Инновациялық-компьютерлік технологияны қолдану арқылы экономикалық білім берудің педагогикалық алғышарттары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ.КОМПЬЮТЕРЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың жалпы
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Білім берудегі инновациялық технологияларды пайдалану
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ.КОМПЬЮТЕРЛІК ТЕХНОЛОГИЯНЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ АЛҒЫШАРТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.1 Экономикалық білім беруде инновациялық технологияларды қолданудың
мәні және педагогикалық алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20
2.2 Экономикалық білім беруде қолданылатын инновациялық
технологиялардың озық үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.3 Тиімді инновациялық технологиялар арқылы экономикалық білім
беру үрдісінің дамуын басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

3 ИННОВАЦИЯЛЫҚ.КОМПЬЮТЕРЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУДЕ ҚОЛДАНУ ТӘЖІРИБЕСІНІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
3.1 Экономикалық білім беруде инновациялық технологиялық
әдістемелерді қолдану тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
3.2 Экономикалық білім беру барысында ұлттық және дидактикалық
мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой.өрісін дамыту ... 54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66

ҚОСЫМША А . Жаңа педагогикалық технологиялардың мақсаты және
мазмұндық нобайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
ҚОСЫМША Б . Жаңа педагогикалық технологиялар.болашақ мұғалімдердің
кәсіби бағыттылығын қалыптастыру моделі ... ... ... ... ... ... ... .69
ҚОСЫМША В . Экономикалық білім беруде дамыта оқыту технологиясын
пайдаланудың артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70
ҚОСЫМША Г . Модульдік технологияның жалпы сипаттмасы ... ... ... ... ... ... .71
КІРІСПЕ

Жаңа заман ағымына сай білім саласында жаңа технологиялар қолданудың маңызы зор.
Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір оқушыға сапалы және терең білімнің, іскерліктің болуын талап етеді. Оқушының белсенді шығармашылықпен жұмыс істеуін және кеңінен ойлауға қабілетті болуын қажет етеді. Сондықтан да мектептегі оқу процесінің негізгі мақсаты - арнайы педагогикалық әдістермен жүйелі түрде оқушылардың шығармашылық ойлауын дамыту, ғылыми көзқарасы мен белсенділігін қалыптастыру, оқушының табиғи дарындарын пайдалана отырып, өз бетінше білім алудың негізін салу болып табылады.
Экономикалық сабақтарда оқушының шығармашылық қабілеті есеп шығара білуден басталады. Ал оқушыға тиімді білім беру үшін қазіргі кезде сабақта жаңа технологиялардың түрлерін қолдану оқушылардың мүмкіндіктері мен талаптарын жүзеге асыруды жылдамдатып болашаққа қарай екпінді қадам жасатып отыр. Ол үшін бүгінгі күні сабақ берудің жаңа тәсілдерін жасау бағытында жақсы жүмыс істеу қажет, олар оқушылардың білім деңгейін, шығармашылық қабілеттерін арттырады.
Сонымен қатар, бүгінгі таңда экономикалық білім беруде - өз бетімен жұмысын арттыру мен шығармашылық қабілеттерін дамытуда жаңа ақпараттық технологияны пайдалану және оның тиімді әдістемесін ұсыну өзекті проблемаға айналып отыр.
Диплом жұмысының өзектілігі сол, мұнда қазіргі заманғы инновациялық-компьютерлік технологияларды экономикалық білім беру барысында қолдану жолдары қарастырылған. Оқытудың жаңа технологиясын жете меңгерген, оны оқушылардың жас және психологиялық ерекшелігіне қарай таңдап пайдаланудың маңызы зор. Қазіргі инновациялық-компьютерлік технология ұғымы іс-әрекетімізге кеңінен еніп, жиірек қолданылып, практикаға енуде. Дегенмен, оның мән-мағынасы туралы пікірлер алуан түрлі. Түсіндірме сөздікте: «Технология – бұл қандай да болсын істегі, шеберліктегі, өнердегі амалдардың жиынтығы» делінсе, Б.Т. Лихачев педагогикалық технологияны оқу процесіне белгілі бір мақсат көздей әсер ететін педагогикалық ықпал деп түсіндіреді. Ал, технологиялық үрдісті нақты педаогикалық нәтижеге жетелейтін бірліктердің (өлшемдердің) белгілі бір жүйесі ретінде көрсетеді және педагогикалық технология түпкілікті өзгермейтін механикалық құрылым емес, қайта бала мен мұғалімнің үнемі түрленіп отыратын өзара қарым-қатынасының өзегі, мазмұнды ұйымдастырушы құрылым дейді.
Жұмыстың мақсаты – экономикалық білім беруде инновациялық-компьютерлік технологияны қолданудың педагогикалық алғышарттарын қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес жұмыста төмендегідей міндеттер алға қойылады:
- қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың жалпы сипаттамасына тоқталу;
- экономикалық білімді инновациялық технологияларды пайдалана отырып арттырудың теориялық негізін айқындау;
- экономикалық білімді арттырудағы инновациялық технологияларды пайдалану мүмкіндіктері мен қазіргі жағдайын анықтау;
- экономикалық білімді арттыру мақсатындағы инновациялық технологияларды пайдаланудың педагогикалық шарттарын ұсыну;
- экономикалық білім беруде қазіргі заман технологияларын пайдаланудың озық үлгілерінің жалпы сипаттамасын ұсыну;
- жоғарғы оқу орындарында қолданылып жүрген оқытудың қазіргі технологияларын экономикалық білім беруде қолдану тәжірибесін талдау;
- экономикалық білім беруде ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту жолдарын қарастыру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 К.М.Беркімбаев, Л.К.Керимов. Қазіргі педагогикалық технологиялар: оқу-әдістемелік құрал.- Алматы, 2008. 68-76б
2 Болашақ мұғалімдердің кәсіби бағыттылығын қалыптастырудың құрылымдық-логикасы: «Шоқан тағлымы-12» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция.- Көкшетау, 2007.- І том.- 340-342б.
3 Жаңа педагогикалық технологиялар- болашақ мұғалімдердің кәсіби бағыттылығын қалыптастыру құралы //Ізденіс.- Алматы, 2007.- №4. 13-21 бет
4 Педагогикалық технология болашақ мұғалімдердің білім сапасын арттырудың құралы: Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары.- Тараз.- І том.- 2007.- 173-177б.
5 Жаңа педагогикалық технологияларды қолдану маңызы //Білім беру.- Алматы, 2007.- №5. 19-26 бет
6 Левина М.М. Технологи профессионального педагогического образования – М: Знание. 2001 -с. 51-90.
7 Жаңа педагогикалық технологияларды оқыту процесінде қолдану принциптері// Хабаршы.- Түркістан, 2008.-№3. 63-67 бет
8 Жаңа педагогикалық технологияларды оқыту процесінде қолдану ерекшеліктері: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материлдары.- Павлодар, 2008.- І том. 141-146 бет.
9 Назарбев Н. "Қазақстан — 2030" Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы, Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы: Білім, 1997ж, 176 бет
10 Экономикалық білім берудіңпедагогикалық технологиялары. Оқу әдістемелік құрал. Шымкент. 2006. 82б.
11 Ақпараттық-компьютерлік технологиялар негізінде экономикалық білім берудің педагогикалық негіздері. Әль-Фараби ат. ҚҰУ, Хабаршы журналы, педагогикалық ғылымдар сериясы, №3 (22), Алматы, 2007. 112-114 б.(К.М.Беркімбаев, Ж.Ахметовамен бірлестікте).
12 Экономикалық білім беруде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану. // Білім-Образования. 2007. №4, 101-103 б.(К.М.Беркимбаевпен бірлестікте)
13 Жастардың экономикалық білімін қалыптастырудағы педагогикалық мәселелер. «М.Әуезов-жаңа дәуір данышпаны» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. Шымкент. 2007. 199-202 бет.
14 Студенттерге экономикалық білім берудегі инновациялық мәселелер. //Білім берудегі менеджмент . Алматы, 2007. 61-63 б.
15 Современные инновации образовательных технологии. Материалы междун. конф. Чехословакия: Прага 2008. С. 87-90.(соавторстве Л.Бектурганова, К.Ешанкулова)
16 Жоғарғы оқу орындарындағы инновациялық білім беру технологиясы туралы. // Білім берудегі менеджмент. 2008. №3 78-80 б.
17 Жүйелі оқытуды жеделдету - инновациялық технология. «Жас ғалымдардың қазіргі заманғы ғылыми-зерттеу проблемалары және оларды шешу мәселелері» атты жас ғалымдардың конференциялық материалдары, Астана, 2008. 52-55 б. (Ә.Ә.Жолдасбековпен бірлестікте)
18 Инновациялық техноогияларды қолданудағы ізгілендіру принциптері. Халықаралық конференция. Шымкент.2009ж.104-106 б.
19 Аяғанова Л. Жаңа технологиялар сабақта. «Бастауыш мектеп» - 2003 - №4. 21-24 б.
20 Әбдікәрімұлы Б. Мәлібеков М. «Білім берудегі педагогикалық технологиялар». Ізденіс – Поиск – 2003 - №2 200 - 203 бет.
21 Әнуар Ж. Оқытудағы жаңа технологияларын оқыту үрдісіне «21 ғасыр мектебі» - 2003. - № 2. - 6-7 бет.
22 Баймұханов Б. Оқытудың жаңа технологияларының негізгі ерек шеліктері «Бастауыш мектеп» - 2000. -№8,9 – 3-6 бет.
23 Медетбекова Н.Н. Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту. Алматы, 2010ж.
24 Математика сабағында дидактикалық ойын есептерді қолдану. М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ. Шымкент, 2007. (Оқу-әдістемелік құрал) 48-62б.
25 Дидактикалық ойындарды математика сабағында пайдаланудың әдістемесі //М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ. Шымкент 2009. (Оқу–әдістемелік құрал) 15-26 бет.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
 
 
Тақырыбы: «Инновациялық-компьютерлік технологияны қолдану арқылы
экономикалық білім берудің педагогикалық алғышарттары»
 
5В011500 - ... және ... ... мамандығы бойынша
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................3
1 Инновациялық-компьютерлік технологияларды қолданудың теориялық
әдістемелік негізі........................................6
1.1 Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың жалпы
сипаттамасы.................................................................
..........................................6
1.2 Білім берудегі инновациялық технологияларды пайдалану
ерекшеліктері...............................................................
.......................................13
2 ... ... ... Инновациялық-компьютерлік технологияны
қолданудың педагогикалық
алғышарттары................................................................
...................................20
2.1 Экономикалық білім беруде инновациялық технологияларды қолданудың
мәні және ... ... ... ... ... ... ... озық
үлгілері....................................................................
..27
2.3 Тиімді инновациялық технологиялар арқылы экономикалық білім
беру ... ... ... ... ... білім беруде
қолдану тәжірибесінің мәселелері мен жетілдіру
жолдары......................................................51
3.1 Экономикалық ... ... ... ... ... ... білім беру барысында ұлттық және дидактикалық
мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту....54
Қорытынды...................................................................
........................................64
Пайдаланылған ... А - Жаңа ... ... ... ... Б - Жаңа ... ... мұғалімдердің
кәсіби бағыттылығын қалыптастыру
моделі.............................69
Қосымша В - Экономикалық білім беруде дамыта оқыту технологиясын
пайдаланудың
артықшылықтары................................................70
Қосымша Г - ... ... ... ... ағымына сай білім ... жаңа ... ... зор.
Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір оқушыға ... ... ... ... болуын талап етеді. Оқушының белсенді
шығармашылықпен жұмыс ... және ... ... қабілетті болуын қажет
етеді. Сондықтан да мектептегі оқу процесінің ... ... - ... ... ... ... оқушылардың шығармашылық ойлауын
дамыту, ғылыми көзқарасы мен белсенділігін қалыптастыру, оқушының табиғи
дарындарын ... ... өз ... ... ... ... салу болып
табылады.
Экономикалық сабақтарда оқушының шығармашылық ... есеп ... ... Ал ... тиімді білім беру үшін қазіргі кезде сабақта
жаңа технологиялардың түрлерін ... ... ... ... ... асыруды жылдамдатып болашаққа қарай екпінді қадам жасатып
отыр. Ол үшін бүгінгі күні ... ... жаңа ... ... ... ... істеу қажет, олар оқушылардың білім деңгейін, шығармашылық
қабілеттерін ... ... ... ... ... ... беруде - өз бетімен
жұмысын арттыру мен шығармашылық қабілеттерін дамытуда жаңа ақпараттық
технологияны ... және оның ... ... ұсыну өзекті проблемаға
айналып отыр.
Диплом жұмысының өзектілігі сол, мұнда қазіргі заманғы ... ... ... ... беру ... қолдану
жолдары қарастырылған. Оқытудың жаңа технологиясын жете ... ... жас және ... ... ... ... пайдаланудың
маңызы зор. Қазіргі инновациялық-компьютерлік ... ... ... ... ... жиірек қолданылып, практикаға енуде. Дегенмен,
оның мән-мағынасы туралы пікірлер алуан түрлі. ... ... – бұл ... да болсын істегі, шеберліктегі, өнердегі
амалдардың жиынтығы» делінсе, Б.Т. Лихачев ... ... ... ... бір мақсат көздей әсер ететін педагогикалық ықпал деп
түсіндіреді. Ал, ... ... ... ... нәтижеге
жетелейтін бірліктердің (өлшемдердің) белгілі бір жүйесі ... ... ... ... ... ... ... құрылым
емес, қайта бала мен ... ... ... ... ... қарым-
қатынасының өзегі, мазмұнды ұйымдастырушы құрылым дейді.
Жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... технологияны қолданудың педагогикалық алғышарттарын қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес жұмыста төмендегідей міндеттер алға қойылады:
- қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... теориялық негізін айқындау;
- экономикалық білімді арттырудағы ... ... ... мен ... ... ... ... білімді арттыру мақсатындағы ... ... ... ... ұсыну;
- экономикалық білім беруде қазіргі заман технологияларын пайдаланудың
озық ... ... ... ... ... оқу ... қолданылып жүрген оқытудың қазіргі
технологияларын экономикалық білім беруде қолдану тәжірибесін талдау;
- экономикалық ... ... ... және дидактикалық мазмұнды ойын
технологиясын қолдану арқылы ... ... ... ... ... және ... негізі ретінде, отандық
Б.Ә.Әбдікәрімұлы, М.С.Мәлібекова, Г.Қ.Нұрғалиева, Ш.Т.Таубаева ... ... ... жалпы және ... ... ... ... ... Л.С.Подымова, Л.Н.Фридман секілді біршама шет елдік ғалымдар
зерттеген.
Соңғы жылдары Қазақстандық ғалымдар педагогикалық инновация мәселесіне
ерекше мән ... ... ... ... ... Қ.М.Нағымжанова С.А.Көшімбетова және ... ... ... процеестерде оқытудың инновациялық әдіс-
тәсілдерін пайдалану туралы қарастырған.
Педагогикалық технология – дара ... ... ... ... ... туындаған өзара байланысты
процесстер. Қазіргі уақытта Қазақстанда ... ... ... ... ... қалыптасуда. Осыған орай, оқушының тұлғалық дамуына
бағытталған жаңа оқыту ... ... ... ... елімізде білім
беру ошақтарында 50-ден астам педагогикалық ... ... ... қолданбалы бағыт тұрғысынан зерттеу арқауы етіп, оларды ... ... ... ... ... ... ғалымдар:
Д.М.Жүсіпбалиева, Б.Ә.Әбдікәрімұлы, М.С.Мәлібекова, ... ... ... т.б. өз ... ... ... пайдалану мүмкіндіктерін
нақтылау қажеттілігін айқындай түсуде.
ТМД ... ... ... кең өріс алып жатқаны белгілі. Жобалай
оқыту технологиясының теориялық алғаш негіздеген ... ... ... болатын. 1) Ресей ғалымдарынан ... ... ... П.Я.Гальперин, Н.В. Кузьмина т.б. ғалымдардың
теориялық ... ... 2) ... С.Н.Лысенкова,
В.Ф.Шаталов т.с.с. әдіскерлердің практикалық тәжірибелерінің ... ... ...... білім берудің қазіргі заманғы
инновациялық-компьютерлік ... ... ... ... ... бүгінгі күні мектептегі оқу
пәндерінің ішіндегі ең күрделісі әрі қиындығы мол деп саналатын пәндердің
бірі – ... ... ... мазмұнын жүзеге асыру үшін жаңа
технологиялар ауадай ... ... ... ... ... экономикалық білім беруде қолдану арқылы танымдылық іс-
әрекеттерін ұйымдастыра отырып ... ... ... болады.
Жаңа технологиялар мұғалімнің жүйелі жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Ақпаратты оқыту технологиясының ... күні ... ... ... орын
алып отыр. Оқушы интерактивті тақтамен жаңа ... ... ... ... алады. Ондағы мақсат - оқушының өзінше
ойлау қабілетін арттыру және қәзіргі заманғы ... ... ... үйрету. Жаңа технологиялар оқушының шығармашылық белсенділігімен
өзіндік танымдық қызметін ұйымдастырушы болады.
Жұмыста қазіргі ... ... ... шешу ... ... ... беруде оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау дағыдыларын
дамыту, логикалық ... ... ... есептер шыңғару
шеберліктерін жетілдіруге ... ... ... ... мен ... қолданыстағы озық үлгілеріне сипаттама беру. Сонымен
қатар жаттығуларды өз бетінше тексеріп, ... ... ... ... ... жаңа ... ... кеңінен қолдану
мәселелерін шешу көзделген.
Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы және практикалық ... сол ... ... ... сыни ... әр ... стратегияларды, жаңа
ақпараттық технологияларды, (интерактивті ... ... ... ... жұмыс істеу факторы - есептерді шығара білу, ... ... ... ... ... ... ... арқылы
шығармашылықтарын дамыту жолдарын қарастырады.
Зерттелу деңгейіне келер болсақ, ... ... ... жаңа ... ... мәселесі зерттелу
үстінде және күннен-күнге толықтырылуда.
Диплом жұмысының жазылуының ... ... ... ... ... инновациялық-компьютерлік жаңа технологиялардың
тәжірибедегі озық ... ... ... ... ... үш ... қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшадан тұрады.
1 Инновациялық-компьютерлік технологияларды қолданудың теориялық
әдістемелік негізі
1.1 Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың ... ... пен ... ... ... ... мектептегі
білім беру мазмұнын және оқу-тәрбие орындарының іс-әрекет қағидаларын қайта
құрылуының бәрі мұғалімнің кәсіби біліктілігі мен ... ... ... тұлғалық бағдарлануына қойылатын талаптардың сөзсіз
арта түсуіне алып ... ... ... ... оқу ... ... жетілдіру үшін жаңа педагогикалық технологияларын пайдаланудың
тиімділігін практиканың өзі дәлелдеп отыр. ... өзі ... ... ... ... қажеттілігін туындатады.
«Технология» ұғымы соңғы кездері ... ... ең ... ... ... ... ... ұғымының дидактикалық
ұғымдармен байланысы сан алуан: оқытудың технологиясы, ... ... беру ... ... ... ... даму ... қалыптасу технологиясы, модульдік
технология, топтық оқыту технологиясы және т.б. Бұл ... ... ... ... ... ... ... да әрбір автор «технология
дегеніміз не?» - деген сұраққа немесе технологиямен байланысты жеке ұғымға
өз ... ... ... ... дәл ... ... ... беру
жүйесінде жүріп жатқан үдерістердің технологиясына түсіндіретін ... жоқ. ... беру ... – басқару органдарынан, түрлі типтегі және
деңгейдегі білім беру ... ... ... ... және ... ететін қаржы қорлары мен материалдық обьектілерден, ғылыми
орталықтардан тұратын ... ... ... ... ... тәсіл
білім беру жүйесінің кез-келген ... ... ... ... ... және т.б.) қолданылуы мүмкін. Сондықтан, «білім
беру технологиясы» деген сөз тіркесін бірыңғай ... ... ... ... бұл жағдайды интуиция деңгейінде түсінеді де, бұл ұғымды
тек қана ... мен ... ... ... ... ... ғана ... қолданады. Егер бұл үрдісті оқыту үдерісі деп
атайтын ... онда оған ... осы ... арналған жиынтығы
жатады. Біздің қарастыратынымыз да технологияның осы түрі.
Педагогикалық технологияның ең басты мәнді белгісі: ... ... ... ала ... ... диогностикалық негізде, нақты жеткен
нәтижелерді ескере отырып қойылатындықтан, оқыту ... ... ... Оны ... ... көруге болады:
Сурет 1. Педагогикалық технология
Педагогикалық технология төмендегідей бөліктерден құралады:
- диогностикалық ... ... қою ... және оқушылардың білімді
меңгеру сапасын, ... ... ... ... ... ... ... мақсатты конструктивті, айқын, нақты түрде қою;
- жеке тұлғаны тұтас дамыту.
Жаңа педагогикалық ... ... ... ... ... оқу ... ... жетілдіру оқу үдерісін жобалау
арқылы іске ... ... ... ... даярлығын қамтамасыз ететін
барлық оқу пәндері үшін оқу ... ... ... ... жаңа ... ... ... сәйкес оқу пәндерінің жаңа ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесіндегі реформалар мен қазіргі мектептің тұлғалық-
бағдарлы оқытуға бет бұруы ... ... ... ... жаңа талаптар қояды. Білім беру жүйесі дамуының қазіргі кезеңі
жаңа парадигмаға өтудің ... ... яғни ... ... жаңа
мақсатының жетістіктерімен байланысты.
Жаңа парадигманың маңызды компоненті – ... ... ... болып табылады. Өзіндік даму – бұл ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... саладағы
икемділіктері мен қабілеттерін дамыту оның дербес ... ... ... баға беру ... ... мұның өзі әрбір
студентке ерекше қатынас керек екендігін, оларға өзін көрсетуге, ... ... ... ... ... ... ... болашақ
мамандарды дәстүрлі формада даярлаумен қатар жаңа ... ... ... ... ... алып ... оқушыларды тұлғалы-бағдарлы
оқытуды модельдеу білім беру жүйесінің үш ... ... ... ... яғни ... ... біліміндегі ақтаңдақтарды жою;
- бейімдеу, яғни пәндік және функциональдық жағынан неғұрлым жаңа
білім, ... ... ... яғни тұлғаның шығармашылық тұғыдан өсуіне ықпал ету ... әр ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру. [3]
Жаңа педагогикалық технологиялар негізінде болашақ ... ... ... оқытушылардан да, оқушылардан да осы
әрекеттің түпкі мақсатын саналы түрде ұғынуды талап етеді. ... өзі ... ... ... ... ... болуын айғақтайды. Біз осының барлығын
және модель құрудың ерекшеліктерін ескере отырып, зерттеу барысында жалпы
жетекші ... ... ... ... жаңа ... ... мұғалімдердің кәсіби ... ... ... ... аясында компоненттер, өлшемдер, көрсеткіштері,
деңгейлер қарастырылады (Қосымша Б).
Модельді жасауда ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық оқу орындарындағы оқу-тәрбие үдерісінің
барысын бақылау; мұғалімдер мен студенттер ... ... ... ... ... нәтижелілігін талдау; мұғалімдер мен
студенттердің өзін-өзі бағалауы, сұрақ-жауап), ... және ... ... ... ... басшылыққа алынды. Бұл моделдің ... біз ... ... ... ... ... бағалап,
сараптау туралы мәселені шешу және оны қалыптастырудың эксперимент жүйесін
жасаудың маңызды алғышарты ретінде қарастырдық.
Жаңа ... ... - ... ... ... қалыптастыру моделін педагог біліктілігі берілген маман
сипаттамасының құрамдас бөлігі ... ... ... жаңа ... жете ... оны ... жас ... ерекшелігіне қарай таңдап пайдаланудың маңызы зор. Қазіргі
педагогикалық технология ... ... ... еніп, жиірек
қолданылып, практикаға ... ... оның ... ... ... ... Түсіндірме сөздікте: «Технология – бұл қандай да болсын
істегі, шеберліктегі, өнердегі ... ... ... Б.Т. ... технологияны оқу процесіне белгілі бір ... ... ... ... ... деп түсіндіреді. Ал, технологиялық үрдісті нақты
педаогикалық нәтижеге ... ... ... белгілі бір
жүйесі ретінде көрсетеді және ... ... ... ... ... ... ... бала мен мұғалімнің үнемі
түрленіп отыратын өзара қарым-қатынасының ... ... ... ... [4]
ЮНЕСКО-ның анықтамасы бойынша, педагогикалық технология – бүкіл оқыту
үрдісі мен ... ... және адам ... ... ... ... ... берудегі формасын оңтайландыру міндеттерін ескере ... ... ... жүйелі әдісі. М.В. Кларин «Педагогикалық
технология – бұл педагогикалық мақсатқа қол жеткізу ... ... ... ілім амалдары мен әдіснамалық құралдарының жүйелі жиынтығы
және жұмыс істеу реті», - деп жазады. Абай ... ... ... ... Ш.Т. Таубаева және Атырау университетінің
докторанты Б.Т. Барсайдың пікірлерінше, педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
қазіргі таңда білім беру ... ... ... ... ... ... реттелген оқытудың мазмұн, форма, ... ... ... ... ... ... ... Ол оқушылардың тәртібіне, оқуға
ынтасына, оқу іс-әрекетіне игі әсер етумен ... ... ... ... ... ... шығармашылық қызметі
болып табылатын педагогикалық ... ... әсер ... ... процесінің басты күре
тамырының ролін атқарады. ... ... ... ...... ... шығармашылықпен терең ойластырылған көптеген факторлардың
үйлесімділігі оқыту мен тәрбиенің ... ... ... жанды
құрамдас бөлігі (компоненті). [5]
Білім беру сапасы – қоғамдағы білім беру ... ... ... жеке ... кәсіптілігінің қалыптасуы және даму
болашағының қажеттілігін анықтайтын әлеуметтік категория. ... беру ... беру ... ... оқыту мен тәрбиелеу қызметтерінің
әртүрлі көрсеткіштерінің жиынтығы, яғни білім беру мазмұны, ... ... ... бойынша анықталады. Сондықтан педагогика ғылымының ...... ... ... бағытталған жаңа оқыту ... ... ... ... ... және аймақтағы экономикалық нарықтық
қатынастардың қалыптасу жағдайында еліміздің әлеуметтік- экономикалық дамуы
қоғам өмірінің ... ... оның ... ... ... ... мен
оқытудың қазіргі технологияларын жетілдіру өзекті мәселелердің бірі болып
отыр.
Қазақстан Республикасының «Білім ... ... (1999) ... ... ... ... ... бірі – жеке адамды
қалыптастыруға бағытталған ролі және ... ... ... ... беру ... ... ... төмен емес білім,
білік, дағды ... ... ... ... жеке шығармашылық
қабілеттерінің дамуы үшін жағдай жасауы қажеттігі қарастырылған.
Дәстүрлі оқыту технологиясының білімді мемлекеттік стандарт деңгейінде
толық ... ... ... ... оқушылардың білім
жетістіктерінің нәтижелерінен көрініс ... ... орай ... ... қазіргі технологияларын жетілдіріп, мектепте сабақ
беруде қолдану арқылы білім сапасын жақсартуға ... ... ... ... ... ... ... 50-ден астам
педагогикалық технологиялардың қолданылып ... ... ... бәрін бір сабақта қамту мүмкін емес. Сондықтан, ... ... ... ... таңдап, іріктеу және оны іс-әрекеттік
тұрғыда жетілдіру арқылы оқушының білім жетістіктерін ... ... ... ...... қабылдауы, ынтасы, құштарлығына көңіл
бөлінуі тиіс.
Бастауыш сатыда ... пән ... ... оқу ... ... ... ... тапсырмалар жүйесін дайындауға
болады. Оқушының дайындық деңгейін саралау ... жеке ... ... ... тәсілі ретінде қарастырылуы тиіс. Тапсырмаларды
білімді қабылдауға бағдарланған ... ... ... ... Оқытудан күтілетін нәтижелер тізбесін негізге ала ... ... ... ... ... тексеру, жазбаша тексеру, тапсырма
беру, жауапты ... ... бір ғана ... ... бар ... және еркін жауабы бар тапсырмалар, түрлі практикалық ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттік – компетенттік
тәсілге (өз бетінше іздену, өз бетінше білім алу, өзін-өзі ... ... ... бейімделуіне мүмкіндік береді.
Мектепте оқытуды технологияландыру қазіргі нарықтық экономика
жағдайында өмір талабынан туындап ... ... ... ...... мен оқушыларға
өз бетімен бірлесіп, шығармашылықпен жұмыс ... ... ... оқу ... жаңа ... технологияны енгізу арқылы
оқу сапасы жақсарып, дамыта оқыту ... ... ... ... жеке ... жұмыс істей отырып, саралап, даралап ... ... Жаңа ... ... ... жинақталған мектептерде
де пайдалануға болады. Онда сабақты тиімді өткізуге, ... ... ... ... оқушының өз беттерінше ізденіп ... ... ... Жаңа ... ... ... ... және ең бастысы – оқушының білім жетістіктерін жақсартуға ықпал
етеді. [6]
Мектептің ... ... ... қолданылып жүрген оқытудың
қазіргі технологиялары: ... ... ... ... бір мезгілде тура және кері амалдар мен операцияларды
меңгеруге ... және ... ... ... ... жиынтығы білімді саналы да берік меңгеруге ... ... есеп ... ... ... ... шығаруда әртүрлі әдістерді қолдану және ... ... ... ... ... көз ... ... дамыта оқыту
технологиясы (Л.С.Выготский, Л.В.Занков, Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов) дамыта
оқыту ... жеке ... ... қарқынды, барлық сапалармен сәйкестікте
жан-жақты ... ... ... ... ... оқу ... мақсатты жобалап, құруға болады. Оқытудың
компьютерлік технологиясы компьютермен ... ... ... ... ... көрсету, жеке жұмыс істеу, жекелеп көмек көрсету,
проблемалық оқыту ... ... ... ... ... ... ... және практиканы блок түрінде топтау, ... ... ... ... материалдарды сыныпта меңгеру,
үйде өз бетімен іздену, жұмыс істеу, ... ... – оза ... алынатын білімнің алғашқы бөлігін алдын ала ... ... ... технологиясы бірнеше деңгейде тапсырма беру және
жүйелік негізде оқыту технологиясы (Ғалиев Г.Г.), ...... ... ... Қ.А., ... Н.Н.), ... ... М.) қазіргі таңда қолдау табуда.[7]
Қазіргі ғалымдану және техниканың қарқынды даму кезінде оқу-тәрбие
үрдісін ... ... ... бірі ... ... ... ... – жеке тұлғаның еркін дамуы үшін оның
бойында жалпы азаматтық құндылықтардың ... ... ... ұстаным ретінде басшылыққа алынуы тиіс.
Мектептің бастауыш сатысында оқу-тәрбие үрдісін оқушылардың ... ... ... мен ... өзара қарым-қатынасын дұрыс ұйымдастыру
арқылы оқушының ойлау белсенділігін арттыруға, сабақта интерактивтік әдісті
тиімді пайдалануға болады. ... ... және ... ...... ... Бұл технологияның ерекшелігі оқушылардың өздері
ақпараттар жинап, өздері жаңалық ... ... ... ... ... көзқарасын логикалық түрде дәлелдейді. Ол өз ... ... ... ... айта ... Мұнда жеке тұлғаның рухын ... ... ... қалыптастыруға басты назар аударылуы ... ... ... ... жаңа процессуальдық біліктілігіне,
ақпаратты алдын ала ... ... және ... ... дамытуға көңіл бөлінеді. Әрбір сабақта оқушылардың оқу
біліктілігімен қатар ойлауы, іс-әрекеті, өзара қарым-қатынасы және ... ... ... ... ... (анализ, синтез, салыстыру,
сұрыптау) және шығармашылық іс-әрекеті қалыптасады.
Қай салада болмасын, ... ... ... ... ... сан-саналы жұмыстың құйылатын арнасы да білімнің сапасында
болатыны даусыз. Білім қоғамды ... ... ... ... ... ... құрал. Сондықтан алға басқан ... ... ... ... ... тіл ... яғни халық
қазынасының бағалы ... ... ... ... ... дамыған,
толық техникаланған болашаққа ала баруымыз керек, сонда ғана біздің ұрпақ
өз тілегін,өз ... ... ... ... қабілетін дамытады.
Біздің басты мақсатымыз – білім сапасы. Білімнің сапалы болуы тікелей
мұғалімге, оның білім ... мен ... ... байланысты. Мұғалім –
тікелей оқыту мен тәрбиелеу үрдісіне жаңалықты енгізуші, ... ... ... ... ... иесі. Сондықтан да, ол мектепке жаңалық
енгізуде шешуші рөл ... оқу ... ... ... ... оқу әрекеті
дұрыс ұйымдастыра білуіне, оның ... ... ... ... ... Оқушылар әрекетінің ең басты және жетекші түрі – оқу.
Ғалым педагог Л.В.Занков: «Оқыту – оқушының рухани дамуын ... ... - ... ... психолог Л.С.Выготский: «Жақсы оқыту деп, ол баланың дамуына
ілгері жүретін, оны жетекке алатын оқытуды айтады», - деп тұжырымдайды. ... ... ... ... ... ... білуі мен
танымдық белсенділігін арттыру – қазіргі кезде барлық мұғалімдер қауымын
толғандырып жүрген мәселелердің бірі. Бұл ... ... ... ... қоюды қажет етеді.
Әр алуан оқыту әдіс-тәсілдерінің тиімді қолданылуы сабақта оқу-тәрбие
мәселелерін барынша ... ... себі ... оқушылардың белсенділігі
мен өздігінен іс-әрекет жасауын талап ететіндерін іріктеп алуға байланысты.
Педагогикалық ғылым мен озық ... ... даму ... ... ... ... де ... игеріп, әрбір нақтылы
жағдайларға орай солардың бірнешеуінің жиынтығын түрлендіре үйлесімді, ... ... ... шеберлігінің басты белгісі болмақ.
Оқыту әдіс-тәсілдерін сапалы таңдап алуды осылайша түсіну оқытуда
табысқа жетуге негіз жасап, ... ... мен ... ... ... ... терең білім беру үшін жаңа технологияларды қолдана отырып
төмендегідей қағидаларды есте сақтаған жөн:
• мұғалім пәнді өзі жетік терең ... оны ... жай, ... өмірмен байланыстыра отырып беруі қажет.
• мұғалім оқушылардың жеке басының психологиясын (жан дүниесін) жете
біліп, әр оқушының жүрегіне жол таба ... ... ... әр ... ... сыныпқа талап қоя білуі керек.
• мұғалім әр сабақта ғылым мен ... ... ... ... ... кейбір үлкен тақырыптарды топтап, жеке блоктар
түрінде топтай білуі.
• балалардың есте ... ... ... үшін жаңа ... ... мен жеке ... белгілері бойынша беру.
• сабақта балалардың пәнге деген қызығушылығын арттыру үшін ... ... ... ... сабақ өз дәрежесінде өтуі қажет.
Білім беру саласында атқарылып жатқан игі істермен қатар түбегейлі
шешімін күтіп жатқан проблемалар да көп. Оның ... алда ... деп ... Дана ... Ж.Баласағұн: «Елдің өзегі білік, кілті
– тіл, қадір қасиеті – кісілік» деген ... ... ... осы
тұжырымдар тұтастай дерлік жастардың санасына, өн бойына ... ... ... ... ... өркениет асуында, ел тәуелсіз туын ... ... ... ... ... ... ... сезіледі.
Қазіргі нарықтық экономиканың сұраныстарын ... ... ... ... ... сай жастарға компетентті тұлға
ретінде қалыптастыру үшін ... ... ... ... оны одан әрі ... талабына сай жетілдіруі қажет. Осылай
оқушылардың білім жетістіктерінің деңгейін ... ... ... ... ... ... ізденімпаздығы
арқылы дамиды. Шығармашылыққа үйрететін ... – жаңа ... ... табылады. Мұндай сабақтарда оқушыға ерекше ахуал, мұғалім мен
оқушы ... ... ... ... ... бұл ... түсіндіріп қоюшы, бақылаушы емес, бағалаушы емес, танымдық іс-
әрекетін ұйымдастыратын ұжымдық шығармашылық істердің ұйытқысы. Тек ... ғана ... ... ... ашып, шығармашылығын дамытады.
1.2 Білім берудегі инновациялық технологияларды пайдалану
ерекшеліктері
Бүгінгі күні Қазақстанда ... ... ... ... үлгісі
қалыптасуда. Педагогика ғылымында баланың тұлғалық дамуына бағытталған жаңа
оқыту технологияларын шығаруға ұмтылыс көбеюде.
Келер ... ... ... сай тәрбие мен білім беруде мұғалімдердің
инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін ... ... ... ... да оқушылардың ой-өрісін, ұлттық мәдениетін, ұлттық рух пен
сана-сезімін дамытып, алғыр тұлғаны қалыптастыруда тәрбие ... ... ... ... ... жетелейді .
Бүгінгі мақсат — әрбір оқушыларға түбегейлі білім мен ... беру және ... ... ... ... ... жасау. [1]
«Инновация» ұғымын қарастырсақ, ғалымдардың көбі оған ... ... ... ... ... ... «жаңалық»,
«жаңарту» дегенді білдіреді немесе "инновация" — бұл ... ... ... ойға ... жаңа ... Нақты мақсатқа қандай әдіс-
тәсілдердің көмегімен жетуге ... Оқу ... ... ... негізгі категорияларын пайдалана отырып, педагог өз еңбектерінің
нәтижесі туралы ақпарат алуға мүмкіндік алады. Демек, мақсат пен нәтиже ... бет ... ... үрдістің негізі - жаңалықтарды қалыптастыру, қолдану,
жүзеге асырудың тұтастық қызметі. Кез ... жаңа әдіс ... ... ... ... Бұл ... бір мұғалім үшін табылған жаңа әдіс,
жаңалық басқа ... үшін ... ... ... мәселелерімен айналысып жүрген бірқатар ғалымдардың
еңбектерін, ... ... ... ... келе біз бұл ... ... уақыт арасында жаңашыл идеяны қайта қарау, жаңалау деп
айтқанды жөн көрдік. Сөл ... ... ... ... ... ... жаңа бағытта ұсынылса, мұның өзі инновациялы деп аталған.
Инновация білім деңгейінің көтерілуіне жағдай ... ... ... өз ... оқу-тәрбие ісіне жаңалықтарды енгізіп,
тарату мәселесін қарастырады. [2]
Мемлекеттік білім ... ... ... ... ұйымдастыру жаңа
педагогикалық технологияны ендіруді ... Ал жаңа ... ... қолдану ерекшелігі, одан туындайтын ділгір мәселелер
бүгінгі таңда әлі нақтыланып белгілі бір ... ... ... оқу орындары мен педагогикалық ұжымдар ұсынылып отырған
көпнұсқалыққа байланысты өздерінің қалауына ... кез ... үлгі ... ... мүмкіндік алды. Бұл бағытта білім берудің әр түрлі нұсқадағы
мазмұны, құрылымы, ғылымға және ... ... жаңа ... ... бар. ... әр ... ... технологияларын оқу мазмұны мен
оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктеріне орай таңдап, тәжірибеде
сынап қараудың маңызы зор. ... ... беру ... ... ... ... ... жан-жақты маман болу мүмкін емес.
Жаңа технологияны ... ... ... ... ... азаматтық және басқа да көптеген адами ... игі ... ... ... ... ... үрдісін
тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
Жаңа педагогикалық технологиялар оқушының шығармашылық қабілеттерін
арттыруға өз үлесін қосады.
Жаңа технологияны қолдану оқып ... ... ... ... ... ... іске асады.
Жаңа технологиялардың педагогикалық негізгі қағидалары: балаға ізгілік
тұрғысынан қарау; ... мен ... ... ... ... ... және дамыту; баланың өз бетімен әрекеттену әдістерін меңгерту;
баланың танымдылық және ... ... ... әр ... оның
қабілеті мен мүмкіндік деңгейіне орай оқыту; барлық оқушылардың дамуы ... ... ... оқу ... ... ... ... білім берудің ұлттық жүйесі өте маңызды, қарқынды
өзгерістердің ... тұр. ... ... ... ... ... қажет етеді. Сондықтан да қазіргі уақытта мамандық атаулының
барлығы дерлік ... ... ... ой ... ғана ... ... ... жауапкершілікті, қызу белсенділікті талап етеді.
Үздіксіз жаңалық енгізу білім беру мекемелерінің, соның ... ... ... ... ... ... ең ... факторы болып отыр.
Инновацияның өмірге енуі мектептің өзінің жұмыс істеуіне себепші
болатын ішкі жағдайларға байланысты.
Білім беру ... алға ... ... ... үшін ... жасайтын (мұғалімдер, мектеп оқушылары) және өзінің басқарушы ... ... ... ... ... жүйе ... ... орын табылады. Ал жаңа өзгеріс нәтижесі білім беру
мекемелері үздіксіз өзгеретін және ... жаңа ... ... ... ... басқарудағы маңызды орын үнемі қозғалыс пен ... ... және ... ... ... беріледі.
Инновацияның қажеттілігі сыртқы себептермен де анықталады, мынадай бірқатар
себептерге байланысты: адамдардың мұқтаждылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ұмтылысы, жоғары
сапалы білім алудағы жеке түлғаның дамуы. Технологияны, ұйымдастыруды ... ... ... ... қана ... өз ... ... алады.
Жаңалық енгізу кез келген білім беру мекемесінің дамуы мен ... ... ... ... болып табылады. [4]
Бүгінгі таңда білім беру қызметін көрсетуде ... ... ... ... ... ... ... өсуде. Осындай кезеңде өз
өмірін сақтап қалуы үшін мектеп үздіксіз өз қызметін жақсартуға және қайта
құруға, оқу-тәрбие үрдісін ... ... беру ... ... ... қоғамда өзгеріс ізін қалдырады.
Білім беру жүйесінің даму деңгейі ... ... ... ... ... ... деп ... болады. Дегенмен, кері байланыс та бар.
Білім беру жүйесінің өзі қоғам мен оның дамуына ... ... Ол ... ... ... ... мүмкін. Осы тұрғысынан қарайтын болсақ, білім
берудегі ... ... ... ... тек қана ... ... қоймай,
қажетті шарттары да болып табылады.
Педагогтердің идеясы, ойлап шығарулары мен ашулары сияқты кез ... ... ... ... мен ... ... ... ықпал етуі керек. Бұл қызметті күнделікті тіршілік
әрекеті мен ... және тағы да ... ... ... ... ... ой заңдылығы бойынша және ғылымның өзіне тән
дамуының кең өріс ... ... ... керек.
Жалпы, білім беруде енгізілген жаңалық тек педагогикалық қана емес, ол
қоғамдық та мәселе болып табылады, білім беру қызметі ... үшін ... ... ... үшін бұл ... жаңалыққа қоғамның мүдделі
екенін де айтуымыз керек.
Білім берудегі жаңалық пен қоғамдағы ... бір ғана ... олар даму мен ... ... ... ... ... істеудің жаңа үлгілері мен тәсілдерін ... ... ... ... үздіксіз мұқтаждықтарынан туындайды. Сондықтан
біз білім беруді демократияландыру мен ізгілендіруді үздіксіз жүріп, ... ... ... ретінде түсінеміз . ... беру ... ... қабылдау мен жетілдірудегі тоқтаусыз үрдіс ретінде,
күнделікті білім беру қызметінің бөлігі ретінде қарауды талап етеді. ... беру ... ... өзі ... ... өмір ... отырған
деңгейінде сақтап қалу үшін оның ... ... ... ... ... ... ... Дәл сол себептен қоғам құрылымындағы әрбір
маңызды өзгеріс өзімен бірге білім беру жүйесін де жаңалыққа ... ... ... беру ... ... ... ... бірлесе отырып қана аяғынан тұрып кетеді. Бұл жерде жоспарлы
және сыртқы әсермен емес, ішкі ... ... ... ... және білім берудің өзінің ішінен ... ... ... анықтау өте қиын екенін атап өткен жөн. Өйткені, инновациялар
бір мезгілде қайта құрудың әрі негізгі нәтижесі, әрі ең ... ... ... ... ... ... беру мен тәрбие жұмысын ұйымдастырудың,
сондай-ақ, "МҰҒАЛІМ-ОҚУШЫ" қарым-қатынасындағы әдістеме мен ... ... да ... жетелейді.
Еліміз егемендік алған алғашқы жылдарынан бастап білім беру ісіне аса
мән берілуде. Бүгінгі ... ... ... сай білім беру
барысында оқушының жеке тұлғасын ... ... ... танымдық
әрекетін дамытумен қатар ғаламдық ой-санасын қалыптастыруға ерекше назар
аударылуда.
Ғылым мен техниканың ... ... өмір ... де өзгеріп
отырады. Осының бәрі табиғат байлығына адам миы мен ... ... Әр ... ойы мен ... әр қоғамға қандай керек болса, табиғат пен
оның байлығы да сондайлық керек. ... өзі ... бір ... ... ондағы адам мен қоғамаралық қатынасты да қадағалай ... ... ... ... беру ... ... ... мәнділігі - ол үздіксіз білім жүйесінің ... ... ... XXI ... ... сәйкестендірудің және оны әлемдік білім
кеңістігінің даму заңдылықтарына ұштастырудың жолдарын көрсетуге арналып
отыр.
Тұжырымдаманың ... ... мен ... білім берудің ұлттық
жүйесін қайта құрудың принципті жаңа идеяларын ұсынуында болып отыр.
Бүгінгі қоғамда мектеп қабырғасында және жоғары оқу ... оқып ... ... жас ... ... ... - 2030" ... "Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі мен әл-
ауқатының артуы" сияқты ұзақ ... ... ... үшінші
мыңжылдықта жүзеге асыру міндеті тұр. Демек, бұл қоғамдық ... сай ... ... қоя ... ... ... сапалы мамандар даярлау қажеттігін алға тартады.
Білім берудің мақсаты, оның ... ... ... жабдықталуын, оқыту әдістемесі қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... беру ... ... бөліктері:
Мақсат —> мазмұн —> форма —> әдіс —> оқыту көрнекілігі болса, бүгінде жаңа
технология ... оқып ... —> ... —> ... ... —> ... болып
өзгерген.
Егемен еліміздің экономикасы мен ... ... мен ... өзге емес, өз еліміздің азаматтары ұстауы керек. Оның негізі ... ... Бұл ... шешетін - болашақ қазақ мектебі. Құрғақ қиялдан
болашаққа нақты ... ... ... ... ... ... оқушының оқу әрекетіне
жетелеп, олардың оқуға деген ынтасын оятады. Казіргі кезде педагогикалық
технология ұғымы ... ... ... еніп ... Технология
– бұл қандай да болсын істегі, шеберліктегі, өнердегі амалдардың жиынтығы
деген ұғымды білдіреді.
Әдістемелік ... жол ашу. ... ... ... ала отырып, еңбекті сабақ үрдісінде білулері керек.
Қазіргі кезде көп айтылып, талқыланып жүрген ... ... ... ... ... инновациялық үш бөлімнен тұрады:
І-бөлім. Кәсіби шеберлік
ІІ – бөлім. Біліктілік дағдылары
ІІІ-бөлім. Жүзеге асыру, қолдану.
Қазіргі заманғы білім беру ... осы ... ... ... ... ... ... танымдық ой белсенділігін
қалыптастыруда ойын сабақтарын өткізу ... өз ... ... ... арттыруға, тапқырлыққа баулиды. Сондықтан оқушылар сұрақтар мен
сөзжұмбақтарды шешу үшін өтілген материалды үнемі ... ... ... ... ... ... ... артып, олардың шығармашылык
ой-өрістерін, түсінік-танымдарын еселеп, арттыра түседі.
Ойын сабақ оқушылардың логикалық ой-өрісін, сана-сезімін ... әр ... ... мен ... ... мен заңдылықтардың,
құбылыстар мен өзгерістердің атын есте сақтауға көмектеседі.
Сабаққа дайындық барысында оқушылар әр ... ... ... мен ... ... пайдаланады, яғни бір сөзбен
айтқанда оқушылардың өз бетінше шығармашылық ... ... ... ... [7]
Ең бастысы ойындар оқушылардың көңілін өз бетінше ізденушілікке
аударып, қабілетін ... ... ... бейнесін зерттеуші белгілі
психолог Д.Б.Элькониннің сөзімен айтсақ: "Ойын - ол адамдардың арасындағы
әлеуметтік ара-қатынас, практикалық білімдері және ... Оқу ... ... ... американдық авторлар мыналарды жатқызады:
• ойындар абстрактілі оқытуға қарағанда өз тәжірибесімен оқытуға
мүмкіндік береді;
... ойын ... ... ... дағдысына тәуелсіз;
• ойындар интуицияны жаттықтырады, мәселені шешу қабілеттілігін және
қажетті ... ... ... таңдауға, үрдістер мен
құбылыстардың деректерін түсінуге, стратегиялық баламаны шешім
қабылдауға, тәуекелге бел ... ... ... жеке мәселелерді оқуда және шешуде қабілетті әрі қарай
арттыруда, ойынға қатысушылар оқытушының ролін ойнап, бірін-бірі
белгілі бір деңгейде оқытады, бірақ әрқайсысы бір ... ... мен ... ... көп ... ... ... жүйесінде проблемалық, іскерлік ойын арқылы оқытудың
маңызы зор. Оқушылар әр түрлі проблемаларды талдайды, оның шешу ... ... ... ... ... ... ... пәнге деген қызығушылығын арттырады, ... ... ... ... тәрбиелейді. Іскерлік ойын сабақтарын өткізу
технологиясы 3 кезеңнен тұрады. I ... ... ... ... ... топтарға бөлу, проблемаларын алдын ала таныстыру, қажетті
материалдарды жинау)
II кезең. Ойын ... ... ... ... ... жасау, қабылданатын шешімді ... және оны ... ... ... ... ... (проблеманы шешудің тиімді жолдары іздестіру)
Іскерлік ойындарының дидактикалық, ... ... ... ... ... сабақтан мол білімділік, тәрбиелік, дамушылық алу
керек. Сондықтан пәнаралық ... ... ... ... ғылыми
сипатымен қатар оның тәрбиелік танымдық, ... ... ... ... ... ... сабақтағы басты тұлға білім беретін мұғалім емес,
осы білімді қызыға қабылдауға дайын оқушының болуы.
Білім беру саласындағы қазіргі оңды өзгерістер ... ... ... ... ... ... өз ісінің шебері ғана жоғары жетістіктерге ие бола ... ... ... болу үшін көп ... керек екені даусыз.
Мен де өз әріптестеріммен қатар оқушы оқыту мен тәрбиелеу ... ... ... ... Оқушының ойлау қабілетін артыру, сол қабілетін
белсенді ету - басты ... мен ... ... ... қызығуын арттыратын жүйелі іс-
әрекеттер ұйымдастыруға талпынамын. Ол жүйе мына ... ... ... ... ... тапсырмалар.
2. Әр түрлі анықтамалықтармен жұмыс істеуге дағдыландыру.
3. Ғылыми әдебиеттердің оқуға баулу.
4. Жарыстар, ... әр ... ... ... ... ... ... мен мерзімді баспасөздерде берілген соңғы
жаңалықтарымен таныстырып отыру.
6. Қызықты тәжірибелерді, сапалық есептерді көбірек қолдану.
7. Мұғалімнің айшықты, өмірден алынған дәйектерді сабақта қолдану.
Осы ... ... ... ... ... ойлау тәсілдерін
бақылауға болады. Берілген материалдан оқушы ең маңыздысын, ең бастысын
бөліп ... ... ... салыстырады, оны жүйелеп, қорытындылайды,
нақтылайды, анықтайды және ... ... ... оны дәлелдейді немесе
жоққа шығарады, модельдейді. Жаңағы тәсілдерді қолданғанын ... ... ... болады
Өз тәжірибемдегі оқушының ойлау қабілетін арттыру үшін қолайлы деп
санайтын әдістерім: ойын, жарыс, сайыс, ... ... ... ... ойын және ... орындауға арналған тапсырма. Ұстаздық
тәжірибемде оқытудың ... әдіс ... ... ... арта түсетініне көз жеткіздім.
Қорыта келгенде ХХІ ғасыр ... ... ... Сондықтанда жер
бетінде болып жатқан жаңалықтар мен өзгерістер туралы спутник, интернет
арқылы ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық-компьютерлік технологияны
қолданудың педагогикалық алғышарттары
2.1 Экономикалық білім беруде инновациялық технологияларды
қолданудың мәні және педагогикалық алғышарттары
Қазіргі педагогикалық теорияда ... ... ... ғылыми
негізін, мақсаттары мен ... ... ... әрі ... ... ұмтылуда.
Педагогикалық әдебиеттерде экономикалық білім ... ... және ... ... ... беру ... ... нұсқаулар мен озат тәжірибелер әлі де болса дәлелдене қойған жоқ.
Психологиялық-педагогикалық әдебиеттермен таныса және ... ... ... ... ... - жас ... экономикалық
қызмет, қоғамымыздық экономикалық заңдары туралы дұрыс түсінік беру. Осының
негізінде өндірістік экономикалық қызметте, ... ... ... ... ... өмірде жеке адамның санасын қалыптастыру
Қоғамдық пайдалы және өнімді еңбекті экономикаға пайда ... ... үшін ... ... нормалау, оны механикаландыру,
пайдасы мен нөтижесін ... алу ... ... ... ... ... істеуі, олардың өз еңбегінің сипатын талдауы
арқылы бала экономикалық ... ... ... ... ... қалыптастырады, экономикаға деген сенімін арттырады. Қоғамға
пайда келтіретін жұмыс істегенде оқушылар бір-бірімен, ... ... ... ... ... ... күтіп ұстайды. Сонымен,
экономиканы тану, іс-әрекет, қарым-қатынас ... ... ... ... ... туралы білімдерді игеру
Экономикалық санаға нарықтық экономиканың негізгі ... ... ... Олар: өндірістің тиімділігін көтеру, оның бөліктерін қайта ... ... ... басқару жүйесін және шаруашылықты
жүргізу әдістерін ... ... - ... құбылыс, сондьщтан барлық
халық ппіруашылығының ... ... оның ... ... ... ... ... білім берудің мазмұны мен міндеттерін зерттеуді
қарастырудан туындаған тұжырым, экономикалық білім беруде мынадай ... ... ... ... ... оқу материалдарын оқытуды бір жүйелікпен үздіксіз
жүргізу.
2. Оқу процесінде экономикалық ... ... ... пайдалану.
3. Экономикалық оқу материалдарын әлемдік, ұлттық және өлкелік өзіндік
мәселелерін ұғындырып түсіндіруде ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-практикалық
іс-әрекеттері мен қызметтері біртұтастықпен бір-бірімен ұштасуы тиіс.
Жаңа оқу ... ... ... оқу ... мен
бағдарламаларды қайта құрап, қысқартулар жасауды қажет етеді. Жоғары ... ... ... ... ... ... адами және есепке
алатын мамандар даярлауы қажет. ... ... ... ... ... ... құралдарды пайдалана алатын адамгершілігі мол, елжанды,
мемлекет-аралық экологиялық саясатты жүргізе ... ... ... ... ... ... ... берудің бірнеше бағдарламалары бар.
Экономикалық білімдер ... ... үшін ... ... ... ... өткізуге болады: "Тұрмыстағы экономика", "Біздің
айналадағы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, мерекелер, кештер, экскурсиялар, экономика мен халық
шаруашылығы саласындағы өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде
насихаттауға болады. "Зауытқа ... ... ... ... ... ... сияқты хабарлар жалпы мүлікті ұқыпты ұстаудың
маңызын ашады.
Өндірістегі экономикалық қатынастарға белсене ... ... жаңа ... мен ... тез ... ... ... қаруландыру.
Соңғы жылдары ішінде жоғары білім беру мекемелерінде бұл туралы
шешуді ... ... ... аз ... Жоғары оқу орындарының саны ... ... ... көпшілігінің материалдық-техникалық, кадрлық,
оқу-әдістемелік базасы әлі де жеткіліксіз. Жоғары оқу орындарының оқу және
тұрақты оқу ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тілде оқулықтардың және ғылыми-әдістемелік
әдебиеттердің тапшылығы байқалады. Соңғы ... ... ... аса қажетті мамандықтар қатарынан орын ала ... ... ... ... жоғары оқу орындарында экономикалық білім беру
денгейінің әлі де ... ... ... ... ... Әсіресе
экономика мәселелері тереңдетіліп оқылатын сол маман студенттеріне емес
жалпы ... ... ... негіздерін қарастырумен шектелетін
мамандықтардағы студенттердің білімін арттыру керектігі айқындала түсті.
Қазіргі кездегі жоғары білімнің мақсатына жаңаша түсінікпен ... ... ... ... ... - өмірге жауапкершілікпен
қарайтын, дүниетанымдық мәдениеті жетілген, ... ... ... ... жоғары гуманистік ойлауы басым,
адамгершілік қасиеттері мол білікті мамандардың жаңа ұрпағын ... ... енді ... кәсіби білім берудің алдында тұрған неғұрлым маңызды,
мәнді міндеттерге келсек, мыналарды бөле-жара атаған жөн деп ... ол - ... ... ... ... оны үздіксіз әрі
көпсатылы құрылым ретінде ... ... ... ... ... ... оқу орындарында білім мен ғылымдағы ең, алуан түрлі
және болашағы зор қазіргі заманғы білім беру ... ... ... ... ... ... ... енгізуді, маман
дайындаудың көпсатылы құрылымына көшуді, оқу ... ... ... беру ... мен ... ... озық ... қолдануды атап
айтуға болады.
Ал енді, осы экономикалық білім берудегі инновация, ... ... ... ... ... негізгі түсініктерге мән беру
керектігіне тоқталдық.
Алайда, инновация ұғымының шығу ... мен ... дәл ... ... да, бұл ұғым ... ғылымдарға жаратылыстану ғылымдарынан келген
деп есептеледі. ... ... ... агрономия, өнеркәсіп және
медицина салаларында кеңінен қолданылады.
Инновациялар қоғамның пайда болу кезеңінен бері жүзеге ... ... да, ... ... ... ... ғана ... енгізілді.
Мұның басты себептерінің бірі - олардың мағынасының түрліше түсінілуінде.
Инновация саласындағы американдық және кейбір еуропалық зерттеулерге
кеңінен шолу ... ... ... ... ұғымы ең ескі ұғым деп
есептеледі. Аталмыш зерттеулерде агрономия, өнеркәсіп және ... ... ... аударылады. Білім беру саласындағы инновацияларға
азғантай көңіл бөлініп, тек олардың қоғамдық ... ... ғана ... ... ... ... ... береді: "Инновация - нақты бір
тұлға үшін мүлдем жаңа болып табылатын идея. Бұл ... ... ... жаңа емес ... ... ... оның маңыздылығы идеяның
туындағаннан немесе алғашқы қолданысқа енгеннен бері ... ... ... ... - ... мақсаттарды жүзеге асыру барысында үлкен
тиімділікке жетелейтін ерекше жаңа, ... ... ... деп жазады.
Ал, белгілі ғалым Ш.Т.Таубаева: «Югославия ғалымдарының келтірген
үлгілерінен жаңалықты ... ... ... ... беру
құралдарына, оқыту мазмұнына, алған білімді бағалауына білім беру ... ... ... ... мұғалім мен оқушы қатынасына байланысты
жіктеуге болатындығын айқын көруге болады» - деп көрсетеді.
Қазақстанда ең алғаш ... ... ... ... ... ... Немеребай Нұрахметов. Ол: "Инновация, инновациялық үдеріс деп
отырғанымыз білім беру мекемелерінің жаңалықтарды жасау, ... ... ... ... бір ... ... деп көрсетеді.
Қ.М.Нағымжанова «инновация» және «инновациялық іс-әрекет» ұғымдарын
қарастыра ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз- оқу-танымдық әрекеттерді ұйымдастырудың
тиімді жолын табу, қалыптасқан дәстүрлі іс-әрекетке ... ... ... ... ... сәйкес өзгертіп дамыту. Ал инновациялық
технология дегеніміз, онда осы ... ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша оқу-тәрбие процесіндегі инноватика мәселелері
іс-әрекет тұрғысында былайша берілді (Сурет 1).
Сурет 2. Оқу-тәрбие процесіндегі ... ... ... адамзатты қоршаған ортаның ... ... ... және ... ... шешу тәсілдері іздестірілуде. Бұл
ізденістерде қазіргі кезде болып ... жаңа ... ... ... ... ... берері мол.
Бұл арада шешілуге тиісті ең негізгі мәселе – адамның табиғатқа
тигізетін әсері ... және одан ... ... қандай тізбекті
өзгерістер туындайтынын ... ... ... Бұл мәселені бір жағынан
ғылым, екінші жағынан ғылымның ашқан ... ... ... ... білім ғана шешіп береді.
Ал, осы әрекетті студенттердің экономикалық білімін арттыру ... ... ... бір жүйе ... ... ... ... 3. Студенттердің экономикалық білімін арттыру барысындағы
инновациялық технологиялар
Жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері мен оның қазіргі
жағдайын ... ... осы ... ... ... мүмкіндік берді. Олар:
1. Студенттердің экономикалық білімге деген белсенділігін арттыру
жолындағы инновациялық технологияларды пайдалану мүмкіндіктерін
анықтау;
2. ЖОО-дағы ... ... ... беру ... ... ... ... тұлғалық даму, өз ... ... ... ... ... ... ... экономикалық білімдерін арттыруда ... ... ... ... Экономикалық білімді арттырудағы теория мен ... ... ... өз ... ізденушілік шешім қабылдау, қоршаған
ортаға дұрыс көз қарас және өзін-өзі ... ... ... ... шарттар бір-бірін толықтырып тұрады және бәрі біргелікте жүзеге
асырылуы талап етілді. Себебі онысыз ... жету ... ... ... ... ... дәлелденді.
Инновациялық технологиялар негізінде студенттердің экономикалық
білімдерін арттыруға бағытталған ... ... ... ... ... өлшемдермен бағаланды.
1. зерттеу мақсаты мен міндеттеріне, студенттердің қажетсінуі
мен қажетсіну қызығушылығына сәйкестігі;
2. нәтиженің ... ... әсер мен ... сәйкестігі;
3. зерттеу мақсаты мен соңғы нәтижеге сәйкестігі;
4. инновациялық технологиялардың, оларды қолданудың тиімділігі;
5. ЖОО-ның қоғамдық-рухани құндылықтарға негізделген ... ... өзін -өзі ... жүйесінің болуы.
Экономикалық білімді арттырудағы студенттер мен оқытушылардың өзара
бірлесіп ... ... ... ... ... экономикалық білімді студенттер саны;
- студенттердің өзіндік жұмыстары;
- инновациялық технологияларды қолдану ... ... ... ... ... білдіретін студенттердің
саны.
Біз жасаған экономикалық білім беру үдерісі концептуалдық үлгі бойынша
үш жүйе түрінде құралады:
✓ экономикалық білімдерді мақсаты мен ... ... ... ... құралдары;
✓ экономикалық білім берудің нәтижелері.
Біз ұсынатын экономикалық дайындау мақсаты, құралдары мен нәтижелері
жүйе ... ... ... ол ... теориялық зерттеулеріндегі
берілген түсініктің барлық мәнді белгілерін: ... ... ... ... қоршаған ортамен өзара байланысын,
жүйенің көптігін ... ... ... ... ... ... болатынын білдіреді. Жүйенің құрылымдығы жүйе элементтерінің
байланысы мен ... ... ... ... ... бүтіндігі оның құрамындағы элементтер қасиетінің сомасына жүйенің
қағидалы ... ... ... ... иерархиялылығы
жүйенің барлық компоненттерінің белгілі бір бағыну ... ... ... ... ... ортамен өзара байланысы - кез-
келген жүйе қоршаған ортамен өзара әрекет етуі барысында өз ... ... ... ... бола ... ... Жүйені көрсетудің
көптігі берілген жүйені құру үшін негіз бола отырып, жүйелердің әр ... ... ... ... талдаулар мен берілген педагогикалық
шарттар негізінде студенттердің экономикалық білімдерін ... ... ... ... үглісі жасалды (Сурет 3).
Сурет 4. Студенттердің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... – бұл
педагогикалық жүйедегі экономикалық білім берудің мен мазмұнды ... ... ... Мазмұнды компонент
экономикалық білім беру мен тәрбиелеудің ... бір ... ... түрлері негізінде жүзеге асырылады және оқытушылар мен студенттер
арасындағы өзара әрекетте белгілі бір ... ... қол ... ... ... ... ... көрінеді.
Бұл жүйені құрайтындардың барлығында логикалық өзара байланыс ... ... ... ... оқытушылар мен студенттердің ара-
қатынасында жүзеге асады. Өз кезегінде, ... ... мен ... ... ала ... ... ... беру мен
тәрбиелеуді құрайтын компоненттер негізінде студенттерге ... ... ... ... ... дайындық;
- экономикалық-теориялық дайындық;
- жалпы мамандық бойынша дайындық;
- тәжірибелік дайындық;
- зерттеу қызметі;
- өз бетінше дайындық;
Жоғарыда аталған компоненттер экономикалық білім ... ... ... ... ... қолданылатын инновациялық
технологиялардың озық үлгілері
Жаңа заман ағымына сай білім саласында жаңа ... ... ... күні оқу ... ... ең күрделісі әрі қиындығы мол деп
саналатын пәндердің бірі – экономикалық пәндер.
12 жылдық білім беру тұжырымдамасында орта ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси
өміріне белсене қатысуға дайын бәсекеге қабілетті тұлға дайындау деп ... ... оқу ... ... ... ... ... міндет
табысты және тиімді әрекетке ... ... ... ... және ... әрекетін өмір сүріп отырған қоғам үшін жауапкершілігін түсінуге
қабілетті отбасындағы, қоғамдағы, ... ... ... сезінетін
құзырлы тұлғаны қалыптастыру. Оқушылардың бойында шығармашылық ... ... ... ... ... ... білу, дәлелді
пікір айту іскерлігін ... оқу ... ... ... ... ... ... туындайды. [18]
Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір оқушыға ... ... ... ... ... талап етеді. Оқушының белсенді
шығармашылықпен жұмыс істеуін және ... ... ... болуын қажет
етеді. Сондықтан да мектептегі оқу процесінің ... ... - ... ... жүйелі түрде оқушылардың шығармашылық ойлауын
дамыту, ғылыми көзқарасы мен ... ... ... табиғи
дарындарын пайдалана отырып, өз бетінше білім алудың негізін салу болып
табылады. Шығармашылық - ... ... ... ... ... ... ... олармен дайындық жұмыстарын ... ... ... ... ... ынтасын, қызығушылығын, тұрақтылығын
қалыптастыру жолдарын әр ... ... ... ... ... абзал.
Оқушылардың бойында шығармашылық қабілетті дамыту жалпы білім беретін
пәндерді оқып үйрену кезінде жэне оқу-еңбек процесінде ... ... ... ... ... ... ... маңызды шарты
адамның табандылығы болып табылады. Табанды болмай түрып, ізденістің болуы
мүмкін емес. Мектеп ... ... осы ... ... жөн.
Білім сапасына қойылатын қазіргі заман талабының бастысы - бұл ... жэне ... ... ... қабілеті дегеніміз - оның педагогикалық ықпал ... ... ... жеке ... ... оқыту әдістері, оның шығармашылық
қабілетінің дамуына ... ... ... ... жас ... пэнді тиімді
үғындырудың бірі - жаңа технология негіздері болып табылады. Сонымен қатар
оқушының ... ... ... істей білуін активтендіру негізінде
педагогикалық технология мен компьютерлік технологияны бірігіп пайдаланудың
ролі зор.
Қай ... да ... ... ... шығармашылық.
қабілеттіліктің негізінде жасалынған, әлі де солай болып ... адам ... ... жэне іс-эрекетінің биік
белсенділігін көрсетеді. Адам қабілетінің дэрежесі, оның ... ... ... пен кәсіпкерліістің нэтижелілігі, жаңалык ашуы түлғаның
шығармашылық ойлауына қатысты ... ... ... ... ... ... бастап есейген кезіне дейін жүреді.
Шығармашыл адам - жасампаз түлға. Өзін, ... ... ... ... іс-әрекеті, өзіне және айналасына қарым-қатынасы арқылы,
шығармашылық қабілетін жүзеге асыру арқылы қалыптасады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... айналдырудың, осы әрекетке педагогикалық басшылық етудің маңызы
зор. Шығармашылық бағыттың дамуы адамның өзін ... ... мен ... ... ... байланысты. Шығармашылық бағыттың дамуына
денсаулығы, психикалық қызметтің дамуы, негізгі ... - ... ... ... болады. [19]
Баланың шығармашылық қасиеті кішкентайынан ... ... - бала ... ... ... Алайда шығармашылыққа
бейімділік бірте-бірте жоғала бастайды, ол балаға да, қоғамға да кері әсер
етеді. ... адам ... ... болады, өмірі қызық мақсаттарын
жүзеге асыру барысында өз жолын ашып, кедергілерді жеңе алады, ... ... ... тұлға шығармашылық іс-әрекетте болады, іс-эрекеттің барлық
түрінде шығармашылықпен дамиды. Сонымен шығармашылық тұлға болу дегеніміз -
дүниені тану және жаңарту арқылы ... ... ... ... ... ... ... ең басты шарты – оның пәнге
деген қызығушылығын арттыру. Пәнге деген қызығушылығы болса ғана, бала ... ... ... тереңдете оқып үйрене бастайды. Пәнге кызыққан окушының
білім сапасының ... ... ... ... ... ... ойлау
белсенділігін арттырып, білімге кызығушылығын тудырғанда ғана ... ... ... ... мен шығармашылық қабілетінің
сабақтастығы 5 –суретте ... 5. ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту
үшін әсер ететін факторлар.
Ал қызығушылық туғызудың тәсілдері өте көп. ... ... ... ... ойындар, математикалық сайыстар, эстафеталар,
жарыстар, олимпиядалар, ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған сабақ оқушының ой - өрісін ... ... ... - оның ... да ... ... ... окушы пәнге оның көтерген мәселелеріне қызықса, онда оны игеру
барысындағы қиындықтарды жеңу куанышқа бөленіп, ... және ... ... ... ... ... ... экономиканы бар ынтасымен
қабылдай отырып, қол жеткен табысқа қанағаттанады. [19]
Оқушыларға экономикалық жүйелі білім ... ... ... ... ... қолдана білуге және арнайы дамытуға тәрбиелейтін –
мұғалім. Мұғалімнің бүкіл өмір жолы ... пен ... ... борышқа толы.
Шығармашылық — бұл адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы,
ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой ... ... ... ... ... білуге үйренуі қажет. Адам бойындағы қабілеттерін
дамытып, олардың өшуіне жол бермеу, оның ... ... ... өмірден өз
орнын табуға көмектеседі. Өйткені адам туынды ғана емес жаратушы да.
Бұл үлкен жауапкершілік артатын күрделі ... Оны шешу үшін ... ... ... ... әдіс-тәсілдің озығы өмірге келуі, олар
әрбір азаматтың жеке ... ... ... ... ... ... болып ұйымдастырылуы қажет. Сонда ғана
мектептерден өз өміріне өзгеріс енгізе ... өз ... өмір ... ... алатын азаматтар тәрбиеленіп шығады.
Баланы бастауыш сыныптардан бастап шығармашылық ойлауға, қалыптан ... ... ... ... әрекеттерге дайын болуға әкелудің
жолдарын көрсету керек.
Шығармашылық — бүкіл тірішіліктің ... Адам ... ... ... ... бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері ... ... ... ... және жеке адамның шығармашылығы арқылы
келдік. Әр жаңа ұрпақ өзіне дейінгі ... қол ... ... қана қоймай, өз іс-әрекетінде сол жетістіктерді жаңа жағдайға
бейімдей, жетілдіре ... ... ... ... ... ... бүгінгі күрделі әлеуметтік-экономикалық жаңарулар тұсында
шығармашылық қабілеттер басты нысана ... ... ... ... ... үлкен проблема саналып, ойландыруы тиісті деп ... ... сан ... қиыншылықтарды шешу тек шығармашыл адамдар ғана
қолынан келеді. Тек ... қана ... ... ... ... ... өмірдің мәнін түсінуге, бақытын сезінуге мүмкіндік әпереді.
Мұндай күрделі мәселені шешуде үздіксіз білім беру ісінің алғашқы сатылары
болып ... ... ... орны ... ... ... дамытудың жолдарын, құралдарын
анықтау психология мен педагогика ... өте ... ... ... ... ... барлық дәуіріндегі ойшылдардың
назарында болғандығын «шығармашылық теориясын» жасауға деген көптеген
ізденістердің болғандығынан ... ... Бұл ... ... ... жеткен деп айтуға болмайды. Сондықтан шығармашылық педагогикасының
негізгі мақсаты — бүгінгі күн талаптарынан туындаған, озық ... ... ... ... сапа қалыптастыру және дамытуда тың жолдар мен соны
шешімдер ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту мәселесін талдау ең алдымен
«қабілет» ұғымының мәнін ... ... ... қажет етеді. Философияда
«қабілеттерді» тұлғаның белгілі бір әрекеті орындауға жағдай жасайтын ... дей ... олар ... ... нәтижесінде
қалыптасып, әрі қарай дамып отыратындығын атап көрсеткен.
Демек, бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... қабілеттерін дамытудың мәні зор. Қабілеттер мәселесін
қорытындылай келе, педагогикалық практика үшін мәні ... мына ... ... жөн.
Бірінші — адамдардың қабілеттер деңгейі жағынан тең дәрежеде болмауы.
Қабілеттердің бірдей емес екендігін ... ... ... әр пәнге және әр деңгейде қабілетті болатындығымен дәлелдеуге
болады. Бірі есепке жүйрік болса, екіншісі ... бай, ал енді ... ... ... ... қабілеттерінің құрлымы да, оны құрайтын компоненттер де ... ... ... ... ... ... балаларда ойлау
операциялары тез, дәл болады да, бейнелеу өнеріне қабілетті балаларда нақты
заттардың бөліктерінің арақатынасын ... ... білу ... ... ... Музыкаға қабілетті бала есту, ... ... ... ... ... ... ... қабілеттің бір түрі ғана бола ма, әлде ... ... ... бола ма ... ... төңірегіндегі пікірлер
жайлы. Ғалымдар керісінше көзқарастардың бар екендігіне қарамастан, адам
бойында әрекеттің бірнеше түрін ... алу ... бар ... Мысалы ақындығымен қатар музыкаға, суретке қабілетті адамдар.
Психологтар қабілеттердің екі ... ... ... ... ... ... ... берілген үлгі бойынша қабылдай
алу деңгейі.
2. Шығармашылық  — жаңалық ойлап ... ... ... деңгейі.
«Шығармашылық» сөзінің төркіні этимологиясы «шығару», «ойлап табу»
дегенге келіп саяды. Демек жаңа ... ... ... сол ... ... ... деп түсіну керек. Философиялық сөздікте ... ... мәні бар, ... ... жаңалық ашатын іс-
әрекет», — деп ... Ал ... ... Л.С. Выготский
«шығармашылық деп жаңалық ашатын әрекетті атаған».
Шығармашылық — өте күрделі психологиялық процесс. Ол іс-әрекеттің ... тек ... ғана тән. Ұзақ ... бойы ... барлық
адамның қолынан келе бермейді деп ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір шарттар орындалған
жағдайда кез ... ... ... ... ... көп айтуда.
Бастауыш сынып оқушыларының қабілеттері екі ... ... ... кез ... бала оқу әрекетінде адамзат баласының осы ... ... ... ... ... кез ... оқушы
шығармашылық әрекеттер орындау арқылы өзінің ішкі мүмкіндіктерін дамытады.
Оқу ... ... ... ... ол ... өзін-
өзі қалыптастыруына өз идеясын ... ... ... жаңа ... ... ... ... жаңаша шешуге талпыныс жасайды.
Біздің ойымызша, бүгінгі бастауыш сынып ... кез ... ... ... ... ... алады. Тек ол жұмысқа
дұрыс ... ... ... ... орай, ғалымдар жүргізілген тәжірибе барысында, барлық
пәндердегі білім ... ... ... ... ... ... ... алынуымен байланысты, оқулықтарда берілген
тапсырмалардан басқа ... ... ... ... ... қою, ... ... суретпен, диаграммамен жұмыс істеу,
жекеден ... ... ... ... ... т.б. ... оқушыны
іскерлікке, дербестіккебаулитын, ойына түрткі ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынысқа түсіретін, «жаңалық ашып», оның нәтижесінің «қызығына» бөлейтін
әдіс-тәсілдер мен мазмұндық ойындар, ... ... ... ... біз ... ... мәселені нәтижелі ететіні нақтыланды. [20]
Қазіргі таңда ... ... әр ... өтілетіндей
ұйымдастыру қажет. Ал қазір дәстүрлі сабақ пен ... ... ... ... ... - ... барлық компоненттерін пайдалана
отырып, оқушыға жалпы орта білім деңгейінде терең білім ... ... - ... ... өте жан-жақты тараған кезеңі.
Экономиканы оқытудың мазмұнын жүзеге асыру үшін жаңа технологиялар ... ... ... ... озық ... математика
сабағында қолдану арқылы танымдылық ... ... ... ... ... ... ... сабақтың ерекшеліктері
|Дәстүрлі сабақ ... ... ... ... ... мақсаты: ... ... ... жаңа ... |А) ... үшін: оқушылардың жаңа |
|беру; ... ... ... ... оқушы үщін: жаңа білімді |ұйымдастыру; ... |ә) ... ... ... ... ... ... ... ... түрі ... ... түрі ... ... ... жаңа ... |А) ... үшін: оқушының шығармашылық |
|түсіндіру; ... ... ... ... ... жаңа материалды |ә) оқушы үшін: жаңа нысанды зерттеу, |
|тыңдау, есте сақтау. ... ... ... ... ... ... |Сабақ құрылымы жағдайға байланысты ... ... ... ауытқиды, өзгермелі. ... ... ... ... ... ... ... |
|баяндалған идеяға негізделген бір ... ... ... ... | ... ... - ... ... ... ... оқушыға жалпы орта білім деңгейінде терең білім беру.
Қазіргі заман - ... ... өте ... тараған кезеңі.
Экономиканы оқытудың мазмұнын жүзеге асыру үшін жаңа ... ... ... ... ... озық ... ... қолдану арқылы танымдылық іс-әрекеттерін ұйымдастыра отырып
оқушылардың құзіреттілігін дамытуға болады.
Жаңа технологиялар ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ақпаратты оқыту технологиясының бүгінгі күні интрактивті тақта ерекше орын
алып отыр.
Оқушы интерактивті ... жаңа ... ... ... ... ... ... мақсат - оқушының өзінше ойлау
қабілетін арттыру және қәзіргі заманғы ... ... ... ... Жаңа ... оқушының шығармашылық белсенділігімен өзіндік
танымдық қызметін ұйымдастырушы болады.
Экономикалық білім берудегі негізгі талап - оқушыға ... ... ... мен ... ... ... тақтамен сабақ берген
кезде мұғалім, шәкірт және ... ... ... ... ... ... үрдістер арқылы қозағау ... ... ... әсер ... Ең ... ... ойлау
қабілеті мен білімін арттыруға үйретемін. Сонан соң оқушы ... ... ... салыстырмалы түрде тани білуге тырысады.
Экономика білім алуда сабағында оқушылар өз ... ... ... дамыту, баға жетпес құндылықтардың бірі. ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мақсатында
жаңа технологиялар әдістерін кеңінен қолдану қажет деп білемін.
Экономикалық білім ... сыни ... әр ... ... жаңа
ақпараттық технологияларды, (интерактивті ... ... ... өз
бетінше жұмыс істеу факторы - есептерді шығара білу, шапшаңдылық, ... ... ... ... ... ... арқылы
шығармашылықтарын дамыту.
Экономика сабағында оқушының шығармашылық қабілеті есеп шығара білуден
басталады. Ал оқушыға тиімді білім беру үшін ... ... ... ... ... қолдану оқушылардың мүмкіндіктері мен талаптарын
жүзеге асыруды жылдамдатып ... ... ... ... ... ... Ол
үшін бүгінгі күні сабақ берудің жаңа тәсілдерін жасау бағытында жақсы жүмыс
істеу қажет, олар оқушылардың білім ... ... ... ... ... ... ... - бұл мұғалімге
мектептегі оку үрдісінің ... ... ... оқытудағы пәнаралык
байланыстарды күшейте отырып, оқушылардың дүниетанымдарын ... ... ... көре ... оны дамытуға толық жағдай жасауы. [20]
Сонымен қатар жаңа ақпараттық технологияның негізгі ерекшелігі – ... өз ... ... ... ... ... ... ізденуге, өз жұмысының нәтижесін көріп, өз-өзіне сын көзбен
қарауына және жеткен жетістігінен ләззат алуға мүмкіндік ... ... ... ... ... беру жүйесін дамыту
ісіне берері үшан теңіз.
Оқыту ... ... ... жэне ... ... ... білім алу процесін жетілдіріп, оны ... ... жаңа ... ... балаларға ақпараттық
технологиялар жағынан терең білім алуға көмектесіп, кейіннен жоғары оқу
орындарында да ... ... ... ... ... ... қолдану өздігінен сабаққа дайындалу деңгейін
арттырады; оку процесін жүргізуді қызықты етеді; шығармашылық ... ... ... ... ... жаңа ... туғызады.
Сонымен оқыту үрдісіндегі жаңа технология мен ... ... ... беру ... жэне ... тыс ... ... қабілетін дамытуда қолдансақ, оқушылардың пэнге деген
қызығушылығын артатын сөзсіз.
Бастауыш сынып оқушыларын оқытуда негізінен дамыта оқыту технологиясы
басшылыққа алынады. ... ... ... ... ... технологиясы
негізінде жазылған. Сондықтан әрбір бастауыш сынып мұғалімі «Дамыта оқыту»
технологиясындағы ... ... ... ... ... өз іс-тәжірибесінде шығармашылықпен қолдана білуі тиіс. [21]
Оқу – адамның психикалық дамуының формасы, элементі. Кез ... ... бір ... ... ... ұғымы сөздікте «... мөлшерлік
өзгерістердің белгілі бір өлшем шегінен ... ... ... ... ... ұғымының психологиялық анықтамасы-
жаңарту процесі, жаңаның өмірге келіп, ... ... ... мағынаны
береді.
Барлық табиғат құбылыстары сияқты бала ... да ... ... ... ... бір ... ... деңгейге өтіп
отырады. Оқыту мен дамыту арасында тығыз байланыс бар ... ... ... ... дәләлдеп берді деп айтуға болады. Бұл мәселені
түбегейлі зерттеп, бала дамуындағы ... ... алар ... анықтаған
көрнекті психолог Л.С. Выготский. Ол дамуды оқытумен тең, керісінше оқу мен
даму екі ... ... ... ... қатты сынға алды.
Дамыта  оқытуды ұйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетін меңгеруге жағдай
жасау деп қарастыру керек. Дамыта оқыту сабақтағы ерекше ахуал, мұғалім ... ... ... ... ... бұл ... дайын білімді
түсіндіріп қоюшы, бағалаушы ... ... ... ... істердің ұйытқысы. Тек осындай оқыту ғана ... ... ... ... ... оқыту» деген термин психология ғылымының қойнауында ... ... ... (Ж.Пиаже), ойлаудың әртүрлі деңгейін, типтерін (
Л.В.Выготский, А.Н.Леонтьев, С.Л.Рубинштейн) және басқа да ... ... ... Г.С.Костюк, А.А.Люблинская,
Н.А.Менчинская) және ... ... ... ... ... ... ... талданды. Нәтижеде
дамыта оқыту проблемасына арналған екі ... ... ... оның
бірін Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов, ал екіншісін Л.В.Занков басқарады.
Кейінгі жылдары дамыта оқыту психология мен педагогика ғылымдарының
келелі мәселесіне ... ... ... « дамыта оқыту деп – оқыту
мақсаты, міндеттері, әдіс-тәсілдері ... даму ... ... атайды.
Оқыту арқылы баланың психикасында жаңа құрылымдар пайда болуы, яғни
жаңа сапалық ... ... тиіс деп ... ... ... бірі – баланы оқыта отырып ... ... оның ... өз ... ... ... қабылдауға дағдыландыру, жекелік
қасиеттерін ескеру, басшылыққа алу, әрі ... ... ... ... – дәстүрлі оқытуға соңғы уақыттарға дейін балама жүйе деп
қарастырылды. Оның ... әр ... ... ... ... ... көзделіп, соған оқыту барысында лайықты ... ... ... ... ... ... және дамыта оқыту жүйелерінің негізгі ... ... ... ... ... | ... | |
| ... иллюстрациялық |Дамыту оқыту |
| ... ... | ... ... ... білік, |Байқампаздығын, ойлауын, |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... мысалдар, |Заңдылықтарды, |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... формалары |Жеке, топтық, фронтальді |Бірлескен ... |
| | ... ... ... ... ... ... баяндау, |
| ... ... |
| | ... ойлау |
|Бақылау, бағалау |Оқытудың нәтижесін мұғалімнің|Өзін-өзі бақылау, |
| ... ... ... ... |
| | ... |
Дәстүрлі оқыту әдістемесі негізінде метафизикалық ... ... ал ... ... технологиясының негізінде ... ... ... ... ... деп айтуға болады.
Дәстүрлі оқыту балада білім, білік, дағды ... ... ... сана бар ... сол ... дайын білімді құю керек деген көзқарасқа, ал ... бала ... ... ... ... жаңа ... көтеруді
мақсат тұтатын принциптерге негізделген. Дәстүрлі оқыту ... ... ал ... ... ... ... ... алған білімді пайдалана
білуге үйретеді.
 Дамыта оқытуда баланың ізденушілік – ойлау әрекетін ұйымдастыру басты
назарда ұсталады. Ол үшін бала ... ... ... білетін амалдарының,
тәсілдерінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезетіндей жағдайға
түсуі керек. Содан барып оның ... ... ... ... ... білім
алуға әрекеттенеді. Сабақ мұндай жағдайда төмендегідей 3 ... ... ... Оқу мақсаттарының қойылуы.
2.     Оны шешудің жолын бірлесе қарастыру.
3.     Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.
Бұл – үшеуі ... ... ...... ... ... ...  
Оқушы алдына оқу мақсаттарын қоюда ешқандай дайын үлгі берілмейді.
Мақсатты шешу ... ... ... ... ... ... асады. Мұғалім
сабақ процесін ұйымдастырушы, бағыттаушы адам ролінде шешім ... ... оның ... өзінше дәлелдей білуге үйретіледі. Әр ... ... ... айтуға мүмкіндік беріледі, жауаптар ... ... ... ... ... бола ... ... әр бала жасаған
еңбегінің нәтижесімен ... ... ... ... жеке
тәжірибесін қорытындылауға үйренеді.
Дамыта оқыту технологиясын экономикалық білім беруде пайдаланудың
артықшылықтары Қосымша В – да ... ... ... оқушылардың ойларын жетілдірудің маңызы зор.
Біріншіден – дамыта оқытуда білім даяр күйінде берілмейді, оған оқушы
өз оқу ... ... қол ... Сабақтың алғашқы ізденіс кезеңінде
жаңа ақпарат жайлы не білетіндіктерін ортаға ... ... өз ... ... ... олар осы мәселе туралы өз білімдерінің
жеткіліксіз, таяз ... ... ... сабаққа деген қызығушылықтары
оянады, ішкі түрткілері пайда болады.
Екіншіден – дамыта оқытуда оқушы жоғары қиындықтағы мәселелерді ... ... ... ... ... Әр ... ... деңгейіне
дейін дамуға қол жеткізе алады. "Жақсы оқушы”, ... ... ... ... танымдық әрекеттерге ұмтылдырады, құштарлығын арттырады.
Үшіншіден – оқушының жеке басын дамытатын басты құрал – ол ... Сол ... ... ... оқыту әдістері оқушыны белсенді жұмыс
жағдайына қоя отырып, мәселелерді, қайшылықтарды шешу мақсатын қояды.
Төртіншіден – дамыта оқыту ... ... ... ... ... арасындағы жаңаша қарым-қатынасы арқасында ғана өз ... Сол ... ... жүйедегі әміршілдік стиль бұл жерде тиімсіз,
оқушы – "орындаушы”, "мұғалімнің тасасындағы” объект ... Ол өз ... ... ойын дәлелдей, дәйектей алатын, сонымен қатар басқаның да ойын
тыңдап, көзқарасын құрметтей білуге ... жаңа ... ... ... ... ... пайдалану сабақтың нақты мәнін ... ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысының деңгейін анықтауға болады;
4. оқушылардың көбін бағалауға мүмкіндік бар;
5. оқушыларды ... ... өз ... ... істеуге үйретеді;
6. оқушылардың қабілеттері, сөз саптау еркіндігі, ... ... ... жеке ... сипатын дамытуға, шығармашылығын шыңдауға, өзіне
деген кәсіби сенімін қалыптастырады 
 Бастауыш білім беру деңгейінде ... ... ... негізгі талаптарға сәйкес болуы керек. [22]
❖ Оқу үрдісінде білім ... ... ... ... ... Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын дамыту, күтілетін
нәтижелерге ... Жеке бас ... ... ... Өз ... ... ... қабылдауға мүмкіндіктер туғызу.
Аталған талаптардың бәріне жауап бере алатын технология ретінде дамыта
оқыту технологиясын таңдадым. Жалпы «дамыту», «даму» ... ... ... ... іс - ... сатыға ауысуы деп анықтама
беріледі. Дамыта оқыту технологиясын көрнекті ғалымдар Л:С Выготский, ... Л.В. ... В.В. ... Д.Б ... ... зерттеп, дәлелдеген.
В.В. Давыдов «Дамыта оқыту дегеніміз – ақыл-ойдың дамуының көрсеткіші
ретінде жинақтай, қорытындылай алу ... - ... ... ... ... ... әрекетін ұйымдастыру басты назарда ұсталады. Ол
үшін бала өзінің осы кезге дейінгі білетін ... жаңа ... ... ... ... содан барып оның білім алуға деген
ынтасы ... ... ... әрекет жасайды. Дамыта оқыту жүйесіндегі
сабақтардың типологиясы:
❖ оқу ... қою ... ... ... ... ... сабағы
❖ нақтылау сабағы
❖ бағалау сабағы
Дамыта оқыту белгілері:
1.     Педагогикадағы түсіндірмелі-иллюстративті ... ... ... ... ... Дамытудың барлық заңдылықтарын ескереді, жеке бастың өзіндік
деңгейі мен ерекшелігіне сәйкестендіріледі.
3.     ... іс - ... ... субъектісі болып табылады.
4.     Балаға қоршаған ортамен өзара қатынасқа түсетін дербес субъект
рөлі беріледі.
5.     Тұлғаның барлық ... ... ... ... Баланың жақын даму аймағында жүзеге асады.
Осылайша, дамыта оқыту бойынша ... ... ... ... ... міндетін өздері анықтайды
❖ проблеманы шешу жолын іздестіреді
❖ жаңаны өздері табады
❖ ақылдасады, кеңеседі
Аталған әрекеттері арқылы әр оқушының проблеманы ... ... ... қалыптасады. Құзыреттілік қалыптастырудың
келесі міндеті әр сабақтың өмірлік жағдайлармен байланыстылығы. Бұл орайда
құзыреттіліктерді қалыптастыруға ... ... ... ... ... жүйесі бойынша сабақтарды даярлау және өткізу этаптары
І. ... іс - ... ... пен ... ... Сабақтың мазмұны
❖ Оқу жағдайын ескеру
❖ Әдістемелік тәсілдерді қолдану
ІІ. Келесі сабақтың моделін жоспарлау
❖ Сабақтың ... ... ... (аралық міндеттер мен шешу
жолдары)
❖ Сабақтың әр этапындағы оқушының ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру әдіс-тәсілдерін таңдау.
 ІІІ. Сабақты жүргізу.
❖ Әр сабақтағы баланың іс - әрекетін ұйымдастыру
❖ Оқушымен жанама қарым-қатынас
❖ Жұмыс барысын бақылау ... ... ... ... ... ... ... жету
❖ Тақырып бойынша өзгерістер енгізу
❖ Оқыту нәтижесіне ... ... мен ... ... ... ... ... тән.
Оған тән сипаттар:
- оқушының алдына ізденуді жүзеге асыру қажеттілігін тудыру керек,
- ... ... ...... ... ... әрекет
жағдайын жаңаша талдап, оны жаңаша түсінуді талап ететін оқу ... осы ... ... яғни ... ... ... ... көрсетуге болмайды, сондықтан мұғалім оқушыларды ... ... ... ол үшін екі ... ... ... ... өзара ізденуге басқарушы болмай, шын ... ... ... Ол ... ... жатқан ізденуді шын мәнінде жүзеге асыру
керек, оларға дұрыс шешім ... ... Оқу ... ... ... ... табылған шешімнің бағасын
ұйымдастырып оның басқа міндеттрді шешу үшін ... ... ... ... ... басты міндеті:
Оқу материалдарын оқушыға дайын күйінде ... ... ... ... іс - әрекетті ұйымдастыра отырып, алға қойған міндеттерді
түсіндіру, оларды шешудің ... ... ... арқылы өз іс-
тәжірибесінде қалай қолданады?
1) Оқу әрекетін қалыптастыру, айналадағы дүниемен ... ... ... қарым-қатынасқа дайындау, дара тұлғалық
адамгершілік нормаларын меңгерту.
2)  Оқу барысында баланың бойында дамытуды ... мен ... ... байланыстылыққа аса көңіл бөлу.
4) Сөздік қоры мен тілдің арасындағы байланыстылыққа аса көңіл бөлу.
5) Оқушының сезіміне әсер етіп, логикалық ойын дамыту.
6)  Жалпы оқушының жан ... ... ... дамыта оқыту технологиясы оқушы құзыреттілігін
дамытуда аса маңызы бар технология.
Экономикалық білім беруде логикалық ... ... ... ... ... ... ... ребустар, лабиринттер,
сиқырлы шаршылар шешеді.
Мектеп оқушыларының танымдық қызығушылығын дамытудың негізгі факторы
олардың білімі мен дағдыларының  дәрежесі ғана емес, ... ... ... психикалық қызметтерін, ақыл-ой жұмысының тәсілдерін қалыптастыруға
мүмкіндік беретін оқу процесін жолға қою керектігі ... ... ... де оның ... ... ... арқылы ғана
дамиды. Ойлауға үйрететін сабақтарды дамыта оқыту сабақтары деп білеміз.
[22]
Келесі қарастыратын технология ... ... Бұл ... ... ... ... математика пәнін оқытуда қолдануға өте тиімді.
Модульдік технологиялардың ерекшелігі: тек білімді меңгерту емес,
оқушының ... ... және ... ... ... ... есту, көру, қимыл ойлауды, ынтаны қабылдау қабілетін дамытып, оны
бекіту, ... ... ... ... ... жалпы
сипаттамасы Қосымша Г-де келтірілген.
Модульдік оқыту технологиясының негізі – ... Осы ... ала ... ... берілген тақырыптарды логикалық ... ... ... ... Бұл модульдік оқытудың негізгі идеясы
– жаңғырту. Оның мазмұны:
1. оқытудың ... ... ... ... ... мақсатты нақтыландыруға көшу;
3. оқушылардың білім деңгейін алдын-ала бағалау;
4. оқу әрекеттерінің жиынтығы;
5. нәтижені бағалау
Модульдік ... ... ... тұрған көптеген мәселелерді
шешуге көмектеседі:
- жалпы білім сапасын жоғарылату;
- сабақтың тиімділігін жоғарылату;
- дарынды оқушылармен жұмыс жүйесін жасау;
- оқушылардың ... жету ... ... ... ... жасау;
- жеке тұлғаның өзін-өзі реттеуі, өзін-өзі тәрбиелеуі, өзін-өзі
дамытуы.
Модульдік технология алға қойған мақсатқа оқушылармен ... ... ... мүмкіндік береді. [22]
 
Сурет 6. Модульдік оқыту технологиясының тұлға қажеттіліктерін
қанағаттандыруда және оны ... ... ... ... өтуі ... ... ... болады. Осы орайда белгілі ғалым Ахмет Байтұрсынұлы «Шеберліктің
белгісі – түрлі әдісті болу», - деген ... ... ... сөздері ойға
оралады. Бір сабақтың әр кезеңдері түрлі әдістері орнымен пайдалану арқылы
көп нәтижеге жетуге болады.
Оқушы санасына ... ... ... меңгеруіне және қабілет
деңгейлерін дамыту. М.Жанпейісованың ... ... ... ерекше екені мәлім. Себебі аталмыш технология әдістері оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... алуға жетелейді,
өзін-өзі өзгені де бағалай білуге үйретеді.
Оқушының оқу және танымдық әрекеттерінің белсенділігін арттыру – ең
негізгі ... ... ... ... оқыту осы мәселені шешуге
мүмкіндік беретін ... жолы ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері қағидалары, белгілі бар.
Тиімді белгілерінің бірі – оқышының оқу ... ... бір ... ... негізгі кезеңдерінің ... ... ... ... ... ... ... оқушының шығармашылығы, мүмкіндігіне қарай
сөз тіркесін, сөйлемдерге сөзжұмбақ, ребус ... ... ... ... ... жаңа материалмен жұмыс істеген кезде өз ойын
сызба немесе сурет, ... ... ... ... жаңа тақырыпты
бекіту кезеңінде өз пікірін шағын шығарма, өлең, жұмбақ, қағида ... ... жазу ... ... ... ... оның ... есте сақтау, елестету, қабылдау
қабілеттерін, жадысы мен ... ... ... ... ... ... ... әсіресе топтық формалар оқушылар ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне қарай таңдап алуға еріктілігі, оның өз ... ... ... білуге, өзін қауіпсіз сезінуіне, қиындыққа дайын болуға және
оны жеңуге ... ... ... ... ... ...... сапасын арттыра
отырып сабақ түрлері мен әдістерін танымдылық, ... ... ... ... ... ... мұғалімдері сабақ өту әдістерін толықтырып, ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылып жүрген
технологиялардың бірі – «Мемлекеттік тілді деңгейлік оқыту технологиясы».
Бұл технология оқушылардың ізденушілік, өзіндік жұмыс ... ... ... ... ... ... бағыттайды, мәселені тиімді
шешудің жаңа мүмкіндіктерін анықтайды.
В.П.Беспалько оқу материалын меңгерудің 4 деңгейін ұсынады:
1. Оқушылық (ученический)
2. Алгоритмдік (алгоритмический)
3. ... ... ... ... оқушылық деңгейден бастап шығармашылық деңгейге дейінгі даму
кестесін былай көрсетеді. Оқушылық деңгейде ... ... ... іске ... бағдарлама талабына сәйкестігіне байланысты.
Алгоритмдік деңгейде оқу материалдарының түсініктілігі, ... ... ... ... ... ... ... берілуі жүйелілігі, сабақтастығы, іздендірушілік
ерекшелігі басым болып, ... ... ... ... тереңдетілуіне айрықша назар аударылады. Шығармашылық деңгейде
баланың дарындылығы, ... ... ... ... ... ... шеберлікке ұштасады. [23]
Сонымен, оқыту технологиясы ... келе ... ... ... ... ... оны жаңа әдістермен байытып,
білім алуды оқушының өзіндік іс-әрекеттері ... ... ... ... ... ... тапсырмалар орындау барысында оқушы төменгі
деңгейді орындап қана шектелуі ... ... ... деңгей тапсырмасын
ұқыптылықпен, жауапкершілікпен меңгеруі мүмкін. Егер аз уақыттың ... көп ... ... ... ол оқушының іскерлігі, ... мен ... ... ... ... ... одан ... үшін де деңгейлік тапсырмалар қажет. Мұғалім деңгейлік тапсырмалар
арқылы сабақ кезеңдерінде оқушының танымдық ойын, белсенділігін, икемдігін
арттыру ... ... ... ... ... ... негізінде
оқу объектілерінің терең де шығармашылық ара қатынасы ескеріледі. Оқушының
өзін өзі ... өз ... өзі ... ізденімпаздық тудыратындай
әлеуметтік – мәдени кеңістік жасау қажет.
Деңгейлік оқыту технологиясын ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар үш деңгейде
жүргізіледі. Әр ... ... өз ... ... ... ... жұмыстары, бақылау жұмыстары есепке алынады. Әр
оқушының жеке дамуының көрсеткіші жасалады. Оқушы өзін -өзі ... ... әр ... ... сапасы қорытындыланады. Жыл бойы ... ... ... ... ... оның ... деңгейі анықталады.
Оқушы жыл бойы өзінің қалыс қалған жақтарын есепке алып отырады. Деңгейлік
тапсырмаларды құруға қойылатын ... ... ... ... ... ... сыныптың
бағдарламасын, мемлекеттік, стандартты, базалық оқу ... ... ... ... ... ... ... қабілеті, білім
деңгейі назарға алынғаны жөн.
Үшіншіден, оқушылардың басқа пәндерден алған ... ... ... ... асырылады. Әсіресе орыс мектептеріндегі қазақ
тілі тапсырмаларына әдебиет материалдарын пайдалану өте ... ... ... ... ... ойлау қабілетін
дамытатын, көркемдігі жоғары, тілі түсінікті болуы ... ... ... ... ... ... ... қасиетін қалыптастыру мақсатына сай мазмұны терең, жан-жақты
болғаны жөн.
Деңгейлік ... ... ... ... ... ... ... көзқарасын қалыптастыратын, ізденушілікке баулитын,
жеңілден қиынға, қарапайымнан күрделіге қарай ... ... ... ... ... жұмыстар жүйесі үш деңгейлік тапсырмалардан тұрады.
[23]
Бірінші деңгей тапсырмалары ... ... ... ... ... сәйкес, бағдарлама мөлшерінен аспайтын, оқушының жас
ерекшеліктеріне сай болады.
Екінші деңгей тапсырмалары түрленіп, күрделене түседі. Оқушылар ... сай ... ... барысында жұмыстың ... ... ... өз бетімен ізденеді, жеке қабілетіне қарай еңбек
етеді.
Үшінші деңгей тапсырмалары танымдық –іздену, алған білімді ... ... Бұл ... оқушылардың пәнге дәрежесінің жоғары
болуымен, баланың өз жеке басының белсенділігімен өз ... ... ... ... жаңа жағдайға сай пайдалануымен сипатталады.
Сонымен педагогика ілімінде қолданылатын деңгейлік тапсырмалар арқылы
оқыту дегеніміз – ... ... ... түрі және ... ... ... жиынтығы, оқыту жүйесі.
Экономикалық білім беру өте күрделі, мәселелі үрдіс. Оқушы ... ... ... технологиялар. [24]
1. Ойын технологиясы.
Педагогикалық ойындар технологиясы дегеніміз – педагогикалық жұмысты
ойын түрінде ұйымдастырудың әдістері мен тәсілдерінің ... Ойын ... ... үстіндегі қолайлы деген жағдайларда пайда болып, оқушыларды
қызықтырушы құрал ретінде қолданылады.
2.  Проблемалық ... ... ... ... ... мен қиын ... ... және
оқушылардың белсенді түрде өз ... мен ол ... ... ... ... ... дамып, шығармашылық іскерлікьері
мен дағдылары қалыптасуына жағдай жасайды.
3.  Коммуникативтік байланыс технологиясы.
Коммуникативтік байланыс технологиясы- шет ... ... ... Ол ... ... ... ... Сабақтың практикалық
жағына бағытталады. Сөйлеу жаттығулары арқылы лексика мен ... кең ... бір ... және тез мөлшерде жинақталады.
Коммуникативтік оқыту қарым- қатынас ... ... ... ... ... ... ... мотивация;
2. дұрыс бағытта сөйлеу;
3. өзара қатынастың қалыптасуы;
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы.
Мақсат пен міндеттердің орындалуы мынадай стратегиялар ... ... ... ... ... көзқарасын талдау мен дәлелдеу
түрінде қорғау.
Технология енгізу қорытындысы:
- оқу үрдісіне деген қызығушылықтың артуы;
- оқушының өз бетімен ... ... ... береді;
- класта «қайырымды білім» атмосферасы қалыптасады.
Оқу процесін тиімді басқару мен ұйымдастыру негізіндегі ... ... ... ... тірек схемаларын қолдана отырып,
перспективалы оза ... (С.Н. ... ... материалды меңгеру үш кезеңде жүреді:
- алдын ала;
- жаңа ұғымдарды дәлелдеу, оларды жинақтау, қолдану;
- оқу іс - әрекеті және ойлау әдістерін ... ... ... деңгейлеу білімді ұзақ уақыт есте сақтауға
мүмкіндік береді. [24]
2.  Деңгейлік саралау ...... ... ... ... белгілі бөлігін қамтып, ұйымдастырудың шешімдері, оны оқыту
құралдарының жиынтығы түрінде көрінеді. ... ... ... әр ... ... ... ... етеді; әдістемелік педагогикалық-
психологиялық және ...... ... ... ... оқыту технологиясы. Жекелеп оқыту – оқу ... мына ... ... ... ... бір ғана ... ... істейді;
- оқушы тек оқу құралдары мен өзара қатынаста (оқулықтар, компьютер,
т.б) болады.
Жекелік ... ... ... ... ... оқу ... ... мен мазмұнын өз қабілетіне қарай бейімдеуіне мүмкіндік
береді.
4.  Оқытудың ұжымдық әдісі (ОҰӘ). ОҰӘ - оқу ... ... ... ... ... әрекеттерін орындауы.
ОҰӘ принциптері:
- жоғары жетістікке талпыну;
- алынған ... бір- ... ... ... ... ... ... өзара көмек және ынтымақтастық;
- әртүрлі деңгейлік;
- тақырып пен тапсырмалардың әртүрлілігі.
5.  Топтық технология.Бұл класта оқу ... ... ... төртінші деңгейі. Бұндай жұмыс белгілі – бір тапсырманы бірлесіп шешуі
үшін класты уақытша ... ... ... етеді. Оқушылардың өзіндік
ерекшеліктерін ескеріп, бірлесіп үйренуге ... ... ... ... технологиясы – оқытудың бағдарламалық
идеяларын дамытады, мүлдем жаңа технологиялық жолдар ... ... ...... ... ... және беру ... Бұл технология материал мазмұнын кейбір
модельдерді пайдалануға негізделеді.
Оқу материалдарын дидактикалық жетілдіру ... ... ...  «Мәдени диалог». Оқу процесінің екі негізгі бөлігі арасында диалог
түрінде құрылады: орыс тілінің сөздігі мен ... ... ... тарихи бір ізділігі. Оқу негізгі «таңдану ... ... ішкі ... ... ... ... бірлікті ірілендіру (ДБІ). Әдістемелік құрылымның
элементі негізіне мұғалім мен ... ... ... ... ... ұғымы алынған. ДБІ технологиясының ашушы элементі ...... ... ... ... ... ... тапсырма;
- кімге арналғандығы;
- жинақтау.
Технология мазмұнының басты ерекшелігі пән оқу ... ... ... ... ... Ойлау қызметін этаптар бойынша қалыптастыру, мақстаттың бағытталу
технологиясы – бағдарлық білім, шеберлік және дағдыны ... ... ... ... ... ... ... қадамын мұғалімнің бақылауын
қажет етеді. Сабақ ... ... ... ... отыру –
технологияның ең маңызды ... бірі ... Ол ... сақтандыруға бағытталады.
Жеке пәндік педагогикалық технологиялар.
1.  Ерте және интенсивті сауаттылыққа оқыту технологиясы.
Технология мазмұны оқу процесі бала миының ... ... жан- ... отыра, қызметі мен қатынастары арқылы баланың табиғи ойлауына
негізделген. ... ... оқу ... – бастауыш мектепте жетілдіретін
технология.Технологияның мақсаттық бағыты:
- бірінші класс оқушыларның сөйлеу ... ... ... ... үшінші кластарда ең тиімді оқытуға жету (минутына 120 сөз).
- үшінші класта тез жазуды ... ... 60 ... ... айтуға үйрету;
- білім іскерлік және дағдыны терең меңгеру;
3.  Эффектілі сабақтар системасына ... ... ... ... білім, шеберлік дағдыны меңгеру;
- ойлау қызметіне математикалық тәсілдерді меңгеру;
- қабілетті балаларды ... ... ... педагогикасы «гуманистік
педагогика» мен «еркін ... ... іске ... әр ... ... ... Ол ... партнерлікке жекеліктің өз бетінше дауы мен
тануы жүйесінде көрінуі мүмкін.
Табиғи белсенділік технологиялары.
1.  ... ... ... ... ... сауатты оқырманды тәрбиелеу;
- келесі білім алуда кеңірек пайдалану үшін ... ... ... ... ... – оқу ... ... оқылып отырған
шығармадағы оқиғалар мен кеңістік әлемін көре білу қабілеті;
- дауыстап оқу мен іштей оқу арасындаға айырмашылықта ... ... ... ... ... ... ... тану
процесі ретінде қарап оқуды дамытуды қалыптастыруға көмектеседі.
3.Өзіндік дамыту технологиясы ( М. Монтессори)
Мақсаттық бағыты:
- жан- жақты дамыту;
- жекелікті тәрбиелеу;
- бала ... ... ... мен пәндер элементін біріктіру.
Басты мақсаты – оқыту дағдысы: қолдағы ұсақ моторлар, есті дамыту.
2.3 Тиімді инновациялық технологиялар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі
қалыптасуда. Заман ағысына сай ... ... ... түрлері
өзгеріп отырады. Бірақ ең бастысы технологияларды тиімді, жүйелі ... ... ... ... ... жаңа буын оқулықтарының
негізінде жасалған бағдарламалар оқытудың жаңа ... ... ... жаңаша жұмыс істеуін, батыл шығармашалық ізденісін, оқушылардың
белсенділігі мен қызығушылығын арттыруды талап етеді. Сондықтан, ... ... ... ... отырып, оқушыны қызықтырып оқыту керек екенін
айтқан. Ұлы ... ... ... ... ... ... өзі айтып
береді, ал жақсы оқушының өзін ізденуге жетелейді, ойлауға ... ... ... ... ... ... үйрету үшін оны оқыту әдістемесін
жетілдіру – бүгінгі күннің ... ... ... ... берілген
білімді саналы түрде ұғынуын, өмірге ... ... ... ... ... негіздерін меңгеру нәтижелері ана тілінде сөйлеу ... Сол ... де ... ... ... жету ... ана тіліміздің қыр-сырын ауызша сөйлеу тілін де, жазу мәдениетін
де ұғындыруымыз қажет. Сондықтан ... ... оқу ... жас және ... ... орай ... тәжірибеде
сынаудың маңызы зор. Қазіргі білім беру ... ... ... меңгермейінше, сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес.
Жаңа технологияны меңгеру ... ... ... ... азаматтылық, адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін
тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу ... ... ... ... ... ...... мақсатпеп біріккен
және оқыту мен тәрбиелеудегі инновациялық технологияларды қамтыған, ... және ... ... ... мен оқу құралдарының жиынтығы,
оқытудың инновациялық технологиялары – нәтижесінде оқу процесіне деген ішкі
себептің оң ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық, қашықтықтық, дамытушылық,
модульді дамытушылық және т.б. ... ... орын ... ... – біліммен толтыратын бос құмыра емес, ол ... ... ... ал ... ... ... ... білім беру
саласындағы оқытудың озық жаңа техналогияларын меңгермейінше, сауатты
болу ... ... ... ... ... ... білігі мен дағдысын емес,
оның тұлғасын, білім алу ... ... ... қойып отыр.
Бұл жүйенің басты компоненті – ... ... Ол ... ... ... жеке ... ... сондықтан оның
өзіндік танымдық іс - әрекеті ... бір ... ... ... орында білім алушы тұрады және оның өз ... ... ... баса ... ... Оқытудың
франтальды түрі – бағыт беру, талқылау және ... ... ... Технологияландыру процесін іс жүзінде модульдеп оқыту
арқылы да ... ... ... ... ... ... талабына сай тәрбие
мен білім беру үшін ... ... ... ... ... мәселе болып табылады.
Қазіргі мектеп жағдайындағы білім берудің ұлттық моделіне өту ... ... ... ... жаңа ... ... игерген, психологиялық-педагогикалық диагностиканы қабылдай
алатын, педагогикалық жұмыста қалыптасқан бұрынғы ескі сүрлеуден тез ... ... және ... ... іс-әрекет үстінде өзіндік даңғыл
жол салуға икемді, шығармашыл педагог-зерттеуші, ойшыл мұғалім болуды қажет
етеді.[4]
Оқыту технологиясы оқу ... ... ... мен ... ... ... мен ... жиынтығы болса, екінші
жағынан, оқушының ... ... ... ... ... құралдарды
пайдаланып, оқушыға оң әсер ету ... ... ... ...... әрекеттерді ғылыми-әдістемелік, іс-тәжірибелік
негізде нәтижелі болатындай етіп, ... ... ... ... технологиялардың педагогикалық негізгі қағидалары:
♣ Балаға ізгілік тұрғысынан қарау;
♣ Оқыту мен ... ... ... ... ... ... және дамыту;
♣ Балаға өз бетімен әрекеттену әдістерін меңгерту;
♣ Баланың танымдылық және ... ... ... Оқу ... ... ... т.б.[5]
Инновациялық технологиялардың бастауыш мектептігі білім сапасын
арттыру:
• Әр сабақта интерактивті әдістерін қолдану;
• Әр ... ... ... ... ... деңгейдегі білімді қалыптастыра отырып, мүмкіндік деңгейлерін
ашу;
• Инновациялық технологияларды сынау арқылы тиімділігін арттыру, мектеп
жағдайына бейімдеу;
Бастауыш сынып мұғалімдері өз ... ... ... ... ... ... өз ... қалыптастыруда өз ойларын еркін жеткізе
алуға баулуда.
Заман талабына сай технологияларды қолдану ауқымы, түрлері өзгеріп
отырады. Бірақ, ең басты технологияларды ... ... ... ... ... түрі бар:
1. Кәсіптік технологиялар;
2. Басқару технологиялар;
3. Ақпараттық технологиялар;
4. Ізденіс технологиялары;
5. Ойын технологиялары;
6. Педагогикалық ... ... ... ... технологиясы;
8. Проблемалық оқыту технологиясы;
9. Тірек сигналдары арқылы ... ... ... ... оза ... ... Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы;
12. Бағдарламалап оқыту технологиясы;
13. Модульдік оқыту технологиясы;
14. Ұжымдық ... ... Сын ... ойлау т.б.
Бұл педагогикалық технологиялардың ... ... ... ... ... яғни жоқ ... ... біледі.
- Білімгер жоғары деңгейде меңгереді, дамиды, ізденеді.
- Білімнің теориялық, жариялық, ... ... ... ... бен шәкірт қарым-қатынасы өзгереді.
- Білімгердің танымдық, интелектуалдық қабілеттері дамиды.
- ... ... ... тыңдай, сыйлай білу мәдениеті
артады.
Инновациялық технология нәтижелері:
1. Түрлі әдістерді пайдалану сабақтың нақты мәнін терең ... ... ... ... ... ... ... туды.
3. Олардың әрқайсының деңгейін анықтай аласың.
4. Оқушылардың көбін бағалауға мүмкіндік ... ... ... баулып, өз бетімен жұмыс істеуге үйретеді.
6. Оқушылардың қабілеттері, сөз саптау еркіндігі, ұйымшылдығы,
шығармашылық белсенділігі артады.
7. Жеке тұлғалық сипатын ... ... ... ... деген
кәсіби сенімін қалыптастырады.[2]
Өз тәжірибемде оқыту барысында алдыма қойған мақсатым – баланы субьект
ретінде оқу ісіне ... ... оған ... ... ... Оның ... оқу ... жаңаша ұйымдастыру, оқушылардың оқудағы іс-
әрекеті арқылы ойлау дағдыларын жетілдіру, өз бетінше білім алу ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін жұмыста
оқушылардың өз бетінше тұжырым жасау, ... ... ... ... ... ... ... проблеманы шеше білу, пікірталасты жүргізе
білу қабілеті қалыптасады.
Ақпараттандыру технологиясы арқылы заман талабынан сай ... ... өте көп. ... ... ... ... ... теледидарды, компьютерді, интерактивтік тақта мен мультимедиалық
проекторларды ... ... ... ... ... ... ерекшелігі: оқушылардың өздері ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... қөзқарасын логикалық түрде
дәлелдейді. Өзімнің интеравтивті тақтаны пайдаланып, 3 ... ... ... ... ұсынып отырмын.
Ойынның да өзіне тән мотивтері болады. Мысалы, мазмұндық, ... ... ... ... ... ... ... зор маңыз
атқарады.
Бұл ойындар арқылы менің ... ... есте ... ... ... ... сана ... оқыту технологиясы – білім, білік, дағдыға ие қылу;
өз бетімен әрекеттену ... ... ... және ... ... ... арқылы оқыту технологиясы – білім, білік, дағды
қалыптастырумен ... жеке ... ... оқыту; және
оқытуды жеделдету.
Түсіндіре ... оза ...... ... ... меңгертумен
мемлекеттік стандарт көлемінде білім беру.
Деңгейлеп - саралай оқыту ... - әр ... ... ... ... орай оқыту; оқытуда әр ... ... ... ... ... ... - оның ... меңгеруге
емес, тұлғаның танымдық қабілеттерін және танымдық процестерді, ... ... ... (есту, көру, қимыл) ойлауды, ынтаны,
қабілетін арнайы жасалған оқу және ... ... ... ... ... ақпараттық қоғам аймағындағы оқушылардың ойлау
қабілетін қалыптастыратын және ... ... ісін ... жалпы
заңдылықтардан тарайтын педагогикалық технологиялардың тиімділігі жоғары
деп ойламын.
3 Инновациялық-компьютерлік технологияларды
экономикалық білім ... ... ... мен жетілдіру жолдары
3.1 Экономикалық білім беруде инновациялық технологиялық
әдістемелерді қолдану тәжірибесі
Экономикалық білімге деген ... ... ... ... ... ... ... мен дағдыларының  дәрежесі ... ... ... ... ... ... қызметтерін, ақыл-ой
жұмысының тәсілдерін қалыптастыруға ... ... оқу ... ... ... ... ... шығармашылық қабілеті де оның ойлау мен
практикалық әрекеттері арқылы ғана дамиды. ... ... ... оқыту сабақтары деп білеміз.
Мектепте дамыта оқыту технологиясын қолданудың озық үлгісі ... ... ... ... оқытуды жүзеге асыруға бағытталған жұмыс
нәтижесін қарастырамыз.
Дамыта оқыту-күрделі құрылымды, біртұтас педагогикалық жүйе. Сондықтан
да бұл ... ... ... ... тәжірибе жүргізу қиындықтар
тудырары ... ... жаңа буын ... ... ... негізделгенін ескере отырып, бірінші ... ... ... ... ... дамыта оқыту мен дәстүрлі оқытудың айырмашылығын айқындап
алдық. Олар:
1) Көздеген мақсатында, мәнінде;
2) ... ... ... ... ... Мұғалімнің ролі мен атқаратын қызметінде;
5) Оқыту әдіс-тәсілдерінде;
6) ... ... алу ... ... ... ... оқыту үрдісінен дамыта оқыту үрдісіне көшуді төмендегідей
кестемен көрсетуге болады:
Сурет 7. Дәстүрлі оқыту ... ... ... ... көшу ... ... ... алынған негізгі ұстанымдар:
✓ Дамыта оқыту үрдісінде оқушы субьект ... ... ... Мұғалім оқу үрдісінде нұсқаушы, ұйымдастырушы рөліне көшеді.
✓ Оқушыларға ешқандай дайын үлгі берілмейді.
✓ Мақсатты шешу – талқылау, жинақтау арқылы жүзеге асады.
... ... ... ... оның дұрыстығын өзінше дәлелдей білуге
үйренеді.
✓ Әр ... өз ... ... айтуға мүмкіндік беріледі.
✓ Сынып оқушыларын жақсы-жа-манға бөлмеу.
... ... ... ... Әр ... өз ... жеткен жеріне дейін еңбек еткізу;
✓ Мұғалім мен оқушының арасында жақсы ... ... ... бір ... қабылдай отырып, оның неге ... ... ... сай ... беру – бұл оқушыларды ... ... ... жоғарғы деңгейі мен білімін қамтамассыз
етуге бағытталған тәрбие беру мен ... ... ... ... ... мен ... ... мұғалімнен оқу процесінің ғылыми теорияға
негізделген және оқушының ... ... ... оқытудың
таңдамалы, белсенді, қарқынды әдістеріне көшуді талап етеді.
Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір ... ... ... білімнің, іскерліктің болуын талап етеді. ... ... ... ... және кеңінен ойлауға қабілетті болуын қажет
етеді. Сондықтан да мектептегі оқу процесінің ... ... - ... ... ... ... оқушылардың шығармашылық ойлауын
дамыту, ғылыми көзқарасы мен белсенділігін қалыптастыру, оқушының табиғи
дарындарын пайдалана ... өз ... ... ... ... салу ... ... - негізгі білім болғандықтан, оқушының білім
деңгейіне ... ... ... дайындық жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын
қалыптастыру жолдарын әр түрлі тапсырмаларды орындату ... ... ... ... ... ... ... үлкен мақсат: өмірдің
барлық саласындағы белсенді, шығармашылық іс — әрекетіне қабілетті, еркін
және жан — жақты жетілген тұлға ... ... сан ... ... білу тек шығармашыл адамның қолынан келеді. Шығармашыл адамның бойында
батылдық, еркіндік, ұшқырлық, сезімталдық сияқты қасиеттер мен қатар ерекше
ой қызметі, ... ... ... ... ... құштарлық болу керек. [27]
Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту үшін бірнеше шарт орындалу
тиіс. Олар:
Шығармашылық қабілетін ... ерте ... ... ... ... ... ... әрекет жағдайында болуы;
2. Ойлау мүмкіндігінің ең жоғарғы деңгейіне жету;
3. Оқушының шығармашылық іс — әрекетіне ... ... ... ... әрекетіне жағдай туғызу дегеніміз — оқушыны
ойлай білуге үйрету екені сөзсіз. Оқушының зейінін, ... ... ... ... ойлау қабілетін, шығармашылық іс — ... ... ... ... ... ... сабағындағы
шығармашылық қабілетін дамыту.
Сурет 8. Оқушының экономикалық білім алуда ... ... ... жаңа ... ... ... «Нәтижеге бағытталған
білім беру» деп аталады. Нәтиже ... жеке ... ... ... бағытталған білім беру дегеніміз -  жеке тұлғаның құзырлылығын
қалыптастыру. Құзырлылық – ол терең білім. Жаңа ... ... тек ... ... ... емес, тарихи — танымдық, педагогикалық —
психологиялық және ақпараттық салауаттылықты талап етеді. Ол заман ... ... ... ... ... ... жаңа ... білігі мен білімі жоғары жетекші тұлға болуы тиіс.
Оқушының ой-өрісін ... ... ... ... жағдаяттық (ситуациялық) ойындардың атқарар рөлі өте зор.  Бұл
ойындар қазіргі теледидарда беріліп жүрген ... ... ... ... негіздерін оқып үйренуге деген қызығушылығы
мен  танымдық белсенділігін арттыруда, алған ... ... ... ... ... ойынның  мәні зор.
Экономикалық жағдаяттық ойын дегеніміз – тынысы кең алысқа меңзейтін,
ойдан-ойға жетелейтін, адамға қиял мен ... ... ... ... ... жетекшісі. Сабақта ойын элементтерін  пайдалану ... ... ... ... ... Теорияны практикамен
ұштастыруға жол ашады.  Алайда ойынды ... оқу ... ... ... ... болмайды.  Ойын белгілі бір уақытта жүзеге асырылып, ... ... ... ... [28]
Қорыта айтқанда, дидактикалық ойындардың атқаратын рөлі ерекше. Ол
оқушыларды тез ойлауға, ... ... ... ... ойлау
қабілетін арттырады. Тиімді де орынды ... ойын ... ... ... бола ... Экономикалық білім беру барысында ұлттық және дидактикалық
мазмұнды ойын есептерін қолдану ... ... ... дамыту
Елімізде жүріп жатқан саяси-әлеуметтік реформаларға байланысты жалпы
білім беру салаларына қойылатын талаптар да ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуында жетекші роль атқарады.
Қазіргі уақыттағы білім беру қызметкерлерінің алдында тұрған басты
мақсат-еліміздегі ... ... ... ... ... және ... жетілдіру, жеке тұлғаны қалыптастыру, қоғам қажеттілігін өтеу, оны
әлемдік білім кеңістігіне кіріктіру болмақ.
ХХ ғасырдағы көрнекті Нидерланды ойшылы И. ... ... ... ... ... ретінде елеулі қызметті бейнелейтіндігін айтады.
Шындығында іс-әрекеттің қалған түрлерінің ешқайсысында да адам ... ... ... мүмкіндіктерін әйгілей алмайды.
Ойын оқытады, дамытады, тәрбиелейді, әлеуметтендіреді, көңіліңді ... ... ... ... ... ... ... көзінен,
шығармашылық импульсінен және әлемді тану үдерісін ... ... ... ... ... өмірлік бағыттарының реттеушісі.
Дидактикалық ойындар таным және бастауыш білім беруде ... ... ... Ол ... ... тән ... ... дамытады, балалардың өмір мектебі және «даму тәжірибесі» Бала ... ... ... өзін оған ... ... адам ... [29]
«Оқу құралдарының мінезі-мектеп мінезінің айнасы»-деп атақты ұлы
педагог, ақын Мағжан ... ... ... ... білім, тәрбие жолына
пайдаланылатын әдістемелер ... ... ... Ол үшін бала ұғымына,
қабылдауына сәйкестендіріліп ойын ұйымдастыруы қажет. Балаға арналған ... ... ... ... ... ойын ... дамытарлықтай, бастаған істің нәтижесіне жетуге тырысарлықтай
нәрлі ... ... ... ой ... ... ... ... мұғалімнің негізгі міндеті. Ойын баланың ойлау қабілеті мен сөздік
қорын дамытуға, түрлі дағды мен ... ... ... ... ... Олай ... ойынды қай сәттерде, не мақсаттпен
пайдаланатынымызға аса назар аудару қажет. Мысалы, ... ... үшін ... ойынын қолдануға болады. Оның басты ерекшелігі
баланың ойлау қабілітін ... Атау ... ... ... ... атын атауға үйренеді, санға аты ұқсас заттарды танып біледі:
Бір дегеніміз-білеу,
Екі дегеніміз-егеу,
Үш дегеніміз үкі,
Төрт денегіміз төсек, т.б.
«Ақсүйек» ойыны ... ... ... ... ... Ойынға толық
сынып қатысады. Кестедегі белгісіз сандардың орнына «ақсүйек» тығылып
жатыр. Кім ... ... сол ... Кім ... көп ... сол ... ойын іс-әрекетінің ... екі ... ... ... 1) ... әрекеттестікті бейнелейтін
ойындар; 2) рөлдік ойындар.
Ойын ... ... ... ... ... болып табылады. Ойын
талаптарын орындау арқылы балалар өздерінің мінез-құлқы мен ... ... ... ... ... пен жауапкершілік сезімі
дами түседі. Бір ойынға қатысушының ереже ... ... ... ... тауып отырады. Ұжым талаптарын ... ... ... оны ... ... ... ... болады. Ал бұл ықпал
көрсетудің салмақты, байыпты ... ... ... Ойын балалардың
белсенді қарым-қатынасқа және де ұжымдық іс-әрекетке деген мұқтаждықтарын
қанағаттандырады. Ойын ... ... ... мен ... Дидактикалық ойындар қоршаған өмір құбылыстары мен заттары
жөніндегі балалардың білімін нақтылайды, елестете алуды, сөйлеуді ... ... және т.б. ... ... өз ... ... түсініктемені ұстандық: дидактикалық
ойындар-бұл ойындық және танымдық негізден тұратын іс-әрекет түрі. ... ... ... ойын ... ... түрі болмай қалады,
дегенмен бұрынғыша баланың дамуы мен қалыптасуында елелулі орын ... ... ... ... және т.б. ... ғалымдар
қолдайды. Олар мектеп жасына дейінгі балалықтың аяқталуымен бірге ойынның
өлмейтіндігін, тек қана өмір ... ... қана ... ... ... ... ... білім беру мақсатында ойындарды пайдаланудың мақсатқа
сәйкестілігін мойындауды біз ... ... де ... ... оқыту,
білім беру және тәрбие беру құралы ретіндегі алғашқы жазбаларды біз ежелгі
грек философы ... ... ... Ол ... ... барынша терең түсінді және ойындық тәсілдер балалардың оқуын, білімді
меңгеруін оңайлатады деп санады. Рим мектептерінде ... ... ... ... ... ... ойындарды енгізу міндетті түрде талап
етілген болатын. Оқудағы ойын мәселесіне Р.Оуэн, Ф.Фребель, Ж.Фурье ... да ... ... ... ... оқу ... ... айналдыруға табанды түрде қарсы
шықты. Дегенмен балалардың есте сақтау қабілетін, ынта мен оқуға ... ... ... ... ... ... ... Ол сонымен қоса ойын арқылы тұлғаның қандай да бір
қыры ғана ... ... адам ... деп ... ... ойындарды
пайдалануға қатысты көптеген құнды кеңестер берді. Мәселен ойын ... ... ... ... ... ... пен
ынтызарлықты дамытуды ұсынды. [31]
Педагогика ғылымында ойын әрекетінің оқу ... ... орны ... ... ... аз емес. Себебі ойын-оқу, еңбек іс-әрекеттерімен
бірге адамның өмір сүруінің маңызды бір түрі. Оны ... ... ... те ... (12 сурет)
Сурет 9. Ойын-оқудың маңызды бір түрі
«Ойын» ұғымына түсінік берсек-бұл адамның мінез-құлқын өзі басқарумен
анықталатын қоғамдық ... ... ... ... ... бір ... ... тәжірибесінде ойын әрекеті
мыныдай қызметтерді атқарады:
-ойын-сауық;
-коммуникативтік немесе қарым-қатынастық:
-диагностикалық (ойын барысында өзін-өзі тану);
-коррекциялық ... ... де ... ойынның адамның дамуына, қалыптасуына, тәрбиесіне
байланысты функциялары анықталуда.
Ойын-адам өміртанымының алғашқы қадамы. Сондықтан ойын ... ... ... ... ... білімін жетілдіреді.
Ойын-бір қарағанда қарапайым құбылыс не әрекет ... Ол ... ... әрекет. Ойынның ережелері ойнаушылардың ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерімен санасуы әр
ойыншының жеке әрекеттерінен туындайды. Ойынның басты шарты ... ... әр ... өз ... мүмкіндігімен санасып, бір-біріне деген
сенімін арттырады.
Ойынның да өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... есін, ойлауын, қиялын қалыптастыруда зор ... Ойын ... ... бала өз ... қалай қанағаттандыра алатынын,
қандай қабілеті бар екенін байқап көреді. Ал, ақыл-ой ойындарында белгілі
бір ... ... ... Ол ... ... ... ... артырумен қатар, ерік сезім түрлерін де
дамытады. Бастауыш сынып ... ... ... ... және еңбек болса, бұлардың әрқайсысы негізгі функцияларды атқарып,
баланы ... ... алу мен ... ... қалыптастырса, қарым-
қатынас-бұл балалардың бірін-бірі дұрыс ... ... ... ... ... Ал ... дамуын арттырады.
Ойынның нақты мақсаттарына ... ... ... ... ... ойын ... ойынды ұйымдастыру формалары,
ойын ... ... ... ... ... бөліктер арасындағы
барлық өзара байланыстар. Ойынды пайдалану әдістемесінің құрылымын ... ... ... ... (10 ... 10. ... пайдалану әдістемесінің құрылымы
Ойынның қолданбалы жағын ... ... ... ... ... барынша өсе түсуде. Г.А.Кулагина зерттеу
үдерісінде ойындағы ... ... ... ... ... ... формаға ие болатындығын анықтады: бұл жерде қиялдау мен жауапты өз
бетінше іздестіру, ... ... ... мен ... ... ... ... толықтыру мен кеңейту, байланыстарды орнату,
жекелеген құбылыстар ... ... мен ... ... ... кездестіретін болады. Ойын қарқыны мектеп оқушыларын
жылдам және шапшаң түрде ойлана білуге үйретеді. Ойын сөйлеу шеберліктерін
дамытудың нәтижелі ... бірі ... ... ... ... мен оны оқу үдерісінде пайдалануға қатысты ... ... ... ... отырып төмендегілерді айтуға болады:
а) Дидактикалық ойындар ойлау, ерік, жады, назар, ... ... ... ... ... ... М.В.Стронин және
т.б.);
б) Сабақтағы ойын жағдайларында мектеп ... ... ... ... қанағаттану сезімінде болады және бұл оқудың тұлғалық мәнінің
ұлғаюына мүмкіндік береді. (Е.Енгабаева, ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының ойын
үдерісіне қызығушылығымен, ойынға ... өз ... ... ... ұмтылысымен байланысты. ... ... ... ... ... іс-әрекетін жандандыру құралы ғана болып
табылмайды, ол эстетикалық және мінез-құлықтықты ... ... ... ... шолу мен тәжірибелік сараптамалық жұмыстар дидактикалық
ойындардың барынша әралуандығын айқындады.
Жекелеген дидактикалық ойындардың ... тән ... ... барынша назар аудару, және мектеп оқушыларын зерттеу
элементтеріне ие іс-әрекетке ... ... ... ... тапсырмаларды
орындау үрдісінде оқушылар бірқатар ... ... ... іс-әрекеттің аралық кезеңдерін шешу жүйелілігін белгілейді. Мұндай
дидактикалық ойындар ізденгіштік деп ... ... ... ... және ... ... ... тұрады. Мұндай тапсырмалар жеткіншекті
шығармашылыққа даярлайды.
Жекелеген ... ... ... оқушысын дербестікке баули
отырып оны шығармашылық жұмысқа итермелейді. Себеп-салдарлық байланыстар
мен тәуелділіктерді ... ... ... ... ... танымдық іс-
әрекетінің мазмұнына тереңдей отырып, зерттелуші ... ... ... ашу ... ие ... ... ... ойындарды
біз шығармашылық ойындар деп атадық. Бірқатар шығармашылық-дидактикалық
ойындар мектеп оқушысының суырып салмалылығын іске ... ... ... рольдік элементтері бар шығармашылық ойындар деп атадық. Тәжірибе
нәтижелері шығармашылық ... ... ... ... ... сабақ-саяхат тәрізді белгілі пәннің оқу материалдарынан
тұратын үш түрінде пайдаланудың ... ... ... екендігін
көрсетеді. Түрткі ретіндегі қызметті дидактикалық ойындар орындайды. Ойын
ситуацияларының ... ... ... оқушыларының белсенді
қатысуына түрткі болады.
Сабақтағы ойын ситуациялары ... ... ... ... ... және ... ... белгіленген жұмысты
жүргізуге ұмтылады.
Мектеп оқушыларының іс-әрекеттерінің сипаты ... ... ... ... біз шартты түрде репродуктивті, жартылай-
ізденгіштік, ізденгіштік ... ... бар ... және ролдік
элементтері жоқ шығармашылық дидактикалық ... ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыру
мақсатында мектеп оқушыларының білімін жаңғыртатын дидактикалық ойындар
қысқа мерзімділігімен ерекшеленеді. ... ... жағы ... бағытталады және бақыланады. Дидактикалық ойындарды сабақтың әралуан
буындарына енгізу:
Сурет 11. Дидактикалық ойындардың оқу тапсырмаларын шешу үрдісіндегі
мектеп оқушыларының ... ... ... меңгеруге даярлық кезінде қолданылатын дидактикалық
ойындар жаңа материалды ... ... ... ... ... материалды бекіту, мақсатында енгізілген дидактикалық ... ... ... ... және үй ... ... кезінде
неге назар аудару қажеттігін көрсетеді. Бұл ... ... ... оқушыларының жартылай меңгерген оқу-материалдарына негізделеді.
Қайталау кезінде дидактикалық ойындардың барлық түрлері пайдаланылады.
Ойындар мектеп оқушыларын бұрыннан бар ... жаңа ... ... Дидактикалық ойындар арқылы ... ... ... ... үшін ... шарт- жалпы білім беретін
мектептердегі бағдарламалық талаптарға негізделген, бірте-бірте ... ... ... оқу ... ... ... түрде
енгізу болып табылады.
Дидактикалық ойын мектеп оқушыларының белсенділігін арттырып, қиын оқу
материалдарын меңгеруді ... және ... ... үлкен оқу
материалдарды есте сақтауға мүмкіндік беруі тиіс.
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... ... іске қосу;
2. Төмендегідей шығармашылық белсенділіктің жүйелі циклдарын ... ... ... ... ... ... асыру:
а) шығармашылықтың Мен–субъектісінің рольдік образын игеру;
б) шығармашылықтың жетекші ішкі орындаушы механизмдерін игеру;
в) шығармашылықтың әралуан түрлерін игеру;
г) ойын ұжымының ... ... ... ойын ... ... ... елеулі түрде сезінетін
жағдайларды қарастыру.
Белсенділікті дамыту үрдісіне ықпал етуі ... ... ... мен ... формаларды айқындауға болады:
а) оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамытатын ойын формалары
(шығармашылық белсенділікті ... ... ... ... ... ... құралдары).
б) тұлғаның жекелеген қасиеттерін және шығармашылық белсенділікті
құрайтын іс-әрекетті дамытушы ... Бұл тип ... және ... сияқты бірқатар қозғалыс ойындарынан да тұрады.
в) ерекше шығармашылық ойындар.
г) арнайы шығармашылық ... ... деп ... ... ... ... ойын
мақсатының арнайы шығармашылық сипатымен анықталады.
Шығармашылықтың төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттестіктермен
байланысты міндеттерге жауап ... және ... ... ... оның ... ... ортаның нақты
жағдайларында мүмкін ойындар мен ойындық формаларды іздеудегі оның мәні);
- ойынды жоспарлау және ұйымдастыру шығармашылығы;
- ойынның түрін ... ... ... құру шығармашылығы. Бұл жағдайда да негізінен екі негізгі
форма қарастырылады: ... ... үлгі ... ... құру;
элементтерден ойынның барлық объектілі және кеңістіктік–мезгілдік құрылымын
жасау. Соңғы деңгей жеткіншектердің дербес ... ... ... ... ... ... де), ... формада жүзеге
асырылады.
Дидактикалық ойындарды оқыту мазмұнына сәйкес мынадай түрлеріге
бөлінеді:
1. Ойын-саяхаттар. Олар ... ... ... немесе оқиғаларды
бейнелейді, қарапайым жұмбақ арқылы беріледі;
2. ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... Бұл ойындар «не болар еді...?», «Мен не істер едім,
егер....» деген сұрақтарға негізделеді.
Ойынның ... ... ... ... ... ... ... қоюымен ерекшеленеді.
4.Ойын-жұмбақтар. Жұмбақтың негізгі ерекшелігі – логикалық ... Олар ... ой ... белсендіреді. Жұмбақтар салыстыру, теңеу
және сипаттау арқылы ... ... ... ... оқушы
қиялының дамуына әсер етеді.
5. Ойын-әңгімелер. Ол мұғалімнің балалармен, балалардың мұғаліммен
және балалардың ... ... ... Бұл ... ... ерекше сипаттқа негіз болады. Ойынның құндылығы балаларды
эмоционалдық түрде белсендіруге, ... ... ... ... ойнауға
мүмкіндік туғызады.
Танымдық іс-әрекет сипатына сәйкес ойын түрлері:
1. Балалардың ... ... ... ... ... Қайта жаңғырту іс-әрекетін орындауға бағытталған ойындар.
3. Қайта жасау іс-әрекетін жүзеге асыруға бағытталған ойындар.
4. Оқушылардың іс-әрекетін ... ... ... ... іс-әрекетіне бағытталған ойындар.
Құрлымы бойынша дидактикалық ойындарды ... ... ... ... ... ... ... Шығармашылық ойындар.
4. Драмалық ойындар.
5. Әдеби-музыкалық ойындар.
Халық ойындарының педагогикалық ... ... ... ... ... ... ойындар.
2. Тәрбиелейтін ойындар.
3. Дамытатын ойындар.
4. Жеке тұлғаны әлеуметтендіретін ойындар.
5. Диагностикалық ойындар.
Халық ... ... бір ...... ... тәрбиелеу
болғандықтан, бір ойын түрліше ойналуы мүмкін, сондай-ақ, ойлануға берілген
сұрақтың түрліше жауабы болуы мүмкін.
Ойын ережелерінде тәрбиенің үлкен ... ... Олар ... барысын
белгілейді, балалардың тәртібі мен әрекеттерін, олардың қарым-қатынасын
бақылайды, ... ... ... етеді.
Ойынға қызығуы үшін ойын өмірмен ұштастырыла алынып, оның қажеттілігін
бала сезінуі тиіс. Сондай-ақ, ойын ... ... ... түсінуге
жеңіл, мақсаты айқын болуымен ... ... аз, ... ... ... ... ... Әрбір ойын ойналып болғаннан кейін, қорытындыланып
отырылса пайдалы болады.
Ұлттық-дидактикалық ойындарды оқыту мен ... ... ... ... ... ... ... қатаң сақталуы тиіс:
1. Тәрбиеші ұлттық дидактикалық ойындардың неғұрлым көп ... ... ... ... ... ... жас ерекшеліктеріне және
қызығушылығына байланысты іріктей білу.
3. Ойын ережесін өзі жете біліп, балаларға да түсінікті етіп ... ... ... ... ... анықтап алу.
5. Ойын барысында ережені сақтауды қатаң түрде қадағалау.
6. Ойынға арналған құрал-саймандарды даярлау. Қажет болған жағдайда ... ... ... басқа құралдармен алмастыру.
Бұл жерде атап айтатын бір ... ... ... ойындарды
бүгінгі педагогикалық ілім талаптарына сай іріктеп, ретті қолдана білсек,
онда ол сабақтың сапасын ... ... ... ... тыс
тәрбие жұмыстарын жандандыра түседі.
Жоғарыда көрсетілген жіктемелердің барлығының мазмұны өте ... ... ... ... Олар ... ... жалпы мақсаты мен
мазмұнынына сәйкестендірілген. Бұл ойынның түрлерін бастауыш сыныптың оқу
үрдісінде кеңінен пайдалануға болады.
Ойындарды қолдануда ... ... ... ... ... ... дамыту үрдісі циклды,
оны құрастырушы циклдер ахуал мен үрдіс ... ... ... ... және бар ... ... ... дамыту циклы ойындық іс-әрекет құрылымына енгізіліп жекелеген
ойын немесе ойындар кешені шеңберінде жүргізіле алады.
-құрылымында оқушылардың ситуативті шығармашылық белсенділігі ... ... жүйе ... ... ... ... ... белсенділікті іске қосу, шығармашылық белсенділіктің берілген
циклын ... ... ... және ... ... іске ... алғышарты
ретіндегі ойындық шығармашылық табыс жағдаятын құру.
Экономикалық ... ... ... және дидактикалық мазмұнды ойын
есептерін оқушылардың ой-өрісін дамыту мақсатында қолданудың ... және ... ... ... ... және ұсыныстар жасауға мүмкіндік туғызды:
1 Психология мен педагогикада ойындарды қолдану теориясы ... ... ... ... ... тәрбиелеу жөнінде толықтай
баяндалған. Мектеп жасына дейінгі балаларға қарапайым білім беру барысында
дидактикалық ойындар ... ... ... ... төменгі сыныптарда әртүрлі
пәндерді (соның ішінде математиканы) оқытуда олар ... ... ... Бұл ... ... ... ролі ... қызметтері анықталмаған және де оларды сабақта қолданудың
әдістемесі жасалмаған.
2 Жоғарыда ... орай ... ... ... мектептегі
математика сабағында ұлттық және ... ... ойын ... ... жағдайы анықталды. Төменгі сынып оқушылары үшін ұлттық
және дидактикалық ойын есептерін орынды түрде меңгерілетін ... ... ... ... ... психологиялық-
педагогикалық негізі анықталды.
3 Оқушылардың ой-өрісін дамытуда ұлттық және ... ... ... ... ... олар ... ... Сонымен қатар, ұлттық және дидактикалық ойындардың ... ... ... қызметінің ерекшеліктері айқындалды.
4 Экономикалық білім беруде ұлттық және дидактикалық ... ... ... ... ... ... әдістемесі жасалып, оның
тиімділігі тәжірибелік-эксперимент жұмыстарын арқылы тексерілді. Осыған
орай, бастауыш ... ... ... және ... ... математикалық мазмұны ашылып және оларды қолданудың мақсаты
анықталды. Сонымен ... ... және ... ойын ... ... қолданғанда дайындықтары әртүрлі оқушылардың ой-өрісін дамытудың
ерекшеліктері анықталып, сипатталды.
5 Бұл зерттеу жұмысының жалғасы бастауыш мектептегі ... ... ... тақырыбына байланысты ұлттық және дидактикалық
ойындардың жүйесін құрастырып, оларды қолданудың әдістемесін
Қорытынды
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін 2015 ... ... ... орта ... берудің мақсаты – жылдам өзгеріп отыратын
дүние жағдайында алынған ... ... ... дағдылардың негізінде
еркін бағдарлай білуге, өзін-өзі дамытуға және өз ... ... ... жауапты шешімдер қабылдауға қабілетті жеке тұлғаны
қалыптастыру деп ... ... ... ... ... тиімділігі - бұл мұғалімге
мектептегі оку үрдісінің қүрылымын түбегейлі өзгертуге, оқытудағы ... ... ... оқушылардың дүниетанымдарын кеңейтуге жэне
жеке қабілеттерін көре біліп, оны дамытуға толық жағдай жасауы.
Сонымен қатар жаңа ақпараттық ... ... ...... өз ... ... бірлескен түрде шығармашылық жұмыспен
шұғылдануға, ізденуге, өз ... ... ... ... сын ... және ... ... ләззат алуға мүмкіндік беруі.
Әр алуан оқыту әдіс-тәсілдерінің тиімді қолданылуы сабақта оқу-тәрбие
мәселелерін барынша ... ... себі ... ... белсенділігі
мен өздігінен іс-әрекет жасауын талап ететіндерін іріктеп алуға байланысты.
Педагогикалық ғылым мен озық ... ... даму ... ... әдіс-тәсілдерінің бәрін де еркін игеріп, әрбір нақтылы
жағдайларға орай солардың бірнешеуінің жиынтығын ... ... ... ... ... ... басты белгісі болмақ.
Оқыту әдіс-тәсілдерін сапалы таңдап алуды осылайша түсіну ... ... ... ... сабақтың тиімділігі мен сапасын барынша арттыра
түспек.
Оқушыларға терең білім беру үшін жаңа технологияларды қолдана отырып
төмендегідей ... есте ... ... ... ... өзі ... ... біліп, оны балаларға жай, қарапайым
тілмен, өмірмен байланыстыра отырып беруі қажет.
• мұғалім оқушылардың жеке басының психологиясын (жан ... ... әр ... ... жол таба ... қажет.
• мұғалім әр оқушыға, бүкіл сыныпқа талап қоя білуі керек.
• мұғалім әр ... ... мен ... ... ... ... ... кейбір үлкен тақырыптарды топтап, жеке ... ... ... ... есте ... ... арттыру үшін жаңа сабақты тірек
конспектілері мен жеке тірек белгілері бойынша ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру үшін әртүрлі
қызықты элементтерді пайдалану.
• әрбір сабақ өз дәрежесінде өтуі ... ... ... ... ... және
экономиканың, өндіріс салаларының дамуына сай жастарға компетентті тұлға
ретінде қалыптастыру үшін ... ... ... технологияларын
пайдаланып, оны одан әрі заман талабына сай ... ... ... ... ... ... көтеруге болады.
Жоғары оқу орындары студенттерінің экономикалық білімін ... ... ... ... жүргізуге байланысты бұл тұрғыда
инновациялық технологияларды пайдалану мүмкіндіктерін ... ... ... және тәжірибелік-эксперименттік жұмыстардың нәтижелері
төмендегі ... ... ... берді:
1. Ұсынылып отырған зерттеу жұмысы жоғарғы оқу орындары ... ... ... ... ... ... ... философиялық, психологиялық, педагогикалық,
әдістемелік әдебиеттерді, іргелі ғылыми зерттеу ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік берді.
2. Жоғарғы оқу ... ... ... ... ... технологиялар арқылы жүзеге асыру теориялық тұрғыда
негізделді. Олардың мәні мен міндеттері айқындалды.
3. Студенттерді жоғары оқу орны ... ... ... ... ... ... ... жағдайы анықталды.
4. Инновациялық технологияларды пайдалану ... ... ... арттырудың педагогикалық шарттары ұсынылып
әдіс-тәсілдер ретінде оның жолдары ... ... ... арқылы студенттердің экономикалық
білімін арттырудағы инновациялық технологияларды пайдаланудың оң
нәтижеге бергені анықталды.
Қазіргі кезде студеттердің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әр-түрлі мамандықтар бойынша студенттердің
экономикалық білімдерін ... ... ... ... ... ... нұсқаулар жазу;
– Жоғары оқу орындарындағы мамандықтар бойынша ... ... ... тақырыптарға байланысты пәндер берілсе;
– Инновациялық технологиялардың әрбір түрлері бойынша және экономикалық
білім беру мазмұндарына бағдарланған әдіс-тәсілдер;
– Экономикалық білімді ... ... ... ... педагогика
идеялары бойынша зерттеулер қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 К.М.Беркімбаев, Л.К.Керимов. Қазіргі педагогикалық ... ... ... 2008. ... ... ... кәсіби бағыттылығын қалыптастырудың құрылымдық-
логикасы: «Шоқан тағлымы-12» атты ... ... ... 2007.- І том.- ... Жаңа ... ... ... мұғалімдердің кәсіби
бағыттылығын қалыптастыру құралы //Ізденіс.- Алматы, 2007.- №4. 13-21 бет
4 Педагогикалық технология болашақ мұғалімдердің ... ... ... ... ғылыми-практикалық ... ... І том.- 2007.- ... Жаңа ... ... ... ... //Білім беру.-
Алматы, 2007.- №5. 19-26 бет
6 Левина М.М. Технологи профессионального ... ... М: ... 2001 -с. ... Жаңа педагогикалық технологияларды оқыту процесінде ... ... ... ... 63-67 ... Жаңа ... ... оқыту процесінде қолдану
ерекшеліктері: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция ... 2008.- І том. 141-146 ... ... Н. ... — 2030" ... ... ... қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы, Ел Президентінің Қазақстан
халқына ... ... ... 1997ж, 176 ... ... білім берудіңпедагогикалық технологиялары. Оқу
әдістемелік құрал. ... 2006. ... ... ... негізінде экономикалық білім
берудің педагогикалық негіздері. Әль-Фараби ат. ҚҰУ, Хабаршы журналы,
педагогикалық ... ... №3 (22), ... 2007. ... Ж.Ахметовамен бірлестікте).
12 Экономикалық білім ... ... ... // ... 2007. №4, ... бірлестікте)
13 Жастардың экономикалық білімін ... ... ... ... ... атты халықаралық ... ... ... 2007. 199-202 ... ... экономикалық білім берудегі инновациялық мәселелер.
//Білім берудегі менеджмент . Алматы, 2007. 61-63 ... ... ... ... ... ... междун.
конф. Чехословакия: Прага 2008. С. ... ... ... оқу орындарындағы инновациялық білім беру ... // ... ... ... 2008. №3 78-80 ... Жүйелі оқытуды жеделдету - инновациялық ... ... ... ... ... ... және ... шешу
мәселелері» атты жас ғалымдардың конференциялық материалдары, Астана, 2008.
52-55 б. (Ә.Ә.Жолдасбековпен бірлестікте)
18 Инновациялық техноогияларды ... ... ... конференция. Шымкент.2009ж.104-106 б.
19 Аяғанова Л. Жаңа технологиялар сабақта. «Бастауыш мектеп» - 2003 -
№4. 21-24 б.
20 Әбдікәрімұлы Б. ... М. ... ... ... ...... – 2003 - №2 200 - 203 бет.
21 Әнуар Ж. Оқытудағы жаңа ... ... ... «21 ... - 2003. - № 2. - 6-7 ... ... Б. Оқытудың жаңа технологияларының негізгі ерек
шеліктері «Бастауыш мектеп» - 2000. -№8,9 – 3-6 ... ... Н.Н. ... ... ... ... ұлттық
және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-
өрісін дамыту. Алматы, 2010ж.
24 ... ... ... ойын ... ... атындағы ОҚМУ. Шымкент, 2007. (Оқу-әдістемелік құрал) 48-62б.
25 Дидактикалық ойындарды математика сабағында пайдаланудың әдістемесі
//М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ. Шымкент 2009. ... ... ... ... педагогикалық технологиялардың мақсаты және мазмұндық нобайы
Қосымша Б
Жаңа педагогикалық технологиялар-болашақ мұғалімдердің кәсіби
бағыттылығын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың
артықшылықтары
Қосымша Г
Модульдік технологияның жалпы сипаттмасы
Оқу үрдісін
-----------------------
Диогностикалау
Жобалау
Бірнеше жүйе
Қызмет, іс-әрекет
Нәтиже
Мақсат, құрал
ереже, ... ... ... процесіндегі инновациялық технология
Оқытушы іс-әрекеті
Оқу-тәрбие процесіндегі жаңашылдық
Ішкі және сыртқы факторлар
Оқу-тәрбие процесіндегі жаңашылдықты іс-жүзіне асыру
Инновациялық технологиялар арқылы студенттердің экономикалық білімін
арттыру
Студенттердің ... ... ... ... ... оқыту
-дамыта оқыту
-проблемалық оқыту
-ақпаратты технологиялар
-компьютерлі технологиялар
-мультимедиалық технологиялар
-интерактивті, активті оқыту әдістері
Студенттердің ... ... ... ... ... ... экономикалық білімін арттырудағы инновациялық технологияларды
пайдалану жүйесі
-оқу процесінде экономикалық ... ... ... ... және ... практика
-дипломдық, курстық жұмыстар
-студеттің ғылыми жұмыстары
Экономикалық сауатты студент
мақсаттық
иновациялық технологиялар ... ... ... арттыру
-өзіндік жұмыстырын ұйымдастыру
білім беру итеграциясының оқу процессіндегі қолдану қағидалары:
-жүйелік
-ізгілік
-өмірімен байланыс, іс-әрекеттік
мазмұндық
студентердің экономикалық білімдерін ... ... ... ... ... ... беру ... оқытышымен студнт қарым қатынасы
нармативтік құжаттар:
-қр мемелекеттік жалпыға білім беру стандарттары
-типтік бағдарламалар, топтық оқу жоспарлар
нәтижелік
студеттердің экономикалық білімдерінің арттыру
Қалыптастыру механизмі
Тұлға
Танымдық ... оқу ... ... ... танымы
Сенімділік пен қажеттілік
Мазмұнды
Білімділігі, ізденпаз-дығы, еңбек қорлылығы
Пәнге қызығушы-лығы
Дербес ерекшелік
Өзін-өзі дамытуы, ұйымдастырып талдай білуі
Сабақтан тыс жұмыстар
Технологиялық
Білімдендіру сипаты-ның әсерлілігі, ерік қасиетінің дамуы
Ш
Ы
Ғ
А
Р
М
А
Ш
Ы
Л
Ы
Қ
қызығушылық
Білу
Шығармашылығы
Сөздік ... ... ... ... ... әрекеті
Еңбек әрекеті
Ойын әрекеті
2
Ойынның нақты мақсаттары
Мазмұны
Құралдары
Ұйымдастыру формалары
Түрлері
1
5
3
4
Дидактикалық ойындарды сабақтың әралуан буындарына енгізу:
1. Түрткі ретіндегі дидактикалық ойындар
2. Материалды игеруге даярлық кезінде пайдаланылатын ... ... ... ... кезінде пайдаланылатын дидактикалық ойындар
4. Игерілген материалды қайталау кезінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... бар шығармашылық дидактикалық ойындар
Рольдік элементтері жоқ шығармашылық дидактикалық ойындар
Ізденгіштік дидактикалық ойындар
Жартылай ізденгіштік дидактикалық ойындар
Сабақ- мерекелер:
1. Сабақ-жарыстар
2. Сабақ-суырып салмашылық
3. Сабақ-саяхаттар.
Жеке ... ... ... ... ... өзін-өзі дамытуы
жүзеге асады.
Оқушылардың мақсаттарына жету жолындағы жетістіктерін есепке алу жүйесін
жақсартады.
Дарынды оқушылармен жұмыс жүйесі жақсарады.
5
4
3
Сабақтың тиімділігін жоғарылатады.
Жалпы білім сапасын жоғарылатады.
2
1
Модульдік ... ... мен ... ... ... ... ... өзін-өзі дамытуы модульдерді игеру динамикасымен
ынталандырылады.
Оқыту мақсаты деңгейінде және ... ... ... оқу
материалының мазмұны деңгейінде жүезеге асырылады.
Оқу үрдісін модульдік бағдарлама мен модульдер негізінде жүзеге асырады
Дамыту және динамикасы
Құрылымы
Модульділігі
мынадай үш идеяға негізделген
1. түрлі әдістерді ... ... ... мәнін терең
ашуға көмектеседі;
2.  оқушылардың барлығын сабаққа қатыстыруға
мүмкіндік туады;
3.  олардың әрқайсысының деңгейін анықтауға ... ... ... ... ... ... ... ізденіске баулып, өз бетімен жұмыс
істеуге үйретеді;
6.  оқушылардың қабілеттері, сөз саптау еркіндігі,
ұйымшылдығы, шығармашылық белсенділігі ... ... ... ... ... өзіне деген кәсіби сенімін қалыптастырады 
нәтижелері
дамыта оқыту жүйесінің нәтижелі болуы оқушы мен мұғалімнің арасындағы
жаңаша қарым-қатынасы арқасында ғана өз жемісін ... жеке ... ... ... ... – ол өзінің әрекеті. Дамыта
оқытудағы оқыту әдістері оқушыны белсенді жұмыс ... қоя ... ... шешу ... қояды.
дамыта оқытуда оқушы жоғары қиындықтағы мәселе-лерді шеше отырып өзінің
санасының саңылауларын ашады. Әр оқушының өзінің деңгейіне дейін дамуға ... ... ... ... даяр ... берілмейді, оған оқушы өз оқу әрекеті
арқылы қол жеткізеді.
1
1
1
1
Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу
Оны шешудің жолын бірге қарастыру
Оқу
мақсаттарының қойылуы
Сабақтың құрамдас бөліктері
жаңа педагогикалық технологиялар негізінде ... ... ... педагогикалық процесті басқара білу;
- жалпы білім беруді жобалау;
- ғылыми- зерттеу іс-әрекетімен шұғылдану білігі
- мұғалім ... ... ... ... тұтас педагогикалық
үдеріс туралы білімі;
- жалпы білім берудің мақсат, ... ... ... ... ... ... білім алушылардың іс-әрекетін басқарудағы ... ... ... ... ... жаңа педагогикалық технологиялардың теориялық және практикалық мәні,
түрлері және ... ... ... ... жаңа ... ... ... жолдары мен мүмкіндіктері туралы
білімі.
- кәсіби даярлықты жетілдірудің қоғамдық мәнін саналы түрде сезіну;
- кәсіби даярлығын жетілдіруге ынтасының болуы;
- кәсіби даярлықты ... ... ... ... және ... ... ... жаңа педагогикалық технологиялардың кәсіби даярлықты ... ... жаңа ... ... ... ... түсіну.
КӨРСЕТК
ІШТЕР
Жаңа педагогикалық технологиялар негізінде кәсіби іс-әрекетті жүзеге асыру
бірлігі мен дағдысы
Болашақ мұғалімнің кәсіби ... ... ... және жаңа
педагогикалық технологиялар негізін-де шеберлікті жетілдіру жолдары туралы
білімі
Жаңа педагогикалық технологияларға қызығушылықтың, дұрыс қатынастың болуы,
олардың ... ... ... ... түсінуі.
3. Іс-әрекеттік
2.Мазмұндық
1.Мотивациялық
КОМПОНЕНТТЕР
ӨЛШЕМДЕР
Әрбір мұғалім өзінің педагогикалық іс-әрекетінде авторлық педагогикалық
технологиясын модуль бойынша құрасты-рады, яғни дидактикалық модульдің
тізбегін құрайды.
Барлық білім ... ... ... және ... ... ... ... адушының өз бетінше жұ-мыс істеу мүмкіншілігін дамыту
Ақпараттық технологияның құндылықтарын меңгерту
М.Монаховтың «Модульдік оқыту технологиясы»
В.В.Фирсовтың ... ... ... ... ... ... білім алушының өздігінен білм алушының меншікті трактеориясын
қамтасыз ететін білім берудің ашық жүйесін құрайды, білім беруді ақпараттық-
әдістемелік ұйымдастыру
Сабақты ерекше сызықты емес ... ... ... ... ... ... ... білім алушылармен дербес жұмыс. Тірек схемаларын пайдалану
және т.б.
1. Негізгі ерекшелігі – білім алушылардың білетіні мен ... ... ... ... және ... міндетті шешуге дайын
тәсіл болмағандықтан, проблемалық жағдаят пайда болады, осыған орай білім
алу-шының ізденушілік әрекеті мен ... ... ... Ойын технологиялары: дидактикалық мақсат ойын міндеттері формасында
қойылады және т.б. жүзеге асады.
Дамыта оқытуға білім алушылардың ізденгіштік-зерттеу-шілік ... ... тән ... ... ... ... ізденуді жүзеге асыру қажеттілігін
тудыру және т.б.
1. Білім алушыны өз бетімен ізденуге үйрету және ... жеке ... ... ... ... ... жеке және топтық амал-тәсілдерін нақтылау
2. Тұлғаның ақыл-ой өрісін және дүниетанымын дамыту
Тұлғаның ... даму және ... даму ... ... оқыту
Дисстаниялық оқыту
Мультимедиялық оқыту
Оқу үдерісін ұйымдас-тыру мен басқару тиім-ділігі ... ... ... ... Ойын ... ... ... технологиялары
Технологияның мазмұндық ерекшеліктері мен сипаттамалары
Технологияның мақсаты
Технологияның тобы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Білім беру экономиканың бәсекеге қабілеттілік факторы ретінде75 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет
Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары79 бет
Ы.Алтынсарин кәсіптік білім туралы60 бет
Қазақстан мектептеріндегі орта білім беру жүйесі76 бет
Қазақстан Республикасындағы білім саласын мемлекет тарапынан реттеу74 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь