%, әр түрлі қажеттіліктерге 2,11% құрайды.
Өсімдігі. Қаланың солтүстік ... ... ... ... және ... ... қара топырақ, оңтүстік бөлігінде топырағы ашық қоңыр бетегелі-
селеу және жусан шөпті болып келеді.
Арқалық қаласында экономиканың өнеркәсіп және ... ... ... жалпы қалалық қорларын қалыптастыру кезінде ... ... ... Қалада тау-кен қазушы, өңдеуші ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптері және электр энергиясын, газ
және су ... мен ... ... ... ... етеді. Қазіргі
заманғы көп салалы ... ... ірі, ... ... ... ... ... өнімдерін өндірумен айналысады, соның ішінде
қызмет негізгі түрі «өнеркәсіп»-пен 10 ... ... ... ... ... ... ... бар болуы,
қала құрылысының және өмір ... ... ... ... ... құрушы ірі кәсіпорын – «Қазақстан Алюминийі» АҚ филиалы Торғай боксит
кеніш басқармасы кәсіпорны. 2011 жылдың 1 ... ... ... ... саны 1073 ... құрады.
Кәсіпорын бокситтерді және отқа төзімді ... ... ... ... ... - бокситтер, Ресейге - отқа төзімді
сазбалшықтар шикізаттары жеткізіліп жатыр. Ауыл ...... ... екінші жетекші саласы болып табылады. Ауылшарушылық
тауарларын өндіруімен 30 ЖШС, 334 ... ... және 5 ... ... қаласы бойынша 2010 жылы орташа еңбекақы мөлшері 2009 жылға
қарағанда (40221 теңге) 10,6% өсіп, 44488 теңгені құрады.
Арқалық ... ... ... өнеркәсібіне арналған: Арқалық,
Төменгі-Ашут, Үштөбе, Северный, Жоғарғы Ашут, Ақтас 6 боксит кен орны ... ... Осы кен ... отқа ... ... қорлары да
жатады.
Арқалық аймағында мынадай кенорындары зерттелген:
Жаңа-Арқалық қорғасын, иттрий және сирек жерлері кенорны.
Бұл ... ... ... ... ... ... мен ... топырақпен
қоса, сондай-ақ мыс, цинк, кадмий, алтын, күміс, қалайы және ... ... ... ... ... ... ... мен терең емес қабатта
(50 м) болуы;
- Ақжал нефритоид кенорны;
- Ақбұлақ ақ мәрмәрдің білінуі;
- Ағыржал қара ... ... ... және ғимараттар мен құрылыстардың салынуы мен қайта
жаңғыртылуына байланысты, ... ... ... ... ... және оны қазу аса ... ... отыр. Сонымен қатар мына ... да аса ... ... ... ... ... су ... бірге аймақ аумағында инвесторларды тартуға негіз болатын 37
шикізат қоры бар. Бұл ... отқа ... ... ... және керамзит, құрылыстық пен өңдеу тасын өндіруге ... ... ... өсу ... ең ... ... болып тиімді
өндіріс қызметі саналады.
Боксит қорының және ... ... ... ... ... ... ... инновациялық саясаттың
басымдылығы балама ... құру ... ... ... бар ... іске асырып негізі екпін
жасалды. Инвестициялық ... ... ... ... 2010 ... және әлеуметтік дамыту бағдарламаға енгізілді, өндіріс
өнімдерін өсу көлемін ... және ... ... жаңа жұмыс орындарды,
инвестицияға тарту жұмыстарымен үйлесім табады.
Ішкі және сыртқы саланы ... ... ... даму ... Оның ...... шаруашылығының дамуы”, оның ішінде
“Агрокәсіпкерлік комплекстің дамуы”.
Қаржы және ... ... ... қарастырсақ,
ыуылшаруашылық өңдірісі алынған ресурстарды мақсатты пайдалануға мезгілді
несие мұқтаж, ... ... ... май жабдықтары, тыңайтқыш, қосылқы
бөлшектер сатып алынады. Жыл сайын егінді салып және ... ... ... ... ... 50-60 млн. ... шамасында.
Мемлекетті инвестициялар инфраструктура саласының өндіріс дамуына
бағытталған, қаланың ... ... даму ... құрайды.
Қаладағы кәсіпорындар барлық экономика салаларының дамуы ивестицияларды
тарту ... ... ... қаласы әкімдігінің қаржы бөлімі» ММ-нің 2012 жылғы 1 қаңтарға
қарасты ақпараты бойынша:
✓ Кірістер – 976654,1 мың теңге;
...... мың ... ... барлығы – 1674816,7 мың теңге;
✓ Бюджеттік кредиттер – 9377,0 мың теңге;
✓ Бюджеттік кредиттерді өтеу – 836,2 мың теңге;
✓ Жылдың басына ... – 17320,2 мың ... ... ... – 4011608,2 мың теңге;
✓ Шығындар – 3968921,0 мың теңге.
✓ Шығыстардың жиыны – 3968921,0 мың теңге.
Арқалық қаласының 2012 жылға ... ... ... мен ... мен ... 2 және 3 ... ... – Клиент» жүйесін енгізу үшін ұйымдастыру және
компьютерлік техниканы сатып ... 5720,0 мың ... елді ... ... сала ... ... ... шараларын іске асыру үшін жергілікті атқарушы органдарға бюджеттік
кредиттер 9377,0 мың ... ... ... ... ... ... МКҚК ғимаратын қалпына келтіру және қайта құрылымдауға
132877,7мың теңге.
Мемлекеттік ... ... үй ... ... үй ... және
(немесе) сатып алуға 182523,9 мың теңге.
Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту, ... ... ... 13600,0 мың ... облысы Арқалық қаласының Терсақан тобының (Жалғызтал) сумен
қамту ... ... ... 27117,0 мың ... ... ... су тазартқыш учаскесін III көтерілімнің
сорғы стансиясынан СТИ-на ... ... ... 187661,7 мың ... ... III ... сорғы стансиясынан СТИ дейін
Қараторғай су ... ... ... 100000,0 мың ... ... білім беру ұйымдарында мемлекеттік білім ... іске ... 9574,0 мың ... ... және ... ... ұйымдардың тәрбиешілеріне
біліктілік санаты үшін қосымша ақы көлемін ұлғайтуға 8464,3 мың ... орта және ... орта ... ... ... ... химия, биология кабинеттерін оқу жабдығымен жарақтандыруға ... ... ... орта және ... орта ... ... ... лингафондық және мультимедиалық кабинеттер құруға 5316,6 мың
теңге.
Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасының іс-шараларын іске асыруға (еңбек
ақыға ... ... 1905,0 мың ... мекемелерде күндіз емделу бөлімшелері желісін
дамытуға 14106,0 мың ... ... 2020 ... ... іске асыруға
(жұмыспен камту орталықтарын құру) 5874,0 мың теңге.
Ауылды елді ... ... сала ... ... ... ... іске ... үшін 1389,0 мың теңге.
Эпизоотияға қарсы іс-шаралар жүргізуге 9318,4 мың ... жол ... - 2020» ... ... ... ... ... практикасына) 6240,0 мың теңге.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінің
есебінен іс-шаралар өткізу 705825,0 мың ... ... ... 1389,1 мың ... қаласының Қайырбеков көшесінен Абай даңғылына ... ... ... 10000,0 мың ... ... объектілерінің материалды-техникалық базасын
нығайтуға 14700,0 мың ... ... ... ... ... ... ... 100000,0 мың теңге.
Сеголетки карпов сатып алуға және азық қорын жасау үшін ... 2000,0 мың ... бері ... ... ... нығайтуға 2400,0
мың теңге.
2011-2012 жылдардағы жылыту маусымына дайындыққа 90540,0 мың теңге.
Жетім сәбиді (жетім балалар) және ... ... ... ... ... бағу үшін қамқоршыларға (қорғаншыларға) ай сайын
ақша қаражаттарын ... 13301,0 мың ... ... мүгедек балаларды жабдықтық, бағдарламалық қамтамасыз ету
4684,0 мың теңге.
1. Бюджет бойынша кредиттік қарыздар туралы мәлімет – 0,0 мың ... ... ... және әлеуметтік салық – 0,0 мың ... ... ... – 0,0 мың ... Трансферттер мен субвенция түсімі туралы 2012 жылғы 1 қаңтарға
қарасты ... ... ... түсімі – 902756,0 мың теңге, 2011
жылдың жоспары – 902756,0 мың теңге.
Нысаналы даму трансферттері: түсімі – 772060,7 мың ... 2011 ... – 772060,7 мың ... ...... мың ... 2011 жылдың жоспары –
1332604,0 мың теңге.
Бюджеттік ... ... – 9377,0 мың ... 2011 ... жоспары –
9377,0 мың теңге.
3. Ақашалай қаражаттардың ... ... 2012 ... 1-қаңтарына
қарасты мәлімет – 46687,3 мың теңге.
Арқалық қаласында табиғи монополдық субъектіге ... ... ЖЭК» МКК. ... 2000 жылы «Арқалық ЖЭО» МКК және «Қала
су каналы» ҚБК, «АЖЭК» МКК базасында ... ... ... ... ыстық және техникалық сумен, су ағымдарымен және электроэнергия
өңдеумен айналысады.
Кәсіпорын іс ... ... іске ... байланысты табиғи
монополдық субъекті регистрнің Мемлекеттік ... ... ... ... ... саласына жіберілген, жылу энергиясын тартуымен,
су шаруашылығымен канализация жүйесінің қызметін көрсеткен. Кәспорын
табиғи ... ... ... ... өндіріс өнімін іске асырды:
электроэнергияны және жылу жүйесінен су заборы ... жылы су ... ... әкіміні шешімімен электроэнергияны бөлшектеп таратумен
айналысатын «Қостанайюжэлектросервис» МКК ... ... және ... ... ... ... «Қазақтелеком» АҚ Қостанай облысының дирекция филиалы – телефон
байланыс ... ... ... «Қаз ... АҚ – ... ... қызмет байланысын көрсету
үшін.
Нарық қызметінде басым орын алатын келесі кәсіпорындар:
• «Іскер» МКК - ... ... ... өз бетінше тарағанына
сәйкес 2000 жылы құрылған ... Қала ... үй ... ... ... ... кәсіпорын.
• «Тазарту» МКК, 2000 жылы құрылды. Тұрғындарға қаланың және
қала маңындағы территориялар ... ... және ... кезбе
иттерді аулау, тұрмыс қатты полигон қалдықтарын және канализация ... қала ... және ... ... ... құрылыс, сұйық,
тұрмыс және басқа қалдықтарды шығару қызметін іске асыратын кәсіпорны ... ... ... құру ... ... ... Қызметтерді және тауар тұтұнушылар мен өндірішілер арасындағы
өндірісі нашар делдалдардың санын ... үшін ай ... ... ... ... қала тұрғындары базар бағасына 30-40 пайызға төмен бағамен ет, ... ... ... т.б. ... ... ала алады.
2. Қалада, қала арасында және қала ... ... ... тасу ... ... ... тарату мақсатында
тендерлар өткізіледі.
3. Қалада монополистік әрекетттенушілікті тиым ... ... ... ... 3 ... элеваторлары бар.
2.2 Қаланың инженерлік инфрақұрылымдарының дамуы және
«Шұбаркөл- Арқалық» теміржол желісінің қала үшін әлеуеті
Арқалық қаласының аумағында республикалық, облыстық және аудандық мәні
бар ... ... мәні бар ... Қаланың бойымен Жезқазған-Петропавлвск
автокөлік жолы жүргізілген. 252 ... 377 ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорынның балансында.
Республикалық мәні бар жолдардың жалпы шақырымының көлемі – ... оның ... ... асфальтбетонмен жабуы – 8 шақырым;
• ақ шосси – 24 шақырым;
• қара ұсақ тас төселген жол – 57 шақырым;
• қиыршық тасты – 31 ... қара ... ... – 5 ... жол ... бір ... (373 шақырымды) және ұзындығы 1672 метр су
өткізетін құбыр.
Арқалық қаласы 340 ... ... ... Арқалық қаласымен облыс
шекарасына дейін аралығы 88 ... ... ... ... және
асфальтты бүркеу болмағандықтан автокөліктің жүруі барынша ... ... ... ... және ... үлкен жүкті көліктер
жергілікті жолымен жүруге мәжбүр, оңдайға ... ... және ... ... жол 50 ... ... ол жеңіл көлік жүруге
жарамайды. Бала-Терсақан өзеннен көпір салу қажет және осы ... ... жабу ... ... облысың тарағаннан бастап (1997 жылдан) күрделі ... ... жылы ... 339-377 ... дейін (38 шақырым) Жезқазған-
Петропавл 186,5 млн. теңге ... ... ... жөндеу жұмыстары
жүргізілді.
Облыстық мәні бар жолдар. Облыстық мән бар жолдардың жалпы ... ... ... ... ... 53 шақырым;
- “Арқалық қаласының солтүстік айналма жол” 6 шақырым
соның ішінде: - асфальт бетонды ... 9 ... қара ұсақ тас ... ... ... мәні бар ... көлемі 868 метр 48 су өткізетін
құбырлар және 1 көпір (14 метр) бар.
Аудандық мәні бар ... ... мәні бар ... жалпы көлемі
279,6 шақырымды құрайды, соның ішінде:
Асфальтбетонды бүркеу 31 ... ... 14,3 ... ұсақ тас төселген жол 39,6 ... ұсақ ... 149,5 ... ... 11 ... 34,2 ... мәні бар ... 100 су ... ... ... 1587 ... (488 метр) 8 көпір орналасқан.
Қала аумағында жолаушылар мен жүк тасымалдау қызмет көрсететін
заңды тұлға жоқ.
Жолаушылардың ... ... ... ... ... маңындағы маршрутқа тасмалдаумен жеке кәсіпкерлер айналысады.
Қаланың теміржол инфрақұрылымын “Қазақстан темір жолы” мемлекетік
компаниясының ЖАҚ енгізілген “Арқалық” ... ... жол ... ... ... ... бөлімшелер кіреді:
- «Қазақстан темір жолы» мемлекеттік ... ... ... ... ... ... станциясы. Қостанай қаласының
Қостанай тасымал бөлімінің қарамағына ... ... 66 адам .
- ... қаласының Транстелеком қарамағында жатады, ... 5 ... ... ... сигнализация және байланыс қарамағына ШЧ-27
штатында 10 ... ... ... ... ... ААҚ ... вокал –
штатынад 22 адам
- Астана қаласының Солтүстік аймақтық басқарма ТСБ ААҚ ... ... ... ... аймақтық басқармасы” ААҚ
штатында - 10 ... ... ... ... ... ... ... дистанциясы ЭЧ-15 участігі штатында 4 адам
- Есіл қаласының Есіл ... ... ПЧ-21 ... ... ... ... ВЧД-19 құрамына кіретін техникалық зерттеу пункті
штатында 23 адам.
Қостанай қаласының ... ... ... оперативтік қарамағына
Арқалық станциясының бөлімшелері оның ішінде ... ... ... 8 әр
түрлі кәсіпорындардың бағынуда 8-цехтардың, бөлімшелердің ... ... ... 2006 жылы ... ... МКК ... қаласында және Қостанай облысы
бойынша Жангельді, ... ... ... өндіріп
тарататын жалғыз кәсіпорын. 2009 жылы іске асырылған электроэнергия көлемі
сағатына 222,5 млн. тенгені тұратын 86,5 млн. кВт ... ал 2010 ... млн. ... ... сағатына 84,2 кВт өндірді.
Байланыс және телекоммуникациялардың дамуы.
“Арқалық ... ... және ... МКК ... ... ... өнімі басқада телекомпаниялардың ... ... ... ... ... ... атап көрсетілген «Жезқазған-
Бейнеу» және «Арқалық-Шұбаркөл» теміржол желілерінің құрылыс ... ... ие және олар ... ... ... ... ... және экспорттық әлеуетті
ұлғайтатын болады»,- деді А.Мамин Үкімет ... ... ... айтуынша,бүгінгі таңда «Жезқазған-Бейнеу» жобасы бойынша
жұмыс өндірісінің алдын-ала кестесі жасалып отыр және соған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... желісінің
құрылысына 10 мыңнан астам адам жұмысқа тартылады. Ал желі іске ... ... ... ... жуық адамды құрайды. Жоба бойынша 13 станса
және 30 разъезд салу жоспарлануда.
Ал «Арқалық-Шұбаркөл» теміржол құрылысының ... 4 ... және ... салу ... ... ... ... 2200 астам адам
жұмылдырылады. Жаңа желі іске қосылғаннан кейін штаттық бірлік 600 ... ... ... отандық мердігер ұйымдардың күшімен ... деді ҚТЖ ... кету ... ... қазақстандық қамтудың үлесі 80 пайыз
шамасында болады деп күтілуде. Теміржол желілерінің құрылысын 2015 ... ... ... 988 ... ... ... желісінің ұзындығы 214 шақырымды құрайды.
Арқалық-Шұбаркөл темір жолы құрылысының бағалау құны шамамен 100 млрд.
теңгені ... Бұл ... ... ... ... ... ... президенті Асқар Мамин мәлімдеді.«Біз бүгін Арқалық қаласын ... ... ету, осы ... жылу және ... ... тарифтерін
азайту және стансыларды мазуттан көмірге ауыстыру мәселелерін талқылаған
едік. Шұбаркөл мен ... ... ең ... ... – 248 ... ... ... әлеуметтік дамуы және «Бизнестің жол картасы
2020» бағдарламасының аймақтағы жүзеге асырылу жағдайы
Арқалық қаласының жер ... 1558 мың ... ... бір ... ... тығыздығы 2,7 адамнан келеді.
1999 жылғы халық санағының нәтижесі бойынша қала ... саны ... ... ... 2008 жылдың 1 желтоқсанындағы ... ... қала ... саны 41155 ... ... ... ... ғана ел қоныстанады. Яғни 2006 ... адам ... ... 2263 адам ... ал 2007 жылы 1182 адам келген
болса, 1642 адам ... ... ... қаласының әлеуметтік–экономикалық даму
жағдайының әлі де ... ... ... ... ... ... байланысты
алдағы уақытта халық саны бұдан да артады деген сенім бар.
Қай қала, ... ... ... қоныстануы сол елді-мекеннің
әлеуметтік-экономикалық дамуына ... ... ... ... ... мен ... ... қаланы
дамытудың әлеуметтік–экономикалық жоспарларын, халықты жұмыспен қамту және
кедейшілік және жұмыссыздықпен күрес бағдарламаларын жүзеге ... ... ... және еңбек рыногындағы жағдайға оң әсер етті.
Қалада ең басты мақсат кедейшілік пен, ... ... 5,8 ... кедейшілік деңгейін – 5,8 пайызға дейін
төмендету [11].
Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... пен ... ... ұсыныстарының байланысын сақтай отырып
қысқарту;
• жаңа жұмыс орындарын ашу және ... ... және орта ... ... ... ақылы қоғамдық орындарымен жұмыссыздарды қамту, әлеуметтік жұмыс
орындарын ұйымдастыру;
• жұмыссыздардың кәсіби дайындығын кеңейту және қайта даярлау;
... ... ... ... қамтуды ұйымдастыру;
• ішкі еңбек нарығын қорғау;
• ауыл тұрғындарына жеке шаруашылыпен және бақша шаруашылығымнн
айналысуға жағдай жасау;
2007-2009 жылдарға ... ... ... ... жұмыссызды пен
кедейшілік деңгейін төмендету мақсатында жасалған іс шараларға сәйкес аз
қамтылған отбасылар саны 2,8 мың ... 2,3 ... ... ... ... ... ... жарамсыздар бөлігі болып саналады- ол
балалар, көп ... ... ... ... ... ... осы
контингенттің орташа кірісі жан басына шаққанда ... ... аз ... ... саналады [11].
2007 жылдан 2009 жылға дейін жыл сайын 1,3 мың адамды орналастыруды
жоспарлауда.Жұмысқа әр түрлі ... ... 2,2 мың ... ... ... және ... ... қайта даярлауға 180 адам
тартылмақ. Тұрақты жұмысқа орналастыру мақсатында әлеуметтік ... ... ... 100 оқу орнын бітірушілерге жастар тәжірибесін өткізу жұмыстарын
ұйымдастырылмақ.
2009 жылы ... саны ... ... ... ... 10 пайызын
құрайды деп күтілуде кедейшілік деңгейі 7,1 пайыздан жалпы халық санының
(2006 жылдың 1 ... ... есеп ... 2009 ... 5,8 пайызға жетпек
[11].
• қалада демографиялық жағдайдың тұрақтауына алдағы ... ... ... ... иммграциясына жыл сайынғы квотасының
орындалуына шаралар қабылдау;
Президенттің Қазақстан халқына жолдаған жолдауына сәйкесті ең негізгі
мақсат халықтың әлеуметтік ... ... ... мына ... ... табу қажет:
• аз қамтылған от бастарына әлеуметтік адрестік көмек көрсеті;
• балалы от бастарына ... ... ... ... ... ... ... жасау;
Алға қойған тапсырмаларды орындау үшін халықты ... ... үшін ... ... қажет [11]:
• мемлекеттік әлеуметтік адрестік көмек (2007 жылы 2,5 мың ... 25,8 млн ... 2008 жылы – 2,4 мың ... – 26,0 млн теңге,
2009 жылы 2,2 мың адамға – 26,1 млн ... ), ... ... ... ... кедейшілік деңгейі төмен немесе 40
пайздан өмір сүру ... ... ... тұрғын үй жәрде ақы (2007 ж – 3,7 мың адам – 101,1 млн теңге,
2008 ж – 3,6 мың ... – 105,9 млн ... 2009 жылы – 3,5 ... – 110,1 млн ... 18 ... дейіегі баласы бар от бастарына (207 ж – 3,6 мың балаға
41,6 млн теңге, 2008 ж – 3,5 мың ... 42,2 млн ... 2009 ж ... мың адам – 43,8 млн ... ... ... мүгедектерді реабилитациялау Бағдарламасы
жасалған. Осы ... ... ... жалғыз басты қарттар мен мүгедектерге 2007 жылы 1823 млн
теңге, 2008 жылы – 1914,0 млн ... ... ... ... ... ... ... 1 топтағы мүгедектерге үйлеріне жеткізіп беру 2007 ж – 368,2 мың
теңге , 2008 ж – 975,6 мың теңге;
• есту ... ... ... ... түсіндіру мамандарын
шақыру 2007 ж – 13,0 мың теңге; 2008 ж – 27,6 мың теңге;
• мүгедектердің үйлеріне, ... және ... ... ... объектілеріне 2007 ж – 114,7 мың
теңге, 2008 ж - 155,3 мың ... ... қиын ... ... ... ... 2008 ж ... мың теңге;
• жолға белгілер қою және мекемелердің орналасқан жерлерін
белгілеуді ұйымдастыру 2007 ж – 35,1 мың ... 2008 ж – ... ... жаяу адам ... ... ... белгісін және жарық саулелерін
ұйымдастыру 2007 ж – 406,4 мың ... 2008 ж – 130,8 мың ... ... теледидар каналындағы хабарларын аудармасымен
көрсетуді ұймдастыру 2008 ж – 263,6 мың ... ... ... ... ... ... ... 2007 ж
– 21,0 мың теңге; 2008 ж – 32,0 мың теңге;
• мүгедектер арасында ... ... ... ... 2007 ж –
296,0; 2008 ж – 313,8; мүгедектерді облыстық жарыстарға
қатысуларын ... ... 2007ж – 212,0 мың ... 2008 ж ... мың ... ... балаларды үйден тәрбиелеп оқыту үшін ... ету 2007 ж – 824,8 мың ... 2008 ж – 874,1 ... мүгедектер үшін әлеуметтік жұмыс орындарын ашуға 2007 ж – 114,1
мың теңге, 208 ж – 120,9 мың ... даму ... ... өмірдің барлық саласында әйелдер мен еркектер арасында ... ... ... қажет;
• қай саланың әрекетену мүддесі ұсынылуы уақытша қосымша ... ... ... қала ... өмір сүру ... ... өзгеруінде жетекші орын алады. 2004 ... 19 ... ... ... ... ... ... Қазақстан, экономика бәсекесіне бейім, ұлттық бәсекге бейім» жолдары
білім саласында ... ... ... ... ... сапасын дамыту мен
ізденудің нәтижесі екендігін көрсетті. Білім саласының басты Стратегиялық
тапсырмалардың бірі ... 2010 жыл ... ... ... ... саналады:
- халықтың барлық қатарына сапалы білім беруді қамтамасыз
ету;
- Қазақстан патриотын тәрбиелеу, жоғары ... ... ... ... мемлекеттік тілді басымдылығын дамыту;
- 12 жылдық жалпы білім беруге көшу;
- жалпы ақпараттық білім ортасын құру;
- білім ... ... ... ... ... оқу, ... бірлік процессін қамту;
- салауатты өмір сүруге ықпал жасау, балалардың педагогика
- психологиялық жағдайын жақсартып психологиялқ физикалық
денсаулығын ... ... ... ... ... ... соның
ішінде тәрбиесі нашар балаларға жағдай жасау;
- оқу – методикалық және ғылыми біліктілік процессін нығайту
уақтылы ... ... ... Мемлекеттік жалпы міндетті бастауыш, орта және орта ... ... ... Қала ... күрделі жөндеу жұмыстарын өткізу,
мекетептерді ұлгайту;
- оқу кабинеттерін, шеберхананың, спорт залдарын құрал
жабдықтарын жаңартып материалды техникалық базасын жақсартып,
ескірген ... ... ... жаңа ... ... және ... технологияны оқу
процессіне енгізу;
- мектепке дейінгі сынып жұмыстарын жақсартуға жағдай
жасау;
- қала мектептерін оқулықтармен ... ... ... ... жеткен бүкіл балаларды оқытуды қамтамасыз
ету;
- 2007 жылы мектепке ... ... ... ... ... ... контитгенті 10 адамға кобейеді сонымен
571 адамды құрайды;
- 2008 жылы 220 балаға арналған 220 орындық балабақша іске
қосылады.
Жұмыс кадрлары және орта ... ... ... ... ... үшін [11]:
• білім талаптарына сай мамандарды тәрбиелеудің деңгейін көтеру;
• оқу процессін басқарып ақпараттық технологияны ... ... ... мен ... ғылыми жұмыстарын жағдай жасапкәсіби
біліктілік деңгейін көтеру;
2007 жылы кәсіби мектептерінің оқушылар контингенті 14 ... ... – 138 ... 2008-209 ... ... ... контингент
өзгермейді, ал мемлекеттік колледждарда 2006 жылымен салытырғанда 16,5
пайызға, жекеменшік колледжде – 1,6 ... ... ... ... адам капиталын дамыту мен әлеуметтік
саясаттың басты міндеті ... ... ... одан ... ... ... және ... көші–қоны жөніндегі жыл
сайынғы квоталарды орындау жөнінде шаралар қолдану болмақ.
Кедейшілік пен жұмыссыздықты төмендетудің негізгі мақсаты халықты ... ... ... қамтамасыз ету, сұраныс балансын теңестіру және жұмысшы
күшін ... ... ... деңгейін 1,3 пайызға дейін, кедейшілік
деңгейін 2,1 пайызға төмендету болып ... ... ... қол ... үшін ... міндеттерді шешу
қарастырылады:
• жұмысшы күшіне сұраныс пен ұсыну арасындағы кереғарлықты қысқарту;
• жаңа жұмыс орындарын ашу және сақтау;
• шағын және орта ... жеке ... ... үшін ... ... ... үшін ... қоғамдық жұмыстарды және әлеуметтік жұмыс
орындарын ұйымдастыру, олардың ... ... қол ... ... ... дайындау мен қайта даярлауды ... ... ... ... ... ... нарығындағы бәсеке емес еңбекке
орналастыруға ықпал ету;
• ішкі еңбек ... ... ауыл ... ... ... үшін жағдай жасау, жеке қосалқы
шаруашылығын дамытуға және бау–бақша егуіне ... ... ... ... ... ... жыл ... бос
орындардың жәрмеңкесі ұйымдастырылады [11].
Еңбек нарығындағы шиеленісті төмендетуде уақытша ... ... ... ... зор. ... ... ... 2006 жылы 750 жұмыссыз, оның ішінде аз қамтылғандар 355 адам, ол
жұмыссыздардың жалпы санына шаққанда 47,3% құрайды;
• 2007 жылы 750 ... оның ... аз ... 264 ... ... ... санына шаққанда 35, 6% құрайды;
• 2008 жылы 528 ... оның ... аз ... 172 ... ол
жұмыссыздардың жалпы санына шаққанда 32,6% құрайды.
Жұмысшы күшінің сапасы мен бәсекелестігін арттыру мақсатында 2006 ... ... 2007 жылы 57 ... 2008 жылы 59 ... ... дайындау
мен қайта даярлауға жіберілді.
Қалада кедейшілік пен жұмыссыздықты төмендетудегі басты шараның бірі
қала мен ауыл ... ... ... ... ашу ... ... ... жүзеге асырылуы мынадай:
• 2006 жылы 156 жұмыссыз, оның ішінде жоғары, арнайы орта және бастауыш
кәсіби білім берудің 32 ... ... ... ... 2007 жылы 91 ... оның ... ... арнайы орта және бастауыш
кәсіби білім ... 33 ... ... ... ... 2008 жылы 148 ... оның ... жоғары, арнайы орта және бастауыш
кәсіби білім берудің 36 түлектері ... ... ... ... орналастырылды.
2008 жылы қала бойынша барлық экономика саласында 1079 жұмыс орыны
ашылып, олардағы 493 немесе 45,7 % - ... ... ... ... ... ... 2006– 2008 жылдарға арналған аумақтық
Бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мен еңбекке орналасуын арттырудағы жемісті
нәтижелердің айғағы болып ... ... ... ... кедейшілік деңгейі 2006 жылы 6,9%-
дан 2008 жылы ... ... ал аз ... ... саны ... ... 1343 адамға дейін азайды. 2008 жылдың басынан аз қамтамасыз
етілгендерден 67адам жұмысқа орналастырылды, оның ... 53 адам ... ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыс органдарына 30
адам жіберілсе, қоғамдық ... 170 аз ... ... ... отбасында бірде-бір мүшесі жұмыс істемейтіндер.
Қаладағы еңбек нарығындағы шиеленісті төмендету үшін қала ... ... ... 2008 жылы жеке ... ... ... үшін 46 ... мың теңгенің қалалық бюджеттен материалдық көмегі берілді,
олар оған бұзаулар мен құс, жем–шөптер сатып ... 2008 жылы ... ... құрт ... ... ... үшін 182,2 мың теңге – 11 адамға көмек ретінде берілді.
2008 жылы көрсетілген көмектің сомасы бір адамға шаққанда 25055 ... ол 2007 ... ... 2715 ... ... [11].
Көмек көрсетудің орташа облыстық көрсеткіші бір адамға ... ... ... Аз ... етілген жұмыссыздарға жергілікті бюджеттен
төлемдер төлеудің ішінде ерекше үлесті тұрғын үй және ... ... ... шығындары алады. Мысалы, мемлекеттік әлеуметтік көмек 1667
адамға 30,9 млн. теңгеге, тұрғын үй көмегі 2153 млн теңгеге көрсетілген.
Шағын қала ретінде ... ... ... қарқынды экономикалық
өсуін және жұмыссдықты төмендету үшін ... ... ... ... ету шарасы қарастырылған.
Арқалық қаласын дамытудағы анықтаушы факторлардың бірі өндірістік
өнімді өсіру болып ... ... кені ... ... мен кен ... өндіріс көлемінің қысқаруына байланысты қала әкімдігі баламалы
кәсіпорындарды дамытуға күш ... ... ... 2010 жылғы кезеңге дейінгі ... ... даму ... ... ... мақсатында қала өндірісіне: тау
кені және қайта өндеу саласына инвестиция тарту керек.
Тау–кен өндірісінде ... ... кен ... ... ... ... ... қажет:
• «Жүлдузай – КФ» ЖШС қиыршық тас өндірісі бойынша;
• «Бек Тас» ЖШС ... ... ... тас өндірісі бойынша;
• «Бек Тас–1» ЖШС құрылыс тастары өндірісі ... ... ... ... қаланың өндірістік потенциалын
ұлғайтуға ықпал етіп, жұмыссыздық деңгейін төмендетуді қамтамасыз ... ... ... үшін ... ... ет және сүт өндіру
өндірісін ... ... ... керек. «Арқалық ауыл шаруашылығы
тәжірибе станциясы» ЖШС 2009 жылы сүт ... мен оны ... ... кластеріне
қатынасуы керек.
Осы мақсатта шаруашылық сүт өндіру бағытын ұстанады және асыл тұқымды
мал ... ... ... қарастырылады. 2009 жылы «Арқалық ауыл
шаруашылығы тәжірибе станциясы» ЖШС өз қаржысы есебінен 17,5 млн ... бас асыл ... ... ... ... ... ... қолда бар
малдың басын толық ауыстырады. Сол арқылы аймақтағы жұмыссыз азаматтар үшін
жаңа ... ... ашу ... ... дамыту үшін алдағы уақытта мемлекеттік,
салалық және аймақтық Бағдарламаларды жүзеге асырылмақ. Осы ... ... ... ... 2010 ... ... дейінгі әлеуметтік және
экономикалық даму Бағдарламасын жүзеге асыру;
• өндіріс потенциалын ұлғайту және өндірістік өнім өндіру ... ... ... ауыл шаруашылық өндіріс көлемін 1,4 есеге ұлғайту;
• қаланың коммунальдық–шаруашылық жұмысын тұрақты қамтамасыз ету;
• еңбек ... ... ... ... ... ... халықтың еңбекке орналасуын арттыру мен кірістерін ... ету ... ... ең ... ... ... пен, ... күрес,
жұмыссыздықты 5,8 пайызға, кедейшілік ... – 5,8 ... ... Осы ... жету үшін ... ... шешімі көзделуде:
- сұраныс пен жұмыс күшінің ұсыныстарының ... ... ... жаңа ... ... ашу және ... ... және
орта бизнесті дамытуға жағдай жасау және ... ... ... ... ... орындарын ұйымдастыру;
- жұмыссыздары кәсіби дайындығын кеңейту және қайта
даярлау;
- ... ... ... ... қамтуды
ұйымдастыру;
- ішкі еңбек нарығын қорғау мен ауыл ... ... және ... шаруашылығымнн айналысуға
жағдай жасау;
Жұмыссыздықты қысқарту үшін жеке кәсіпкерлікті дамытудың маңызы орасан
зор. Жұмыссыздықтың нағыз тамыр жайған жері ауыл ... ... ... айналысатындарды мемлекет тарапынан қолдаудың қаншалықты
маңызды екендігін түсінуге болады. Бұл салада ... ... ... ... жеке ... беру және шаруа қожалықтарына несиелердің
бөлінуін қамтамасыз ету проблемаларын жатқызуға болады.
Жұмыссыздыққа қарсы ... ... ... бір ... ... қайта оқыту мен олардың кәсіби деңгейін көтеру шараларын
қолға алу болмақ. Жұмыссыздарды кәсіби жағынан ... ... да ... мол болар еді.
Қыркүйек айының соңғы ... ... ... ... ... ... қоры» АҚ Аймақтық филиалы «Бизнестің жол картасы-2020»
Бағдарлама шеңберінде жобалар бойынша төрт субсидиялау шартына қол қойылды.
Қостанай қ. тағы төрт ... өз ... ... ... ... 2011ж қазаннан мемлекет кәсіпкерлердің қарыздары бойынша ... -тен 7% ... ... ... ... ақша құралдарын
кәсіпкер кәсіпкерлікті кеңейтуге және жақсартуға үшін жұмсай алады, сонымен
қатар өз айналымдағы капиталын ... ... Өз ... ... ... ... бағытталған, төрттен екі кәсіпкерлік,
«Финансовая ... ... ... ЖШС және «Алико 97» ЖШС өз несие
жүктемені Бағдарламаның 3 ... ... ... ... ... ... ... өз кәсіпкерлік қызметін ұн
өнімдерін шығару саласында жүзеге асырады.
Екі жеке ... ... ... және Олег ... ... өз бизнесін кеңейту және жаңарту мүмкіндігін алды.
О.Г. Сергеева ЖК несие құралдарын инвестициялық мақсаттарға ...... ... ... алу, ол ... ... Сарыкөл ауданында орналасатын
болады. Оның ішінде кәсіпкер жобада өз құралдарымен қатысады. Жобаның ... 1350 бас ... ... ЖК ... жеткізу үшін германиялық
жеткізіп берушімен шарт ... ... ... ... жұмыстары
жүргізілуде, жаңа жабдықты орнату үшін ... ... ... Осы ... ... ... ... 10 жұмыс орнын құруы
жоспарлануда.
О.Ю. Калибров ЖК ... ... түрі ... ... ... болып табылады. Несие құралдарына ол кәсіпкерліктің автопаркын 3
жүк рефрижератор- автокөлігіне толықтырады. Калибров О.Ю. ЖК 2008 ... ... ... Қазақстан Республикасының Халықаралық Автокөлік
Тасымалдаушылар Одағының мүшесі болып табылады, Қостанай қ. ... ... іске ... ... 3 жаңа ... жұмыс орнын құру жоспарлануда.
Анықтама үшін:
Бірінші бағыт шеңберіндегі мемлекеттік қолдау кәсіпкерлерге несие
бойынша пайыздық ... ... бір ... ... ... ... ... сонымен қатар өндірістік инфрақұрылымдарды дамыту
және ... ... ... ... ... ... ... болады.
Бұдан өзге 2011 жылдан бастап кадрлар даярлау, ... ... ... ... ... ұйымдастыру шаралары атқарыла бастамақ.
Бірінші бағыт аясындағы қолдау шараларының мәнісі, аймақтарда ... ... ... ... және ... бар жаңа жобалардың іске
қосылуына жәрдемдесу. ... мен ... ... кеңестерге өз
жобаларының өміршеңдігін дәлелдей ... ... ... ... 14% болатын кредит алуына мүмкіндік бар, ал ... оның ... ... ... беру ... ... жасайды.
Кредит ауыртпалығын жеңілдету үшін, 14%-дық үстеменің 7% ... 7% ... өз ... ... Жаңа ... ... 2010 ... бастап жылдығы 14% жоғары мөлшерлемемен берілген қолданыстағы
кредит үшін де субсидия алу ... ... ... ... ... ол ішінара берілетін болады. Кепілдік
мөлшері кредит сомасының 50% ... ... яғни бір жоба үшін 1,5 ... көп ... ... және тек жаңа ... ... жүзеге асырылатын
болады. Егер келешегі бар жоба болса, банк оны ... ... ... тек ... қойылатын заттың жетіспеушілігі ғана оның жағымсыз жағы
болып табылатын ... онда осы ... ... ... ... ... ғана ... ішінара кепілдік алу үшін «Даму» Қорына
өтініш жасай алады.
Екінші ... ... ... ... бар ... ... ... пайыздық мөлшерлемесіне ішінара субсидия беріліп,
олардың сауықтырылуына ... ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесін төмендету үшін
беріледі. Мемлекет даму перспективалары айқын ... ... ... ... белгілі бір бөлігін өтеп беру арқылы көмектесуге
ниет білдіріп отыр. Осындай кәсіпкерлерге салық төлеу және ... өзге ... ... ... ... ... ... үш жылға дейін
шегеру мүмкіншілігі беріледі. Бұл жерде тек жеке табыс ... ... ... ... ... бөлек кәсіпорындарды сауықтыруға, оның
ішінде Қазақстан қор биржасына орналастырылған облигациялар бойынша ішкі
кредиторлар ... ... ... ... өзге де ... ... ... (шетке шығаруға бағдарланған өндірістерді қолдау)
мемлекет өз өнімін шетке шығаратын ... ... ... ... ... 7%-на қаржылай көмек беретін болады. Яғни
шетелге тауар шығарушы тек 4%-дық пайыздық мөлшерлемені ғана төлейді. Тау-
кен ... ... ... ... айналысатын металлургия
өнеркәсібі кәсіпорындары және ірі салық төлеушілер тізбесіне ... ... ... ... ... ... ... астамын шетке шығарушы кәсіпкерлер Бағдарламаның үшінші бағытының
қатысушылары бола алады.
3 Депрессивті қалалардың өзекті мәселелері ... шешу ... ... ... дамытудың негізгі бағыттары және әлеуметтік-
экономикалық дамуы мен инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру жолдары
Осы бағдарламада елдiң шағын ... ... ... ... ... республикалық және облыстық бюджеттерден жүзеге
асырылуы тиiс салалар бөлiп алынады. ... ... ... ... ... ... және ... әртүрлi кәсiпорындар мен салалық
иелiктiң оңтайлы үйлесiмiн ... ... ... ... ... ... мамандану құрамын кеңейту;
❖ шағын қалаларға жақын маңда бар ... ... ... ... қызмет түрлерiне қол жетiмдiлігін арттыру үшiн
әлеуметтiк инфрақұрылымды аумақтық ұйымдастыру;
❖ халықты және кадр әлеуетiн ... ... ... ... ... инфрақұрылымын аумақтық
ұйымдастыру болып табылады.
Шағын ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк және еңбек әлеуетiн, ... ... ... ... ... ... қалаларды дамыту.
Өндiрушi өнеркәсiп басым дамыған шағын қалаларды одан әрi дамыту
перспективалары шикiзат базасы қорларының ... және ... ... бiр бағытта мамандануды жұмсарту, өңдеушi өнеркәсiптi дамытумен
байланысты.
Осыған байланысты:
• өңiрлiк деңгейде Шағын қалаларды дамыту бағдарламасында:
• қала ... ... ... ... ... баламалы
өндiрiстердi орналастыру;
• металл рудаларын байыту, негiзгi өндiрiс ... ... ... ... ... ... өндiру тиiмсiз болып қалған қалаларда қала ... ... ... ... ... ұйғарылуда.
• республикалық деңгейде:
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2002 жылғы 29 ... N ... ... ... ... ... ресурстық базасын
дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған бағдарламасына сәйкес шағын қалаларға
жақын маңдағы минералдық шикiзаттың және ... да ... ... кен ... ... және ... жөнiнде iздестiру-барлау
және одан кейiнгі жұмыстарды жүзеге асыру және шағын ... ... жер ... ... ... беру ... жетiлдiру.
Негiзiнен өңдеушi бағыттағы шағын қалалар экономикасының құрылымын
жетiлдiру мақсатында мына шараларды:
❖ бос өндiрiстiк алаңдарда тауарлар шығару мен ... ... ... ... жерлерге сату үшiн өнiм өндiрудi жүзеге асыратын
кәсiпкерлердi басым қолдауды;
❖ күрделi ... мен ... ... ... ... етпейтiн
жинақтаушы бұйымдар мен бөлшектер өндiрудi ұйымдастыру үшiн iрi
кәсiпорындардың құрылымдық ... ... ... ... ... жүзеге асыру көзделуде.
Аграрлық-өнеркәсiптiк бағыттағы шағын қалалардың перспективалары ауыл
шаруашылығының дамуына, ауылшаруашылық шикiзатын өңдейтiн кәсiпорындарға
мемлекеттiк қолдау көрсетуге ... ... ... ... ... iс-шараларға қолдау көрсету шаралары ... ... ... беру, жабдықтар лизингi бойынша сыйақы (мүдде)
ставкалары мен банк кредитiн өтеу және басқалар.
Бұл қалаларда ауылшаруашылық ... ... және ... ... ... кәсiпорындар кешенiн: ауылшаруашылық
техникасын жөндеу ... ... ... ет пен ... жемiс-
көкөнiс өнiмiн, балықты барынша ... ... ... ... ... ... ... ауылдық тауар өндiрушiлер мен
халыққа ... ... ... ... қызметтердi (аграрлық-химиялық
қызметтер, MTC, мал тұқымын асылдандыру ... ... ... ... және ... орналастыру көзделуде.
Ауылшаруашылық өнiмiн өңдеу жөнiндегі кәсiпорындарды орналастыру
ауылшаруашылық өндiрiсiнiң ... ... ... жүргізiлетiн
болады. [30]
Осыны басшылыққа ала отырып мына шараларды:
• астықты крахмалға, мұздатылған немесе құрғақ желiмтiкке, глюкоза-
жемiс шәрбатына ... ... ... ... (Арқалық қ.,
Лисаковск қ., Ерейментау қ., Державинск қ.);
• тамақ концентраттарының, дәннен ... ... ... ... ... ... үлпегi секiлдi жылдам пiсетiн
жармалардың шағын өндiрiстерiн ... ... қ., ... қ., ... ... ... ... тағамы үшiн сүттен консервілер өндiру, құрғақ сүт, iрiмшiк,
және сары май ... ... ... ... (Шортанды қ., Ақкөл
қ. Сергеевка қ, Текелi қ.);
• шапшаң мұздатылған жемiстер мен көкөнiс ... ... ... (Қаскелең қ., Леңгір қ., Шу қ., Шардара қ., Зыряновск қ.,
Серебрянск қ.);
• соя ... ... ... ал кейiннен - ет алмастырғыштар мен
басқа да өнiмдер алынатын соя ... ... ... ... ... езбесiн, балалар тағамын, табиғи ... ... ... қ., ... қ., Жетiсай, Леңгiр қ., Қаскелең
қ., Есiк қ., Талғар қ.);
• жүн мен терiнi ... ... жүн иiру және ... ұйымдастыруды (Арқалық қ., Аягөз қ., Қарқаралы қ.,
Қаратау қ., Жаңатас қ.);
• жүгерi ұқсату кәсiпорындарын салуды (Шу қ., Жаркент ... қант ... ... ... (Шу қ., ... қ.);
• балық питомниктерiн және балық ұқсатуды ұйымдастыруды (Үшарал ... қ., Арал қ., ... қ., ... қ.) ... ... ... қалаларды дамыту. Көлiк орталықтары - шағын қалаларды
одан әрi дамыту темiр жолдарға ... ... ... ... және көлiк құралдарын жөндеу және жинау ... ... ... ... ... ... шеңберiнде Бағдарламада мынадай iс-шараларды iске асыру:
Шу қаласында жұмыс iстеп тұрған кәсiпорындардың базасында осы ... ... ... ... және Қазалы бекетінде электровоздар мен тепловоздар жөндеу
зауыттарын қайта құру көзделуде.
Шортанды және Сарыағаш шағын ... ... ... ... және ... ауқымда демалу және сауықтыру ... ... ... қатар Есiк, Жаркент, Қаскелең, Қапшағай, Сарқант, Талғар,
Текелi (Алматы облысы), ... - ... ... ... Шардара (Оңтүстік Қазақстан облысы) сияқты шағын қалалар ... ... ... ... ... ... ие.
Осы шағын қалалардың қалпына келтiру әлеуетiн игеру мына шараларды
iске асыруды:
• жыл бойына ... ... ... мен ... ... айтарлықтай арзан, шағын (25-100 орын
шегiнде) объектiлер салуды;
• шағын қалаларда ... ... ... ... ... мен ... ... мен демалысты дамытудың нақты
аудандарында құрылыс жүргізу нормалары шегiнде мемлекеттік табиғи
грант ... жер ... ... ... ... ... ... демалу мен емделу (балалар,
мүгедектер, қарттар) үшiн ... ... ... ... этнографиялық мұражайлар мен демалыс аймақтарын
құруды;
• iлеспе ... ... ... электрмен, жылумен
жабдықтауды, телекоммуникацияны дамытуды қажет етедi.
Ғылыми бейiндегi кәсiпорындар мен ұйымдар қала салуға ... ... ... Степногорск және Приозерск қалаларының дамуы ғылыми
әлеуеттi сақтап, ... ... одан әрi ... байланысты.
Осы мақсатта:
• жұмыс iстеп тұрған жоғары технологиялы ... ... ... ... және ... ... ... көп қажет ететiн,
экспортқа бағдарланған өндiрiстердi әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... нәтижелерін және елде жасалған технологияларды
енгізуге және оларды жоғары зияткерлiк ... ... өтіп ... ... ... ... шағын қалаларды дамыту
Экономикасы тоқыраған әрбір шағын қала қаланың экономикасын ... алып шығу ... ... ... ... ... әзiрлейдi.
Экономикасы тоқыраған шағын қалалардың дамуын ... ... ... қалалар үшiн көзделетін шараларды iске асырумен қатар осы
мақсатқа облыстық бюджеттерге ... ... бөлу ... ... болады.
Әртүрлi өңiрлерде, оның ішінде шағын қалаларда халықтың тығыздығы мен
шынайы ... ... ... ... ... ... ... бар. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы
Үкiметiнiң 2003 жылғы 10 ақпандағы N 147 ... ... ... ... ... ... ... және бюджетаралық
қатынастарды жетiлдiру тұжырымдамасына ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге көшу көзделуде.
Шағын қалалардың әлеуметтік инфрақұрылымын одан әрi ... ... ... ... ... ... ... ұсынылатын
әлеуметтiк жаңадан салынатын және қайта жаңартылатын объектілерiнiң
тiзбесін қалыптастыру;
• 2011-2015 жылдарға арналған ескi үйлердi күрделi жөндеуден өткiзу
және ... ... ... бұзу жөнiндегі өңiрлiк бағдарламалар
шеңберiнде шағын ... ... ... ... ... ... ... жылдары 22 шағын қалаларда ұқсас телефон станцияларын
цифрлы станцияларға ауыстыруды жүзеге асыру;
... ... ... ... ... ... ... тiзбесiне енгізiлген жалпы сомасы
9073,57 млн. теңгеге 22 шағын қала ... ... 26 ... ... оның ... ... ... саласында:
Арал және Қазалы шағын қалаларын сумен жабдықтауды қамтитын Қызылорда
облысының Арал-Сарыбұлақ топтық су құбырын салу;
Атырау облысы Жылыой ... ... су ... қайта жаңарту;
Оңтүстiк Қазақстан облысының Шардара топтық су құбырын қайта салу;
Ақмола облысы ... ... су ... ... қайта жаңарту;
Ақмола облысы Атбасар қаласының ұңғымалы су жиналғысын қайта жаңарту;
Ақмола облысы Макинск қаласының жұмыс iстеп тұрған сумен ... ... ... ... Жаркент қаласының сумен жабдықтау жүйесiн қайта жаңарту
және салу;
Шығыс Қазақстан облысы Аякөз қаласының су жиналғысы құрылысын және ... ... ... ... (бiрiншi кезегi);
Қарағанды облысы Қарқаралы қаласының iшкi қалалық су ... ... ... ... ... Абай қаласының сумен жабдықтау жүйесін оңтайландыру.
бiлiм беру саласында:
Қызылорда облысының Арал ... ... ... ... ... ... ... батыр атындағы қазақ
мектебiне жапсырма құрылысты салу;
денсаулық сақтау саласында:
Алматы облысының Есiк және Жаркент қалаларында перзентханалар салу;
Қарағанды ... ... және ... ... ... ... орталық аудандық ауруханалар салу;
Ақмола облысының Есiл, Державинск, Ақтөбе ... ... ... ... ... ... ... Шахтинск, Приозерск
қалаларында туберкулез ауруханаларының құрылысын салу;
Қызылорда облысының Арал және ... ... ... ... туберкулез диспансерлерiн салу.
спорт және туризм саласында:
Ақмола облысы Шортанды қаласында шаңғы базасын салу.
Бағдарламаның iске асыру тетiгi ... ... ... ... ... әрi ... ... экономикалық және қаржылық
қолдаудың аспаптар жүйесiн қалыптастыруын және пайдалануын көздейдi.
Қолайлы инвестициялық ахуалды қалыптастыру
Шағын қалаларда ... ... ... ... ... инвестицияларды тарту мақсатында:
Өңiрлiк деңгейде:
❖ инвестициялық паспортты қалыптастыру;
❖ халықаралық стандарттарға сәйкес келетiн инвестициялық жобалар мен
бизнес-жоспарлар әзiрлеу;
... ... ... және ... ... ... ... қолдау инфрақұрылымының объектiлерiн құруға және
дамытуға жәрдемдесу;
Республикалық деңгейде:
❖ шағын қалаларда тиiмдi ... мен ... ... орындарын
құратын кәсiпорындарға заңнамаға сәйкес инвестициялық салық
преференцияларын беру;
❖ мемлекеттің қатысу үлесiн ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру және оларды
жаңғырту;
❖ кәсiпорындар салу үшiн ... ... ... ... ... беру;
❖ жалпы мемлекеттiк мұқтаждар үшiн өнiм жеткiзiп ... ... ... ... ... бойынша сыйақы (мүдде) ставкалары мен ... өтеу ... және ... ... ... Республикасы Үкiметiнiң 2003 жылғы 10 ... N ... ... ... ... ... арасындағы
өкілеттiктердi ажырату және бюджетаралық қатынастарды ... ... ... ... ... мен ... ... атқарушы органдарының дербестігін кеңейту мақсатында:
❖ аудандық маңызы бар қалалар әкiмдерiнiң аппараттарын оларға ... ... ... қалыптастыру;
❖ шағын қалаларды сметалық қаржыландыру тетiгiн жергiлiктi бюджеттi
атқару барысында секвестрлеуге жатпайтын бюджеттiк бағдарламалар
бойынша олардың шығыстарын ... көшу ... ... ... өз ... жоқ ... қалаларға дербес бюджеттер беру
мәселесiн қарау көзделуде.
Республикалық бюджеттен 2004-2005 жылдары шағын қалалар экономикасының
нақты секторын дамытуға бағытталған ... ... ... ... кәсiпкерлiктi дамыту қоры" ЖАҚ-тың жарғылық қорын толықтыруға ... млн. ... және ... тоқыраған шағын қалаларда жаңа өндiрiстер
құруға және шағын кәсiпкерлiктi дамытуға 900 млн. теңге бөлiнетiн болады.
Бұдан басқа шағын ... ... ... ... ... ауыз сумен қамтамасыз ету;
❖ бiлiм беру;
❖ денсаулық сақтау ... салу және ... ... ... болады.
Мыналарға:
❖ халықты жылумен қамтамасыз етуге;
❖ қала ішiлiк су құбыры желiлерiн тартуға;
❖ әлеуметтiк сала ұйымдарын материалдық-техникалық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қорғауға;
❖ жергілiктi маңызы бар жолдар салуға және пайдалануға бағытталған
iс-шаралар ... ... ... ... қаражаты
есебiнен қаржыландырылатын болады.
Шағын қалалар экономикасының нақты ... ... ... қаржыландыру үшiн "Қазақстанның Даму Банкi" АҚ, ... ... ... ЖАҚ, ... ... ... ... қоры" АҚ, "Ұлттық инновациялық қор" АҚ, шетелдiк
және отандық ... ... ... iске ... ... ... ... сәйкес жүзеге
асырылатын болады, бұл барлық деңгейдегі атқарушы органдардың күш-жiгерiн
шағын қалалардың ... ... ... ... ... ғана ... ... бiрге олардың даму болашағының
негіздерiн қалауға да жұмсауға мүмкiндiк бередi.
Мына шараларды жүзеге асыру:
... жоқ ... ... экономикалық өсу
перспективасы бар шағын қалаларға көшiп-қонуын реттеу;
❖ шағын қалалардың кадрларға ... ... ... кеңiнен
хабардар ету, жұмыс күшiне сұраным мен ұсыныс ... ... жүйе ... ... қалалардың еңбек рыногында қажет етiлген мамандықтар бойынша
жұмысшылар даярлау үшiн жаңа кәсiптiк-техникалық мектептер ашу және
жұмыс iстеп тұрғандарын ... ... ... әртүрлi санаттағы босап қалған қызметкерлерге кәсiби консультация
беру және оларды қайта оқыту;
... ... ... ... ... үй қорына
тұрғын үй немесе жеке ... үй ... үшiн ... ... ... өңірінің қазіргі таңдағы өзекті мәселелері және ары қарай
дамытудың мүмкіндіктері
Мемлекет Басшысы Нұрсұлтан ... ... ... ... даму ... он ... ... берді.
Қазір ел аумағындағы шағын қалалар мен өңірлердің даму деңгейі ала-
құла. Бір өңір ... ... ... ... ... ... ... дейін шешуін таппай келе жатқаны жасырын емес. Елбасы биылғы
Жолдауында ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешудің нақты бағдарламасын ... ... ... ... ... ... қолдаудың
арқасында біршама елеулі өзгерістер орын ... ... үй ... ... ... ету, ... ... дамыту, жұмыспен қамту сияқты
маңызды бағдарламалар қала тұрғындарының ... ... ... ахуалды оңтайландыруға себепші болып отыр. Мысалы,
былтырғы жылдың қорытындылары бойынша өнеркәсіп ... ... 6 ... ... ... ... ... 111 пайызға өсті. Ал 2011 жылы
ауылшаруашылық ... ... 183,1 ... ... ... ... рекордтық деңгейде астық жинағаны әсер ... ... ... ... ... мал шаруашылығына қатысты қазақ-
түрік бизнесінің ынтымақтасуы негізінде жүзеге асып жатыр. Арқалық қаласына
қарасты ... ... ... ... бірнеше мал шаруашылығы
базасы мен малшылар үйін тұрғызып қызу жұмыстар ... ... ... ... деп ... 742 бас етті ірі қара мал ... ... ... аяғына дейін мұндай етті ірі қаралардың басын 2000 басқа
дейін жеткізу жоспарлануда. Таяу келешекте көзделген меже тіптен орасан ... ол ... мал басы 20 ... ... ... Жобаның мақсаты – халал
талаптарына сай келетін жоғары ... ет ... ... ... ... ескеріп, оның экспорттық әлеуеті орасан зор
екенін байқаймыз. Бұл мақсат Елбасының ... ... ... ет өндірісін
құру жайындағы тапсырмасымен үндес екенін айтуға тиіспін. ... ... ... ... ... ... 13 мың ... құрайтын жайылымдық және егістік алқап «Нұр-Жайлау» серіктестігінің
басқарылуына берілді.
Елбасы Жолдауында инвестициялық жобаларды іске асырудың ... атап ... ... ... ... ... «Арқалық – Шұбаркөл» және
«Жезқазған – Бейнеу» теміржол желілері өңірде өндірілген өнімдерді ... ... ... жол ашып отыр. Он бес жыл бойы ... ... ... құс ... ... келтіріп, күретамырына қан жүгірткен
инвестор – «Агроинтерқұс» серіктестігінің жұмысына да халық дән риза. Қазір
кәсіпорын қала ... құс еті, ... ... ... ... 300 мың жұмыртқа өндіретін құс фабрикасы Арқалық қаласы үшін маңызы
зор болып тұр. Құс ... жыл ... ... жұмыртқалайтын мекиен
тауықтардың санын 700 мыңға дейін ... ... Ал 2014 ... ... 300 млн. ... ... ... басты мақсат етіп қоюда.
Сондай-ақ, көктемде құс етін ... ісін ... ... ... ... құс
фабрикасы 300 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр.
Үкімет Елбасының ... ... ... тапсырмасын орындауда
шағын қалаларда кездесулер өткізіп, халықтың ... ... ... ... ... дайындағанда басшылыққа алуы керек. Шағын
қалаларда қандай өндіріс орындарын, кәсіпорындар ашуға болады? Осы мәселені
бүкіл республика ... ... ... оны ... ... бөлу жақсы
жолға қойылар еді.
Аудан, шағын қалалардың орналасқан жерін, өндірісті дамытуға ... ... ... ... ашу ... ... ... инфрақұрылымдарды қалыпқа келтіру кезек
күттірмейтін мәселе. Әсіресе, шағын қалаларда кәріз жүйесі, су, жылу ... ... ... ... ... қалада инфрақұрылымдармен жұмыс істейтін кәсіпорындар бар. Олар
көбіне мемлекеттік сатып алу конкурсына қатысады да, соның жобалық-сметалық
құжаты ... ... ... Енді олар өз ... ... ... ... тиімді болар еді деп ойлаймын. Шағын қалаларға бұл үлкен қолдау болар
еді. Сондай-ақ, жұмыс істеп ... ... ... ... осы ... ... мемлекет атсалысатын болса, ол да өңірге үлкен
қолдау болар еді. ... ... ... орны ашылады, халықтың
тұрмысы жақсарады, үшіншіден өзі салған ... ... ... ... еді. Осы жағын қолға алуымыз керек.
Арқалық қаласында тұрғын үй ... ... ... ісі 2008
жылдан бері үздіксіз жалғасып келеді. Дәл сол жылы 9898,5 ... ... ... ... ... 5,5 млн. ... ... Ал 17 үйдің жылу, су
құбырын, кәріз жүйесін ауыстыруға 3,6 млн. теңге ... айта ... Ал ... ... ... үйлерді жөндеп, халықтың игілігіне қайтару
біздің басты жұмысымызға айналғанына бірнеше жылдың жүзі болды. ... ... ... 6320 ... ... ... 34 үйді қалыпқа келтірудің сәті
түсті. Бюджеттік қаражат есебінен 14 кондоминиумды ... ... ... Ал биыл 41 ... ... ... дайындап,
тұрғындарға тапсырмақ ойымыз бар. Қазір тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы
жайында халық арасында түсіндіру ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізуге рұқсат алдық. ... ... ... тұрғындарының басым бөлігінің үй-күйлерін тастап,
жан-жаққа көшіп кеткені белгілі. Бұл ... ... ... ... пәтерлерін меншік құқықын сот арқылы қарастырып, үйлерді иесіз
деп ... ... ... ... Бұдан кейін үйлерге жөндеу
жұмыстарын жүргізіп, баспанаға мұқтаж жандарға шетінен беріп жатқан ... ... бұл ... жұмыстарды заң негізінде іске асырып келеміз.
Арқалық қаласы үшін өзекті мәселе жылу қазандығы ... ... ... Бүгінде қаланың жылу қазандығына қымбат отын мазут ... ... ... ... ... мақсатында республикалық
бюджеттен 700-900 млн. ... ... жыл ... ... ... Бұл
мәселені оң бағытта шешу үшін ... жылы ... ... ... және ... үй-коммуналдық шаруашылығы басқармасы қаламыздың
жылу ... ... ... яғни ... ауыстырудың жаңа жобасына
дайындауды қолға алынған болатын. Қазіргі таңда басқарма жобаның сметалық
жобасы әзірлеу ... Биыл ... ... ... оны ... іске
асыратын боламыз.
Бүгінде өңірлерде шағын және орта бизнесті дамытудың маңыздылығы күн
санап артып келеді. Қала, аудандардың ... ... ... ... ... саланың өңірлерде қарқын алуда.
Жалпы шағын қалалардағы кәсіпкерлер ... ... ... оған ... ... бұл ... ... мәселені «Жұмыспен қамту –
2020» бағдарламасы арқылы шешкен жөн. Онда ауылдық кәсіпкерлікті ... ... бар. ... 3 млн. ... ... ... 5 ... ауылда
тұратын азаматтарға беріледі. «Жұмыспен қамту» бағдарламасына ... ... ... ... ... ... қолдауға арналған
қосымша қаражат бөлген жөн. Сонымен қатар, «Даму» қаржы ... ... ... ... ... да қорлар бар, соларға шағын
қалалардағы өз ісін бастаймын, кәсіпкерлікпен айналысамын, ... ... ... азаматтарға өздерінің бизнес-жоспарына сәйкес аз пайызбен
несие беруді қамтамасыз ету керек деп ойлаймын. ... ... ... қаражат ала алмайды. Банктердің пайызы қымбат. Онан кейін, өздеріңіз
білесіздер банктер көп жылға бермейді. Ал енді 5 ... ... ... ... ... отыратын болсақ, ол қаржы шағын қаланың
тұрғындарына тиімді болатын еді. Осылайша шағын ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туады.
Қазір Арқалықтағы шағын және орта ... ... ... түсетін қаражат мөлшері жыл санап ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық мәселелерге көңіл
бөліп, шешуге белсенді түрде ... ... ... «Аллюминқұрылыс»,
«Торғай LTD» серіктестіктерінің арқасында қаламызда бірнеше әлеуметтік
нысандар бой ... ... ... берілді. Атап айтсақ, қаламызда қазір
кинотеатр, ... ... ... және ... ... және ... ... халық мүддесіне жұмыс ... ... ... бойынша шағын және орта бизнеспен айналысатын кәсіпкерлер
саны 2011 жылдың ... ... ... 104,5 ... артқан. Ал
«Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы шеңберінде ... ... ... ... тарапынан үш өтінім келіп түсті.
Қазір банктер ... және орта ... ... ... ... ... жобалар ірі қара мал өсіру, құс фермасын құруы және шағын
жылыжай ... ... ... ... ... тұр. Ал «Агроинтерқұс»
ЖШС өзінің ... ... жол, ... ... су ... мен ... тарту үшін өз өтініштерін тиісті ... ... ... ... ... ... ... 11 кәсіпкер ... ... ... ... ... шыңдағанын айта кетуіміз керек.
Жалпы аймақтарда кәсіпкерлік қатынастарды дамыту бір ғана қаржыға
тіреліп тұрған жоқ. ... ... ... 209 ... ... ... ... асырғанымызда көзіміз анық жетті. Ауыл-аймақтағы
кәсіпкерлер семинарға қатысқанда көкейде жүрген сұрақтарына ... ... ... ... ... ... қолдау тапқан бұл ... алыс ... ... екі ... яғни ... мен ... өткізуді
дәстүрге айналдырдық. Мұндай оқу курсына қатысқан кез келген азамат ... ... ... есепті жүргізуге қатысты сұрақтарға толықтай
жауап ала алады. 2009 жылы ... қоры ... ... ... ... ... меморандумға қол қойғаны белгілі. Осының арқасында «Даму»
қоры мен облыстық кәсіпкерлікті дамыту басқармалары арасында тығыз қарым-
қатынас ... Екі ... ... кеңесші» бағдарламасы табысты жұмыс
істегендіктен өткен жылы оны ... ... жол ...... ... ... ... оқыту ... ... ... бөліне бастады. Бұл жоба қолға алынғалы бері
еліміз бойынша 43 мың адамға кеңес берілген.
Оның 60 ... ... ... қалған 40 пайызын шағын және орта
бизнеспен айналысуға ... ... ... ... Ал өткен жылы
«Бизнестің жол картасы – 2020» ... ... ... қолдау
көрсететін орталықтар құрылып, әр облысқа қаржы бөлінгені белгілі. ... ... ... ... ұтып ... ... ... жүргізуге, бизнес жоспарын дайындауға, қыл аяғы кадр
таңдау мәселесіне дейін ... ... ... ... Бұл ... ... ... қызметтік қолдау көрсететін орталықтың жұмысына мониторинг
жасау мен бақылау болып табылады. Алғашында орталықтың ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсететін орталықты құру
облыстық ... ... ... ... ... «біз тек әкімдікке бағынамыз, ... ... ... ... деп ... ... толық түсінбегендерін
байқатты.
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... тұру факторларын, ... мен ... ... ... ... SWOT-талдауы
Қосымша 4-те көрсетілген.   
Арқалық облыстың әлеуметтік инфрақұрылымы дамыған, ... ... өмір сүру ... өсуі ... өңдеу өнеркәсібі қарқынды дами
бастаған қаласы болмақ.
Пайымды жүзеге асыру:
- өңдеу өнеркәсібінің келешектегі бағыттарының дамуына;
- ... ... мен ... ... ... орталық құруға;
- білім беру орталығын құруға;
- жанаруды қамтамасыз ететін қаладағы мәдениетті дамыту және ... ... ... ... сәрсенбі;
- қоғамдық-саяси қатынастар саласында ішкі саяси тұрақтылық пен
мемлекеттік және қоғамдық құрылымдардың келісілген өзара ... ... ... пен қоғамдық келісімді қамтамасыз ету бойынша
мемлекеттік саясатты жүзеге ... ... ... дамыту және
азаматтық патриотизмді тәрбиелеуге;
- қаланың тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық жағдайын жақсарту;
Әлеуметтік қызметтер мен халық тұрмысының ... ... ... ... ... қабілетті және теңестірілген, даму динамикасын
құру ... ең ... ... ... ... қорытындысы болып
табылады.
Қазіргі кезде жергілікті билік ... ... ... ... әр ауыл мен ... бизнесті жүргізуге жан-жақты қолдау
білдіру мен жағдайларын қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... ... ... дамыту, жергілікті маңызы бар
мәселелерді азаматтардың қатысуымен шешуді кеңейтуге баса назар аударғаны
белгілі. Сол ... таяу он ... ... ... ... ... және өкілді органдарға ерекше жауапкершілік жүктелді.
Елбасы атап өткендей, қуатты Қазақстан – бұл ең алдымен ... ... ... – жаңа ... пен ... инфрақұрылымға тікелей
тәуелді болып тұр. Қазірдің өзінде біздің Панфилов ауданында бұл ... іске асып ... ... ... ... ... уақыттары
мемлекеттік деңгейде қабылданған әлеуметтік-экономикалық маңызы ... ... ... ауданымызда табысты жүзеге асты.
Біздің еліміздің алдағы он жылдағы дамуының басты бағыты – ... ... ... ... ... белгіленді. Биыл өңірлерді
дамыту бағдарламасы қолға алынып, шағын қалалардың шырайы кірейін деп тұр.
3.3 Бір ... ... ... 2012 – 2020 ... ... негізінде Арқалық қаласын алдағы уақытта дамыту перспективасы
Елбасының ағымдағы жылғы 27 қаңтардағы Жолдауында берген ... ... ... Бір ... қалаларды дамытудың 2012 ... ... ... ... жобасы ұсынылады.
Бағдарлама жобасының негізгі ... ... ... ... ... ... мақұлданған болатын.
Бағдарламаның жобасы облыс әкімдері орынбасарлары мен бір салалы
қалалар әкімдерінің қатысуымен Теміртау ... ... ... ... ... ... органдармен келісілді.
Жобаның негізгі ережелеріне қысқаша тоқтап өтуге ... ... ... орта және ұзақ ... ... бір ... орнықты әлеуметтік–экономикалық дамуын қамтамасыз ету ... ... іске ... ... бір ... қалалардың
проблемаларын шешуге критерийлерге сәйкес оларды жоғары, орта және ... ... бар ... бөлу жолымен сараланған тәсілдеме қолдану
қарастырылған.
Осыған байланысты Бағдарлама шеңберінде қарастыру үшін халқының саны
1,5 млн. адам 27 бір ... қала ... ... бұл ... қала ... %-ын құрайды.
Анықтама:
6 қаланың жоғары, 19-ның орташа, 2-нің ... ... бар ... ... және ... бар ... ... нәтижелерін
ескере отырып бір салалы қалаларды мемлекеттік қолдау шараларының ... ... ... Әлеуеті төмен бір салалы қалалардың ... ... ... ... ... ... орта бір ... қалаларды дамыту үшін жағдай
жасау.
3 басымдық. Әлеуеті жоғары бір салалы ... ... әрі ... ... қалалардың проблемаларын шешу үшін олардың топтастырылуын
және басымдықтарын ескере отырырып, ... ... іске ... ... ... ... ... кәсіпорындардың өндірістік сыйымдылығына
байланысты бір салалы қалаларды оңтайландыру.
Бір салалы ... ... ... және ... ... мүмкіндіктерін анықтау жұмысы жүргізілетін болады. Оның
қорытындысы - әр бір салалы қала бойынша олардың перспективасы мен ... ... ... ... ұзақ ... ... Кешенді дамыту жоспарларын
әзірлеу болады.
Нәтижесі бойынша қалаларды оңтайландырылу мүмкіндігін ескере отырып,
олардың бас жоспарларына, әлеуметтік және инженерлік ... ... ... ... ... ... ... және ШОБ дамыту.
Бұл бағыт шеңберінде келесі іс-шаралар ұсынылады.
Біріншіден, бір ... ... ... ұзақ ... үшін «зәкірлік» инвестициялық жобаларды іске асыру.
Ол үшін облыс әкімдіктері Индустрияландыру картасы шеңберінде әрбір бір
салалы қала үшін кемі ... ... іске ... ... ... қала құраушы кәсіпорындардың қосалқы және ... ... ... ... қосалқы цехі болған Риддер ... ... ... және ... ... бойынша.
Үшіншіден, ұлттық компаниялардың қосалқы және қызмет ... ... бір ... ... олардың ерекшеліктерін
есепке ала отырып орналастыруы.
Анықтама:
Бұл әдістеменің ... ... ... саласына қызмет көрсету
өндірісінің Екібастұз қаласында ашылуы.
Төртіншіден, жекелеген бір салалы ... ... ... келтіру үшін стратегиялық инвесторды тарту.
Анықтама: Мысалы, Қаратау қаласына «Еврохим» АҚ. ... ... ... ... ... ... жобаларды іске асырып жатқан
заңды тұлғаларға өндірістік жеңілдіктер ұсынылатын болады.
Бесіншіден, ... ... шешу және бір ... қалалардың
транзиттік әлеуетін дамыту (Арқалық, Жезқазған).
Алтыншыдан, шағын және орта бизнесті дамыту.
Бағдарлама шеңберінде бір салалы қалаларда ... ... ... ... салалық шектеулерді алып тастай отырып әлеуеті төмен және орта бір
салалы қалалар үшін ... ... ... 7 ден 10 %-ға ... ... ... жаңа ... салуға 1,5-нан 3 млн. теңгеге дейінгі мөлшерде
грант ұсыну;
- шағын кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... пен қала құраушы ... ... ... ҰК» ... ... ... ... ЖШС-мен алғашқы
Меморандумдарға қол қойылды;
- кәсіпкерлікті қолдау орталықтарын құру.
Үшіншіден. Бір салалы қалалардағы ... ... ... ... даму ... жоғары елді мекендерге
және экономикалық өсу орталықтарына ерікті ... ... ... келесі шаралар ықпал ететін болады.
Біріншіден, Жұмыспен қамту 2020 ... іске ... ... ... қайта даярлау және кадрлар ... ... бір ... қалалардың жастарын облыстардың техникалық және
кәсіптік білім беру ... ... ... ... ... бір салалы қалалар халқының ... мен ... ... ... түрде көшуі ынталандырылатын болады.
Тұрғын үй салу шаралары Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасының ... ... іске ... жатқан тұрғын үй салу механизмдеріне ұқсас шаралармен
үйлестірілетін болады.
Төртінші. Бір салалы қалалардың ... және ... ... және орта ... бар бір салалы ... ... ету ... ... ... дейін жеткізе отырып
реконструкциялау (сумен, электрмен, газбен жабдықтау, кәріз ... ... бір ... ... үшін әлеуметтік және инженерлік
инфрақұрылымды халық санын оңтайландыру болжамын ескере отырып ең ... ... ... ... ... ... бір ... қалаларда коммуналдық меншіктегі апаттық және
ескі үйлерді жөндеу және ... ... ал ... ... ... жұмыстары ұйымдастырылатын болады.
Бір салалы қалалардың проблемаларын шешу шараларын ... үшін ... ... ... ... ... ... бірінші
кезектегі абаттандыру жұмыстарына пилотты түрде 6 млрд. теңге ... ... іске ... ... ... ... ... Облыс әкімдіктері Экономикалық даму және сауда министрлігінің
әдістемелік ұсыныстарының негізінде әр бір салалы қаланың Кешенді жоспарын
әзірлеуге тиісті.
Екінші. Экономикалық даму және ... ... ... жұмыс тобы
әр Кешенді жоспарды зерделеп, конкурстық ... ... ... ... ... ... көрсету үшін және одан кейін Өңірлік ... ... ... ... қарауына енгізу үшін
іріктеп алады.
Үшінші. ... ... ... ... ұсыныстарын ескере
отырып Кешенді ... ... ... ... ... ... мен ... компаниялар есебінен іске асырылатын инвестициялық
жобаларды мақұлдайды.
Төртінші. ... ... ... ... ... мемлекеттік және салалық бағдарламаларды және «Өңірлерді
дамыту» бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... ... тізбесіне енгізіледі.
Жалпы Бағдарламаны іске асыру үшін үш жылдық мерзімге сомасы 2013
жылға – 38,2 млрд. теңге, 2014 ... – 43,2 ... ... және 2015 ... млрд. теңге қаражат қарастылған.
Анықтама:
2013: 2-ші бағыт (әртараптандыру және ШОБ ... 9,6 ... ... ... ... (еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру): 1,58 млрд. теңге, 4-ші
бағыт (инфрақұрылымды дамыту): 27,0 млрд. ... 2-ші ... 11,5 ... ... 3-ші ... 1,7 ... тенге, 4-ші
бағыт: 30,0 млрд. теңге;
2015: 2-ші ... 12,1 ... ... 3-ші ... 1,81 ... ... 4-ші
бағыт: 40,0 млрд. теңге.
Басқа шағын қалалар.
Бір салалы қалалармен қатар Бағдарламада ағымдағы жылы бір ... ... ... ... ... да ... жөнінде Кешенді
жоспарлар әзірлеу қарастырылған.
Іс-шараларды қаржыландыру жергілікті бюджеттер ... ... ... Бұл ... әр ... ... ... сәйкес келеді деп ойлаймын. Ірі ... ... ... ... ... қалалар өңірлер есебінен қаржыландыруға тиісті.
Жалпы, Бағдарламаны іске асыру екі кезеңге бөлінген - бастапқы (2013-
2015 жылдар кезеңі) және сенімді даму ... (2020 ж. ... 2020 жылы ... ... ... қол ... ... тиісті:
1. Бір салалы қалаларда белсенді жұмыс істейтін шағын кәсіпорындардың
санын 4 есе ... (2011 ... ... Бір ... ... ... ең төменгі күн көріс деңгейінен төмен
халықтың үлесін 6%-дан аспайтын деңгейге ... ... (2015 ... ... ең ... күн ... деңгейін есептеу Әдістемесін
өзгертуді және оны жоғарылатуды ... Бір ... ... ... ... ... аспайтын
деңгейге дейін төмендету.
Ұсынылып отырған Бағдарламаның жобасында көрсетілген бір ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлетін «моноқалалардың» қатары өзгеріссіз қалды!
Бұған дейін ... ... ... тағы ... қалаларына осындай
айрықша «атақ» беруді сұрап, қолқа салып еді, бірақ олардың ... ... ... ... ұқсайды. Әкімдерге басқа шағын
қалаларын ... ... ... ... ... ... кабинеті өз отырысында 2012-2020 жылдарға ... ... ... ... ... Бұл бағдарламамен
тұрғындарының жалпы саны 1,5 миллион ... ... (ал бұл ... ... 16%-ы) және ... ғана ... не кәсіпорынды тірек еткен 27
шаһар гүлдендірілетін болады.
Сонымен, ынталандыру жолымен тұрғындарының тегіс іскерлік белсенділігі
арттырылып, жаппай бизнесмен ... оған ... ... ... даму орталықтарына көшуге мүмкіндік берілетін, миллиардтар
салынып, көшелері, ... ... ... сөйтіп, бір
кәсіпорынға күні қараған қазіргі қуқы тірлігінен ... ... ... ... ... - ... ... облысында - Хромтау,
Алматы облысында - Текелі, Атырау облысында - Құлсары, Батыс Қазақстанда -
Ақсай, ... ... - ... мен ... ... облысында -
Балқаш, Жезқазған, Қаражал, Сарань, Сәтбаев, Теміртау, Шахтинск және Абай,
Қостанай облысында - Арқалық, Жітіқара, ... және ... ... - ... ... ... - Ақсу мен Екібастұз, Шығыс
Қазақстан ... - ... ... ... және Серебрянск, ал
Оңтүстік Қазақстан облысында - ... ... жаңа ... бағдарламаны әзірлеуді Қазақстан
Көшбасшысы биылғы жылғы Жолдауында билікке қадап ... ... ... ... ел ... ... ... бағдарламаның жобасын шұғыл
әзірлеп, оның негізгі тұжырымдамасын 20 наурыздағы отырысында мақұлдаған-
тын. Кейін Үкімет басшылығы ... ... ... және ... ... ... ... Теміртау қаласында алқа құрып, осы
жоба төңірегінде ақылдасқан.
Үкімет таңдалып алынған моноқалаларды өз ішінде тағы үш ... ... ... ... ... даму және сауда министрі
Б.Сағынтаевтың айтуынша, бұл ... ... ... ... ... - ... орта» екінші эшелонға - 19 қала кірді, ал екі шаһар экономикалық
әлеуеті «төмен» деп ... ... ... ... тәжірибені
ескере отырып», бұл қалаларды мемлекеттік қолдау ... да ... ... тастауды ұсынды. Яғни қарапайым тілмен айтқанда, билік
Жаңаөзендегі оқиғаның басқа жерлерде ... үшін ... ... ... ... ... алдымен қолға алуы қажет. «Бірінші
басымдық: әлеуеті төмен ... ... ... өткір тұрған
проблемаларын шешу, - деп, әріптестеріне тарата айта ... ... - ... ... ... орта ... дамуы үшін
жағдайлар жасау. Үшінші басымдық: әлеуеті ... ... одан ... ... бір саланы, тіпті жалғыз кәсіпорынды ... ... ... ... ... шешпек? Экономика министрінің
айтуынша, біріншіден, бұл ... ... ... ... ... ... ... дамыту жоспары әзірленбек. Оның нәтижесі бойынша бұл
қалалардың бас жоспарларын өзгерту қарастырылуда.
Екіншіден, осы ... ... ... Бұл ... ... енген ірі инвестжобаларды ... ... ... ... қала ... ... өз ... және қызмет көрсетуші компаниялар құруға міндеттелмек. Ал ... өз ... ... ... ... ... «Бұрынғы маманданушылығын» қайта қалпына келтіру, яғни Кеңес
тұсында және 90-жылдар басында шығарған өнімдерін қайта ... ... ... ... ... ... тартылатын болды.
Үшіншіден, моноқалалардағы еңбек ресурстарының ... ... ... басы ... ... күші ... басқа
«әлеуметтік-экономикалық даму әлеуеті жоғары» елді ... ... өсу ... ... ... ... ынталандырылады.
Төртіншіден, моноқалалардың әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымы
жаңартылады, қала тұрғындарының жылдар бойы қордаланып ... ... ... ... ... Жалпы, жаңа ауруханалар, мектептер
мен балабақшалар салу сынды шаралар ... ... ... ... бағдарламалар аясында қарастырылған болатын. Бірақ енді ... ... ... үшін ... ... ... салу ... бері жылжытылып отыр. «Төртінші бағыттағы шараларды жүзеге ... ... үшін ... ... ... бюджетті нақтылау кезінде
республикалық бюджеттен бірінші кезектегі ... ... ... теңге бөлінді» деді Б.Сағынтаев. Тұтастай алғанда Моноқалаларды
дамыту бағдарламасын іске асыруға бірден үш жылдық мерзімге ... ... Атап ... 2013 жылы - 38,2 млрд теңге, 2014 жылы - 43,2 млрд
теңге, ал 2015 жылы 53,9 млрд ... ... ... бұл ... кірмеген, бірақ жалғыз кәсіпорынға күні қарап
отырған басқа кенттер не ... ... ... жылы ... ... ... қалаларды да дамытудың Кешенді жоспарларын әзірлеу
қарастырылған деді Экономикалық даму министрі. - Іс-шараларды қаржыландыру
жергілікті бюджеттер есебінен ... ... ... Бұл - әртүрлі
деңгейдегі бюджеттерден бірлесіп қаржыландыру принципіне жауап ... ... ірі ... ... ... өз ... ... шағын
қалалар өңірлер есебінен қаржыландырылуға тиісті!»
Моноқалалар бағдарламасы екі ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылмақ. Ал ары қарай осы бір
саланы тірек еткен шаһарлардың «сенімді өрлеу кезеңі» ... ... ... ел ... 2020 ... ... бірқатар мақсатты
көрсеткіштерге қол ... ... атап ... ... ... ... өнеркәсіптің үлесі және қала ... тыс ... ... жұмыс орындарының саны артуға тиіс. Бұл
үшін ... ... ... істейтін шағын кәсіпорындардың санын 2020
жылға қарай, 2011 ... ... 4 есе ... ... ... ... ... тұрғындарының кірісі мен бюджетке түсетін түсімдер де
көбеюге тиіс. Ал осы қалалардағы жағдайы «ең ... ... ... ... халықтың қатары азайып, ондайлар 6%-дан көп болмауы қажет. Билік
моноқалаларда жұмыссыздықты ... ... ... ... төмендетуді
қамтамасыз етуге сөз беріп отыр.
Осы мақсатта даму әлеуеті ... және орта ... ... ... ... ... ставкалары
бюджеттен субсидияланбақ. Ол - ол ма, жаңа ... ... ... 3 ... теңгеге дейін тегін гранттар ұсынылады екен! ... қала ... ... ... ... кәсіпкерлікті
дамыту бойынша әріптестік бағдарламаларды іске асырады. Қазіргі кезде
бірқатар облыс ... ... ... және «Қазмырышпен»
алғашқы меморандумдарға ендігі қол қойып үлгеріпті.
Бос жүрген жандар бұзақылыққа, арандатушы істерге тартылуы ... ... ... бұл ... «екі ... бір күрек» таба алмай, бос
сенделгендер қатарын сиретуге баса мән бермек. Осы ... ... ... ... ... ... ... даярлау және біліктілікті
арттыру курстары ұйымдастырылмақ. Дәл осы ... 3-ші ... ... үй ... ... ... да хабарланды.
- Бұл бағдарлама - Жолдауда қойылған Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы
болып табылады.
Қорытынды
Шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту бүгiнгi ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің жоспарлы экономикалық басқару
жүйесінен айырмашылығы оның әкімшілік - бөлу ... ... ... ... ... жалпы қабылданған принцип болып
басқарудың салалық жүйесі табылады. Шағын қалалардың әлеуметік ... ... ... ... және материалдық ... ... ... егер ... ... онда ... меншіктің басым бөлігі ... ... ал егер ... каналдары бойынша салалық жүйе болмаса ... ... ... даму ... қазіргі басқару жүйесінде
қаланың орнын, қалалық ... ... ... ... ... ... ... механизімінің әдістерін, қалалық көлемде басқаруды
қамтамасыз ... ... ... ... туындайды.
Шағын қаланың қалыптасуы тарихи тұрғыдан жер қорларының бар болуына,
халықтың еңбек даѓдыларына байланысты болды. ... ... ... ... ... кµпбаѓытты сипатќа ие болуы керек.
Қорғауға ұсынылған қағидаларды тұжырымдай келе төмендегiдей қорытынды
жасалды.
Экономикалық ауданның географиялық ... ... ... мына
жайларды ерекше атап өтудi жөн санаймыз:
1. Қаланың қалыптасуына, ең алдымен пайдалы қазбалар қорының елеулi рөл
атқарады. ... ... жер ... мен ... ... агроклиматтық ресурстар да қоныстану iсiндегi ... ... ... Оның ... табиғи ресурстар ... ... ... ... ... сұлбасын айқындаушы
басты фактор – көлiктiк инфрақұрылымның қызметiмен байланыстыра
қарастыру қажет. Алғашқыда аталмыш ... ... ... автомобильдiк торап атқарса, кейiн ол күрделенiп, темiр жол, әуе
жолы ... ... ... ... ... ... Кен орындарына су ресурстарының мол көзiнiң жақын болуы ... және ... ... ... игi ... ... ... елдi мекендерiнiң дамуына мұнай мен газды өндiрудi
арттыру себеп болды. Өйткенi қаланың өсуi үшiн ... ... ... бiрi ... мұнай мен газ қорының мол болуы.
Бiрақ бұл аудандар ауыз суымен қамту көздерiнен қашық ... ... ... ... даму нәтижелері олардың жедел
өзгермелі ... және ... ... ... қатынастарға тезірек
бейімделу қабілетіне байланысты болып отыр.
Қалалардың келешектегі экономикалық ... ... ... ... жоспарланған экономикалық даму бағыттары пайдаланылып
отыр.
Жергілікті экономикалық даму (ЖЭД) аймақтың (қаланың) экономикалық
потенциалын қалыптастыра отырып, ... ... ... ... ... тұрмыс деңгейін көтеруді көздеп отыр.
Экономикалық дамуды жетілдіріп, аймақтың ... ... ... ... ... ... ... жеке меншік иелері,
мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдар бірлесе отырып ат салысуы тиіс.
Әрбір қала мен елді мекен ... ... ... қолайлы
өзіндік жергілікті жағдайларымен сипатталады. Аталмыш жергілікті жағдайлар
экономикалық даму стратегиясын ендіру мен қалыптастыруға негіз бола алады.
Арқалық қаласында ... ... ... қолдаудың арқасында
біршама елеулі өзгерістер орын алған. Тұрғын үй ... ауыз ... ету, ... ... ... ... қамту сияқты маңызды
бағдарламалар қала тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға, жалпы әлеуметтік-
экономикалық ахуалды оңтайландыруға себепші ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің көлемі 6 млрд. теңгеден
асып, ... ... ... 111 ... өсті. Ал 2011 жылы
ауылшаруашылық өнімдерінің ... 183,1 ... ... ... өңірде
диқандардың рекордтық деңгейде астық ... әсер ... ... ... ... ... мал шаруашылығына қатысты қазақ-
түрік бизнесінің ынтымақтасуы негізінде жүзеге асып жатыр. Арқалық қаласына
қарасты Матросов ... ... ... ... мал ... мен ... үйін тұрғызып қызу ... ... ... ... ... деп аталатын 742 бас етті ірі қара мал ... ... ... ... ... ... етті ірі қаралардың басын 2000 басқа
дейін ... ... Таяу ... ... меже ... ... зор
– ол кезде мал басы 20 мыңға дейін жетеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Аяған А.К. Социально-экономические и политические последствия
трансформации ... ... ... ... ... ... А.М. ... процессы в Казахстане за 1995-
2005 //Саясат. 2006. № 3. с. 56-61.
3 «Бәсекеге ... ... ... ... ... ... үшін».
Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан халқына жолдауы. //Егемен
Қазақстан. 19 наурыз 2004 жыл. 4 ... ... ... по ... нужд ... общин, общинные
проекты) реализации программы «Охват общин» Каунтерпарт казахстан за 2001-
2002 годы. с. 43-57.
5 Елдi мекендердiң ... ... ... және ... пен ... дамыту стратегиясы. Алматы, 2003ж. 19-23 б.
6 Сундетулы Ж., Көмекбаева Ж. ... ... ... ... ... ... 2002. 102-116 б.
7 Бляхман А. А. Оценка социально-экономического потенциала региона.
Автореферат. Санкт-Петербург, 2009. с. 7-26.
8 ... И.Н. ... ... ... и приоритеты. Алматы: ИРК, 2002. с. 33-38.
9 Государственная программа ... ... ... РК на ... с. ... ... В. А. ... устойчивого развития средних и малых
городов Казахстана. г. Рудный. с.4
11 ... ... ... ... ... Ішкі және сыртқы саясаттың
2003 жылғы негізгі бағыттары туралы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы.
// Егемен Қазақстан. 4 мамыр, 2002 ж. 2-3 б.
12 Ішкі және ... ... ... ... ... ... ... Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауы. 2б.
13 «Адам дамуы туралы есеп», Алматы, 2001ж. 23-42 б.
14 Шағын қалаларды дамытудың 2004-2006 жылдарға ... ... 2003 ж. 3-32 ... ... ... ... ... мен келешек мүмкіндіктері.
БҰҰ-на ЕСЕП. Астана, 2006. 9-11 б.
16 Назарбаев Н.А. Стратегия ... и ... ... ... ...... РГЖИ «Дауір», 1992. с. 86-93.
17 «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі
мен әл-ауқатын жақсарту» ел ... ... ... жолдамасы.
Астана, 1997. 3-17 б.
18 Арқалық қаласының 2011-2015 жылдарға арналған даму бағдарламасы.
Арқалық, 2010. 3-16 б.
19 ... о ... ... ... ... ... Аркалык, 2007г. с.9-14.
20 Пояснительная записка по выполнению региональной программы
«Развития сельских территории» г. Аркалык за 2004 ... с. 3
21 ... ... ... ... сельских
территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г. с. 2-3
22 ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау.
Арқалық қ., 2006ж. 2-5 б.
23 Арғынбаев Ж. «Текелінің келешегіне деген сенім зор». //Егемен
Қазақстан, 2005ж., №29. 3 ... ... ... ... ... развития г. Аркалык.
Аркалык, 2005. с.4-6
25 2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының ... ... ... ... ... 2004ж. 9-13 ... 2007-2009 жылдарға қаланың экономикалық дамуын қаматамасыз ету
экономика саласындағы модеринизациялау. Арқалық, 2006ж.
27 Малые городы – ... ... ... ... №7. 32-37 ... ... Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как
суверенного государства. – ... РГЖИ ... 1992. с. ... Куничкина Н. С. Проблемы развития малых городов России, 2005.
30 Концепция региональной политики РК на 2002-2006 годы. Одобрена
постановлением Правительства РК от ... ...... ... Ю. Нам ... экономика, базирующаяся на инновационной
модели развития // Экономика и управление, 2007. № 2. с. ... ... ... 2015 ... дейiнгi аумақтық даму
стратегиясы. ҚР ПҮАЖ-ы, 2006 ж., N 31, 337-құжат. 46-54 ... ... ... ... ... арналған даму бағдарламасы.
Арқалық, 2010. 13-32 б.
Қосымша 1
Депрессивті шағын қалалардың даму деңгейлерін бағалауға арналған
параметр көрсеткіштері
|Әлеует |Экономикалық ... ... ... ... | | | | |
| ... ... ... 50% |Қоршаған ортаны |Жарық және жылу өндіретін қуат|
|Тұрақсыз|негізделген даму қарқыны |кем ... ... кері ... ... Ауыз су ... |(экстенсивті өсу) ... ... ... |мен су ... ... |
| |Қала өнеркәсібінің төменгі ... ... | ... |
| ... ... | ... ... ... |
| ... >0.7) ... ... 50% | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| ... және ... ... 50% ... |Жарық және жылу ... ... ... ... даму|позитивті қарқыны |позитивті қарқыны |көздерінің тапшылығының |
|тұрақты ... ... және ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... су мен су тасымал |
| ... ... ... ... ... ... тапшылығы |
| ... ... ... ... 50% ... артуы |Барлық желілердің 30% тозуы |
| ... (0,6< | | ... ... |
| ... ... | | ... |
| |>0,7) | | | |
| ... ... ... |Көрсеткіштердің |Жарық және жылу, сумен ... ... ... даму ... қарқыны |позитивті қарқыны |қамтамасыз етудің ... ... ... өсу) ... ... |Қоршаған ортаны ... |
| ... ... ... ... ... |жекелеген түрлері |Барлық желілердің 20% тозуы |
| ... ... ... |бойынша ластаудың |Автожолдардың ... |
| ... ... ... ... ... артуы |сапалылығы |
| |>0,7) ... 5% | | |
| ... және ... ... ... ... ... технология қолдана|
|Әлеуетті|технологияға негізделген даму|позитивті қарқыны |белгілерінің болмауы, |отырып жарық және жылу, ... ... ... ... жоғары |Жануарлар мен ... ... |
| ... ... ... ... ... |өсімдіктердің |қанағаттандырылуы |
| ... ... оң ... ... ... ... 20% тозуы |
| |коэффициенті >0,5) ... ... даму ... ... |
| | | ... ... ... 2
Арқалық қаласының 2012 жылға арналған бюджет кірісі
|Санаты   |  ... |
| ... |мың ... ... | | ... |  |Iшкi ... | ... |  |  ... ... |  |  ... ... ... ... |01 |  |Табыс салығы ... ... |  |2 ... ... ... ... ... |03 |  ... ... ... ... |  |1 ... салық ... ... |04 |  ... ... ... ... |
|  |  |1 |Мүлiкке салынатын салықтар |96320,0 ... |  |3 |Жер ... |18547,0 ... |  |4 ... ... ... салық |42485,0 ... |  |5 ... жер ... |3681,0 ... |05 |  ... ... және ... салынатын |35303,0 |
| | | |iшкi ... | ... |  |2 ... |3360,0 ... |  |3 ... және ... да ... пайдаланғаны үшiн |22436,0 |
| | | |түсетiн түсiмдер | ... |  |4 ... және ... қызметтi жүргiзгенi үшiн |7034,0 |
| | | ... ... | ... |  |5 ... ... салық |2473,0 ... |08 |  ... ... ... ... және ... |6171,0 |
| | | |оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар ... | |
| | | ... ... ... ... үшін алынатын | |
| | | ... ... | ... |  |1 ... баж |6171,0 |
|2 |  |  ... емес ... |11216,0 ... |01 |  ... ... ... ... |11207,0 ... |  |5 ... ... ... жалға беруден түсетін |11207,0 |
| | | |кірістер | ... |02 |  ... ... ... ... |
| | | |мекемелердің тауарларды өткізуінен түсетін ... | ... |  |1 ... бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік|9,0 |
| | | ... ... ... ... | |
| | | ... ... түсімдер | |
|3 |  |  ... ... ... ... ... |5438,0 ... |01 |  |Мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік |5438,0 |
| | | ... сату | ... |  |1 ... ... ... ... |5438,0 |
| | | ... сату | |
|4 |  |  ... ... ... |02 |  ... ... ... ... органдарынан |3890208,0|
| | | |түсетiн трансферттер | ... |  |2 ... ... ... трансферттер ... ... ... 2012 ... арналған бюджет шығыс
|Функционалдық |Атауы ... ... | |мың ... |ІІ. ... ... ... ... ... ... | ... ... |5468,0 ... ... ... қауіпсіздік, құқықтық, сот, |7371,0 |
| ... ... | ... ... беру ... ... ... және әлеуметтiк қамтамасыз ету|344309,0 |
|07 |Тұрғын үй-коммуналдық ... ... ... спорт, туризм және ақпараттық |180083,0 |
| ... | ... ... кешенi және жер қойнауын |17505,0 |
| ... | ... ... су, ... балық шаруашылығы, ерекше |43108,0 |
| ... ... ... ... ... | |
| ... жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары| ... ... ... қала құрылысы және құрылыс |11219,0 |
| ... | ... ... және ... |20769,0 ... ... |20615,0 ... ... |2149,0 ... |IІІ. Таза ... ... |33102,0 ... ... су, ... ... ... ... |9708,0 |
| ... ... ... ... ортаны | |
| ... ... ... ... жер ... ... ... |25000,0 |
|5 ... ... өтеу |1606,0 ... ... |0,0 |
| |V. ... тапшылығы (профициті) ... ... |VI. ... тапшылығын қаржыландыру |33102,0 |
| ... ... | ... |Қарыздар ... |34708,0 ... ... өтеу |1606,0 ... ... ... пайдаланылатын қалдықтары|0,0 |
Қосымша 4
Арқалық қаласының SWOT-талдауы
|Алымды жақтары ... ... ... ...... ... Ауыл ... ... ... ... ... үшін |
|өнеркәсіптік өңдеу бойынша белгілі |климаттың қолайсыз жағдайлары. ... ... ... ... ... отын-энергетикалық|
| ... ... ... ... |3.  ... ... нашар |
|1. Бала бақшаларды қалпына келтіру ... ... ... дейінгі шағын |4. ... ... ... ... жұмыс істеуі. ... және ... ... үшін ... ... келуіне есебінен әлеуметтік |
|қызықтырушылық. ... ... ... ... білім беру |5. Мектепке дейінгі білім берумен ... ... ... |балалардың 64,1 пайызы қамтылмай |
|көрсеткішінің артуы. ... ... жаңа ... |6. ... ... ... ... және кең жолақты ... және ... ... ... ... ... |мамандардың жетіспеушілігі; ... ... |7.  ... ... ... ... ... көтеру мақсатының |8. МКШ берген, білім беру қызметі ... ... ... ... ... 1 ... 43,3 |9.  Ұстаздар ... ... ... ... 11,2 ге келетін оқушылар|төмендігі. ... ... | ... ... ...... ... түзету |1. Автомобильдік тасымалдау ... ... ... ... |жолдарының көп учаскілерінің ... ... ... және ... |
| ... ... еместігі; |
|D ... ... ... ... ... ... Экономикалық даму жоспарындағы |жұмыс істеуі – ауыл шаруашылық ... ... ету ... ... ... ... |
|2. Халықтың жалпы мәдениетке ... ... ... артуы; | ... ... ... ... ... құру ... ... ... және|
| ... ... ... ... | ... жаңа ... |E ... ... және кең ... ... ... ... ... ... негізінде, ... ... және ... білу ... материалды-техникалық |деңгейінің жеткіліксіздігі; |
|қамту деңгейін көтеру мақсатының |2. ... ... ... ... жабдықталуының|
|2. Жастар саясаты бойынша әрдайым |нашарлығы, ... ... ... ... ... мамандандырылған|
|3. Қаланың тиімді ... ... ... ... | ... және шет ...... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... мектебінің |
| ... |
| ... ... сақтау бойынша |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... туристік |
| ... алып ... ... |
| ... нашарлығы; |
| ... ... ... |
| ... ... жетіспеушілігі. |
Қосымша 4-тің жалғасы
|Мүмкіншіліктері ... ... ...... ... базасында бар |1. Әлеуметтік және инженерлік |
|дамыған туристік кластерлер, құрылыс ... ... ... ... ауыл шаруашылығы |қанағаттандырмайтын салдар ретінде ... ... ... ... ... ... төмендеуі; |
|дамытуға мүмкіндік. ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... және ...... ... ... мамандарды тару үшін |1. Электрқуатының тапшылығы және |
|қолайлы жағдай жасау; ... даму ... ... ... ... ... ... ескере, болашақта | ... ... ... |D ... ... ... жем ... |1. Қорғау шараларын қабылдамаған |
|өсімдік шаруашылығын дамытуға ... ... бар ... мен ... ... ... |қорларды жоғалтып алу мүмкіншілігі. |
|болашақта ауыл ... | ... ... |E ... |
| ... еңбекті төлеу және |
|D басымдылығы ... ... ... ... |
|1.  Ескерткіш орындар мен тарихи |жоғары біліктілігі бар және ... ... ... ... ... ... тәжірибесі|
|қорғау және қалпына келтіру; |бар ... ... ... ... ... қамту. ... ... ... ... ... мен |
| ... әкеп ... ол орта білім |
|Е басымдылығы ... ... ... ... ... ... орынды пайдалану; |2. Халықтың жастар шараларын ... ... ... ... ... ... үшін |3. Білікті қызмет көрсету және ... мен оқу ... ... персоналының жоқтығы; |
|арасында меморандумға қол қою; ... ... ... ... жұмыс жасауда ресми |мүмкіншіліктің шектеулігі, ... ... ... ... ресурстар мен өзіндік |
|қолдану, әрдайым жоғары дәрежедегі |қаражаттың жетіспеушілігі; ... ... ... ... ... ... ... қабілетті туризмнің |деңгейінің төмендігі, көрсетілетін |
|инфрақұрылымын құру; ... ... ... ... ... ... ... қамту; |бағасы мен сапасының сәйкес келмеуі; |
|6. Кіру және ішкі ... ... ... ... ... түсімдерді арттыру. |соның ішінде әйелдер арасында; |
| ... ... ... беру |
| ... ... |
| ... мектепке дейінгі |
| ... ... ... ... |
| ... және ... ... |
| ... ... |
| ... ... білдіреді, ол |
| ... орта ... ... |
| ... ... ... |
| ... қоғамда психологиялық-әлеуметтік|
| ... ... ... |
-----------------------
• Халықтың әл-ауқаты;
• Халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... даму әлеуетін бағалау
• Өнеркәсіптік белсенділігі;
• Мемлекеттік және муниципалдық басқару;
• Инвестициялық аспект.
... ... ... ... Әлеуметтік аспектілер;
• Ішкі үрдістер.
Кеңейтілген бағалау
Әлеуметтік дамуын бағалау
Инновация-лық дамуын бағалау
Өнеркәсіптік дамуын бағалау
Бәсеке қабілеттілі-гін бағалау
• Инновациялық белсенділік;
• Инвестициялық белсенділік;
• Корпоративтік ... ... ... және ... ... Бәсеке қабілеттілік;
• Әлеуметтік аспектілер;
• Ішкі үрдістер;
• Инвестициялық ... ... ... ... ... ... босатылуы
жұмыссыздар санының көбеюі
өмір сүру деңгейінің төмендеуі
аймақтарда орташа жалақы көлемінің төмендеуі
жұмыс берушілердің ... ... ... дамуға ықпал жасайтын факторлар
Табиғи әлеует
Өнеркәсіп
Транспорт және байланыс
Инвестициялар
Энергетика
Ауыл шаруашылығы
Еңбек нарығы
Қаржы-несие секторы
Сумен қамтамасыздандыру
Сыртқы экономика-лық байланыстар
Демография
Көшіп қон
Білім
Денсаулық сақтау
Жұмыссыздықтың деңгейі
Әл-ауқат
Халықтың төлемдік қабілеттілігі
Экология
Кәсіпорындардың ... ... ... және инновациялардың дамуы
Бизнес-орта
Шағын және орта бизнес
Институционал-дық орта
Экономикалық факторлар
Әлеуметтік ... ... және ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
Адам саудасы және онымен күресудің өзекті мәселелері40 бет
Аударманы оқыту әдістемесінің қазіргі кездегі өзекті мәселелері63 бет
Бастауыш сыныпта зерттеу - ізденушілік жұмыстарды ұйымдастырудың өзектілігі29 бет
Винилхлоридтің негізіндегі өзекті сополимерлер19 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
Жалпы білім беретін орта мектепте математикадан экономикалық білім берудің өзекті мәселелері42 бет
Кедейшілік қазіргі қоғамның өзекті проблемасы6 бет
М. Әбдіхалықовтың замана өзекті мәселелерін шағын жанрларында бейнелеуі221 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру мазмұнының жаңартудың өзекті мәселелері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь