Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесінің қалыптасуы мен дамуы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ АУДИТТІҢ ҰЛТТЫҚ ЖҮЙЕСІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1 Халықаралық стандарттар жағдайында бухгалтерлік есеп және аудитті ұйымдастырудың теориялық және әдіснамалық аспектілері ...
1.2 Қазақстандағы бухгалтерлік есеп және аудит реформасы, бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесінің ХҚЕС.ке көшу кезеңдері ... ... .
1.3 Қазақстанда бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық жүйесін ұйымдастыру формалары және оны нормативтік реттеу принциптері ... ...

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ АУДИТІНІҢ ҰЛТТЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1Қазақстанда бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесін дамыту жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 36
2.2 Қазақстандағы аудиттің нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсері. Қазақстанда аудиттің даму жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудит стандарттарының ұлттық жүйесі мен олардың сипаттамасы ... ... ... ... ..

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ АУДИТІНІҢ ҰЛТТЫҚ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ... 73
3.1 Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық стандарттарындағы олқылықтарды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2 Қазақстандық бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесінің негізгі мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3 Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық жүйесін жетілдіру үшін орта мерзімді перспективаға арналған негізгі бағыттар ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..93

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОСЫМША А . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОСЫМША Б . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОСЫМША В . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Бухгалтерлік есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып, қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап келе жатқан, сондай-ақ өмірде өзінің ерекшелігімен оқшауланатын ғылым болып табылады. Белгілі ғалым Де Солозано осы ғылым туралы «Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес» - деген болса, оның әріптесі Р.А.Фаулики «Есеп – бұл барлық бизнестің тілі, яғни философиясы» - деп атаған.
Бухгалтелік есеп – экономикалық білім жүйесіндегі негізгі пәндердің бірі, әрі оны мамандығым деп таңдағандар үшін аса маңызды. Ол шаруашылық жүргізуші кез келген субъект қызметінде жетекші орын алады. Бухгалтерлік есептің мәліметтері негізінде бүкіл шаруашылық қызметтердің іс-әрекеті сипатталып, оның табысы немесе шығыны есепке алынады, қаржылық жағдайы көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп субъекттің меншігін сақтауды бақылауға және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті ақпаратты жинақтайды.
Диплом жұмысының өзектілігі.Әлемдік экономикалық жағдайдағы соңғы он жылдықта болған шапшаң өзгерістер бухгалтерлік есепке алуға және қаржылық есептілікке арналған ережелерді жасау кезінде елдердің қолданатын тәсілдерін айтарлықтай дәрежеде өзгертті. Капитал нарықтары ұлттық шекарадан тыс жерлерде кеңейіп, ұлттық экономикалардың дамуына байланысты кірігу процесі нығаюда. Капитал нарықтарының кемелдене дамуы олардың даму үрдісін инвесторлардың жоғары дәрежеде түсінуін, олардың нығайтылуына, тұрақтылығына және өтімділігіне сенімділігін талап етеді. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының бірыңғай топтамасын қабылдау кредиттердің құнын және инвесторлар үшін маңызды емес стандарттар бойынша есептілікті дайындау жөніндегі әкімшілік шығыстарды қысқарту арқасында ұйымдардың инвестицияларды тарту бойынша шығыстарын қысқартуға себепші болады.
Бухгалтерлік есепке алу және аудит саласын дамыту тұжырымдамасының міндеті Қазақстан Республикасының экономикасында бухгалтерлік есепке алу, қаржылық есеп беру және аудит жүйелерінің өздеріне тән функцияларды одан әрі дәйекті түрде және ойдағыдай орындау үшін қолайлы жағдайлар мен алғышарттарды қамтамасыз ету болып табылады.
Жұмыста қазіргі мынадай ғылыми мәселелерді шешу көзделген.
Қазақстандағы бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамытудағы кейбір жетістіктерге қарамастан, мыналардан:
- ХҚЕС-тің кешенділігі мен әдістемелік күрделілігіне байланысты шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін қолданылмайтындықтан, ХҚЕС-тің осы санаттарға қолданылу қиындығынан;
- бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді реттеуге, сондай-ақ бухгалтер мен аудитор мамандықтарын дамытуға кәсіби қоғамдық бірлестіктер қатысуының жеткіліксіздігінен;
- ХҚЕС-ті қолдану жөніндегі ақпараттық-әдістемелік материалдардың (оқулықтардың, кітаптардың) жоқтығынан;
- бухгалтерлер мен аудиторлардың біраз бөлігінің кәсіби дайындығы деңгейінің төмендігінен, сондай-ақ ХҚЕС бойынша дайындалған ақпаратты пайдаланудағы дағдының жеткіліксіздігінен;
- кадрларды қайта даярлаудың ретке келтірілген жүйесінің жоқтығынан;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп берудің ХҚЕС белгілеген көптеген принциптеріне және талаптарына немқұрайды қараудан көрінетін кейбір мәселелерді қамтиды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Стандарттар мен кодекстерді сақтау туралы есептеме (РОСК). Қазақстан РеспубликасыБухгалтерлік есеп және аудит. 2007 жыл мамыр.
2. 2002 жылғы 24 маусымдағы № 329 Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» заң күшіндегі жарлығы.
3. Қазақстан Республикасының 1998-2000 жылдарға арналған бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы туралы: Қазақстан Республикасы Президентінің 28.01.98 ж.№3838 Жарлығы // Бюллетень бухгалтерлік. 1998. № 2 9. – Б. 2 – 8.
4. Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары. – Алматы: Раритет, 2003.-672бет.
5. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру; (оқу құралы).
Алматы, 1992.
6. Исакова С.А. Международные стандарты учета и аудита. – Тараз: Тараз университеті, 2007.-351с.
7. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами (теория и методология). – Алматы: Экономика, 2002.-293с.
8. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы 2006 жыл
9. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: (оқу құралы). -Алматы,
1992.
10. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспарын бекіту туралы
11. Қазақстан Республикасының Қаржы министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы N 185 бұйрығы.
12. Байдаулетов М.Б., Байдаулетов С.М., «Аудит». Алматы. «Қазақ университеті», 2004 ж
13. ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы, 2 қараша 1998 ж.№ 304 (өзгертулерімен және толықтыруларымен).
14. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Т. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау/оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. –330бет.
15. Бухгалтерлік есеп қаржылық есеп беру туралы: Қазақстан Республика-сының Заңы. –Алматы: Юрист, 2003. –22бет.
16. Глушков И.Е. Бухгалтерский учет на современном предприятии. –Новосибирск, 1995.- С 263-272.
17. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности.- Алматы: Каржы- Каражат, 2000.-С 183-190.
18. Кайралапин Б.Е. Правовые нормы, регулирующие аудиторскую деятельность, содержащиеся в законодательных актах Республики Казахстан : Перечень законодательных актов Республики Казахстан в которых содержатся правовые нормы, регулирующие аудиторскую деятельность // Бухгалтерский учет и аудит. -Алматы, 2001. - N5. - C. 50-56.
Камышанов П. И. Практическое пособие по аудиту. -М.: Инфра-М, 1997.-208с.
19. Казахстанские стандарты по аудиту. -Алматы: Каржы-Каражат, 1995. -152 с.
20. Кирьянова З.В. Теория бухгалтерского учета .- М., 1999. –С.70-78.
21. Козлова Е.П. Бухгалтерский учет в организациях .- М: Финансы и статистика, 2000.-С.121-127.
22. Методические указания к стандартам бухгалтерского учета: Стандарт бухгалтерского учета № 5, 11 / Министерство финансов Республики Казахстан; Департамент методологии бухгалтерского учета и аудита .- Алматы, 1998.
23. Родостовец В.А. Бухгалтерский учет на предприятий. – Алматы, 1998.- С.336-415.
24. Стандарты бухгалтерского учета / Национальная комиссия Республики Казахстан по бухгалтерскому учету .- Алматы, 1996.- 152с.
25. Шишкин А. К. Учет, анализ, аудит на предприятии : Учебное пособие для вузов/ А.К. Шишкин, В.А. Микрюков, И.Д. Дышкант. -М.: Аудит: ЮНИТИ, 1996. -496 с.
        
        Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесінің қалыптасуы мен дамуы
ДИПЛОМдық жұмыс
5В050800 -
Мазмұны
Кіріспе........................................................................................................
3
1 ... есеп және ... ... ... ... мен дамытудың теориялық және әдіснамалық негіздері..................................................................
1.1 Халықаралық стандарттар жағдайында бухгалтерлік есеп және аудитті ұйымдастырудың теориялық және әдіснамалық ... ... ... есеп және ... ... ... есептің ұлттық жүйесінің ХҚЕС-ке көшу кезеңдері.........
1.3 Қазақстанда бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... және оны нормативтік реттеу принциптері.......
6
6
12
25
2 Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық ... ... мен даму ... ... ... есептің ұлттық жүйесін дамыту жағдайын талдау..........................................................................................
2.2 Қазақстандағы аудиттің нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсері. Қазақстанда ... даму ... ...
2.3 ... Республикасының бухгалтерлік есеп және аудит стандарттарының ұлттық жүйесі мен олардың сипаттамасы..................
36
36
55
61
3 Қазақстан ... ... есеп және ... ... ... ... жолдары...
3.1 Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық стандарттарындағы олқылықтарды талдау..................................................................................
3.2 Қазақстандық бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесінің ... ... ... есеп пен ... ұлттық жүйесін жетілдіру үшін орта мерзімді перспективаға арналған негізгі бағыттар..........................
Қорытынды......................................................................
85
93
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі..................................
100
Қосымша А - ..........................................................................................
Қосымша Б - ...........................................................................................
Қосымша В - ... есеп ... ... бойы ... ... сияқты дамып, қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап келе жатқан, сондай-ақ өмірде өзінің ерекшелігімен ... ... ... ... ... ... Де Солозано осы ғылым туралы - деген болса, оның ... ... - деп ... есеп - экономикалық білім жүйесіндегі ... ... ... әрі оны ... деп ... үшін аса ... Ол шаруашылық жүргізуші кез келген субъект қызметінде жетекші орын алады. Бухгалтерлік есептің мәліметтері ... ... ... ... ... ... оның табысы немесе шығыны есепке алынады, қаржылық жағдайы көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп субъекттің меншігін сақтауды бақылауға және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті ... ... ... ... экономикалық жағдайдағы соңғы он жылдықта болған шапшаң өзгерістер бухгалтерлік есепке алуға және қаржылық ... ... ... жасау кезінде елдердің қолданатын тәсілдерін айтарлықтай дәрежеде өзгертті. Капитал нарықтары ұлттық шекарадан тыс жерлерде кеңейіп, ұлттық ... ... ... ... ... ... Капитал нарықтарының кемелдене дамуы олардың даму үрдісін инвесторлардың жоғары дәрежеде түсінуін, олардың нығайтылуына, тұрақтылығына және өтімділігіне сенімділігін талап етеді. Қаржылық ... ... ... ... ... ... кредиттердің құнын және инвесторлар үшін маңызды емес стандарттар бойынша есептілікті дайындау жөніндегі әкімшілік шығыстарды ... ... ... ... ... бойынша шығыстарын қысқартуға себепші болады.
Бухгалтерлік есепке алу және аудит саласын дамыту тұжырымдамасының міндеті Қазақстан Республикасының экономикасында бухгалтерлік есепке алу, қаржылық есеп беру және ... ... ... тән ... одан әрі ... ... және ... орындау үшін қолайлы жағдайлар мен алғышарттарды қамтамасыз ету болып табылады.
Жұмыста қазіргімынадай ғылыми мәселелерді шешу ... ... ... алу мен ... есеп беру ... ... кейбір жетістіктерге қарамастан, мыналардан:
* ХҚЕС-тің кешенділігі мен әдістемелік күрделілігіне байланысты шағын және орта ... ... үшін ... ... осы ... ... қиындығынан;
* бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді ... ... ... мен ... мамандықтарын дамытуға кәсіби қоғамдық бірлестіктер қатысуының жеткіліксіздігінен;
* ХҚЕС-ті қолдану жөніндегі ақпараттық-әдістемелік материалдардың (оқулықтардың, кітаптардың) жоқтығынан;
* ... мен ... ... бөлігінің кәсіби дайындығы деңгейінің төмендігінен, сондай-ақ ХҚЕС бойынша дайындалған ақпаратты пайдаланудағы дағдының ... ... ... даярлаудың ретке келтірілген жүйесінің жоқтығынан;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп ... ХҚЕС ... ... ... және ... ... ... көрінетін кейбір мәселелерді қамтиды.
Тақырып бойынша қазіргі ахуалды бағаласақ, Нарықтық қатынастар жағдайында бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... ... тұрғыда болатындығынан ақпараттарды пайдаланушылар арасында қарама-қайшылықтар да болуы мүмкін. ... ... ... ... әрі қарапайым жолдармен аса бір сапалы және жоғарғы деңгейде орындалуы крек. Ақпараттардың мағынасы мен көрсеткіштері логикалық санаға сиятындай болуы жөн. ... ... ... ... ... аса ... және ... қатарлы бухгалтерлік есепке алу стандарттары болып табылады деп есептеледі. Сондықтан да көптеген елдерде, мысалы Австралияда, Германияда, Ұлыбританияда шетел эмитенттері биржалардағы ... ... осы ... ... ... емес, халықаралық стандарттарға сәйкес ұсына алады. Қазақстанда 2003 жылдан бастап барлық қаржы ұйымдары, 2005 жылдан бастап акционерлік қоғамдар, ал 2006 ... ... өзге де ... ... ... ... есептілікті ХҚЕС бойынша дайындауда.
Ендеше, Қазақстандағы бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесін жетілдіру барысындағы ... ... ... ... ... ... оң шешімін таппай отырғаны және олардың отандық ғылыми жұмыстарда терең де жете зерттелмей келуі, бұл дипломдық жұмыстың тақырыбын таңдауға себеп ... ... ... есеп және ... ... ... ... байланысты өзекті мәселелер, өз кезегінде дипломдық зерттеу жұмысының мақсаты ... ... ... ... ... ... ... - Қазақстанда бухгалтерлік есеп және аудитінің ... ... ... ... дамуын және бухгалтерлік есептің мәнін толығымен ашып көрсетуболып табылады.
Қойылған ... жету ... ... ... көздейді:
* Бухгалтерлік есептің пайда болу тарихы және қалыптасу кезеңдерін қарастыру;
* Халықаралық стандарттар ... ... есеп және ... ұйымдастырудың теориялық және әдіснамалық аспектілеріне тоқталу;
* Қазақстандағы бухгалтерлік есеп және аудит реформасы, бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесінің ... көшу ... ... бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық жүйесін нормативтік ... ... ... ... ... ... ... дамыту жағдайын талдау;
* Қазақстандағы аудиттің нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсері. Қазақстанда аудиттің даму ... ... ... бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесінің негізгі мәселелерін;
* Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық жүйесін жетілдіру үшін орта мерзімді перспективаға арналған ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесінің қалыптасуы мен ... ... ... ... есеп және аудитінің ұлттық жүйесіжатады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік ... ... және ... ... ... ... отандық және шетелдік ғалымдардың бухгалтерлік есеп аудитін ұйымдастырудың ұлттық жүйесін қалыптастыру, одан әрі жетілдіріп дамыыту мәселелері туралы ... ... ... және ... базасы.Зерттеудің статистикалық және ақпараттар базасы ретінде Қазақстан ... ... ХАС, ... ... ... ... ... құжаттары, сондай-ақ бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесінің қалыптасуымен дамуы жайлы сұрақтарды қамтитын ... және ... ... ... және ... ... ... ғылыми жұмыста көрсетілген төмендегідей шетелдік экономистердің ғылыми еңбектері (Родостовец В.А., Рахман Э., Шеремет А., ... ... т.б.) және ... ... ... К.Ш., Егембердиев С.К., Дюсембинов З.К, Абленов Д.О., Байдаулетов М.Б., Балапанова А.Ж. және т.б.) еңбектері пайдаланылды.
Құқықтық негізіне: ҚР ... ҚР ... ... нормативтік құжаттары мен актілері және әр түрлі әдістемелік нұсқаулары жатады.
Зерттеу нәтижелерінің тәжірибелік маңызы. Дипломдық жұмыста жасалған қорытындылар мен ... ... есеп пен ... ұлттық жүйесін жетілдіру мақсатында пайдалануы мүмкін.
Жұмыстың құрылымы. ... ... ... үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан ... ... есеп және ... ұлттық жүйесін қалыптастыру мен дамытудың теориялық және әдіснамалық негіздері
1.1 Халықаралық стандарттар жағдайында бухгалтерлік есеп және аудитті ұйымдастырудың теориялық және ... ... ... ... пайда болуы ең әуелі мына объективті алғы шарттарға байланысты:
* Әлеуметтік экономика, қаржылық және инвестициялық нарықтың біркелкі қажеттілік интеграциясы, өзара тәуелділігі, ... ... ... ... ... ұлғайту, бірлескен кәсіпорындардың көшірліуі, корпорациялар мен әр түрлі ... ... ... кіруі.
* Әлемдік өнім шығарушылардың күшін көлемді, жаһанды және ұлттық деңгейге дейін дамыту.
* Жетекші елдердің валюталарының тәуелсіз конвертациясы және бірден ... ... ... ... және стандарттау сияқты жолдармен әлеуметтік, экономикалық, қаржылық сфераларында экономикалық процестерді басқарудың ұлтаралық бағдарламаларын жүзеге асыру.
* Ұлттық қағидалар мен ... ... ... қалмау.
* Бұрыс шешім қабылдау үшін нақты әрі түсінікті ақпарат алу жолында халықаралық ережелерге сай есеп ... ... ... ... шешудің көп нұсқаулық жолдарының болуы ҚЕХС айқын ерекшелігі ... ... ҚЕХС әр ... ... ... ... есептік тәжірибесінің енгізілуіне тәуелді.
ҚЕХС мәні, мазмұны және т.б сындарына қарай жіктеуге болады, сонымен қатар әр түрлі бағыттары бойынша топтауға ... ҚЕХС ... ... ... әр түрлі ақпараттар көздерінде әр келкі түсіндіріледі. Бұл стандарттың әр жылдары және әр түрлі функционалды мақсаттарда құрылғанына ... ... әр ... ... ... ереже бойынша есептің жүргізілуіне нақты түсінікті енгізу, стандарттардың бір типтес құрылымы мен белгілерін айқындауды ... ету ... ... ... жіктеу - бұл кандай да бір жағдайда қолданылатын кез ... ... ... бойынша стандарттарды топтастыру мүмкіндігі. Оларды мынандай блоктарға бөліп көрсетуге болады:
* Жалпы әдістемелік стандарттар, оның негізінде бухгалтерлік ... ... ... құру ... ... ... мазмұны мен құрамын көрсететін стандарттар.
* Жекелеген объктілерді есептеу ережелерін анықтайтын стандарттар.
Жоғарыда келтірілген стандарттардың белгіленуі ... ... ... ... ... мазмұны бойынша жіктеуге болады, оның негізінде экономикалық қатынастар барысында туындаған есептік ... ... ... топтастырулар жатыр. Сондай-ақ, стандарттардың әр келкі бөлінуі өзара байланысты экономикалық мүдделерді халықаралық деңгейде және дәл осылайша ... ... ... нақты көрсетуді мақсат етеді. Қолданудың экономикалық қатнастардың өзара ... ... ... ... керек. Бұл орайда стандарттартың мәні мен мазмұны халықаралық ... ... ... ... ... ... ... оқи отырып, оны қолдану кәсіпорындарға, жалпы қолданыстағы нұсқаның кеңінен қолданылатын ... ... ... ... Бұдан ҚЕХС сәйкес есеп және есептілік ақпараттарының артықшылықтары мен кемшіліктері ... Оны ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері
Артықшылықтары:
Кемшіліктері:
* Халыкаралық капитал нарығына тарту мүмкіншілігін кеңейту.
+ ... ... ... ... ... ... ... ақпараттың айқындылығы, тиімділігі және мәнінің айқын түсіндірлуі
+ ... ... ... және т.б, оның ішінде материалды қолдануды кысқарту.
+ Республика экономикасының ... ... болу үшін ... ... ... ... ... жоғарлату.
+ Ақпараттың ашықтығы, тәуекелдің төмендігі және жоғары сенімділік арқасында басқа мемлекеттермен бірлесіп жұмыс істеуді кеңейту.
+ Қаржылық ақпараттың нақты сапасының ... ... ... ... ... Есеп пен ... үндестіру жәнеэкономикалық интеграцияның жақындастырлуы.
* Стандарттардың жалпы сипатта болуы.
* Есептік тәсілдің көп болуы.
* Нақты ... ... ... Әр елдің даму деңгейінің әркелкі болуы.
* Экономиканың дәстүрі менұлттық ерекшелігінің және тәртіп пен ... ... ... ұлтық есеп беружүйесіне бейімдеуде жекелеген жағдайларда жұмыстың қолайсыздығы.
* Бухгалтерлердің білімі ментәжірибесінің төмен ... ... ... оқуға деген қажеттілік.
* Кейбір терминдердің дұрысаударылмауына байланыстыжайсыз қабылдануы.
* Жекелеген мәселелер бойынша нормативті қүқыктық жүйенің ... ... - тің ... ... базасы ретінде отандық бухгалтерлік есеп жүйесіне енгізудің себебі - есептіліктегі ұлттық ерекшеліктерді ... ... және әр ... тұтынушылардың шешім қабылдауы үшін сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Есеп беру жүйесін стандарттау - бұл объективті ... ... есеп беру ... зерттеулерде, жіктеуде және топтауда қорытындыларды және есеп пен есептілікті жаңалау кеңесін құру. Әр ел өзінің ұлттық есеп беру жүйесін ... ... ... ... стандарт - ҚЕХС ұлтық есеп беру ерекшелігінсақтай отырып, қолдану жағдайында ҚЕХС комитетінің мүшесінекіретін елдерде ... ... ... ... беруді стандарттаудәстүрінің қалыптасуы, пракиканы бір немесе басқа объектінің және ... ... ... ... әсер ... ... ... болсақ, олардың құрылуына әр түрлі құрылымдар үлесін қосуда, соның ішінде бухгалтерлер мен аудиторлар ассоциациясы, биржалық комиссия, орталық банктер, ... және т.б ... ... ... ... - ... ... ғылыми тәсілмен оқу немесе кейбір ғылымда қолданылатын әдістердің жиынтығы. Есептің әдістемесі шаруашылық іс-әрекетінің ... ету ... ... ... береді [2].
ҚЕХС методологиясын айтатын болсақ қаржылық есеп ақпараттарын дайындау үшін жалпылай жолдармен құруға бағытталған. Бұл ҚЕХС ... үшін ... ... ... ... ... қызмет үшін бухгалтерлік ұйымның мүмкіншілігімен байланысты. ҚЕХС құрудың жалпы методологиясы анықталған ережелердің орындалуын қадағалауына сүйену. ... ... ... 1- ... ... ... сипаттайды.
Нысана
Қолдануформасы
Стандарттыңсуреттелуі
Анықтама
Ақпаратты ашыпкөрсету
Күшіне ену
күні
Қосымша
Сурет 1. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартының типтік құрылымы
Қаржылық (бухгалтерлік) есеп беруді қабылдаудың бағыты барлық қолданушыларға ... ... ... ету. ... ... ... ... есептік проблемалары қысқаша түсіндіру және оның тапсырмаларын ашумен анықталады. Қолданушылардың ... ... ... ... ... ... ... енгізілуі.
Қолдану сферасы ҚЕХС құру және қолдану негізін керсетеді. ҚЕХС методологиясының басты бөлігі терминология (лат.Теминиз - шек, ... ... және бұл ... ... есеп ... кезіндегі қызметін жеңілдетіп, әрі түсінікті болу үшін стандарттың мазмұнын ашады. Олардың белгіленуі тәжірибелік қызметте стандарттардың қолдануын жеңілдетеді
Кейбір ... ... ... ... ашу ... ҚЕХС 1, 7, ... немесе жалпы принциптерді қолдану мысалдары негізінде (ҚЕХС 12,18,34,36,37) құралған. Мұндай материалдар, стандарттарды құру, ҚЕХС бойынша Басқарма Камитетімен қабылдаған ... ... ... ... ... негізі) теориялық және концептуалдық негізі. 1 ... ... ... ... есеп ... ағымдағы стандарты мен байланысын түсіндіру үшін сұрақтар негізінде берілген. Ескеретін жағдай, түсінігі ... ... ... ... ... ... одағы құрамында болған елдердің қазіргі түсінігінде деген мағынаны береді.
ҚЕХС жүйесі көптеген қаржылық ақпараттарды құруды қарастырмайды, ол жалпы бағыттағы негізде есеп ... ... даму және кең ... объективті тарихына қарсылық тұрғыда ҚЕХС методологиясы көп көлемдегі шешімдерден құралған жағдайды анықтайды. Ерекше ескеретін жағдай, ҚЕХС ... ... ... ... ... кең ауқымда ойластырылмаған және логикалық тұрғыдан түсіндірілген.
Комитет қаулыларына, терминдердің сөздігі, ҚЕХС ... мен ... ... ... ... ... Олар ... сөздік ретінде құжаттармен жұмыс істеуге жеңілдік беретін анықтамалар.
Қолданушылар үшін есеп берудегі ақпараттарды бүлдіру қаржылық есеп берудің жасандысы деп аталады (Fraudulent ... ... ... ... ... ... есеп беруді ҚЕХС үлесімен қолдауға болады, егер стандарттарда қандай да бір ауытқулар болса және ... ... есеп ... ... ақпараттарды ашумен түсіндірілетін болса. Мысалы, егер комиссия гиперинфляция жағдайында, есеп беру мерзіміне ақшаны сатып алушылық жағдайын ескерумен бірге нақты ... ... ... ... бар ... қайта есептегенде, (онда ол өзінің есептік көрсеткіштерін) ақпараттар басқа барлық стандарттың қанағаттанғандығына қарамастан, өзінің ... ... ҚЕХС есеп ... ... ... ... алмайды.
Барлық елдерде жалпы қабылдаған ережелерге сай нақты есеп беру мерзімінде жыл сайын ... ... ... бар. Бұл есеп беру ... ... салықтық жылдық соңына сәйкес келуі мүмкін (31 ... 31 ... ... ... мерзімде де белгіленіп қалады.
ҚЕХС әдісінен бас тартудың түсінігін анықтауда ерекше рөл - есеп беруді куәландыру және барлық талаптарға ... ... ... тәуелсіз аудитордың құзырында.
Егер компания қандай да бір ... ... ҚЕХС ... бас ... болса, онда оның қаржылық есеп беру мазмұны төмендегідей болуы керек:
* Менеджменттің ... есеп ... ... ... ... ... және ҚЕХС ... барлық испектілеріне сай болу.
* Бас тартуға байланысты стандарттарды көрсету.
* Стандарттан кету жағдайы.
* ҚЕХС ... ... ... ... әкелетін менеджменттің көзқарасынақарай, бұл стандартты пайдаланудың себептерінтолық көлемде түсіндіру.
* Есептік нұсқаларды нақты пайдалануды бейнелеу.
* Есеп ... ... әр ... үшін ... ... ... бағалаудың ауытқуларға әсері.
Мұндай ауытқулар ҚЕХС бойынша есеп беру үшін ... ... ... ... және есеп беру жайлы өзкөзқарасын құруға мүмкіндік ... ... ... ... ... саналады, егер олар тәуелсіз аудиторлармен куәландырылған болса[3].
Есеп беру процедурасы өзіне ... ... ... ... 1 -ші есеп ... ... ағымдық есеп беру, көрсету балансындағы ағымдық есеп беруді жалпылау, соңғы жазбалар, есеп берудің жазбалары, есеп берудің басқаларын ... ... Әр ... ... ... мен дәстүрлеріне негізделген есепке алу жиынтығын және есеп беру процедураларын өздері құруға құқылы.
ҚЕХС құру методологиясын қарастырған кезде, оның ... мен ... ... жөн. ... жалпы артықшылықтарына төмендегілерді бөліп көрсетуге болады.
ҚЕХС ережелері мен принциптерін кұрған кезде оларды стандарттың кез келгеніне жатқызуға болады.
* Кәсіпорынның (ұйымының) қызмет ету ... ... ... бір ... ... Нормативты құжаттардың көлемі азайып, тәжірибеде қолдануы жеңілденуі.
* Ереженің мазмұны қолданушылар мен оны құрастырушылармен жеңіл қабылдануы.
* ҚЕХС талаптарына сай ақпараттың бірдей ... ... ... ... құру ... кемшіліктеріне мыналар жатады:
* Әртүрлі нәтижелер қабылдауға болатын көпсөздік сындарға әкелудің принциптері.
* Тәжірибеде болатын көпкөріністі жағдайлар мен нақты жағдайда принциптер мен ... ... өте ... ... даму ... түрлілігі есеп пен есеп беру енгізуді біркөріністі кұруды қиындатады.
* Нақты мәліметке қолданылған есепті енгізу есеп берудің жалпылама методолгиясын ... ... ... ... ... ... жұмысшылар үшін қабылданған ережелер әрдайым орындалуы мүмкін емес. Халықаралық ... ... ... - бұл ... ... ... ол үш ... уақытты алады және бұл кезеңдер 2- суретте ... ... ... ... ... жоспарын жетілдіру
3-кезең
Стандарт жағдайының жұмыс жобасын дайындау
4-кезең
Жұмыс жобасын басқаруды растау
Сурет 2. Халықаралық ... құру ... ... мына ... ... ... стандарттау объектілерін таңдау және оның есеп жүргізуінің негізгі элементтерін бөлу.
* Стандартты құру жөнінде шешім қабылдау кезіндегі заң, құқық, ... ... ... салу және ... ... қарастыру және жұмыс мазмұнындағы негізгі сұрақтарды анықтау.
* Әлемдік теория мен тәжірибенің негізгі сараптамасы жайлы мәселелердің тәжірибелік шешімін қабылдау және ... ... оқып ... Жиналған ақпаратты талдау, жүйелеу, жалпылау және стандартты құру процесіндегі қосымша ... ... ... ... ... көшу ... ең ... рөлді трансформация атқарады, бұл халықаралық ережелер (немесе басқа да бухгалтерлік стандарттар) бойынша есеп ... ... ... ... ... арнайы алгоритм.
Жалпы қабылданған трасформация - дайындық және ... ... Бұл ... ... ... ... ... және онда бухгалтерлік есепті қайта есептеу негізіжатады [4].
1.2 Қазақстандағы бухгалтерлік есеп және ... ... ... есептің ұлттық жүйесінің ХҚЕС-ке көшу кезеңдері
Қазақстандағы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... және де 1995 жылдың желтоқсанында ҚР президенті қол қойған 26.12.95 ... №2732 ... ... ... ХҚЕС ... немесе негізделген қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарының (ҚБЕС) қабылдануы ой өрісінің өзгеруіне және ... ... жаңа ... бейімделуге негіз болды. ҚБЕС нарықтық экономикаға көшу барысында елеулі роль атқағандығын атап өту қажет. Алайда, мемлекет экономикасының көтерілуі және ... ... ... дамуының жағдайында, және де қалыптасқан дүниежүзілік тенденция ХҚЕС толықтай және сөзсіз қабылдануын талап етеді.
ХҚЕС ... ... ... қадамдары сонау 1996 жылы жүзеге аса бастады. Ол ... ... ... ... есеп ... ... ... ұйымдастырылды. Бухгалтерлік есепке алудың стандартарын құрастыру және қаржылық есептілікті ХҚЕС ... ... ... ... ... қойылған негізгі талап болып табылды.
1996 жылы Ұлттық комиссиямен бухгалтерлік есептің 20 стандарты, субъекттердің қаржы-шаруашылық қызметін бухгалтерлік есепке ... Бас шот ... ... ... және заңгерлік сараптамадан өтті.
1997 жылы тағы 4 бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... бекітілді.
ҚР Президентінің 4 наурыз 1997 жылғы Жарғысына сәйкесті бухгалтерлік есеп бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ҚР ... ... ... есеп және ... ... Департаментіне берілді.
1998-1999 жж тағы алдында қабылданғандарға қосымша қосымша жаңа 5 бухгалтерлік есепке алудың ережесі (стандарт) қабылданды.
Барлығы ... жж ... ... есепьің 29 стандарты әзірленді және қабылдады. Бұл бухгалтерлік есеп бойынша нормативтік құқықтық актілер, сол уақытта мүмкіндігінше, халықаралық қаржылық ... ... ... ... мен принциптерінескере отырып әзірленіп қабылданды. Алайда, қазіргі уақытта қолданылып жүрген ... ... есеп ... ХҚЕС ... мен ... ... дәрежеде ескермейді. Сондықтан қолданылып жүргендерін қайта қарастыру және қайта құру және жаңа стандарттарды әзірлеу қажеттілігі туады, бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартары ХҚЕС ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жүйесін реттеу келесі нормативтік-құқықтық актілер негізінде жүргізілді:
26 желтоқсан 1995 ж. №2732 заң күші бар ҚР ... ... ... ... есеп ... ... ... 13-15 қараша 1996 жылы бекіткен бухгалтерлік есеп стандарттары, 3,4,5 қаулылар және оларға әдістемелік нұсқаулықтар;
ҚР бухгалтерлік есеп ... ... ... ... субъекттердің қаржы-шаруашылық қызметін бухгалтерлік есепке алудың Бас шот жоспары.
26 желтоқсан 1995 ж. ҚР Президентінің Жарлығымен субъекттің қаржылық есептілігі ... ... деп ...
* ... ...
* ... қызмет туралы есептілік;
* Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептілік.
Отандық бухгалтерлік есепті реформалаудың тарихында елеулі оқиға ретінде,ҚР 24 маусым 2002 ... ... ҚР Заңы деп ... ... (ары қарай - Заң).
ҚР 11 маусым 2004 ж. Заңына сәйкес есептілікті ХҚЕС ... ... ... ... мерзімдері бекітілді:
1 қаңтар 2003 жылдан бастап жеке ... ... ҚР ... ... ... ... ... 2005 жылдан бастап акционерлік қоғамдар үшін;
1 қаңтар 2006 ... ... өзге де ...
Алайда, бұл кәсіпорындар еш кедергісіз қаржылық есептілікті ХҚЕС бойынша құрастыруға тез ... ... ... ... білдірмеді.
Егер Заңның ережелеріне мән беріп қарайтын болсақ, онда ... ... үшін ... ... ... есеп ... ... қарастыра отырып, оларды ХҚЕС талаптарына сәйкестендіруді көздейтінін көруге болады. ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарын қайта қарастыру арқылы жүзеге асу керек екендігі туралы, Заңның келесі ережелері куәландырады:
І. Уәкілетті орган:
Бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... ... және бекітеді, ХҚЕС реттелмейтін және оларға қайшы келмейтін, бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік мәселелері бойынша ҚР нормативтік құқықтық актілерін қабылдайды;
Бухгалтерлік ... ... шот ... мен ... ... нұсқаулықтарды әзірлейді және бекітеді;
ІІ. Бухгалтерлік есеп стандарттары бухгалтерлік ... ... мен ... ... ... ... ... мен әдістерін бекітеді.
Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары бухгалтерлік есеп шоттарының жүйеленген тізімі болып табылады. (Заңнын 4 бабын қара)
ІІІ. Бухгалтерлік ... ҚР ... есеп және ... ... туралы заңымен, бухгалтерлік есеп стандарттарымен, ұйымның есеп саясатымен шектелген, кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты ... ... және ... ... білдіреді. (заңның 6 бабы 1 тармағы).
ІV. Бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есептілікті құрастыруға уәкілетті тұлғалар, ҚР бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттары, бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспарыа сәйкес жұмыс атқаруы тиіс. (заңның 7 бабы 3 тармағы).
V. ... ... және реті ... ... ... элементтерін бағалау) ҚР бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңымен, ... есеп ... ... ... белгіленеді. (заңның 14 бабы 1 тармағы).
VІ. Есепке алу әдістері және қаржылық есептілік элементтерін тану реті ҚР ... есеп және ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттары талаптарына сәйкес белгіленеді. (заңның 15 бабы).
VІІ. Қаржылық есептілікті құрастыру реті ҚР ... есеп және ... ... ... ... ... есеп ... талаптарына сәйкес белгіленеді. (заңның 16 бабы 2 тармағы ... ... ... ... ... ... келтірілген Заңнан алынған үзінділерде ұғымы пайдаланылады, ал 2-1 бапта ұғымы қолданылады. Осылайша, ұғымы Заңда қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... есептілік стандарттарын емес, себебі заңнамалық актта мұндай қателік боуы мүмкін емес: ұғымын пайдалана ... ... ... сияқты.
Осыған байланысты, уәкілетті орган қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... стандарттарына сәйкес ету бойынша елеулі жұмыс атқаруы тиіс ... ... ... есеп стандарттарына өзгертулер мен толықтырулар енгізу, жаңа бухгалтерлік есеп стандарттарын әзірлеу.
ҚР Қаржы министрлігі сол ... осы ... ... ... ... ... атап өту ... Оған дәлел - ҚР Қаржы министрлігінің 17 қаңтар 2003 жылғы №14 Бұйрығы болды. Осы бұйрыққа сәйкес, оған ... ... ... 1 , 2 , 3 атты ... есеп ... күші ... (ҚР ... комиссиясының 13 қараша 1996 жылғы №3 қаулысымен бекітілген) және осы үшеуінің орнына жаңа 30 ... есеп ... ... ... ... 30 бухгалтерлік есеп стандарты ережелері ХҚЕС талаптарына алдында қолданыста болған үшеуінен көрі толығырақ сәйкес келеді.
ҚР ... ... 27 ... 2003 ... №25 бұйрығымен 31 атты бухгалтерлік есеп стандарты бекітілген.
Алайда бұл - ... әрі ... ... басы ғана болды. Алда бізді, стандарттарды ХҚЕС сәйкес ету мақсатында, қолданыстағыларын қайта қарастыру және жаңа қазақстандық есеп стандарттарын қабылдауда ұзақ жол ... ... Алда әлі 26 ... ... ... жаңа ... ... қажет болды.
Осыған байланысты, ХҚЕС тездетіп ауысуды қамтамасыз ету мақсатында, кейбір ... ... ... ... және ... ... ... қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес өзгертулер енгізілуін және жаңа стандарттардың әзірленуін күтпей ақ, тек ХҚЕС негізделе отырып жүзеге асыруға рұқсат беру ... ... ... Осылайша, мүмкіндігінше оңтайлы жолды қабылдауға ұсыныс берілді. Әрине, бұл жолды таңдау уақытша шара ... ол ... ... есеп ... ... ... және ХҚЕС сәйкестендіргенше ғана. Мұндай ұйымдарда, қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарында қарастырылмаған осы ... ... және де ХҚЕС ... мен ... ұйымның есеп саясатында, оларды пайдалану қажеттілігін негіздей отырып, анық жазылып көрсетілуі тиіс болды. ... ХҚЕС көшу ... ... есеп ... ролі - - ХҚЕС ... және ХҚЕС қолданудың әрбір жеке аспектісі бойынша әдістемелік сопровождение қамтамасыз ететін құрал ретінде дереу артты. Сондықтан егер ... ... ... мен бас ... есеп ... ... әзірлеу мәселесіне көңіл аудармаған болса, ал ХҚЕС ауысу кезеңінде бұл істегі өздерінің позицияларын ауыстыруға тура келді.
1 ... ... ... ... есеп ... ... қаржылық есептілік әрбір қолданған ХҚЕС барлық талаптары мен Интерпретация жөніндегі тұрақты комиттет интерпретацияларына сәйкес келетіндей етіп таңдауы және қолдануы ... ... ... болмаған кезде, басшылық қаржылық есептілікте нақты, дәйекті және сонымен қатар, оқиғалар мен операциялардың экономикалық мазмұнын көрсететін, бейтарап, ... ... ... тиіс ... ... ... ... ететін, есеп саясатын даярлауы тиіс. (1 ХҚЕС, 20 параграф).
ХҚЕС ауысуды көздеген ұйымдар, ... есеп ... ... ... ХҚЕС есеп ... қалыптастыру кезінде база ретінде қабылдауы, бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық ... ... ... ... арналған, ХҚЕС ұсынылған әдістердің біреуін таңдауы тиіс болды. Бұл үшін ұйымның бухгалтерлік қызметіндегі ... ХҚЕС ... ... ... ... жүргізу мен есептілікті құрастырудың әрбір аспектісі бойынша ХҚЕС қандай ережелер ... және ... ... ... бұл ... мен ... қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарындағылардан, егер де бар болса, айырмашылықтарын білуі тиіс.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... енгізіліп, жаңа стандарттар әзірленбей тұрып ХҚЕС ауысуды көздеген ұйымдардың ХҚЕС ауысу процесін келесідей ... ... ...
Ұйымның бухгалтерлік қызмет жұмыскерлерін ХҚЕС тәжірибеде қолдануға даярлау.
Оқу барысында мынаған мән берілуі ...
А) ... ... есеп ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартында мүлдем көрініс таппайтын ХҚЕС концепциялары, ережелері мен талаптарын тереңдетіп ... ... ... жүргізу және қаржылық есептілікті құрастырудың әрбір нақты аспектісі бойынша);
Б) бухгалтерлік есеп және ... ... ... мен ... ... ... варианттары мен әдістерін, осы субъект үшін едәуір сәйкес келетін вариант пен әдісті таңдау әдістемесін қарастыруға;
В) қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарынан ... ... ... ... есеп ... ... ХҚЕС ... мен талаптарын сақтай отырып бухгалтерлік есепті жүргізу, операциялар мен оқиғаларды есеп пен қаржылық есептілікте көрсету реті.
2. ХҚЕС негізінде ... есеп ... ... ... ... Бұл ... ХҚЕС қолдану сұрақтары бойынша хабардар және тиісті дайындықтардан өткен кәсіпорын қызметкерлерімен, сонымен қатар мамандандырылған бухгалтерлік және ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның есеп саясатын әзірлеу (разработка) (немесе өзгерту (переработка)) процесінде басты назарды ... 1 ... ... (оқу ... негізгі акцентке бағытталған сұрақтар) мәселелерге аудару қажет. ... ... есеп ... ... (немесе өзгерту) процесінде бұл сұрақтар нақты белгіленген шарттар мен осы субъект жүргізетін қызмет саласын жалпылама және міндетті түрде қарастырылу қажет.
3. ... ... ... ХҚЕС талаптарына сәйкес қабылданған есеп саясатын негізге алып жүргізу қажет. ... ... бұл ... ... ... және аудиторлық-консалтингтік ұйымдардың көмегімен жүзеге асырылуы мүмкін.
4. Әзірленген (өзгертілген) есеп саясатына және ХҚЕС белгіленген міндеттер мен талаптарға ... ... ... ... Бұл ... ... ... кәсіпорын мамандандырылған бухгалтерлік және аудиторлық-консалтингтік ұйымдардың көмегіне жүгінуі мүмкін.
Енді жоғарыда аталып өткен Заңның 2-1 ... ... және ... бұл ... ... келтірейік:
.
Көрініп тұрғандай бұл бапта әңгіме қаржылық есептілікті құру ... Ал ... ... құру және ... ... ... ... Заңға сәйкес , ал деп көрсетілген.
Сонымен, Заңның 2-1 бабына ... ... ... ... ... негізделіп жүргізу, ал қаржылық есептілікті ХҚЕС-ке негізделіп құру жағдайлары не ... ... ... ... ... ... стандарттарын ХҚЕС-ке сәйкестендірілуге дейінгі орын алған өтпелі кезеңде амалсыз қолданылатын уақытша шара ретінде көрініс табуы мүмкін.
Қорытындылай келе ХҚЕС-ке өтудің ... әділ және ... жолы ... жол ... атап ... ... ... кездейсоқ аталып өтпегендей, ол ҚР Заңында келтірілген. Бұл жан-жақты ойластырылған және ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ХҚЕС-пен қатар әрбір мемлекетте өздерінің ұлттық стандарттары бар. айырмашылық тек ... ... ... (первичный) болып табылатындығында: халықаралық немесе ұлттық. Бухгалтерлік есептің ұлттық стандарттары ... ... ... бастапқы дәрежеде қолданылатын елдер де бар. Ал көпшілік елдерде ұлттық ... ... ... ... қолданылу аясында екінші ретті болып табылады. Қазақстан да осы ... ... Яғни ... ... ... стандарттардың негізінде және ХҚЕС-ке сәйкес разрабатывается.
ХҚЕС-ке сәйкес есепті реформалау және ... ... ... жағдайы.
Бүгінгі таңда ҚР Қаржы министрлігі ХҚЕС еңгізу шаралары жалғастырылуда.
2007 жылы ҚР ... ... ... айырмашылықтар келесілер:
ХҚЕС-ке сәйкес қаржылық есептілікті ірі кәсіпкерліктер мен халықтың қызығушылығына ие ұйымдар құруға міндеттейтін жүйені ензгізу. ... және орта ... ... ... ... ... ... сәйкес құрады. Сонымен қатар, ХҚЕС-ті ерікті қолдану тыйым салынбаған. Бұл шаралар жеке кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... ... ... ... ... жоғарылауы және халықтың қызығушылығына ие ұйымдардың бас бухгалтерлерлеріне белгілі бір талаптарды бекіту жолымен қаржылық есептіліктің мониторингін құру ... және ... ... ... құру қарастырылады.
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік аясының өзін-өзі реттеуші элементтерін енгізу:
Мамандандырылған ұйымдардың, мемлекеттік және ... да ... ... ... ... ... ... енгізу;
Мамандандырылған бухгалтерлік ұйымдар мен мамандандырылған бухгалтерлерді сертификаттау ұйымдарын аккредитациялау.
Министрліктің ХҚЕС-ке көшу барысында ... ... ҚР ... (ары ... Заң) ХҚЕС ... және ... ... қаржылық есептілікті құруға міндетті мекемелердің тізімі құрылды.;
Заңды жүзеге асыру үшін 12 нормативтік құқықтық ... ... ... оның ... ... ... шот жоспары, қаржылық есептілік нысандары, бастапқы есеп құжаттары мен бухгалтерлік есеп регистрлері;
2006 жылғы ХҚЕС аударылып, мемлекеттік және орыс ... ... ... жарияланған;
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының Қор Комитетімен ұсынылған 2006 жылғы ХҚЕС-тің орыс ... ... ... ...
Сол сияқты Қаржы министрлігінің шақыруымен ҚР территориясында алғаш рет 2007 ... 9 ... ... ... ... ... ... жанындағы бухгалтерлік есеп бойынша Координациялық кеңес құрамына кіретін ТМД мүше елдердің (Ресей Федерациясы, Қазақстан ... ... және ... ... ... өткізілген кеңеске қатысты. Сонымен бірге, отырыста ТМД Атқарушы комитетінің өкілдері және Қазақстанның мемлекеттік органдарының ... ... сөз ... ... Әлемдік Банкпен бірге Министрлікпен 2007 жылғы қазанның 10-нан 11-не дейін Алматы қаласында Қазақстан тарихында алғашқы рет І Бухгалтерлер мен ... ... ... ... ... ... (ары ... Құрылтайға әлемнің 4 континентінен 30 елдің атынан 200 адам қатысты және ҚР-ң 14 ... ... ... ... ... ... талқылау үшін ұйымдастырылды:
Осы немесе басқа дамушы елде ХҚЕС және ХАС енгізудің ерекшеліктері мен айрықша мәселелері;
Бухгалтерлік есеп пен аудиторлық қызметті ... ... ... экономикалы елдердегі капитал нарығының дамуы.
2007 жылы мемлекеттік орган мамандарының компетентность и профессионализм ... ... ... ... Қаржы министрлігі жанында акционерлік қоғамы құрылды.
2008 жылда Министрлікпен атқарылған жұмыстар
ХҚЕС-ті тиімді енгізудің бірден-бір белгісі болып бухгалтерлік қызмет пен ... ... ХҚЕС ... және ... тәжірибелері бар кадрларын квалификациялау табылады. Министрлікпен атты халықаралық даму бағдарламасы бойынша Американдық агентствомен бірге ҚР ... ... ... ... ... 2008 ... қаңтар айынан сәуір айы аралығында Қазақстанның 17 қалаларында өтті. атты ... ... ... ... ... оны ... барысында базалық біліммен қамтамасыз етті.Семинар аяқталысымен қатысушыларға сертификаттар табыс етілді, сонымен қатар өткізілген 17 ... 937 адам ... ие ... ... ... ... тұлғалардың ХҚЕС-ке көшуі үшін ұйымдастырылған шаралар жоспары ҚР Басқармасының 2007 жылдың 29 тамыздағы № 760 постановление бекітілген, ХҚЕС-ке көшуге міндетті және әлі ... ... ... ... жүргізілген шаралар қарастырылды.
Республикалық бюджет бөлген қаражаттар есесінен қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету ... ... ... ... ХҚЕС ... құрылды, бұл сайт бухгалтерлік есеп пен аудит ... ... ... ... мен ХҚЕС және ХАС ... ... аспектілерін жариялауға мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда Қазақстанда бухгалтерлік есеп 1995 ... ... (2004 ... ... ... Заң) ... реттеліп келді. Заңмен халықаралық қаржылық есеп-қисап стандарттарына сəйкес ... ... ... ... ... үшін - 2003 жылғы 1-ші қаңтардан бастап, акционерлік қоғамдар үшін - 2005 ... 1-ші ... ... жəне өзге ... үшін - 2006 ... 1-ші қаңтардан бастап белгіленген (мемлекеттік мекемелерден басқа). ХҚЕС көшуге белгіленген ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орган бекіткен қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарына (КСБУ) сəйкес жүзеге асырып келді. Алайда, Заңға сəйкес, бұрын КСБУ қолданған кəсіпорындар 2006 ... 1-ші ... ... ХҚЕС ... ... ... жасауға көшуге тиіс (акционерлік қоғамдар ХҚЕС қолдануға 2005 жылғы 1-ші қаңтардан бастап көшуге тиіс болған).
Жаңа ... Заң 2007 ... 28-ші ... ... РОСК ... топтың мүшелері таныса алған ең соңғы түзетулер үш ... ... ... ... ... Осы ... сəйкес, микрокəсіпорындар бұрынғысынша оңайлатылған салық салу ережелерін қолданатын болады, шағын жəне орта кəсіпорындар (МСП) КСБУ қолдануға тиіс, ал көпшілікті ... ... ... ... ірі компаниялар ХҚЕС қолдануға тиіс. термины осы санатқа акционерлік қоғамдар (коммерциялық емес ұйымдардан басқа), қаржылық ұйымдар, мемлекеттік ... ... ... жəне ... бір жер қойнауын пайдаланушы компаниялар кіретін ретінде айқындалады. Ондай тəсілдеме ХҚЕС олар үшін əзірленбеген немесе оларға арналмаған ұйымдарда ХҚЕС ... ... ... мүмкіндік береді.
Банктер, сақтандыру компаниялары үшін, сондай-ақ кейбір листингілік компаниялар үшін бухгалтерлік есептің ерекше ... ...
* ... ХҚЕС қолдануға тиіс. Еншілес компаниялары бар банктер топтастырылған қаржылық есеп-қисап жасауға міндетті. ... ... ... заңды тұлғаның есеп-қисабын жариялауға тиіс, алайда олар топтастырылған ... ... ... ... ... ... ... мен басқа несиегерлер банктердің толық қаржылық ахуалы туралы жеткілікті ақпарат алуға талпынғанда көп қиыншылықтарға тап болуы мүмкін.
* Сақтандыру компаниялары ... ... ХҚЕС ... ... жəне ... ... баланстық есептемені жəне пайдалар мен залалдар туралы есептеме жариялап отыруға тиіс.
* КАФБ листингінің ... ...... ... ... ... ... сəтке қарай өздерінің қаржылық есеп-қисаптарын ХҚЕС сəйкес дайындауға міндетті. Алайда одан көрі төмен листинг санатына (В санаты) жататын листингілік ... егер ... ... қайшы келмесе, қаржылық есеп-қисапты ХҚЕС немесе КСБУ сəйкес жасай алады. КАФБ листингілік компаниялардан алынған ақпаратты өзінің ... ... ... бұл ... алынған ақпаратты егжей-тегжейлі тексеру жүргізілмейді деуге болады. Сөйтіп, листингілік компаниялардың қаржылық ... ... жəне ... ... ... ... ... емес.
Барлық басқа компаниялар, соның ішінде зейнетақы қорлары (акционерлік қоғамдар ретінде ... тиіс ... ... ... ... типтегі компаниялар үшін арнайы белгіленген кез келген басқа талаптарды, мысалы, Заңды сақтауға тиіс болды. Осы заңға сəйкес, акционерлік қоғамдар ... ... ... аудиторлық қорытындыны қоспағанда, аудитор растаған қаржылық есеп-қисаптарын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялап отыруға міндетті.
Көпшілікті мүдделі ұйымдардың көпшілігі ... ... ... өздерінің қаржылық есеп-қисаптарының белгілі бір бөлімдерін Қазақстандық бұқаралық ақпарат құралдарында жариялап отыруға тиіс екеніне қарамастан, ондай талап тұрғындар сондай ... ... еш ... оңай таба ... ... ... ... ол тұрғындарға қаржылық есеп-қисаптың толық нұсқаларына қол жеткізуге мүмкіндік бермейді. Оның үстіне, топтастырылған қаржылық есеп-қисаптарға қатынауға жəне ... ... ... ... сипатқа ие. Заңның ағымдағы нұсқасы Үкіметке барлық ОПИ өздерінің қаржылық есеп-қисаптарын тапсыруға міндетті депозитарий құруға мүмкіндік береді.
Қазіргі ... ... 27 КСБУ бар, ... ... бөлігі тиісті КСБУ əзірлеу күніне болған ХҚЕС эквивалентіне негізделген. Сонымен қатар, кейбір КСБУ үшін ХҚЕС эквиваленті жоқ, ал ХҚЕС үшін ... ... ... КСБУ үшін ... ... ... ... негізіне салықтық талаптар алынған оңайлатылған ережелерді сақтауға міндетті.
2006 ... ... ... ... ... ... ... енгізілді. Жаңа Заң бойынша, 2006 жылдың қарашасынан бастап, аудиторлық тексерістер, егер олар ... ... ... ... ... аудит стандарттарына (ХАС) сəйкес жүргізілуге тиіс. ХАС МФБ ... ... ... ... ... ... ... ресми аудармасына рұқсатын алған ұйыммен мемлекеттік жəне орыс тілдерінде жариялануға тиіс. ... Заң ... ... ... толық (жəне бүгін қолданыстағы) ХАС жоқ Қазақстандық ... ... (КСА) ... ... етті. Бұрын қабылданған режим кезінде аудиторлар көбіне қандай стандарттарды: сол ... ... ... ... ... 11 КСА, ... АП ... 48 стандартты КСА бүкіл жинағын немесе қолда бар барлық ХАС қолдану ... ... ... ... ... ... ХАС ағымдағы толық нұсқасымен таныс боып шықпауының жəне ... ... ... жаңа ... ... ... түрде қолдануда айтарлықтай қиыншылықтарға ұшырауының тəуекелдігі бар.
Қазақстанда бухгалтер мен аудитор ... ... ... тəн, бұл ... кəсіпқой кадрлардың ұдайы тапшылығына əкеліп соғады. Ол кемістіктер оқу дəрістерінің (яғни, университетте жəне аспирантурада), кəсіби дайындау жəне ... ... (ПК) ... ... ... дайындығы бар оқытушылардың жеткіліксізігіне байланысты. Жағдаят практикалық тəжірибеге қатысты ... ... ... ... ... жəне онша қатаң сақталмайтынынан қиындайды. Сонымен қатар, ПК жəне басқа кəсіби дайындық курстары жеткіліксіз.
Кəсіптік бірлестіктердің өздерінің мүшелеріне ... ... ... сапасын бақылауды міндетті түрде жүргізуін талап ететін жаңа Заңмен маңызды қадамдар енгізілуде. Барлық аудиторлар бір мезгілде тек бір ... ... ... болып табылуға тиіс. Кəсіби аудиторлық қызметтің сапасын бақылау үш жылда бір мəрте жүргізіліп отыруға ... ... ... ... ... ... белгілеуге тиіс. Аудитордың бақылау рəсімінен өтуге жарамсыздығы аудиторлық лицензияны уақытша қайтып алуға ... ... ... ... ... кəсіби аудиторлық қызметтің сапасына жүргізілген тексерістердің нəтижелеріне көпшіліктік сипат беру мүмкіндігі туралы ... жоқ. Заң, ... ... ... бақылауды жүзеге асыратын осындай бірнеше ұйымның болуы мүмкін екенін ... ... ... бірлестіктердің" міндеттеріне сілтейді.
АП жəне тіркелген кəсіби аудиторлық ұйымынан басқа, Қазақстанда бухгалтерлер мен аудиторларға арналған басқа кəсіптік бірлестіктер бар, олар: ... ... мен ... ... ... ... бухгалтерлер мен аудиторлар одағы. АП Халықаралық бухгалтерлер ... (МФБ) ... ... ... ... ол ... МФБ ... міндеттері туралы қағидаларды (ПОЧ) түгел орындай бермейді. АП да, ППБА да Еуразиялық ... ... мен ... кеңесінің мүшелері болып табылады.
Аудит стандарттарын қабылдаумен ... АП өз ... ... ... үшін ... береді. АП 1998 жылғы МФБ Этика кодексінің негізінде өзінің Этика кодексін əзірледі. Алайда АП ... ... ... ... ... ... ... қатаңға айналған МФБ қолданыстағы талаптарының барлығы ескерілмеген. Сонымен қатар, РОСК дайындаған топ ... бар ... ... бірнеше жағдайды атады.
АП мүшесіне айналу үшін, ... ... ... (Сертификатталған практикашы бухгалтер / Сертификатталған халықаралық кəсіби бухгалтер) куəландыру бағдарламасының негізінде емтихандар өткізетін АП Біліктілік комиссиясымен (КК) куəландырылуға тиіс. Алайда ... ... ... ... ... ... ... оқу бойынша тиімсіз бағдарламаларға жəне жоғары емтихандық стандарттарға байланысты көп болмай отыр.
ППБА қатысушылары - негізінен ... ... ... (САР ... ... ... жəне небəрі бірнеше Сертификатталған халықаралық кəсіби бухгалтер (СIРА ... ... ... ППБА өз ... үшін ... ... шығарды, бірақ РОСК дайындаған топ анықтағандай, Палатаның жеке мүшелері ондай ережелердің бар екені туралы ... біле ... ... ППБА куəландырған бухгалтерлер ППБА да, АП да куəландыру рəсімін бір ... ... ... ... ... ... аудитор болу үшін өздерінің (Сертификатталған практикашы бухгалтерлер / ... ... ... бухгалтерлер) ретінде тəжірибелерін пайдалана алмайтынына байланысты, бухгалтерлер мен аудиторларды куəландыруда елеулі ... орын алып ... Бұл ППБА ... ... кез ... ... бухгалтердің біліктілігі немесе бухгалтерлік жұмыс тəжірибесі жоқ адам ... ... КК ... ... тиіс ... деген сөз.
Қазіргі уақытта банктердің немесе сақтандыру компанияларының аудиторлық ұйымдарды ауыстырып отыруына ... ... ... ... ... əр үш жыл ... ... ауыстырып отыруды көздейтін түзету енгізу туралы ұсыныс бар.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... ... ... он ... ... ... бойы жалғасуда. заң күші бар Жарлығын (бұдан әрі - Заң) 1995 жылы қабылдау бастапқы кезеңі болды. Халықаралық ... ... ... Қазақстандық бухгалтерлік есепке алу стандарттарын 1996 жылы енгізу, ... ... ... ... ... ... ... процестің екінші және ең басты кезеңі 2002 жылы Заңды ... ... ... ол бойынша ХҚЕС-ке сәйкес қаржылық есеп беруді мемлекеттік мекемелерді қоспағанда, ұйымдар мынадай ... ... ... ... ... 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап, акционерлік қоғамдар 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап және өзге де ... 2006 ... 1 ... ... ... ... ... мақсатында ХҚЕС-ті қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар әзірленіп жарияланды, қаржылық есеп беру нысандары, сондай-ақ Қаржылық есеп ... ... ... ... ... үшін ... есепке алу шоттарының жұмыс жоспарын әзірлеу жөніндегі нұсқаулық (негіз) бекітілді.
Сонымен бірге, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2003 жылғы 15 мамырдағы № 88-ө ... ... ... ... ... іске ...
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына талдау жасалды, оның негізінде және Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... алу ... өзін-өзі реттейтін элементтерін ретке келтіру мен жүргізу мақсатында Қазақстан Республикасының Заң жобасы бухгалтерлік ... алу мен ... есеп ... ... ... ... ... өзгерістер енгізеді.
Заң жобасын әзірлеудің басты міндеті Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... ... алу мен ... есеп беру ... ... негізгі ұғымдарды Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру туралы заңнамасына ... ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі 2005 жылдан бастап Қазақстан Республикасының облыстары мен өңірлерінде ұйымдардың қаржылық есептілікті ХҚЕС-ке сәйкес жасау мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ... алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамытудағы кейбір ... ... ...
- ... кешенділігі мен әдістемелік күрделілігіне байланысты шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін қолданылмайтындықтан, ХҚЕС-тің осы санаттарға қолданылу қиындығынан;
- бухгалтерлік ... алу мен ... есеп ... ... ... ... мен аудитор мамандықтарын дамытуға кәсіби қоғамдық бірлестіктер қатысуының жеткіліксіздігінен;
- ХҚЕС-ті қолдану жөніндегі ... ... ... ... жоқтығынан;
- бухгалтерлер мен аудиторлардың біраз бөлігінің кәсіби дайындығы ... ... ... ХҚЕС ... ... ақпаратты пайдаланудағы дағдының жеткіліксіздігінен;
- кадрларды қайта даярлаудың ретке келтірілген жүйесінің жоқтығынан;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп ... ХҚЕС ... ... принциптеріне және талаптарына немқұрайды қараудан көрінетін кейбір проблемалар бар.
Сонымен ... ... ... ... орыс ... ... жарияламау бөлігінде проблемалар бар, мұның өзі ағылшын тілін ... ... ... ... редакциясын амалсыздан қолдануға және Халықаралық қаржылық есептілік ... ... қоры ... ... ... ... ... алмауына әкеп соқтырады. Осы жағдайға, Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары ... ... ... ... ... басылымдарының ешқандай да бөлігі ХҚЕСКҚ-нің жазбаша рұқсатынсыз ... ... ... ... ... ... кез келген нысанда толық немесе ішінара пайдаланылмайтыны себепші болып отыр. Министрлік пен ... ... ... ... кезең ішінде авторлық құқықтан бас тартуды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты. Шарттың негізінде Қазақстанға ХҚЕС-ті тек қана мемлекеттік ... ... ... шегінде аударуға, басып шығаруға және таратуға құқық беріледі. Сонымен бірге, бұл проблема тек Қазақстанда ғана ... ... ... ... ... ... ... мүдделі пайдаланушыларда да бар. Дегенмен, уәкілетті орган орыс тілінде жоғарыда көрсетілген ХҚЕС-қа көшу жөніндегі шартқа қосымша келісім ... ... ... жүргізеді.
Сонымен қатар, бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді жүргізу ... ... ... ... ... атап өтпеуге болмайды. Бүгінгі таңда кешендік автоматтандыру жүйесі, яғни ұйым қызметінің түрлі салалары үшін бірыңғай ақпараттық жүйелері бизнестегі маңызды аспаптардың ... ... ... ... ақпараттық жүйелер кең қолданылатын ХҚЕС-қа көшкен ұйымдарда оң өзгерістерге қол жеткізу әлдеқайта ... ... да ... ... енгізу бухгалтерлер жұмыстарының жеделдігін арттыруға және уақтылы әрі ... ... ... ... беретін бухгалтерлік есепке алуды жан-жақты автоматтандырусыз жүзеге асырылмайды.
1.3 Қазақстанда бухгалтерлік есеп пен аудиттің ... ... ... ... және оны ... ... принциптері
Бухгалтерлік есеп жүйесін реттеп, мұның құрамдас бөліктерін жетілдіріп ... ... және ... да ... ... ... жатады. Бухгалтерлік есеп өрісінде жетілдіріліп отыратын мәселелердің ... да ... ... мен ... ... тұлғалар үшін түсінікті және өте сенімді болуы керек. Бухгалтерлік есеп өрісінде ... ... ... да ... тудырмайтын, бұрмаланбайтын дұрыс бағытта болғаны жөн. Кезіндегі әкімшілік жолмен жоспарлы бағытпен ... ... есеп ... ... қатынастарға байланысты түбегейлі өзгерістерге түсіп, халықаралық деңгейдегі есеп жүргізу тәжірибесі отандық есеп жүйесше енгізіліп келеді. Бұл күндері ... ... ... ... ... ... да ... есеп жүргізудің ішкі саясатын белгілеп, бюджетке төленетін салықтар мен алымдар арнайы қабылданған заң актілері мен нормативтік құжаттарға сай іске асырылып ... ... ... ... есеп жүйесін реттеудің түпкі мақсаты, барлық ынта білдіруші субъектілерді тұнық және түсінікті, мазмұндағы ... күші бар ... ... ету болып табылады. Қойылған осы талаптарға сай алдағы ... есеп ... ... бағыттарын төмендегіше сипаттауға болады:
-шаруашылық фактілерін тек қана арнайы белгіленген счеттарға жазып қана ... ... ... есеп ... мен тапсыру, соның негізінде тиімді экономикалық шешімдер қабылдау бағытын қамтамасыз ету; -қаржылық ... есеп ... ... ... ... ... ... үйлестіру; -халықаралық қаржылы есеп стандарттарын ұлттық экономика мен аймақтық экономика ерекшеліктеріне қарай бейімдеу;
-бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізудің тұрақтылығын сақтау мен жетілдіру.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп жүйесін реттеп ... ... заң ... ... даярлау мен ұсыну және күнделікті экономикалық өмірден туындайтын кейбір сұрақтарға жауап беру үрдісі еліміздегі ... ... ... ... ... ... ... қатар Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі құрамындағы бухгалтерлік есеп және ... есеп ... ... ... ... ... ... есеп стандарттарын, мұны қолданудың ұсыныстарын, сондай-ақ бухгалтерлік есеп счеттарының типтік ... мұны ... ... және ... ... ... даярлап, мұндай ресми материалдарды тиісті заң орындардан тіркеуден өткізіп, ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесін нормативтік тұрғыдан реттеу төмендегі ... және ... күші бар ... ... (2-кесте).
Жалпы экономикалық заңдылықтарға сәйкес макро және микро деңгейде орын алатын экономикалық қатынастардың ... ... ... ... жинақталуы үшін бухгалтерлік есеп өрісіндегі нормативтік базаның атқаратын рөлі өте зор.
Қазақстан Республикасында жүргізілетін ... есеп 24 ... 2002 жылы № 329-шы ... ... Республикасының Заңымен реттелген. Аталмыш заң ең жоғарғы бірінші деңгейдегі нормативтік ресми құжатқа жатады. ... ... ... есептің құқықтық және әдістемелік негіздері осы заңда қаралған. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды жөніндегі Заңда бухгалтерлік есеп ... ... ... және ... негізі, ұйымдарда бухгалтерлік есеп жүйесін ұйымдастыру және ... ... ... мен ... ... сондай-ақ есеп жүргізушілер мен қорытынды есеп жасаушы заңды тұлғалардың міндеттері қарастырылған.
Аталмыш заң есеп ... ... мен есеп ... ... ... ... ... Есеп жүргізудің негізгі талаптарына: ақшалай өлшеу, ұйымдар қызметінің үздіксіздігі, есеп ... ... ... ... тәуелсіздік, түсініктілік, мәнділік, сенімділік, деркезділік, орнықтылық, бейтараптық, тұнықтылық, жан-жақтылық, салыстырушылық ... ... ... ... есеп ... заң ... салық жөніндегі заң актілерімен байланыстырылған. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп ... ... ... нормативтік базалар жөніндегі құжаттарға Қазақстан 'Республикасы Президентінің жарлығы және Қазақстан ... ... ... жатады.
Кесте 2
Қазақстандық бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесін нормативтік-құқыққық тұрғыда реттеу деңгейлері
Деңгейлер
Ресми ... ... ... ... - ... күші бар құжаттар
Заңдар, қаулылар, жарлықтар, кодекстер
Парламент, Үкімет,
ҚР Президенті
Екінші деңгей -нормативтік кұжаттар
Ережелер, стандарттар
ҚР Каржы минитрлігі,
ҚР Ұлттық банкісі
Үшінші деңгей -әдіснамалық ... ... ... хаттар, тұжырымдамалық негіздер
ҚР Қаржы министрлігі,
Үкіметтің атқарушы органдары, халықаралық кеңес беруші қоғамдастықтар мен ұйымдар
Төртінші деңгей ... есеп ... мен ... ... ішкі ... (бұйрықтар, шешімдер т.б ішкі ресми құжаттар)
Кеңес беруші фирмалар, құрылтайшылар т.б. осы ұйымның басшылары, ұйымдарда әр жылы ... ... ... есеп ... заң ... басшылыққа ала отырып еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесін реттеу мен дұрыс жүргізілуін бақылауға алып отыру Қаржы министрлігінің құзырына тапсырылған.
Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... да ... мен ... ... ... ... деңгейде бухгалтерлік есеп жүйесіне тән бағыттағы ресми құжаттар (қондырмалар): Бухгалтерлік есеп стандарттарынан, ... ... есеп ... мен ... ... негізінен, Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарынан тұрады. Қондырмалық (синтездік) мәні бар әдістемелік үрдістегі ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп жүргізу өрісіне арналған, ресми түрде іс-тәжірибеде басшылыққа алынатын, қолданбалык сипаты бар мұндай құжаттар Қазақстан Республикасы аймағындағы барлық ұйымдарға ... ... есеп пен ... қорытынды есеп даярлауға арналған ереже түрінде танылған нормативтік маңызы бар құжатты - деп атаймыз.
Бухгалтерлік есеп ... - ... ... есеп ... ... ... ережесі және шаруашылық жүргізуші ұйымдардың қаржы қорытындысы есебін жасау үшін ақпараттық жүйе қалыптастырудың әдістерін белгілейтін құжат. Бухгалтерлік есеп жүргізудің көптеген ... ... ... ... ... ... қызметін акпараттау мен салыстыру мақсатын орындау үшін қабылданған бухгалтерлік есеп стандарттарының атқаратын рөлі өте зор.
Мазмұнды негіздегі ... есеп ... - ... ... мен ... ... ... түлғалар кызметінде күнделікті болып отыратын шаруашылық операцияларының мазмұны мен мәліметтерін қандай жолдармен, қашан және калай топтастырып, счеттарға жазу мен ... ... ... жинақтау, мәліметтерді қорытынды есепке жазу жөніндегі принциптерді іске ... ... ... болып табылады.
Бухгалтерлік есеп стандарттары еларалық бірлескен ұйымдар арасындағы экономикалық қатынастарды дәйекті түрде жүргізуге бағытталған. Сонымен қатар бухгалтерлік ... ... ... негізін басшылыққа ала отырып, ұйымдардың қаржы корытындысы есебін дайындау жолдары мен әдістері бухгалтерлік есеп стандарттарында ... ... ... ... есеп ... мен ... есеп жасау үрдісітүгелімен ұлттық есеп стандарттары талабын өзгермейтін немесе жетілдірілмейтін тұрақты ереже ... ... ... ... есеп ... ... бұларға өзгерістер мен толықтырулар, сондай-ақ алдағы уақыттарда жаңадан жасалынатын стандарттарды қосымша жасау, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің жөніндегі Департаментінде ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарына қысқаша сипаттама бермекпіз.
Бухгалтерлік есеп жүйесін реттеу ерекшеліктері әр елде ... ... ... - (АҚШ, ... бухгалтерлік есеп жөніндегі тиісті нормативтік құжаттар негізінен мемлекеттік емес қоғамдық ... ... ... ал ... Ресей елдерінде негізінен мемлекеттік органдардың нүсқау-ережелеріне және шешімдеріне қарай реттелген. АҚШ мемлекетінде ... ... есеп ... ... ... ... есеп ... және бухгалтерлік есеп жүргізу принциптеріне байланысты жүргізіледі. Мүндағы (АҚШ) үйымдар үшін ... есеп ... ... ... қолданылады. АҚШ-тағы бухгалтерлік есеп жөніндегі негізгі ресми қүжаттарды, және , ... ... есеп ... ... ... ... елінде бухгалтерлік есеп негізінен (бұл заң ішінде бухгалтерлік есеп пен аудит қызметін ... ... ... ... берілген) реттелген.
Ұлыбританиядағы ұлттық бухгалтерлік есеп стандарттары ұсыныс ретінде танылып, ... ... ... ... ... ... есеп жүргізудің үшінші кезеңі - нұсқаулар, үсыныстар мен нормативтік ... ... ... ... ... ... жарғысы, бүлардың типі мен көлемі жөніндегі құжаттардан тұрады.
Төртінші кезеңге ұйымдар мен шаруашылык жүргізуші тұлғаларда әр жылы жасалып, ... есеп ... ... Есеп ... ... қорытындысын даярлап, тиісті орындарға тапсыру жөніндегі арнайы принциптер мен негіздерден, есеп жүргізудің ішкі ережелерін белгілейтін әдістерден, нақтылы тәжірибеде қолданылатын ... ... Есеп ... ... ... базисі (қондырмасы) бухгалтерлік есеп стандарттарының негізінде жасалады. Есеп саясатын даярлау кезінде ... ... ... ... ... нггізіне сүйене отырып орындаған жөн. Есеп саясатының құрамына қолданылатын негізгі әдістердің қысқаша түсінігі, қаржы қорытындысын жасауда қолданылатын ... ... ... ... Есеп саясатын жасауды ұйымдарға берілген құқық деп түсінген жөн. Есеп саясатын жасау белгілі бір нормативтік ... мен ... ... сай, ұйым қызметі тиімді жолдармен іске асырылуы керек.
Ұйымдар деңгейінде жылма-жыл ... есеп ... мәні мен ... осы ... 9-шы ... толық қарастырылған.
Тек экономистер ғана емес, баршамызға нарықтық қатынастар дейтін үрдіс 1985 жылдан басталғаны мәлім. Осы уақыттан ... ... ... бірлескен кәсіпорындар пайда болды. Шетелдік бизнесмендер Қазақстанның бай потенциалын көре отырып, өз капиталын сала ... ... бұл ... ... ... ... орын ... сөзсіз прогрессивті бағыт екендігін түсіне бастадық. Батыс елінің қаржы салымшы инвесторлары біздің елімізде жүргізіліп келе жатқан бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... ... есеп ... жүйесімен сай келмейтіндігін дәлелдей бастады. Таза пайда түсіру ұғымы әр жақты болды. Таза пайдамен жұмыс істеу әрбір бизнесменнің ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінен, Қаржы министрлігінен, т.б. ... ... ... таба ... еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесін реформалауды және бухгалтерлік есепті халықаралық стандарт жүйесіне көшіруді ұсынады. 1 қаңтар 1997 жылдан бастап (дайындық мәселелері 1992 ... ... ... бухгалтерлер қауымы халықаралық бухгалтерлік стандарт жүйесінің негізіне ... ... ... ... ... бойынша бухгалтерлік есепті реформалау екі бағытта: 1) ұйымдардағы бухгалтерлік есеп мамандары мен жоғары және ... оқу ... ... мен ... ... және ... даярлаудың жобасы жасалып, іске асырылды; 2) еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесіне өзгерістер енгізіліп, ... 1997 ... 1 ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттары қабылданды.
Бірінші бағыт бойынша 1994 жылы Қазақстанда жасаған жобасы бойынша 1999 жылға дейін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мамандарын, т.б. қаржы саласының мамандары, барлығы шамамен 1200 жуық ... ... ... Қарағанды және Астана қалаларында халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары бойынша қайта даярланды.
Сонымен қатар, ЮСАИД жобасы бойынша АҚШ-тың , ... ... күні ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесіне өзгерістер енгізіп, үйымдардың бухгалтерлік есебін халықаралық стандартқа көшіру жөнінде ... және ... ... ... ... ... іске асырылуы біршама қиындықтар туғызды. Мұның өзі күрделі жағдайда өтіп келеді. ... ... ... ... күні бүгінге дейін түзетілмей отыр. Сонымен қатар бүтіндей бухгалтерлік есеп жүйесі тәуелді ... ... есеп ... ... деңгейі ұмыт қалып келеді. Бухгалтерлік есептің дербестігі өте төменгі дәрежеде. ... ... ... ... есеп ... ... ... өзгерістер енгізіліп, қорытынды есептің маңызы мен құрамы түбегейлі қалыптаспай отыр. Есеп саясатын жасаудың ресми ... ... ... жоқ. ... ... ... шығару жұмсалған, шығындарды өндірілген өнім, көрсетілген қызмет құрамында есептеу мәселелерінің әлі де жетіспейтін жақтары ... ... есеп ... ... ... мен әлі де жетіспейтін нормативтік нұсқау-ережелерді тізбектеп ... орны ... ... ... құжаттарды экономикалық өмірге қосу үшін бухгалтерлік есеп жүргізудің техникалық, сатылық және сабақтастық жолдарын білумен катар, салық, инвестиция, лизинг, ... ... ... ... да ... ... тән ... іске асырудың маңызы зор.
Өзіне тән пәні мен мәні бар ... есеп ... ... да ... ... құнды қағазадар жөніндегі заңдар, салалық нұсқаулар, т.с.с. жеке ведомствалық орындардың мүддесін қорғайтын құжаттармен жөн. Мұндай жағдай орын ... ... ... ... ... ... ... айналып, қарама-қайшылықтарға түсіп, әсіресе салық органдары мен ортақ шешімге келе алмай, экономикалық тұрғыдағы мүдделі межеге жету қиындай түседі.
Аудиттік қызметтерді жүзеге ... ... ... және этикалық нормалардың өзара қарым-қатынасын мемлекеттік және кәсіби тәуелсіз қаржылық бақылау органдары әзірлейді. Біздің елімізде аудитті нормативті-құқықтық реттеудің ... ... ... ... ... ... ... заңды базасының негізгі элементтеріне кіретіндер:
* Қазақстан Республикасының Конституциясы;
* Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі;
* Қазақстан Республикасының заңы;
+ ... ... ... ... ... ... ... кодексі;
* Қазақстан Республикасының әкімішілік жолмен құқық бұзушылар туралыкодексі;
* Қазақстан Республикасының ... ... ;
* ... ... ; ; ... , және т.б. ... ... заңды құжаттарда аудиторлық қызметке тікелей қатысы бар маңызды нормалар мен ережелер анықталған. ... ... ... жөн және іс ... ... ... ... Бұл арада қолданыстағы нормативті-құқықтық актілер жүйелі түрде толықтырылып, өзгертіліп тұратынын және қажет болған жағдайда қайтадан ... ... ... ... ... 1993 ... 18-ші қазанында заңы алғаш рет қабылданғаннан кейін еліміздің ... және ... ... ... елеулі өзгерістер болып өтті. Экономиканы, қаржы-несие жүйесін басқару және оларды нормативті-құқықтық реттеу салаларында реформалар болды. Өнеркәсіптерде, саудада, құрылыста, ауыл шаруашылығында және ... ... ... ... одан әрі ... ... ... қабылданды. Кәсіпкерлікті дамытуға және меншіктерді мемлекеттендіру мен ұлттық экономиканың көптеген салаларындағы жекешелендіруге экономикалық жағдай жасалып, құкықтық ... ... есеп пен ... ... ... ... көшу, бизнес саласындағы заңды және қаржылық-несиелік қатынастарды реттеу жүзеге асырылады .
Мұның бәрі 1998 ... 20-шы ... ... ҚР жаңа ... ... шарттарын тудырды. заңмен салыстырғанда, оның аудиторлық қызметті лицензиялау және жүзеге асыру, аудитор кандидаттарын аттестациядан өткізудің тәртібі. ... бұл ... ... қалаушы ұғымдары, принциптері, түрлері, субъектілері туралы толығырақ айтылған. Аудиторлар және ... ... ... ... ... мен оның ... берушілерінің құқықтарына, міндеттеріне және жауапкершілігіне ерекше мән берілген .
Аудит туралы екінші заңның уақтылы қабылдануы ... ... мен ... ... нақты тәуелсіздігін нығайтуға ықпал етті, өйткені үкіметтік және басқа да атқарушы органдар ... ... ... ... мен ... ... бойынша мәжбүрлеп жұмыс істету әрекеттері талай рет қайталанды.
Қазақстан Республикасының жаңа заңның талаптарына сәйкес аудиторлардың аумақтық (территориялық) палаталары мен ... ... ... ... ... және ... ... өткізу жөнінде біліктілік комиссиясын қалыптастыру бойынша шаралар жүзеге асырылады. 1998 жылдың 22-23 желтоқсанында Алматыда елдегі ... ... ... ... болып, оның қорытындылары бойынша мынадай маңызды қаулылар ... ... ... ... іс ... ... ... аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың міндеттері туралы.
* Аудиторлардың Республикалық палатасын ...
* ... ... туралы.
* Республикалық палатаның Кеңесін сайлау туралы.
* Аудиторлар Республикалық палатасының тексерукомиссиясын ... ... ... ... ... ... ... туралы.
* Аудиторларды аттестациялаужөніндегі біліктілік комиссиясының ревизиялық комиссиясын сайлау туралы.
Бүгінгі ... ... ... ... ұйымдарында көрнекті нормативті базалар бар, бұл олардың аудиторлық тексерулерді сәтті жүргізуіне ғана емес, сондай-ақ ... беру және ... да ... ... ... қол ... ... береді. Осындай қызметтердің арасында айтарлықтай салмағы басымдары мыналар: қаржылық-шаруашылық қызметтерді талдау, кәсіпорындар мен банктердің төлем қабілеттілігін, кредиттік қабілеттіліктерін, өтелімділіктерін ... ... ... ... ... құқық, салық салу, жекешелендіру, мүлікті бағалау, маркетинг, менеджмент ... ... ... берулер және т.б.
Қазақстан Республикасының заңы аудиторды жүзеге ... ... ... ... әрі ... ... мен мемлекеттің мүліктік мүдделерін қорғауға ықпалын тигізетін тәуелсіз қаржылық бақылау жүйесін құруға бағытталган. Егер Қазақстан ... ... ... ... ... қазіргі заңы мен басқа да заң актілерінен бөлек халықаралық келісімшарттармен және келісімдермен жүзеге асыруға бет бұрса, онда халықаралық ... мен ... ... ... ... ... ... актіде аудиттің сыйымды анықтамасы берілген, оны өткізу (жүргізу) және ... ... да ... және ... беру ... ... ... белгіленген. Аудиторлық ұйымдар мен тәуелсіз аудиторлардың функциялары мен ... ... ... міндеттері және жауапкершілік деңгейлері қалыптастырылады. Бұл заңның нормалары меншік түрлері мен қызмет салаларына қарамастан ... ... ... ... қатысты республикамыздың барлық территориясында қолданылады. Онда келісімшарт негіздеріне қарай аудитор мен клиенттің арасындағы қарым-қатынас, сондай-ақ аудитордың өз ... және кез ... ... ... ... ... тәуелсіздігі жеткілікті дәрежеде ашып көрсетіледі. Тапсырыс берушіге (клиент) аудиторларды (аудиторлық фирмаларды) қалауына қарай еркін таңдауына ... ... Ол, ... ... ... ... тексеру үшін шетелдік аудиторлар мен аудиторлық фирмаларды шақыруға құқы бар. Аудиторларға ұсынылатын мәліметтер мен құжаттамалардың анықтығы және шынайылығына тексерілетін шаруашылық ... ... ... ... береді.
Аудиторлық қызмет көрсетудің ұйымдастыру формалары.
ұғымына Республикалық және ... ... ... ... ... мен тәуелсіз аудиторлар кіреді. Қазақстан Республикасының заңға сәйкес Республикалық аудиторлар палатасы тәуелсіз , қоғамдық, коммерциялық кәсіби, өзін-өзі басқаратын және ... ... ұйым ... ... Аудиторлар палатасы аудиторларды, аудиторлық ұйымдарды ерікті негізде біріктіреді және мүшелік жарналар мен ... ... ... ... ... өзге де ... ... қаржыландырылады.
Аудиторлық ұйымның құрамындағы аудиторлардың саны кемінде екі адамнан құралуға ... Оның ... ... ... және ... аудиторлық ұйымдарға тиесілі үлес кемінде 51% болуға тиіс.
Аудиторлардың республикалық және территориялық палаталары аудит процедурасын біріздендіруге (унификация), жетілдіруге және ... ... ... керек. Аудит, бухгалтерлік есеп және экономикалық талдау салаларындағы стандарттар мен ұсыныстарды сараптаумен қатар олар аудиторлық фирмалар мен ... ... ... функциясын орындайды, олардың қоғамдық этикалық нормаларын анықтайды, аудиторлардың біліктілігін ... ... ... ... ... аудиторлық фирмалар мен аудиторларды нормативті құжаттармен қамтамасыз ету, оларға аудиторлық істі ... ... ... көмек көрсету бойынша шараларды қарастырады.
Нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... қарқынын жеделдетіп, олардың жұмыс әдістерін жетілдіру аса маңызды. Бұл өндіріс пен шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін басқарудың ... ... ... ... шешудегі дәрменсіздіктерді жылдам еңсеруге мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасында аудиттің пайда ... мен ... ... ... БТБ ... басқармасы) жанынан шаруашылық ... ... топ ... 1989 ... ... ... ... оның негізінде 1990 жылдың 15-ші ақпанындағы ҚазССР Министрлер Кеңесінің №60 қаулысына сәйкес ... ... ... ... аумақтық бөлімдерімен атты шаруашылық есептегі аудиторлық орталық қүрылды. 1992 ... бұл ... жеке ... ... ұйымдарға аудиторлық қызмет көрсететін аса ірі дербес акционерлік компанияға айналды.
1993 жылдың 18-ші қазанында Жоғарғы Кеңес бірінші заңын қабылдады, ал 1994 ... 6-шы ... ... аудиторлардың 1 съезінде аудиторлар палатасының Жарғысы тіркеуден өтті. Қазіргі уақытта елімізде 100-ден ... ... ... мен ... астам маман жұмыс істейтін тәуелсіз жеке кәсіпорындар әрекет етеді. Келешекте аудиторлық істің ... ... ... арта ... ... ... Палатасының есебі бойынша еліміздегі аудиторлық қызметпен айналысатын қызметкерлердің саны шамамен 30 ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасқа сәйкесетін нормативті-құқықтық ... ... ... ... келешекте дамуын дұрыс анықтауға және біздің елімізге аса ірі ... ... ... ... келуіне ықпалын тигізеді.
Қазақстан Республикасының заңында ашық үлгідегі акционерлік қоғамды, ... ... пен ... ... ... кез келген ұйымдық-құқықтық формада аудиторлық қызметті жүзеге асыру үшін құрылған коммерциялық ұйымдар ретінде ұғылатын аудиторлық ұйымдарға ... ... ... ... құру ... ... ... әр түрлі формаларын мынадай түрде мақсатқа лайықты пайдалану:
* шетелдік аудиторлық фирмалардың өкілдіктерін;
* біріккен аудиторлық ... ... ... мен ... шағын жеке меншік және жеке кәсіпорындар;
* жеке-дара аудит және кеңесберу.
Аудиторлық ұйымдардың іс-тәжірибесін талдау олардың ... ... ... және ... ... ... әр ... салалардағы кәсіпорындармен өзара байланысының формаларын анықтауға мүмкіндік береді.
Аудиторлық қызмет дегеніміз ... мен ... ... ... ... аудитін жүргізу жөніндегі кәсіпкерлік қызметі.
Аудиторлар мен аудиторлық ... өз ... ... ... қаржылық есептілік аудитінен басқа мынадай:
- бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, қалпына келтіру және ... ... және ... есептіліктер жасау;
- салықтық жоспарлау, бюджетке төленетін міндетті төлемдерді ... ... ... ... қаржы - шаруашылық қызметті талдау;
- қаржы, салық, банк және өзге де ... ... ... ... ... беру және ақпараттық қызмет көрсету;
- қосымша кәсіби білім ретінде ... ... ... ... аудитке және қаржы - шаруашылық қызметке талдау жасауға оқыту;
- ... ... ... ... есепті автоматтандыру жөнінде ұсынымдар жасау, автоматтандырылған есеп жүргізуді оқыту;
- бухгалтерлік есеп, салық салу, шаруашылық құқық бойынша ғылыми ... ... ... ... мен ұсынымдар шығару;
- бизнесті бағалау;
- бағалау қызметі;
- бағалы қағаздар рыногындағы қызмет;
- адвокаттық қызметпен байланысты емес заң қызметтерін көрсету жөнінде қызметтер ... ... ... ... заңдарына сәйкес осы тармақта көзделген жекелеген қызмет түрлерін көрсету тиісті лицензия алуды қажет етсе, ... мен ... ... осындай лицензиясыз бұл қызметтерді көрсетуге құқығы жоқ.
Аудит Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген талаптарға сәйкес қаржылық есептіліктің дұрыс және ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың қаржылық есептілігін тексеру болып табылады.
2Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және аудитінің ұлттық жүйесінің қалыптасуы мен даму ... ... ... бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесін дамыту жағдайын талдау
Бухгалтерлік есепке тән әдістерді, арнайы қолданбалы элементтердің маңызы мен мақсатын терең ... ... ... ... ... ... біздер қарапайым, түсінікті тілмен сөйлесе білуіміз керек. Бухгалтерлік есеп жүйесінде көптеген күрделі және осы ... тән ... ... ... ... ... ... заманында бухгалтерлік есепті деп те атайды.
Бухгалтерлік есеп қандай да болмасын ұйымдар құрылғаннан бастап үздіксіз хронологиялық тәртіппен шаруашылық фактілерін ... ... ... ... ... ... есеп тек ... өлшеммен жүргізіледі. Яғни натуралды және еңбек өлшемдері ақшалай өлшемге айналдырылады.
Бухгалтерлік ақпараттық жүйе қаржылық және ... ... ... бөлінеді. Қаржылық есепті - сыртқы есеп деп, ал басқарушылық есепті - ішкі есеп деп те атайды.
Шаруашылық қызметті бағалау
Құжаттау ... ... ... ... бағалау
Қаржы-лық есеп
Өндірістікесеп счеттары
Бюджеттеу
Статистика
Ақпараттар құрамы
Басқарушылық есеп
Бухгалтерлік есеп
Сурет 3. Қазіргі бухгалтерлік есеп жүйесінің құрылымы
Осы кезеңдегі жалпы есеп жүйесінің құрылымы 3-суретте берілген.
Оған сай ... есеп ... ... ақпараттардан және жалпы жинақталған басқа да ақпараттардан ... Егер ... есеп ... ... жақтардың мүддесін қанағаттандырмаған жағдайда, онда бухгалтерлік есептің қажеттілігі де ... ... ... ... ... екі ... ... 1) сыртқы пайдаланушылардың мүддесіне арналған ұйымдардың қаржылық қызметі жағдайын бағалауға ... ... ... ... 2) ішкі ... ... ... ұйымдардың шаруашылық қызметін талдау мен бағалауға қызмет ететін басқарушылық есеп.
ҚЕ 2 ХС бойынша қысқа мерзімді ... ... 2 ҰС 2008 ... 1- ші ... бастап қолданысқа енгізілді. Бұл туралы Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің 21.06.2007 жылғы №217 ... 2- ... ... ... ... ... әрі - ҚЕ 2 ҰС ), ... ҚЕ 2 ҰС -ын алғаш қолданатын компанияларға қойылатын талаптар және іс-әрекеттердің тәртібі айқындалды. Осындай талаптардың бірі ҚЕ 2 ҰС-на өту ... кіру ... ... ... ... ... осы ... бухгалтерлері ҚБЕС-нан ҚЕ 2 ҰС-на өту үшін белгілі бір механизмді ... ... ... ҚЕ 2 ... көшу ... ең басты рөлді трансформация атқарады, бұл халықаралық ережелер (немесе басқа да бухгалтерлік ... ... есеп ... ... қайта топтауды білдіретін арнайы алгоритм. Трансформация - бір нәрсенің түрінің, ... ... ... ... ... ... өзгеруі [5].
Трансформацияның ең басты кезеңі қайта жіктеу болып табылады, бұның мәні ... ... ... түзету және қайта жіктеу. Сонымен қатар бұл процедура мына процедуралардан тұрады:
* өзгертулерді анықтау;
* трансформациялық айырмашылықтарды көшіру;
* ұлттық валютадағы есептік трасформацияны ... ... ... ... ... ... процесте экономикалық ортадағы валютаға қатысты кәсіпорынның алатын табысын сипаттайтын функционалды - валютаны анықтау аса маңызды. Ұлттық ... ... ... ... ... ... (компания орналасқан мемлекет) бірінен екіншісіне есептіліктің қайта жіктелген барлық баптары қайта есептеледі (базистік мемлекетке). ... ... ... ... қайта есептеледі, ал басқа есептеулер жылдық орташа салмақтандырылған құнмен жүргізіледі. Кіріс және ... ... мен ... ... бөлінбеген табыстықайта есептеу үшін жылдық орташа бағамның әр келкі болуынаалып келетін ... ... ... ... ... шығарылады.
Трансформация процесін бастамас бұрын, бухгалтер жұмыс көлемін өлшеп және бағалап алуы қажет. Бұл ... өз ... ... ... бола ма немесе басқа тараптағы ұйымның қызмет көрсетуіне сүйену керек пе, соған байланысты шешім қабылдауға мүмкіндік береді. ҚЕ 2 ҰС -на ... 2013 ... 1 ... ... балансын құрастыру үшін А-қосымшасында берілген Сауда үйі>> ЖШС-нің 2012 жылғы 31 ... ... ... ... мысал ретінде қарастырайық.
Трансформациялауды бірінші қысқа мерзімді активтерден бастайық. Біздің жағдайда олар , , және .
... үйі>> ... 2012 ... 31 ... ақша ... және ақша ... баламаларының 93 581 706,0 теңге, қысқа мерзімді дебеторлық берешектің 118 110 684,0 ... ... 483 319 845,0 ... және өзге ... ... ... 20 110 438,0 теңге мөлшердегі қалдықтары бар. Ол үшін 3-кестені құрамыз.
Кесте 3
Қысқа мерзімді активтердің құрамына кіретін элементтер
... ... ... ... ... ... 137 193,0
2.
Орталық кассадағы қалған ақша
1 090 465,0
3.
Сауда ... ... ... 354 ... 581 ... ... мен ... берешегі
17 209 567,0
5.
Есеп беруші түлғаның берешегі
208 087,0
6.
Мойындалған талаптар бойынша берешек
69 706 754,0
7.
Даулы талаптар бойынша ... 986 ... 110 ... және ... 904 ... арналған тауарлар
135 649 876,0
10.
Аяқталмаған өндіріс
256 765 145,0
Барлығы
483 319 845,0
11.
Алдын ала төленген шығыстар немесе жазылуы бойынша алдыңғы кезең ... 632 ... ... ... ... үшін ... ... 477 546,0
Барлығы
20 110 538,0
ҚЕ 2 ҰС талаптарына сәйкес ақша қаражаты - бұл ... ақша ... және ... етілгенге дейінгі депозиттер. Касса деп сондай-ақ компанияның есеп айырысу және валюта шотын айтады. Яғни ақша қаражатына неғұрлым өтімді активтер ... ... ... ақша ... есеп ... және ... шотындағы ақша толығымен ақша қаражаты түсінігіне сай келеді. Ақша ... ... ... олар ... өтеу ... ... алынған сәттен бастап) үш айдан аспайтын және іс жүзінде тәуекелсіз ... ... ... ... ... ... (мысалы, мерзімі 3 айдан аспайтын мемлекеттік облигациялар) енгізілуі мүмкін. Мұндай ақша баламалары әділ құны бойынша бағалануға және ... ... ... ... ҚЕ 2 ҰС ... ақша ... және олардың баламаларын бағалау бұрын қолданыста болған ұлттық стандарттар бойынша осыған ұқсас ... ... ... ... ... сондықтан қайта бағалау жүргізу талап етілмейді.Есеп саясатына ақша қаражаты құрамындағы (олар ... ... ... ... ... ... өтімді) активтерді тануға қатысты өзгерістер енгізу қажет.
2008 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген жаңа төрт мәнді белгісі бар ... ... ... ... әрі - ... жаңа үлгілік жоспары) ақша қаражатын есепке алу үшін 1000- кіші бөлімінің ішінен шоттардың ... ... ... тобы;
1020- тобы;
1030- тобы;
1040- тобы;
1050- тобы;
1060- тобы.
Кесте 4
Ақша қалдықтарын төрт ... ... бар ... ... ... ... Орталық кассадағы теңгемен салынған ақша қаражаты
451
1 090 465,0
1012 Орталық кассадағы АҚШ долларымен салынған ақша ... ... ... ... ... салынған ақша қаражаты
451
12 687 456,0
1014 2-сауда залының кассасындағы теңгемен салынған ақша қаражаты
451
16 666 592,0
1021 Инкассатордағы ... ақша ... ... есеп ... ... 137 ... АҚШ долларымен валюта шоты
431
-
1051 Депозиттегі теңгемен ақша қаражаты /1-депозит
424
-
1052 Депозиттегі АҚШ долларымен ақша қаражаты /2-депозит
424
-
1281 Мерзімді ... ... ... ... 3 ... ... ... депозиттерді есепке алу үшін 1280- тобы арналған. Компания оларға төрт мәнді белгі қоя ... әр ... ... ... қажетті 4-кестеге сәйкес синтетикалық шоттар (валюталардың түрлері, шоттардың түрлері бойынша және т.б.) ... ... ... берешек құрамына тек сауда берешектері, яғни сатып алушылар мен тапсырысшылардың берешектері кіреді. Өзге дебиторлық берешектер өз ... ... да ... ... активтер болып табылады. Мұндай активтердің құрамына сондай-ақ есеп беруші тұлғаның ... ... ... ... берешек және т.б. кіреді. Осылайша, ҚЕ 2 ҰС -на сәйкес дебиторлық берешекке есептелуі қажет және сәйкесінше ... ... ... ... көрініс табуы қажет. Жоғарыда қарастырылғандай, қысқа мерзімді дебиторлық берешек құрамына тек қысқа мерзімді (өтеу ... 12 айға ... ... ... (сатып алушылар мен тапсырысшылар) жатқызылуы қажет. Сатып ... мен ... ... ... ... ... ... талдауға жатады. Әлемдік тәжірибеде күмәнді қарыздар бойынша резервтерді қалыптастыру ретінде екі әдіс: өтеу мерзімі ... және сату ... ... ... ... Күмәнді қарыздар бойынша резерв дебиторлық берешектің өзінің есебінің шотына контршот ... ... ... ... ... ... баланста бұл шоттар және дебиторлық берешектің шамасы керсетіледі. Мысалы, компания дебиторлық берешектің (17 209 567,0 ... ) 10%-ті ... ... деп ... яғни 1 720 956,7 ... Және осы ... резерв көрсетуге болады. Сондай-ақ, трансформация кезінде ол өткен жылдың бөлінбеген пайдасы/залалы ... ... ... ... ... Бұрын қолданылған стандарттар бойынша өзге дебиторлық берешекті бағалау және мойындау тәртібі ҚЕ 2 ҰС бойынша бағалау мен ... ... еш ... жоқ. ... бұл ... ... ... қажеті жоқ. Жеткізушілермен мойындалған талаптар, оларды қайтарып алу кепілдігі болмағандықтан, компанияның ... ... ... ... ... есеп ... ... қарыздарға резервін есептеу әдісін (өтеу мерзімі және сату шамасы бойынша) ескеруі қажет
1200- кіші бөлімнің ішінен шоттардың мынадай топтары көзделеді:
1210- ... ... ... ... ... ... тобы;
1280- тобы;
1290- тобы.
Компания оларға төрт мәнді белгі қоя отырып, әр топтың құрамында ... ... ... ... ашуы ... Ақша ... ... 5- кестеге сәйкес болады.
Кесте 5
Ақша қалдықтарын төрт мәнді белгісі бар шоттар жоспарына ауыстыру
Д-т
К-т
Сомасы, теңге
1211 Сатып алушылар мен тапсырысшылардың ... ... ... ... 209 567,0
311 Күмәнді талаптар бойынша резервтер
1291 Күмәнді талаптар бойынша резерв
1 720 ... ... сома ... ... ... мерзімді берешегі
333/1 Қызметкерлер мен басқа да тұлғалардың берешегі /Есептілікке сома ... ... ... ... Мойындалмаған талаптар бойынша өзге қысқа мерзімді дебиторлық берешек
334/1 Өзге дебиторлық берешек/Мойындалмаған талаптар бойынша берешек
69 706 754,0
5- кестеге ... ... бабы ... ... ... ... резерві 15 488 610,3 (17 209 567,0 - 1 720 956,7) ... ... ... ... алушылар мен тапсырысшылар бойынша жинақталған сальдо сауда ретінде көрсетілуі қажет. Күмәнді қарыздар бойынша бұрын құрылған резерв есебінен дебиторлық берешекті есептен ... ... ... ... өтіп ... ... ... бұрынғы құнға мерзімі өткен кезде көрсетілетін болады. 1251 және 1281 шоттар бойынша сальдо ... ... ... ... ... 2 ... ... есебі бөлімінде бұрын қолданылған 7 ҚБЕС-нан еш айырмашылығы жоқ. ҚЕ 2 Ұ -на ... ... - бұл ...
* ... ... кезінде сату үшін арналған;
* өндіріс процесі кезінде осындай сатуға, немесе;
* өндіріс процесі кезінде немесе қызмет көрсету кезінде қолдану үшін ... ... және ... ... ... - бұл ... болашақ экономикалық пайда күтілетін, өткен оқиғалар нәтижесінде компания бақылай алатын:
а) активтермен байланысты болашақ экономикалық пайда түсімінің ықтималдығы бар;
б) құн сенімді өлшенуі ... ... ... еске ... және ... ... ... қолдану үшін арналған активтер болып табылады; тауарлар қарапайым қызмет кезінде болашақта ... сату үшін ... ... ... өнім және аяқталмаған өндіріс компания қызметінің нәтижесі болып табылады және қарапайым ... үшін ... ... ... ... ... ... барлық активтер ҚБЕС негізінде ҚЕ 2 ҰС-на сәйкес мойындалған ... ... ҚБЕС ... ... баланстың басқа баптарының құрамына ҚЕ 2 ҰС бойынша қорлар құрамына кіруі мүмкін ... ... ҚЕ 2 ... ... ... ... екі шаманың азы бойынша өлшеуі қажет: аяқтау және өткізуге мүмкін шығындарды шегергендегі өзіндік құн және сату ... Бұл ... ... принципіне сәйкес баланстағы активтердің көлемін өсіруге болмайды. Қорлардың өзіндік құнының құрамына ... ... ... ... ... ... және ағымдағы жағдайына дейін дайындау және қазіргі орналасқан жеріне дейін қорларды жеткізу мақсатында өндірілген өзге шығындар ... ... ... сонымен қоса әрбір есептік кезеңде қорлардың құнсыздануының болған-болмағанын, яғни қорлардың құрамындағы ... ... ... ... ... бұзылу, ескіру немесе сату бағасының төмендеуі есебінен болуы мүмкін) анықтауы қажет. Қорлар бабының (немесе бап ... ... ... жағдайда, стандарт компанияның қорларды аяқтау және өткізуге шығынды шегеріп тастағандағы сату бағасы бойынша өлшеуді және құнсызданудан залалды мойындауды ... ҚБЕС ... да ... ... азы ... есеп ... бірақ іс жүзінде ұйым қорларының қайта бағалануы жүргізілмеді. Өткізудің таза құны - бұл ... ... ... алу мүмкін құн. Өткізудің таза құнын сарапшыларды тарту арқылы анықтауға болады, ол мүмкін ... ... ... құны ... ... ... арқылы мүмкін болады. Өткізудің таза құны активтерді сатуға дайындауда мүмкін болатын шығын өлшеміне (мысалы, орап-буу, ... ... ... және ... да ... шығындар) азаяды. Кәсіпорынмен шығарылатын өнімнің нарықтық құны төмендеді, бірақ өзіндік құн оны сатудың ... ... ... ... Осы ... көріп отырғандай, дайын өнім де, аяқталмаған өндіріс те арзандатуға жатпайды. Бірақ та сатуға арналған тауарлардың бір ... ... және ... ... ұшырады, сондықтан оны өзіндік құнына да сатуға болмайды [6].
Жаңа шоттардың ... ... ... ... үшін 1300- кіші ... ... ... топтары қарастырылған:
1310- тобы;
1320- тобы;
1330- тобы;
1340- тобы;
1350- тобы;
1360- тобы.
Әрбір топтың құрамында компания қорлардың түрлері бойынша оған төртінші ... қою ... ... ... ... ашуы ... Бұрын қолданылған шоттардың жоспары және жаңа шоттар үлгісі сәйкесетіндігін ... ... ... есептен шығару бойынша резервтерден басқасы. Осындай шот шоттар жүйесінде болмады. Ол ... ... және ... ... ... ... бұзылуға немесе моральды ескіруге байланысты сатудың таза құнына дейін төмендетумен байланысты ... ... үшін ... ... шоты ... ... шотына контршот болып табылады (яғни баланста қорлардың құнын көрсету кезінде оның шамасы сәйкес қорлар құнынан ... ... ... ... ақша ... ... үшін 2.10 кестені құрамыз.
Кесте 6
Ақша қалдықтарын төрт мәнді сандық белгі қойылған шоттар жоспарына ауыстыру
Д-т
К-т
Сомасы, теңге
1311 Шикізат және ... 904 ... ... ... ... фабрикаттар
202
-
1313 Отын
203
-
1314 Ыдыс
204
-
1315 Қосалқы бөлшектер
205
-
1316 Өзге материалдар
207
-
1317 ... ... ... ... ... ... ... арналған тауарлар
222
135 649 876,0
1341 Аяқталмаған өндіріс
211
256 765 145,0
687 Өзге есептеулер/Қорларды есептен шығаруға резерв
1361 Қорларды есептен шығаруға резерв
162 900,0
Көбіне қысқа мерзімді ... ... ... ... табылатын активтер (тәртіп бойынша, есептік күннен кейін 12 ай ... ... ... ... ... шығарылатын болады) жатқызылады және ағымдағы активтер бөлімінде басқа баптар құрамына қосыла алмайды. ҚЕ 2 ҰС-на сәйкес ұқсас баптарды тану ... ... үшін ... тану ... ... ... қолдану нәтижесінде экономикалық пайданың түсімі күтілетіндігін;
* активтің құны сенімді анықталуы мүмкіндігін тексеру ... ... ала ... ... және ... жеткізу бойынша аванстар танудың жоғарыда көрсетілген өлшемдеріне жауап ...
* ... құны ... ... мүмкін;
* экономикалық пайда түсімі болатыны анық.
Қандай да бір себептерге байланысты өзінің міндеттерін орындай алмайтын жеткізушілерге ... ... ... алдын ала төленген шығыстар бойынша ережеден айырмашылықтар болуы мүмкін. Бұл жағдайда актив таныла алмайды және бөлінбеген пайдаға үмітсіз ... ... ... ... ... ... есептің өзге баптарында көрініс таппаған барлық қысқа мерзімді активтер өзге қысқа мерзімді активтер құрамында есепке алынуы мүмкін. Есеп ... ... ... өзге ... ... активтердің жекелеген түрлеріне қатысты қаржылық есептілікті дайындау және ... үшін ... ... нақты принциптер, негіздер, талаптар, ережелер және тәжірибе көрініс табуы тиіс.
Шоттардың жаңа үлгілік жоспарында өзге қысқа мерзімді активтер ... алу үшін ... ... ... 1600-шоттар тобы кезделген:
1610- тобы;
1620- тобы;
1630- тобы.
Компания әрбір топтың құрамында өзіне ... ... ... аша отырып, оларға төрт мәнді сандық белгі қоюға тиіс.
ҚЕ 2 ХС ... ұзақ ... ... ... ... ЖШС ... активтерінің елеулі бөлігін құрайды, сондықтан негізгі құралдар есебінің толықтық және шынайылық принциптерін сақтау кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... ... етеді.
ҚЕ 2 ҰС-ның 16- бөлімінде негізгі құралдарға келесідей анықтама ... ... ... үш ... белгі айырықшаланады:
* материалдық нысанының болуы;
* кәсіпорынның қалыпты қызмет процесінде мақсатты сипатының ... ... үшін ... ... ұзақ ... (кем дегенде бір айналымнан артық).
ҚЕ 2 ҰС-ның 1-параграфы 3-тармағы 1-тармақшасына сәйкес актив - бұл өткен оқиғалар нәтижесінде ... ... алу ... ... ... жеке ... бақыланатын ресурс.
Осылайша, ұлттық стандарттар принциптеріне сәйкес кәсіпорын ... ... ... ... пайда алатынын жоғары деңгейдегі ықтималдылығын бекітуге болатын жағдайда негізгі құралдардың объектісі актив ретінде танылады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... алу ұйымның:
* активке байланысты игілік алатынына;
* өз мойнына сәйкесінше тәуекелдерді алатынына қатысты анықтылығын білдіреді.
Егер актив экономикалық пайда әкелмейтін болса, онда оны ... ... ... шығындар есепті кезең шығыстарына есептен шығарылады.
Халықаралық стандарттарда және ҚЕ 2 ҰС-нда активті қолданудан болашақ ... ... алу ... ... 6- ҚБЕС ... негізгі құралдар объектілерін тану принциптері бойынша негізгі айырмашылық ... осы ... ... 2 ҰС ... ... анықтамасына және өлшемдеріне сәйкес келетін негізгі құралдардың объектілері бар ... ... ... ... Тек тану ... сәйкес келмейтін баптарды ғана талдайтын боламыз.
ҚЕ 2 ҰС-ның 280-параграфы 616-тармағына сәйкес субъект ұзақ мерзімді активті (негізгі ... ... емес ... және ... ... ... және ... қызметке инвестицияларды қоса алғанда) сату үшін арналған деп жіктейді, егер оның баланстық құны ... ... ... емес ... орны сату ... ... үшін:
* актив оның бүгінгі жай-күйінде және осындай активтерді ... ... тек ... ... тез ... ... дайын болуы тиіс;
* оның ықтималдылығы жоғары болуы тиіс, және субъект активті сатуға арналған актив ретінде жіктелген ... ... бір жыл ... ... сатуды аяқтауға тырысуы тиіс.
Кәсіпорын ұзақ мерзімді активті баланстық құнның неғұрлым аз мәні және сатуға кеткен шығыстарды шегеріп тастағандағы әділ құны ... ... ... ұзақ ... ... ... арналған ретінде жіктелуі кезінде оның амортизацияланбайтынын баса айта кеткен жөн.
Ереже бойынша, амортизацияның бұл әдісін қолдану, пайдалану кезінде компанияның өндіріс ... ... ... ... ... үшін тиімді.
Активтің амортизациясы актив қолдау үшін мүмкін болған ... ... ... және егер ... ... бір ... ... қолданылмаған болса, ол істен шыққанға дейін есептелуін жалғастырады.
Айтылғандарға ... 16- ... ... ... ... (ІАS) ... бойынша әдістемелік құралдарда көрсетілген, сондай-ақ ҚЕ 2 ҰС-на көшу ... ... ... өте ... ... ... болады: тамыз айында ұйым құруы және құрастырылуы қыркүйек айында жүргізілген жаңа технологиялар ... алды деп ... ... ... осы ... ... істеуге үйрету үшін үш айлық оқыту курстарына жіберілді, бұл уақытта жабдық іске қосылмады. Жаңа технологиялар іске қараша айында қосылды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... болады, яғни жабдық қолдану үшін мүмкін болған сәттен босатылады.
ҚЕ 2 ҰС-ның ... ... ... бөлу ... жойылу құны, тиімді пайдалану мерзімі және қолданылатын амортизация әдісі кәсіпорынмен кемінде әрбір есептік ... ... ... Егер ... ... ... активтен алынатын болашақ экономикалық пайданы қолданудан күтілетін сипаттамасында елеулі өзгерістер көрініс табатын жағдайда, субъект сәйкесінше ... ... ... тис. 6- ... жыл ... ... әдісін қарастыру көзделмеген.
Стандарттың ережесінде қолданылатын амортизация әдісінің активтен алынатын компания пайдаланатын болашақ экономикалық ... ... ... ... ... деп ... 6- ... мұндай нақты және парасатты анықтама болған жоқ.
Айтылғандарға байланысты негізгі құралдарды тәртіп бойынша кәсіпорын қолдану үшін емес, оларға салынған ... ... алу үшін ... ... қоса ... ... ... негізгі құралдардың құндылығының мәні сол, олар пайданы тудыруы (табыс табуы) мүмкін. Егер активтер пайда әкелмейтін болса, кәсіпорынның қаржылық ... ... ... құралдар ретінде көрсетудің мәні жоқ [7].
Осылайша, қарастырылған жағдайда халықаралық стандарттың және ҚЕ 2 ҰС-ның келесідей ережелерін қолдануға ... егер ... ... ... ... ... онда оны сатып алуға кеткен шығыстар есептік кезеңнің ... ... ... бұл ... ... келесідей сұрақтар туындайды: кәсіпорын оларды ұзақ мерзім қолдануды жоспарлайтын ... ... ... сақтауды бақылауды және талдамалы есебін қалай ұйымдастыру керек?
Кәсіпорын есеп жүргізу мақсаты және сақтауды ... үшін ... ... ... ... ... есебін жүргізу;
* оларды материалды-жауапкершілікті тұлғаларға есептілікке жатқызу;
* қолданылып жүрген ішкі бақылау жүйесін нақтылау үшін жоспарлы инвентаризация жүргізу.
Кәсіпорынның шаруашылық қажеттілігі үшін ... ұзақ ... ... ... ұсақ шаруашылық инвентарьдың есебіне қатысты бухгалтерлік қызметке есепке алуда біркелкі тәсілдеме таңдауға және оны кәсіпорынның есеп саясатында көрсетуге ... ... ... ұсақ ... ... және құралдарды бөлімінде есепке алмауға шешім қабылдады, өйткені оларды қолданудан болашақ экономикалық пайда түсу күтілмейді.
Бұл жағдайда ... ... ҚЕ 2 ҰС ... ... анықтамасына сәйкес келмейтіндіктен, кәсіпорын балансынан есептен шығаруы және баланстан тыс шотқа жатқызуы керек.
Біз ҚЕ 2 ҰС ... ... ... және ... ... келмейтін негізгі құралдардың ұқсас баптарын қарастырдық, және ... ж. ... ... ... үшін ... негізгі түзетулер анықталады.
ҚЕ 2 ҰС бірінші қолдану нәтижесінде туындаған барлық ... ... ... ... назар аудару қажет.ҚЕ 2 ҰС ережелеріне сай алғашқы танудан кейін кәсіпорын ... ... ... өлшеуді келесі үлгілердің бірі арқылы жүзеге асырады:
* жинақталған амортизация сомасын және құнсызданудан жинақталған залалдарды игергендегі оның өзіндік құны бойынша;
* ... ... ... ... ... құн бойынша есептің үлгісі бойынша.
Егер кәсіпорын қайта бағалау бойынша есептің үлгісін таңдаса, онда ол 16- ҚЕХС-на (ІАS) сәйкес ақпаратты ашып ... және ... ... ... яғни ... халықаралық стандарттың қаржылық есебі ережелеріне жүгінуі керек.
ҚЕ 2 ҰС әзірлеу үшін негізі болып халықаралық ... ... ... ... ... ХҚЕС на ... ... ережелерімен қатар құнсызданудың әсерінен жинақталған залал және амортизацияны шегеріп тастағандағы қайта бағалау ... оның әділ құны ... ... ... ... ... бағаланған құны бойынша есепке алу қажет болған кезде балама тәсілдеме рұқсат етіледі.
ХҚЕС-на және ҚЕ 2 ... ... ... ... ... ... тәсіл табылады, өйткені ол компанияның негізгі құралдарының шынайы құны туралы білгісі келетін қаржылық есепті қолданушылардың (меншік иелерінің) қызығушылығына жауап береді.
Әділ ... ... ... ... ... нарықтық экономикалық құны оны құру немесе сатып ... ... ... ... ... иесі алуы мүмкін әлеуметтік кіріске байланысты екендігі табылады. Халықаралық стандарттарда қарастырылғандай, жұмыс істеп тұрған кәсіпорынның активтерінің әділ (қайта ... ... ... бағалаушы анықтауы қажет. Айтылғандарға байланысты бүгінгі күні әр түрлі бағалаушылармен әділ ... ... ... оның ... екі ... одан да көп рет ... ... мүмкін.
Нарықтық құн туралы ақпараттың болмауы көлік және ... ... ... себептеріне байланысты немесе осы активтерді сатудың сиректігі себептеріне байланысты, және олар тозу есебін қоса алғанда, олардың ... ... құны ... ... 2 ... ... ... құралдар есебі бойынша принциптерді де қысқаша қарастырамыз. Ұлттық стандартта 16-ҚЕХС-ндағы сияқты негізгі құралдардың объектісінің амортизацияланатын құны тиімді ... ... ... ... ... есептен шығарылуы тиіс деп анықталды. Негізгі құралдардың амортизациясы ... ... ... қолдану мүмкін бола бастаған айдан бастап есептеледі және актив толық амортизацияланған немесе істен шыққан сәттен бастап тоқтатылады.
Негізгі ... ... ... ... ... пайдаланудың тоқтауы немесе тұрып қалу негізінде тоқтатылуға тиіс емес екендігін атап айту қажет. ҚЕ 2 ... ... ... келесі әдістердің бірін қолдану арқылы есептеледі:
* тікелей желілі әдіс. Егер объектінің құны барлық пайдалану мерзімі ... ... ... ... ... ... ... бойынша ғимарат және құрылыстар үшін қолданылады;
* азаймалы қалдық әдісі. Негізінен қызметтің алғашқы жылдарында ерекше белсенді қолданылатын және ... ... ... ... ... ... құралдардың объектілері үшін қолданылады;
* өнімнің (өндірістік) бірлігі әдісі, амортизацияны есептеу өндіріс көлеміне тәуелді болады.
ҚЕ 2 ... көшу есеп ... ... және ... ... ... ауысуынан басталады. ҚЕ 2 ҰС-да берілген принциптерге сәйкес кәсіпорынның есеп саясатындағы ережелерді ... ... ... ұлттық стандартына көшу кезінде алғашқы және негізгі қадам болып табылады және өзінің құрамына жоғарыда қарастырылған ережелерді қосуы тиіс
Жаңа төрт ... ... ... ... ... ... және ... амортизацияларын есепке алу үшін атаулары бірдей 2410 және ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтер үшін 1510-шоттар тобы көзделген. Компания осы топтың құрамында ... ... ... ... ... ... ... ашып, оларға төрт мәннен тұратын белгі қоюға тиіс.
Барлық биологиялық активтер 125- ... ... ... бабы ауыл ... ... байланысты биологиялық активтерді есепке алуға ғана арналған.
Ауыл шаруашылығы өнімін немесе сату үшін қосымша биологиялық ... алу ... ... ... трансформациясын басқаруға бағытталған қызмет ауыл шаруашылығы қызметі болып табылады.
ЖШС ауыл шаруашылығы қызметін жүзеге асырмайтындықтан, осы активтерді 41- ... (ІАS) ... ... ... және балансының бабы бойынша көрсетудің қажеті жоқ. Олар ҚЕ 2 ... 16- ... ... қолданылатын негізгі құралдардың өзге түрлерінің бірі ретінде қарастырылуы тиіс.
Биологиялық активтердің көрсетілген әрбір ... ... ... ... және тану ... ... ... отырып, мынадай нәтижеге қол жеткіземіз. Офисті сәндейтін бөлме өсімдіктері болашақтағы экономикалық пайдалар ағынына негіз бола ... ... олар 2012 ... ... ... ... тиіс. Фирманың аумағына отырғызылған көпжылдық өсімдіктер (егер болса) өткен жылдардың бөлінбеген табысына/залалына жатқызылады.
Материалдық емес ... ... ... ҚЕ 2 ... ... ... ... кіру балансындағы материалдық актив ретінде тану өлшемдеріне ... ... ... ... зерделеуден бастаған жөн. Ұлттық стандарт физикалық нысаны жоқ бірегейлендірілген монетарлық емес ... ... ... емес активтің дәл айқындамасын береді. Бірегейлендіру мынаны білдіреді, актив:
* бөлінетін болып табылады, яғни оны бөліп ... және ... ... ... ... ... ... тиісті шартқа немесе міндеттемеге сәйкес бөлек немесе бірге айырбастауға болады; немесе
* шарттық немесе ... ... ... ... ... ол осы ... беруге немесе субъектіден немесе басқа құқықтар мен міндеттемелерден бөліп алуға болатынына не болмайтынына байланысты емес.
Егер актив бірегейлендіру өлшемдерін қанағаттандыратын ... онда оның ... ... тану ... ... ... тест жүргізу қажет.
ҚЕ 2 ҰС-на сәйкес қаржылық есептілік элементтерін тану, егер ... ... ... кез ... ... ... пайданы алу немесе одан айрылып қалу ықтималдығы болса және нақты шығындар немесе баптың құны сенімді ... ... ... ... ... балансында көрсету процесін білдіреді. Материалдық емес активтерге қатысты сондай-ақ оларды тану кезінде де осы ... ... ... ... ... ... емес актив жұмыс істейтін, негізделген және экономикалық жағдайлар басшылығының ең жақсы есептік бағалауын білдіретін тиімді рұқсаттарды ... ... ... ... ... пайда алу ықтималдығын бағалауға тиіс. Болашақтағы экономикалық пайдалардың түсу ... ... ... үшін компания субъективті бағаны пайдаланатын болады.
Компанияның материалдық емес ... ... алу ... ... алу ... мен ақпараттық қызмет көрсету құны кіретін өзіндік құны бойынша бағаланды. Материалдық емес активтер ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құны бойынша есепке алынды.
Ұлттық қаржылық есеп стандартындағы 467-тармақта әрбір есептік күнге активтің құнсыздану ықтималдығын көрсететін кез ... ... ... керек деп керсетілгең яғни материалдық емес активті тану сәтінде оны кіру балансында әділ құны бойынша тану керек. Қолда бар ... емес ... ... ... құны бойынша бағаланғандықтан, ҚЕ 2 ҰС-на өткен сәтте оларды құнсыздануға байланысты тестен еткізген жөн, сондай-ақ активтердің әділ құнын белгілеу ... ... ... емес ... ... ... ... негізінде қол жеткізуге болады.
Стандарт материалдық емес активтердің құнын қайта ... кім және ... ... тиіс екендігін көрсетпейді, алайда қалыптасқан тәжірибеге қарағанда, сондай-ақ активтің нақты құнын айқындауға қатысты дұрыс емес ... ... жол ... ... осы жұмысты жүргізу үшін кәсіби бағалаушыларды тартуға кеңес беріледі.
Қосымша бағалаған кезде ... емес ... ... ... ... ... пайда болады (жаңа шоттар жоспары бойынша 543 шоты және 5430- ... ... ... ... ... құны бойынша пайдаланған кезде қосымша бағалау сомалары бөлінбеген пайда шотына есептен шығарылады. Бағасы ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, 562-шот пайдаланылады.
28- ҚБЕС-нан айырмашылығы сонда ҚЕ 2 ҰС материалдық емес активтерді бастапқы танығаннан кейін не ... ... ... ... не ... ... құнымен есепке алу моделі бойынша алдағы уақытта есепке алуды айқындайды.
Нақты жұмсалған шығындар бойынша есепке алу ... ... ... мен ... ... жинақталған залалды шегергеннен кейінгі нақты құны бойынша айқындалады.
Осы талап ҚЕ 2 ҰС-ның талаптарына сәйкес активтің құнсыздануының бар екендігін айқындау ... ... ... кезеңнің аяғында материалдық емес активтердің баланстық құнын қайта ... ... ... Бұл ... ... ... ... активтерді әділ бағалау туралы және тұтастай алғанда, компанияның шын мәніндегі қаржы жағдайы туралы мағлұмат ... ... ... ... ... емес ... есепке алудың қолданылатын моделі, сондай-ақ әрбір есептік күнге әділ құн бойынша материалдық емес активтерді көрсету жөніндегі ... ... ... ... қажет.
Материалдық емес активтерді қайта бағалау нәтижесінде пайда болған резерв сомаларын ҚЕ 2 ҰС ... ... ... ... ... кіру ... ... алу мақсатында амортизация есептегенде тиісті активтерді есепке алған кезде қолданылатын амортизация ставкалары бойынша бөлінбеген пайдаға ... жазу ... ... ... ... ... ... бастап жаңа баланстық құнды материалдық емес активтерді пайдаланудың тиімді мерзімі ішінде ... ... ... ... күнге материалдық емес активтердің пайдалы қызмет мерзімін қайта қарау қажет.
Шоттардың жаңа үлгілік жоспарының шоттарында материалдық емес ... ... ... ... алу үшін 2730- ... тобы ... ... емес активтердің амортизациясын есепке алу үшін 2740- шоттарының тобы, қайта бағалау нәтижелерін көрсету үшін 5430- тобының шоттары көзделген.
Міндеттемелер мен ... ... ... 31 ... жағдай бойынша ЖШС -нің балансында бабы бойынша 364 913 799,0 ... ... ... ... ... ... керсеткіштері болды.
Кесте 7
Қысқа мерзімді кредиторлық берешек бабының элементтері
ҚБЕС бойыншашоттың коды
Шоттың атауы
Сомасы (теңге)
671
Жеткізушілер мен мердігерлерге қысқа ... ... ... 014 ... төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек
500 987,0
683.1
Жалдау бойынша ұзақ мерзімді берешек
40 920 020,0
683.2
Қаржыландырылатын жалдау бойынша ... 866 ... ... қысқа мерзімді сыйақылар
29 212 711,0
687
Өзгелер
250 000,0
651
Қысқа мерзімді ... ... ... 913 ... ... көріп отырғандай, ЖШС ЖШС алдындағы қаржыландырылатын жалдау бойынша берешегі 3 866 мың теңгені құрайды. ... ... ... - 5 жыл ... қаржылық есеп стандарттарына (ҚЕ 2 ҰС) өткен кезде әрбір талдау бабы танудың айқындамалары мен өлшемдеріне ... ... үшін ... өтуі ... Ең ... ... бар міндеттемені өтеу нәтижесінде экономикалық пайдасы бар ресурстардың әкетілу ықтималдығы болғанда баланстағы міндеттемені таниды және осындай өтеудің мелшері дұрыс өлшенуі ... Өзге ... ... ... ... ... бар. ... бухгалтері осы берешекті басшылықтың қайырымдылық көмек керсету туралы шешімі негізінде балалар үйіне жалпы құны 250 мың теңге ... үш ... беру ... ... ... балалар үйіне өтеусіз беру экономикалық пайда әкелмейтіндіктен, қайырымдылық көмек бойынша міндеттеме ҚЕ 2 ҰС бойынша міндеттемелерді тану өлшемдеріне сай ... ... ... ЖШС ... бабы бойынша өзге кредиторлық берешектің 250 мың теңге мөлшеріндегі сомасын алып ... ... ... ҚЕ 2 ҰС-на сәйкес мынадай жағдайларда міндеттемені қысқа мерзімді ретінде жіктейді:
* субъект оны кәсіпорынның қалыпты операциялық циклі барысында ... ... ... ... ... ... мақсатында ұстап тұрады;
* субъект міндеттемені есептік кезеңнің аяғынан бастап ... он екі ай ... ... ... немесе
* субъект осы міндеттемені өтеуді есептік кезеңнің аяғынан бастап есептегенде, кем дегенде он екі айдан артық мерзімге қалдыруға ешбір құқығы жоқ. ... 2 ... ... ... кәсіпорын ағымдағы кредиторлық берешектен ұзақ мерзімді берешекке 86 мың теңге сомасына ... ... ... ... ... ... тиіс. ЖШС баланс бабының құрамында 150 мың теңге сомасында кепілдендірілген қысқа мерзімді міндеттемелер есепте бар. ... ... ... міндеттемелерге жатады. Шартты міндеттеме - бұл:
* бұрынғы оқиғалар нәтижесінде пайда болатын және оның болуы субъектінің ... ... ... ... бір ... бірнеше белгісіз оқиғалардың басталуымен немесе басталмауымен расталатын ықтимал міндеттеме;
* бұрынғы оқиғалар нәтижесінде пайда болған, ... ... ... ... ... ... үшін экономикалық пайданы қорытындылайтын ресурстардың шығып қалуы талап етілетін ықтималдық жоқ немесе міндеттеменің көлемі жеткілікті ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді шартты міндеттемелер бабының құрамында көрініс ... ... ... ... ... не ... мерзімі белгісіз міндеттемені білдіреді. Кепілдік міндеттемелер ... ... ... ... ... 150 мың ... ... кепілдік міндеттеме бойынша кредиторлық берешекті қайта жіктеген жөн. Қысқа ... ... ... құрамынан кепілдік міндеттемелер түзету жазбалары арқылы бағалау міндеттемелерінің құрамына көшіріледі. Қысқа мерзімді кредиторлық берешек, көп жағдайда, пайда болған күннен ... өтеу ... ... кезеңде әділ құнға жақын болады. Сирек жағдайда ғана қысқа ... ... әділ ... ... алу құнының едәуір айырмашылығы болады. Сонымен, ҚЕ 2 ҰС-на өткен кезде қысқа мерзімді кредиторлық берешек әдетте қайта бағаланбайды. ... ... ... ... ... ... ... қорытындылай отырып, талдауымыздың нәтижелерін 8-кестеде көрсетуге болады.
Кесте 8
Қысқа мерзімді кредиторлық берешектің трансформациялық және түзету жазбалары
Атауы
ҚБЕС б/шашоттың коды
ҚЕ2ҰС б/ша ... ... мен ... ... ... ... берешек
671
3310-
ҚЕ2ҰС-на сәйкес
Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек
681
3350-
Жалдау бойынша қысқа мерзімді кредиторлық ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ретінде қайта жіктелуге тиіс
Телеу үшін қысқа мерзімді сыйақылар
684
3380-
ҚЕ2ҰС-на ... ... ... келмейді, есептен шығарылуға тиіс
Қысқа мерзімді кепілдікміндеттемелер
651
3410-
ҚЕ2ҰС-на сәйкес келеді.
Баланстық шоттар ... ... және ... ... ... 2013 ... ... айналым сальдо ведомосі қалыптастырылады, соның негізінде ҚЕ 2 ҰС-на сәйкес жаңа қаржылық есептілік жасау қажет.
2012 жылғы 31 желтоқсанда компанияның балансында бабы ... ... ... 2 ... 386-бабына сәйкес компания бағалау міндеттемесін мынадай жағдайда:
* ол бұрынғы оқиғаның нәтижесінде пайда болғанда;
* ресурстардың әкетілу ықтималдығы болғанда;
* міндеттеменің көлемі сенімді ... ... ... ... осы ... ... кезінде нақтылау жүргізілетіндіктен, мен компанияға есеп саясатында шамамен осындай мазмұндағы ... ... ... ... ... ... - компания бұрынғы оқиғалар нәтижесінде нағыз заңдық немесе заңдық деп саналатын міндеттемесі ... ... ... және ... сенімді бағалауға болатын міндеттеме бойынша төлеуге арналған ресурстарды бөлу талап етілуі толық ықтимал. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... болса, онда мұндай өтеу жеке актив ретінде, бірақ өтеудің келіп түсуі айқындықтың ... ... ... ... ғана ... Егер күтілетін экономикалық пайдалар шарт бойынша тиісті міндеттемелерді орындау жағынан алғанда жұмсалатын шығыстардан ... ... ... ... ... ... шарттар бойынша таниды. Компания қайта ұйымдастыру бойынша резерв-міндеттеме қалыптастырады. Қайта ұйымдастыру резервтерінің ... ... ... ... және ... ... ... қызметкерлерге ақы төлеуді бұзғаны үшін салынатын айыппұлдар кіреді; көрсетілген ... ... ... ... ... міндеттеме пайда болған кезеңде танылады. Компанияның өз қызметін жалғастырумен байланысты шығындар күні бұрын ... ... ... міндеттемелерді орындау бойынша резерв құрады. Ол белгілі бір тауарларға олар сатылып кеткеннен кейін үш жыл бойы ... ... ... ... береді және пайдалануға жарамайтын объектілерді жөндеу немесе ... ... ... ... алады.
2012 жылғы 31 желтоқсанда компанияның балансында кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер ... ... жоқ, ... ... есептілікте корпорациялық табыс салығының салық есебіне есепке алынатын ... ... ... көрсетіледі. ҚЕ 2 ҰС-ның 629-бабының 6-тармағына сәйкес осы ... ... ... ... ... ... не міндеттемелердің салық базасы мен баланстық құны ... ... ... ... ... ... активтерін немесе кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелерді тану талап етілмейді, олар бойынша кейінге қалдырылған салық активтерін ... ... тану аса ... шығындармен немесе күш-қуат жұмсаумен байланысты. Осы құқықты таңдап алып қолданамыз да, пайдаға кейінге қалдырылған салық есептемейміз. Тек қана кейінге ... ... ... ... ... ... ал кейінге қалдырылған салық міндеттемелердің 4310-шотта есепке алынатынын нақтылайтын боламыз. Есеп саясатын ҚЕ 2 ҰС ... ... ... ... оны әзірлеген кезде немесе қайта қараған кезде бөлімі көзделуі қажет Пайдаға ... ... ... Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес есептеледі. Пайдаға салынатын салық бойынша шығыстарға ағымдағы ... ... ... салығы және кейінге қалдырылған салық кіреді. Пайдаға ... ... оның ... ... ... ... жататын кезеңдегі бөлігін қоспағанда, пайданың немесе залалдың құрамында көрсетіледі. Пайдаға салынатын ағымдағы салық дегеніміз, есептік жыл үшін салық ... ... ... ... ... салық сомасын және қолданыстағы салық ставкаларын, сондай-ақ өткен жылдар үшін пайдаға салынатын салықты төлеу ... ... ... ... ... ...
Талапты іске асыру немесе міндеттемені өтеу кезеңінде қолданылатын салық ставкалары бойынша баланстық әдіс қолданыла отырып, түрлі ... ... ... пен ... ... салу мақсаттары үшін есепке алынатын объектілерге есептеледі. Бизнесті біріктіру бойынша мәміле болып табылмайтын ... ... ... ... ... ... ... активтер мен міндеттемелерді бастапқы тану кезінде пайда болатын уақытша айырмаларға және бухгалтерлік те, салық салынатын пайдаға да ықпал етпейтін айырмаларға ... ... ... ... ... Уақытша алшақтықтар нәтижесінде туындаған кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер толығымен есепке алынады.
Кейінге ... ... ... шегерілетін тиісті уақытша айырмаларды іске асыру нәтижесінде, ол бойынша ... ... ... ... ... ... ... ғана сол көлемде көрсетіледі. Кейінте қалдырылған салық активтерінің көлемі әрбір ... ... ... ... ... және ... салықтық пайдаларды іске асыру бұдан әріде ықтимал болып табылмайтын бөлігінде ... ... 31 ... ... балансында бабы бойынша қалдық жоқ. Осы бап бойынша негізгі құралдарды, басқаларды ұзақ мерзімге ... үшін ... ... ... ... ... ... осы шоттарының трансформациясы бойынша шешім қабылдау үшін ең алдымен әрбір талдау шотын олардың ұғымына және ҚЕ 2 ҰС өлшемдеріне сәйкес келу ... ... ... ... ... тест жүргіземіз.
Талдау екі элементтің де ұғымына сай ... ... ... ... олар ... ... ақша ... және өнім жеткізуді талап етеді. Міндеттемелерді ұзақ мерзімді деп жіктеген кезде, 71 ... ... ... егер компания есептік кезең аяқталғаннан кейін міндеттемені өтеуді кем дегенде 12 айға кейінге қалдыруға нақты ... ... ... ... ... ... ... ретінде жіктеуге міндетті. Оларды одан әрі жіктеу үшін ҚР Қаржы министрінің ... ... № 185 ... ... ... есеп шоттарының үлгілік жоспарына сүйенеміз. Бұйрықтың 38-тармағына сәйкес 4400-кіші бөлім өзге ұзақ ... ... ... алуға арналған, бірақ мұнда болашақ кезеңдердегі табыстардың алынған аванстарын және алдыңғы ... ... өзге ұзақ ... ... ... алу ... операциялар көрсетіледі.
Алдыңғы топтарды талдау қаржылық жалдау бойынша операциялардың кіші ... ... ... ... ... ... қаржылық жалдау бойынша берешекті есепке алу және қаржылық есептілікте көрсету ҚЕ2ҰС талаптарына сай келмейді және есепке алудың кіші ... ... және ұзақ ... ... ... деп ... қатысты қайта жіктеуді талап етеді.
Капиталды есепке алу тәртібі ҚЕ2ҰС-ның 21 бөлімінде қарастырылған. Капиталмен операциялар бойынша құрамдас ... ... және ... ... ... меншікті акцияларды бөлуге қатысты нұсқауларды қоспағанда, ҚЕ2ҰС-да капиталды бағалаудың арнайы ережелері жоқ. Осы бөлімнің нормалары шығарылған капитал ... ... ... ... ... емес, шығарылған және ақысы төленген құралдардың мөлшерімен айқындалатынын түсіндіреді.
2.2 ... ... ... ... қалыптасуына әсері. Қазақстанда аудиттің даму жағдайын талдау
Ел Президентінің Қазақстан ... ... ... өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы>> Жолдауында ХХ ғасырдың 90-ыншы жылдары республика экономикасында орын алған дағдарыстың себептері ... оны ... ... ... ... ... және ... реформаларды жүзеге асыру, КСРО-ның құлауы және қазақстандық экономиканың әлемдік шаруашылық қатынас жүйесіне енуі дағдарыстың болуына, өндіріс көлемі мен өнімдердің, жұмыс, ... ... ... күрт ... ... ... ... Бұл дәстүрлі нарықтың ығысуына, төлемге қабілетсіздік тудыруға, шектен тыс ... және ... ... ... субъектілер қызметінің тоқтауына әкеп соқтырады. Қалыптасқан жағдайды ескеру арқылы ұзақ мерзімді жеті артықшылықтың бірі ретінде жоғары шетелдік инвестиция мен ішкі ... ақша ... ақша ... ... негізделген экономикалық өсу анықталады. Экономикалық өсу қаржы тұрақтылығына, өндірісті әртараптандыруды қамтамасыз етуге, аса ... ... ... ... шешуші бизнес салаларының іскерлігін арттыруға, белсенді өндіріс ... ... және ... ... ... ... микродеңгейіне жылжытуға септігін тигізеді.
Қазақстан Республикасында радикалдық реформалардың стратегиялық курсы нарықтың рөлі мен ... ... ... ... күшейтуге бағытталған. Нарықтық экономиканың тиімділігін, оның ғылыми-техникалық жетістіктерді жылдам енгізетінін, адамның қажеттіліктерін жан-жақты қанағаттандыруға мақсаттылығын әлемдік тәжірибе көрсетіп берді. ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметіне әкімшіліктің араласуын болдырмаушылық, өндіріс саласындағы еркін экономикалық байланыстар және ... өнім ... және оны ... тән. ... ... ... функциялау үшін оны ұйымдастырудың озық құралдары мен нақты тетіктерін, оның ... ... ... ... факторлар бойынша талдауды, жүйелі бақылауды және оңтайлы шешімдерді қабылдауды қолдану аса қажет. Барлық ресурс түрлерінің аса ... ... ... ... ... экономиканың қозғаушы күші кәсіпкерлікке айрықша назар аудару керек. ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру, бәсекелестік ортаны дамыту, қаржылық бақылауды жақсарту және осы заманғы нарықтық инфрақұрылымды ... ... ... маңызы зор. Бір жағынан, шегі жоқ тұтынушылық, екінші жағынан ресурстардың шектеулі болуы шаруашылық жүргізудің қажеттілігін тудырады. Шаруашылық ресурстардың жетіспеушілігін терең ... үшін ... ... ... ... құратын болса, адамдар экономиканың көмегімен тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағттандыру үшін ... ... ... ... барлық мекемелері мен әдістерін қамтиды. Шешім қабылдаушы, шарушылық жоспарын дербес жасайтын әрі ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер деп аталады.
ҚР ... және ... мәні мен ... ашып ... Ал, бұл ... ... республика резиденттері болып табылатын кәсіпкерлік қызметпен айналысатын барлық заңи тұлғаларды, сондай-ақ ел аумағында (территориясында) тіркелген бейрезидент өкілдіктер мен ... ... ... экономиканы реформалау бойынша түбегейлі процестер шаруашылық қызметті басқаруда жаңа ұйымдық және бақылаушы - талдамалы құрылымның пайда болуының объективті ... ... ... ... ... ... қайта құрудың алғашқы жылдарында-ақ жоспарлы экономиканың дәстүрлі бақылау органдары өсу үстіндегі, яғни арта түскен қажеттіліктерді ... мен ... ... ... ... ... ... ету бойынша пайда болған проблемаларды кешенді шешуде өзінің қабілетсіздігін көрсетті.
Әміршіл-әкімшілік жүйеде ... ... ... ... ... ... тек ... тапсырмалардың орындалуын, шаруашылық операциялардың заңдылығын сақтау, яғни оның ... ... ... және ... ... ... ресурстардың сақталуын тексеру бойынша тиісті ревизиялық қызметтерді талап етті. Ал, нарықтық экономика ... ... ... субъектілердің серіктестермен, инвесторлармен, кредит берушілермен, меншік иелерімен, акционерлермен және басқа да пайдаланушылармен ... ... ... ... ... ақпараттарға қажеттілік бірден артады. Бұл арада тек белгіленген параметрлердің сәйкесетіндігін тексеру ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... бойынша ғылыми негізделген ұсынысын әзірлеуді, оларға кеңес беруді және басқадай да ... ... ... тиісті аудиторлық қызмет көрсетуді талап етеді.
Кәсіби аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы - бұл ... ... да ... тапқан айтарлықтай ұзақ процесс. Аудиттің қоғамдық рөлін түсінуі үшін оны ұйымдастырудың әдістемесін, теориялық негізін және мәнін ашу ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер қызметін басқарудың маңызды құралдарының бірі қаржылық бақылау болды. ТМД елдеріндегі нарықтық қатынастың дамуы өндіріс саласындағы бизнестің жаңа ... ... ... ... ... ... ... жүйесін түбегейлі қайта өзгерту, енгізу және тәуелсіз ... ... ... ... негізінде мына принциптер жатқызылады:
1. Меншік түрлері және қаржы көздері бойынша бақылау объектілерін дәл ... ... ... мемлекеттік, қоғамдық, аудиторлық (тәуелсіз), ведмоствалық (фирмалық) және іштей ... ... ден ... ... ... ... оның ішінде бюджеттің кірісі мен шығысын дұрыс қалыптасытру, есеп берулердің анықтығы, өндіріс әлеуетін пайдаланудың тиімділігін арттыратын ... ... және ... ... ... ... ішкі шаруашылық, тәуелсіз аудиторлық ұйымдар мен жекелеген аудиторлардың әрекет ету салдарын анықтау.
Қажетті ақпаратты алу мен бағалаудағы пайда болатын қиындықтар аудиторлық ... ... ... Оның негізгі міндеті - есеп берулерді анық күмәнсіз ету; тұтынушыға ақпаратты маманның пікірін араластырмай жеткізу.
Аудит - ... ... ... ... тексеріп, бұл жөнінде өзінің тәуелсіз қорытындысын жасау. Ал, оның шаруашылық және өндірістік мәселелер үшін ... рөл ... ... ... ... нарықтық қатынастар енді-енді белең алып келе жатыр. Күрделі де сан ... ... ... ... ... қаржы-экономикалық тетіктердің дамуына ықпал етеді. Экономикасы дамыған елдерде бұл ... ... ... бір ғасырдан асып бара жатқаны соның дәлелі. Толып жатқан ұйымдар, компаниялар, биржалар, банкілер құрылып жан-жақпен байланысып, қарым-қатынаста бола ... ... ... ... ... ... пайда болады. Демек, тәуелсіз аудиторлық қызметті де біз өмірдің өзі ұсынып отыр деп айта ... ... ... ... ... ... ... пен оның аумақтық бөлімшелерін құру туралы үкіметтің 1990 жылғы ... ... ... ... ... ... ... болуына нарықтың дамуы, алуан түрлі меншіктің дүниеге келуі, кәсіпкерлік үрдіске, қаржы жұмысын ұйымдастыруға қабілеті онша жете ... тың ... ... қосылуы ықпал етті. Негізгі мақсаты - тексеру мен айып салу ... ... ... мен конституциялық қызметті шынайы бағалау болып табылатын тәуелсіз аудиторлық тексеруге бақылау қызметтерімен және мемлекеттік органдармен ... ... де, ... ... ... де жиі-жиі жүгіне бастады.
Нарық деген ұғымның кең мағынасын қолдансақ, аудиторлардың меншік иелерінің үдделерін ... ... ... ... ... сөйтіп, адамдардың нарыққа деген, жаңа экономикалық қатынастарға деген сенімін арттыратынын мықтап ескертуіміз керек.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, фирмалар мен басқа да ... ... ... ... ... ... сараптап, оған талдау жүргізуді өзімізде құрылған аудиттің ғана жүзеге асыратынын жұрттың бәрі білуге тиіс. Ол қандай ақпараттың болсын дәл де, ... ... ... және ... ... қаншалықты сәйкес келетінін айқындауға көмектеседі. Ал өзін-өзі сыйлайтын инвестор немесе ... ... ... яғни ... өз ... ... ... кім екенін білмесе бағалы қағаздарды сатып ала алмайды. Сөйтіп аудиторлық қорытындысыз іскерлік қатынастарға да бармайды.
Біздің елімізде аудит дамуы 1987жылы ... ... ... ... болуынан басталады. Ол КСРО Министрлер Кеңесінің арнайы қаулысына сай құрылған. Оның құрылуы елімізде аудитты ары қарай дамытуға зор ... ... ... ... ... салыстырғанда жоғары ұйымдық-құқықтық нысанға ие болғанымен фирма мемлекетгік бақылау органы базасында құрылды, ал құрылтайшылары одақ министрліктері болды.
Бірегей құрылым ... ... ... ол ... жеке ... ... бөлініп кетті. Оның себептерінің бірі фирмада өз фирмаларын құруға және басқаруға мүмкіндік туған кәсіпқой мамандар мен ... көш ... көп ... ... ... КСРО-дағы аудиторлық қызмет туралы заң актілерін қабылдауға ұмтылыс жасалды. Бүл кезеңде елде көптеген коммерциялық ұйымдар, оның ішінде аудиторлық фирмалар пайда ... ... ... ... ... ... тіркелді. 1989 жылы ҚазССР-ының Қаржы министрлігінің бақылау-ревизиялық басқармасы жанында шаруашылық есептегі ревизиялық топ құрылды. Содан соң оның ... 1990 жылы ... ... ... "Шаруашылық есептегі аудиторлық орталық" аудиторлық фирмасы мен оның аумақтық бөлімшелері ұйымдастырылды. ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету, қандай да бір дәрежеде әлемдік аудиторлық практика ұсынымы 1992 жылы шаруашылық есептегі орталықты "Қазақстан-аудит" тәуелсіз акционерлік аудиторлық компаниясына ... ... ... Ол ... ... ... ... жөніндегі, меншіктің жеке нысанына негізделген және аудитты үкімет атынан жүргізу құқығы бар ... ие ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстанда аудиттың қалыптасуы мен оның кең ... ... ... ... ... зор. Ол ... аудиторлық қызмет туралы заң жобасын жасаудың негізгі дайыңдаушысы және оның министрліктерде, үкімет деңгейінде және парламент ... ... бас ... ... қатар Қазақстан аудиторлары Палатасы жарғысының жобасының авторы болды.
1990 жылдан бастап рынокта "Эрнест энд Янг Сыртқы ... БК ... ... Ол ... жері және ... ... ... өтініштері бірлескен кәсіпорындарға аудиторлық тексерулер жүргізді. Бұл сол кезде "Үлкен алтылыққа" енген ірі континент аралық ... ... ... ... ... ... ... ірі халықаралық аудиторлық ұйымдар мен жергілікті аудиторлық фирмалар өз ... ... ... ... Қаржы министрінің 05.04.2001 жылғы №173 "Аудиторлық ұйымдар мен кредиттік рейтингтік агенттіктер тізімін бекіту туралы" бұйрығымен жыл ... ... ... жүргізу және кредиттік рейтингті ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 28-ақпанындағы №290 "Кейбір акционерлік қоғамдар мен республикалық мемлекеттік кәсіпорындар (үлттық компаниялар) қызметін ... ... мен ... ... ... шаралар туралы" қаулысына сәйкес дәлелдеу мақсатында "ПрайсуотерхаусКуперс" ЖШС, ... ... ЖШС, ... ЖШС, "ВДО ... ЖШС ... ... фирма ҚР Қаржы министірінің 2004 жылғы 19-шілдедегі №294 бұйрығымен бекітілген) сияқты аудиторлық ұйымдар тізімі бекітілген.
Қазақстанда аудиттің қалыптасуы оның кең ... ... ... еңбегі зор. Ол республикамызда аудиторлық қызмет туралы заң жобасын жасаудың негізгі дайындаушысы және оның ... ... ... және ... ... талқылануында бас кеңесші,сонымен қатар Қазақстан аудиторлары Палатасы жарғысының жобасының авторы ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапқан аудит пен оның мақсаттары берілді.
Қазір ... ... ... ... ірі халықаралық аудиторлық ұйымдар мен жергілікті аудиторолық ... өз ... ... ... ... ... ... 05.04.2001 жылғы № 173 бұйрығымен жыл ... ... ... ... және кредиттік рейтінгті ҚР Үкіметінің 2001жылғы 28-ақпанындағы № 290 > қаулысына сәйкес дәлелденді.
Елбасы атты өз жолдауында атап ... ... өз ... жаңа ... ... қарсаңында, өркенді де өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы заманғы, ... ... және ашық ... ... бола ... ... әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кірудің бірінші басымдығы әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін бара-бар дамыту ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алудың, қаржылық есеп берудің және аудиттің мақсаты басқару шешімдерін қабылдау үшін мүдделі пайдаланушыларды экономикалық ақпаратпен қамтамасыз ету ... ... ... алу және аудит саласын дамыту тұжырымдамасының міндеті Қазақстан Республикасының экономикасында бухгалтерлік есепке алу, ... есеп беру және ... ... ... тән ... одан әрі дәйекті түрде және ойдағыдай орындау үшін қолайлы жағдайлар мен ... ... ету ... ... іске асырудан күтілетін нәтиже дегеніміз, Қазақстанның әлемдік экономикаға кірігуін жеделдету мақсатында бухгалтерлік есепке алу мен ... ... ... ... ... ... іске ... жөніндегі нақты тетіктерді жасау, шетелдік инвестициялардың ағынын молайту, халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру, қор нарығын жандандыру.
Бухгалтерлік ... ... ... тән ... ... ... үшін ... есепке алу кәсібилік, айқындылық, тәуелсіздік, өзектілік, стандарттылық сияқты талаптарға жауап беруі, сондай-ақ бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... және ... ... ... сай болуы тиіс.
Әлемдік тәжірибе түсініктілік, орындылық, сенімділік және ... ... ... ... ... ... сипаттамалар халықаралық стандарттарды тікелей пайдаланумен немесе оларды бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп берудің ұлттық жүйесін құрудың негізі ... ... қол ... ... ХҚЕС пен ХАС-ты қолданудың экономикалық перспективасы капиталды тиімдірек бөлуден, іске жұмсалатын қаржының әр алуандығынан және оның табыстылығының ... ... ... нарыққа шығу жеңілдейді, капиталды тартуға жұмсалатын шығындарды ... ... ... ... өзі жаңа бизнес құрылымдарды дамытуға, жаңа жұмыс орындарының пайда болуына, жұмыссыздықтың төмендеуіне, халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, тұтастай ... ... ... ... әкеп соғады.
Бүгінгі таңда Елбасы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру ... ... ... ... Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету қажеттілігі көбірек маңызға ие болуда. Белгіленген стратегияны іске асыру үшін ... ... ... ... ... есептілік және аудит стандарттарына тездетіп өтуді қамтамасыз ету үшін қажет шаралар қабылдануда.
Қазіргі таңда Қазақстан ... Заңы ... оған ... ... ... ... аудит стандарттарына сәйкес жүзеге асырылады.
Отандық және әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей, ... ... ... ... ... ... ... осы ақпаратты пайдаланушылармен (меншік иелерімен, инвесторлармен, кредит берушілермен) жанжал болған жағдайда әкімшілік ... ... ... беру ... ... ... салдарларының ақпарат сапасына байланыстылығымен;
- ақпаратты тексеру үшін арнайы білімнің болуы қажеттілігімен;
- ақпаратты пайдаланушылардың ақпарат сапасын бағалау үшін оның көздеріне қол ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жәнеаудит стандарттарының ұлттық жүйесімен олардың сипаттамасы
Нарықтық экономиканы қалыптастыру жағдайында кәсіпорындардағы ... ... ... ... бағыттарының бірі оның Есеп пен есеп берудің халықаралық стандарттарға қарай бағыт алуы ... ... ... ... ... ... бақылаудың сапасы мен тиімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді, кәсіпорындар есептің неғұрлым негізделген жүйелерін, оның ... ... ... және ... ... техникасы мен технологиясын көрсету арқылы пайдалануына белгілі бір дебеттік береді.
Бухгалтерлік есеп стандарттары - есеп жүйесін реттеудің екінші деңгейі, олар қаржылық есеп ... ... ... үшін ... құқықтық құжаттар болып табылады. Стандарттардың негізінде есептің жеке учаскелері, ... ... ... субьектілерінің салалық ерекшеліктері бойынша бухгалтерлік есепті жүргізудің базалық тәртіптері бекітіледі.
Стандарттар есептің әр түрлі ... ... және ... да бір әдістері мен амалдарын дұрыс пайлануды талдаудың әдістемелік негізі, құралы болып қызмет атқарады.
1997 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасы ... ... есеп ... көшу негізінде қазіргі кезде сандық түрде қолдану ... ... ... ... толықтырылып отыратын 20 стандарттарын енгізді. Халықаралық тәжірибедегі сияқты Қазақстанда қызмет етіп отырған есеп ... ... ... ... ... ... ( № 4 > және т.б. );
v Әлеуметтік саясат бойынша стандарттар (№ 16 > және т.б.) ;
v Мүліктер мен ... жеке ... ... ... (№6 >, №7 >, №8 >) және ... бухгалтерлік есеп стандарттарының тізіміҚосымша Б-да ұсынылған.
2008 жылдың 1 қаңтарынан Қазақстан ... > ... 2- ... ... мемлекеттік мекемелерді, ірі кәсіпкерлік субьектілерін және жария мүдделі ұйымдарды ... дара ... мен ... қаржылық есептемелікті ұлттық стандарттарға сәйкес құрастырады, мынадай санаттарға байланысты:
1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шаруа немесе фермер қожалықтары, ауыл шарушылығы ... ... ... ... үшін , ... ... ... негізінде арнайы салық режимін қолданатын шағын кәсіпкерлік субьектілер бухгалтерлік есепті > ... ... ... ... ... қоспағанда, шағын кәсіпкерлік субьектілеріне , сондай-ақ коммерциялық ұйымдарға, шетелдік заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... ... мен ... мен ... есепті > бойынша жүргізеді;
3) Орта кәсіпкерлік субьектілері , сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ( қазыналық кәсіпорындар ) бухгалтерлік есепті > бойынша жүргізеді.
Ірі кәсіпкерлік субьектілер мен жария мүдделі ұйымдар қаржылық есептілікті халықаралық ... ... ... міндетті.
1,2,3 - тармағында аталған ұйымдар есептілік саясатын бекіткен олардың басшы органдарының шешімі бойынша қаржылық ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік стандарттарға көшу кәсіпорынның жаңа есеп саясатын әзірлеуді қажет етті.
Кәсіпорынның есеп саясаты жалпылама қабылданған, белгілі бір қағидалар жиынына негізделеді. ... өзі ... ... ... бухгалтерлік есептің рөлі мен мәнін арттыруда аса маңызды болмақ.
Нарықтық экономика жағдайында бухгалтерлік есеп іскер адамдарды біріктіре алатын ... пен ... тілі ... ... Бұғанқоса, бухгалтерлік есеп макроэкономикалық көрсеткіштердің қалыптасуының жалпы мемлекеттік жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. Ал бұның өзі әрбір ... ... ... есептеп шығаруға қажетті ақпараттарды әзірлей отырып, бірегей әдістер мен қағидаларға сүйенулері керек. Бұл қағидалар есеп рәсімдерін таңдау мен есеп процесін ... ... ... ... есеп ... бастапқы сәттерді белгілейді.
Олар - кәсіпорындағы бухгалтерлік ... ... ... ірге ... Оның ... ... ... рұқсатты қамтамасыз ету, қаржы жағдайы мен қызмет нәтижесі туралы шынайы ... ... ... ... ... ... талаптарды әзірлеумен бірнеше ұйым айналысады, оның ішінде 115елдің 158 ұйымының өкілдерін ... ... ... ... ... ... аудиторлық стандарттармен тұрақты дербес ұйымның құқығымен әрекет ететін Аудиторлық іс-тәжірбие бойынша халықаралық комитет (2002ж. Халықаралық кеңес деп ... ... ... аудит стандарттары жалпы әлемдік деңгейден аудиттік деңгейі төмен елдердің бұл ... ... ... және ... ... аудиттің тәсілдемелерін сәйкестендіруге ықпал етеді.ХБФ өткізілетін тәуелсіз аудиттің кез келген жағдайында қолдануға келсе де, ол ... ... ... аудиттен асып кете алмайды, яғыни одан басым түспейді.
1948 жылы Америкалық алқалы бухгалтерлер институты "Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттары" деген ... он ... ... ... ... бері олар ... өзгере қойған жоқ және олардың пайдалануын бақылау, көкейкесті ету және қолдану бойынша ұсыныстарды әзірлеуді және ... ... ... ... ХБФ ... Аудиторлық іс - тәжірбие бойынша халықаралық комитет әзірлеген ХАС негізінде жатады.Осынау негіз қалаушы он принциптің мәнін кеңінен ... ... ... олар өз ... ... ... бұл жүйе ... отырады.Оларды тереңдетіп жаңарту (модернизациялау) 1994 жылы болды, содан бері жаңартулар тек жекелеген формулаларын, сілтемелерін және т.б. ... түсу ... ... ... ... 16-шы ... Алматы қаласында өткен Қазақстан Республикасының аудиторларыныңV - республикалықконференциясында "Қазақстандағы халықаралық ... ... ... ... ХАС" атты ... ... ... аймақтық бухгалтерлер федерациясы мен "Евразия" аудиторлары барлық ТМД елдеріне негіз етіп алуға ұсыныс білдірді.ҚР аудиторлар палатасының Кеңесіне осы бухгалтерлер мен ... ... ... қабылдауды тапсырды. Қалыптасқан жағдайға қарай "Аудиторлық қызмет туралы" заңның бухгалтерлік есеп пен аудитті жетілдіру және дамытудың ... ... ... ... ... палатасы ХАС-қа өтудің тұжырымдамасына сайлады.ХБФ-тың (халықаралық бухгалтерлер ... ... ... ... ... ХАС ... орыс және мемлекеттік тілдерге аударылады.
Аудиторлық іс - тәжірибе жөніндегі ... ... ... ... ... ... мен ілеспе қызметті көрсету бойынша стандарттардан тұратын нормотивтік құжаттарды шығарды.1994 жылдың шілдесінен бастап Халықаралық аудит стандарттарының кодификациясы өзгертілді, яғыни екі ... үш ... ... көшу ... асырылады.Егер ескі кодификацияда 29 ХАС пен ІҚС болса, кодтарды қайта қарастырып өзгерткеннен ... ... ... саны 2005ж. ... 50-ге жетті, оның ішінде олардың 38-і ХАС - қа, ал 12-сі халықаралық аудиторлық іс-тәжірибе бойынша ережеге (ХАІЕ) негізделеді.
Халықаралық аудит ... (ХАС) ... ... ... мен ... ... Бірінші бөлім "Кіріспе аспектілері" №100-199 құжаттарына қосылды.
* ХАС 100 Сенімділікті қалыптастыратын (қамтамасыз ететін) тапсырмалар - бұл әр түрлі ... ... ... ... ... қалыптасатын қорытындылармен аудиторларды қамтамасыз ететін сенімділік деңгейі.
* ХАС 110 Терминдердің глоссарийіХАС-та және оның заңдастырылған анықтамаларында ... ... ... ... ХАС 120 ... ... ... тұжырымдамалық негізі.
* Екінші бөлім "Жауапкершілік"- ке 200-299 стандарттары кіреді.
* ХАС 200 Қаржылық ... ... ... ... пен ... ... - тәуелсіз аудитор жүргізетін тексерулердің көлемі және негізгі мақсаттары мен принциптерін, сондай-ақ кәсіпорын басшылығының қаржылық есептілікдегі жауапкершілігін ... ХАС 210 ... ... ... ... ұсынысқа аудиттің келіскенін құжаттық растауға қызмет ететін, аудитті өткізу туралы келісім хаттың мазмұны мен формасы келтірілген.Ол жұмыс ... мен ... ... есеп ... ... ... ... нақтылайды.
* ХАС 220 Аудиттегі жұмыстың сапасын бақылау. Бақылаудың жеке тексеру ... ... және ... ... ... маңыздылығы анықталып, осы екі бақылау түрінің ... ... мен ... ... ... ... бақылау сапасы рәсімдерінің үлгілері келтіріледі.
* ХАС 230 Құжаттау-аудитор жасайтын немесе алатын жұмыс құжаттарының типтік формалары мен ... ... ... ... құжаттарының тиістілігі мен сақталу мәселелері ашып көрсетілген.
* ХАС 240 ... ... ... ... алаяқтық пен қателіктерді қарастырудағы аудитордың жауапкершілігі - "өтірік" және "қате" ... ... ... ... ... пен қатені ескертудегі жауапкершілігін белгілейді. Аудитор өтіріктің немесе қателіктердің нәтижесінде ... ... ... үнемдеуді анықтау мүмкіндіктерін ескеріп, аудитті жоспарлауы керек. ... ... ... ... ... ... ... жағдайда аудиторға әрекет ету ұсынылады. Стандарттардың қосымшасында өтірік немесе қателіктердің тәуеклділігін арттыратын ... ... ... ... ... ХАС 250 ... есептіліклердің аудитіндегі заңдар мен нормативті актілер есебі. Заң шығарушы және нормативтік актілердің талаптарынан ауытқымау мен ... ... ... және тексерілетін ұйымдардың жауапкершілік деңгейлері анықталған.
* ХАС 260 Басқарушы өкілеттілігі бар тұлғаларға аудиттің аспектілерін хабарлау - тиісті құжатардың ... ... ... ашып ... ... ... ... (300-399) деп аталатын бөлімде үш стандарт келтірілген:
* ХАС 300 - ... ХАС 310 - ... ... ХАС 320 - ... ... Бұларда тиісті жоспарлау процесі, клиент қызметінің бағыты мен сипатын аудитордың баяндалуы, елеулілік пен аудиторлық тәуекелділіктің ... ... ... ... ... мен ... және ... нәтижелерін бағалау барысындағы елеулілік ұғымының қолданылуы сипатталады.
* Төртінші бөлім "Ішкі ... ... ХАС 400 ... бағалау және ішкі бақылау. Клиенттің ішкі бақылау жүйесін зерделеу және бағалау мәселелері қарастырылған.
* ХАС 401 Компьютерлік ақпарат жүйесіндегі ... ... ... ... ... жағдайда қолданылуы қажет қосымша рәсімдер ашып көрсетілген.
* ХАС 402 Қызмет көрсетуші ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... есеп берулерін дайындау мен есеп жүргізуді алған ұйымдардағы аудиттің ерекшеліктері келтірілген.
* Бесінші ... ... ... " - 500-599 стандарттары кіреді.
* ХАС 500 Аудиторлық дәлелдеулер - ... ... ... мен табиғатын, сондай - ақ мәліметтердің және осы мәліметтерді алуға көмектесетін әдістердің жеткіліктілігі мен жарамдылығы ... ... ... ХАС 501 ... ... - ... баптарды қосымша қарау" . Құндылықтарды сақтау бойынша құжатты басшылық, дебиторлардың ... және ... мен ... бойынша мәселелерді растау, әлдеқайда шындыққа жанасымды аудиторлық ақпаратты ... ... ... ... ХАС 505 ... ... - ... тұлғадан мәліметтерді алу үшін сұрау салуды әзірлеу және жіберу тәртібін реттемелейді.
* ХАС 510 ... ... - ... сальдо. Тексеруді алғаш рет жүргізетін жағдайда немесе мұндай жұмысты ... бір ... ... ... ... ... кезде есепшот бойынша аудитордың жауапкершілігі анықталады.
* ХАС 520 ... ... - ... тексерулердің процедурасының және оның міндеттері мен өткізілу уақытын ... ... ... ... Әдеттен тыс қатынас пен талдамалы процедура нәтижелеріне сенім білдіру деңгейінің фактілерін аудитордың зерделеу мәселелері қарастырылады.
* ХАС 530 ... ... және ... ... ... ... ... жүргізу, іріктеулерді жіктеу және қателікті экстраполяциялау бойынша ұсыныстар беріліп,факторлары анықталады.
* ХАС 540 Бағалау ... ... ... ... ... ... кезеңдері, олардың негізділігін талдаудағы аудитордың жауапкершілігі белгіленіп, осы ... ... ... ... ... берілген.
* ХАС 550 Байланыыстырылған тараптар. Өзара байланысқан тараптар (еншілес ... ... ... және ... бірге өткізілетін операциялар аудитінің процедуралары қарастырылады.
* ХАС 560 Кейінгі уақиға .Аудитор есеп беруді жасаған күннен кейін немесе есеп беру ... ... ... ... есеп ... ... ... түрде ықпал еткен жағдайда аудитордың қалай әрекет ету ... ... ... ... ХАС 570 ... ... ... қызметінің үздіксіз принципін қолданудың дұрыс еместігіне аудитор күмәнданатын жағдай сипатталады.
* ХАС 580 ... ... ұйым ... ұсынатын ақпараттарды алумен пайдалану жағдайы анықталады.
* Алтыншы бөлімде №600-699 "Басқалардың жұмысын пайдалану" стандарттары:
* ХАС 600 Басқа ... ... ... ХАС 610 Ішкі ... ... ... ХАС 620 ... жұмысын пайдалану біріктірілген.
Ішкі аудиттің қызмет нәтижелерінің бірталай бөлігін тәуелсіз аудитор қаржылық ақпараттарды талдауда пайдалануы мүмкін. Ішкі аудитор жұмысын ... ... ... ... тиіс ... ... Жетінші бөлімге (700-799) "Аудиторлық іріктемелер мен есеп беруді ... үш ... ... ХАС 700 ... есептілік бойынша аудиторлық есеп беру (қорытынды)-аудиторлық есе берудің формалары мен мазмұнына ... ... ... ... ... ықтимал қалыптастырулары мен қорытынды жасалған жағдайлар, кейбіреуі сөзсіз болатын, ішінара жағымсыз да бар және қорытынды беруден бас тарту жағдайлары ... ХАС 710 ... ... есеп ... өткен жылдың көрсеткіштерін қамтыған жағдайларда аудитордың әрекет ету тәртібі сипаталады.
* ХАС 720 Тексерілген қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... қаржылық есептіліклердің елеулі сәйкессіздігін сәйкестендіру мақсатында аудитордың басқадай ақпараттарды оқу қажеттілігі айтылады.
* ... ... ... ... ... екі ... ... ХАС 800 Арнайы мақсаттарға арналған аудиторлық тапсырмалар ... ... есеп ... ... ... немесе принциптер бойынша ғана емес, субьектілердің қызмет түрлері , операциялары, ... есеп ... ... ... ... есеп берулердің ерекшеліктері ашып көрсетіледі.
* ХАС 810 Болжамды қаржылық ақпаратты зерртеу. Болжау мен бағалау мәліметтеріне немесе уақиғаны ... ... ... ... қаржылық ақпараттар туралы аудиторлық есеп берулерді тексеру және жасау процедуралары сипатталады.
* Тоғызыншы бөлімде (900-999) "Ілеспе қызметтер" үш ... ... ХАС 910 ... ... шолып тексеру бойынша тапсырма. Аудиттің "жеңілдетілген нұсқасын" білдіретін қаржылық есептіліклерге жалпы тексерулерді жүргізудің тәртібі келтірілген.Бұл арада ... есеп ... ... ... ... оның анық еместігін растайтын фактілердің болмауы туралы пікір білдіруі керек.
* ХАС 920 Қаржылық қпаратқа қатысты келісілген процедураны орындау бойынша ... Есеп пен есеп ... ... бөлімдерін тақырыптық тексеруді жүргізудің процедуралары баяндалған. Мұндай тексерулердің нәтижелері бойынша қорытынды қаржылық есептілікдің әдеттегі аудитінің ... ... ... қарағанда аз күшке ие болада.
* ХАС 930 Қаржылық ақпаратты компиляциялау ... ... ... есеп ... дайындауда және осы қаржылық есептілікді жасау барысында пайдаланылатын ... ... ... ... көрсететін көмегі ретінде қаржылық ақпарат компиляциясының мазмұны ашып көрсетіледі.
* Оныншы бөлімде. "Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже" өзіндік ерекшелігі бар стандарттар ... ... ... ... ... ... - ... Банктер арасындағы растау процедуралары.Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже - ... ... ... орта - ... компьютерлер.Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже - 1002.
* Ақпараттық технология ортасы-онлайындық компютерлік ... ... ... ... ереже - 1003
* Ақпараттық технологиялық ортасы - мәліметтер базасының жүйесі.Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже - ... ... ... ... мен ... аудиторлар арасындағы өзара қарым - қатынас.Аудиттің халықаралық ... ... ... - 1005.
* Шағын кәсіпорындардағы аудиттің ерекшеліктері.Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже - ... ... ... ... аудиті.Аудиттің халықаралық іс-тәжірбиесі бойынша ереже - 1008.
* Тәуекелділіктерді бағалау және ішкі бақылау жүйесі - ... ... ... мен ... ... ... сипаттамасы.Аудиттің халақаралық іс - тәжірбиесі бойынша ереже - ... ... ... ... ... ... ... іс - тәжірбиесі бойынша ереже - 1010.
* Қаржылық есептіліклердің ... ... ... есебі.Аудиттің халақаралық іс - тәжірбиесі бойынша ереже - ... ... ... ... ... ... іс - ... бойынша ереже - 1013.
Шаруашылық субьектілерінің ... ... ... ... ... ... де, ал ... сол заңның талабына сәйкес белгіленген тәртіпке байланысты өз қызметін атқарады.
Жаңа Заң 2006 жылдың мамырынан бастап ХАС пайдалануды талап етсе, ол ... ... ... ... ... (КСА) ... қалады. Сонымен қатар, көптеген аудиторлар ХАС емес, КСА құрамымен көбірек дəрежеде таныс болады. Сондықтан осы ... КСА жəне ХАС ... ... ... ... КСА ХАС негізінде əзірленсе де, олар бір біріне онша сəйкес келе бермейді. 52-ші ... ... ... ... Қаржы министрлігімен тек төменде берілген 11 КСА бекітілген:
Кесте 9
КСА жəне ХАС арасындағы алшақтықтарға талдау
КСА
ХАС-тағы баламасы
КСА 1: Қаржылық ... ... ... жəне ... ...
ХАС 200: Қаржылық есеп-қисап аудитының мақсаты жəне жалпы принциптері
КСА 2: Аудит жүргізу ... ... 210: ... жүргізу шарттары
КСА 3: Аудиторлық қызметтің сапасын бақылау ... 220: ... ... ... ... ... 4: ...
ХАС 220: Құжаттама
КСА 5: Қаржылық есеп-қисап бойынша аудиторлық қорытынды
ХАС 700: Қаржылық есеп-қисап бойынша аудиторлық ... ... 7: ...
ХАС 300: Жоспарлау
КСА 8: Клиенттің бизнесін білу
ХАС 310: ... ... білу ... 9: ... ... жəне іштен бақылау
ХАС 400: Тəуекелдікті бағалау жəне іштен бақылау
КСА 10: Аудиторлық дəлелдер
ХАС 500: ... ... ... 11: ... аудиторлық тексеру, кезеңнің басына шоттардың сальдосы
ХАС 510: Алғашқы аудиторлық ... ... ... ... сальдосы
КСА 12: Басшылықтың мəлімдемесі
ХАС 580: Басшылықтың мəлімдемесі
ХАС ұқсас қағидалары КСА қабылданғаннан кейін қайта қаралауы ... ... ХАС 700 ... ... жəне ХАС 200 жəне ХАС 210 ... ... енгізілген);
:: ХАС құрамына КСА құрамынан өз көрінісін таппаған 20 стандарттан астам жəне ... ... ... 15 ... ... ( төменнен 73-ші тармақты қараңыз).
КСА мен ХАС ... ... КСА ... ... аудиторлық тексерістің ХАС сақтай отырып, жасалған аудитқа қарағанда анағұрлым аз сенімділікті қамтамасыз ете алатындай алыс. Ең елеулі ... ... КСА ... ХАС 20 стандарттан астамның болмауына байланысты туындайды, соның ішінде:
:: Аудиттың елеулілігі: ХАС сəйкес аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... аспектілері бойынша қаржылық есеп-қисапқа белгіленген талаптарға сəйкес жасалғаны туралы пікірін білдіруге мүмкіндік беру болып табылады. Ақпарат егер оның болмауы ... ... ... ... ... негізінде қабылданған пайдаланушылардың шаруашылық шешімдеріне ықпал етуі мүмкін болса, деп саналады. ХАС 320 ... (a) ... ... ... ... жəне ... айқындау; жəне (b) бұрмалаудың салдарын бағалау кезінде, сондай-ақ қаржылық есеп-қисаптың барлық ... ... ... қаржылық есеп-қисапқа белгіленген талаптарға сəйкес жасалғанын бағалау кезінде елеулілік аспектілерін есепке алуды ... ... КСА ... ... ... жоқ жəне бұл (i) ... ... параметрлер бойынша шүбəлі болып табылатын деректердің енгізілгенін немесе елеулі деректерді өткізіп ... ... ... ... ... ... ... бұзуға əкеліп соғуы, немесе (ii) қаржылық есеп-қисапты пайдаланушыларда аудитор қаржылық операциялардың бірін қалдырмай тексеріп жатқан секілді əсер ... ...
:: ... ... ... аудиторлық тексеру кезінде алаяқтық əрекеттердің ықтималдығын ескеруге міндетті: ХАС 240 алаяқтықты қателіктен ажыратуды ... жəне ... есте ... ... ... ... екі типінің айқындамасын береді. Ол екі алаяқтық типі төмендегідей: (a) ... ... ... ... ... болатын бұрмаланымдар; жəне (b) қаржылық есеп-қисап жасау кезінде алаяқтықтың нəтижесінде туындайтын бұрамаланымдар. Аудиторлық ... ... ... ... ... байланысты тəуекелдікті минималдандыруға арналған арнайы рəсімдер қажет. КСА құрамында ондай ... жоқ.
:: ... ... ... ... ... жəне ... сынамалар: ХАС 520 аудитордан кəсіпорын мен оның бизнес ортасы ... ... ... ... сондай-ақ аудиторлық тексерістің соңында жалпы қорытынды жасау кезінде тəуекелдіктерді бағалауға арналған талдампаздық рəсімдерді қолдануды талап етеді. КСА құрамында ... ... жоқ.
:: ... тараптар: ХАС 550 аудитордан басшылық байланысқан тараптарды, ... ... ... ... үшін ... маңызға ие мүдделілік бар мəмілелердің салдарын айқындау жəне ашу ... ... ... ... ... ... аудиторлық рəсімдерді орындауды талап етеді. КСА құрамында ондай талап жоқ.
:: Əділ құнның аудиты: Көптеген жағдайларда ХҚЕС ... мен ... ... ... ... бағалау кезінде əділ құн көрсеткіштерін қолдануды белгілейді немесе жол береді. ХАС 545 аудитордан ол кəсіпорын мен оның бизнес ортасы, ... ... оның ... ... жүйесі туралы пайымдама қалыптастыру шеңберінде кəсіпорында əділ құн мен ашылған ... ... ... ... ... ... ... тəуекелдіктерін айқындау жəне бағалау үшін жəне стандартта сипатталған қосымша аудиторлық ... ... жəне ... үшін ... ... ... ... пайдалану кезінде қолданылатын рəсімдермен таныс болуын талап етеді. КСА құрамында ондай талап жоқ.
Аудиттің стандарты және ... ... ... ... ... Олар арқылы аудит жұмысын тікелей бір жүйеге келтіріп отырады. Олар өз кезегінде аудит теорясының үшінші элементі деп саналады. ... ... ... ... ... мазмұны анықталады, ал аудит стандарты мен нормативтері аудит жұмысының сапалығын анықтайды. Оларды аудит орындау тәртібімен бірдей деп ... ... ... нормативтерді бұлжытпай орындау қажет, себебі бұл құжаттар аудит ... ... ... ... ... ... жүргізуге тікелей әсерін тигізеді. Аудит жұмысы осы ... мен ... ... ... бір ... ... оның ... мен мақсатын орындайды.
Аудиттің стандарттары және нормативтері деп "Аудит ... ... ... ... ... ... белгіленген ереже- нұсқауларды" айтады. Сол ереже- нұсқаулар ... өз ... ... , ... ... ... әртүрлі шаруашылық жағдайларына орынды баға беруге, аудитор қортындысын жасауға негіз болады. Себебі, аудиторлар сол ... мен ... ... сәйкес жұмысты істеу үшін үздіксіз өздерінің біліктілігін, мамандықтарын жетілдіріп, ізденіп, оқып қажет болса ғылыми зерттеу жүргізіп отыруды қалыптастырады.
Өзінің мазмұнына және ... ... ... ... ... үш ... ...
1. Жалпы стандарттар.
2.Жұмыс стандарты.
3. Ақпарат стандарты. Осы стандарттар аудит қызметінің құрылымын, схемасын анықтайды.
Жалпы ... ... ... ... ... мамандығын, іскерлігін, мамандық сапасын, мамандықпен өзміндетін атқару, мақсатына жету жолындағы аудитордың мамандық бейнесін құрайды. Аудиторға жалпы стандарттар тұрғысынан ... ... мен ... ... ... дербес тәуелсіздігі мен обьективтілігі, аудит қызметіне дайындық деңгейі, мәлімет жинау, ақпарат жасау, қызмет көрсету ... ... ... ... талаптар мен міндеттер мазмұнына сәйкес аудит фирмалары аудиторлар мен мамандар тобын құрастыруы қажет. Арнайы мамандар ... ... ... жүргізу үшін ереже-нұсқау дайындау.
Жалпы стандарттардың аудитке қоятын үлкен талабының бірі - ... ... өз ... ... ... ... ... оның тәуелсіздігі аудит қызметі заңының талабына сәйкес жоғарыда айтылған ... ... ... ... әдістеріне сәйкес өз құқысына сүйене отырып аудиторлық тексеру жүргізеді. Сондықтан да оны ешкім, ешқандай мемлекет ... ... ... өз ... ... ... ... жолмен аудитор шешімін өзгертуге,аудитордың қызметіне немесе оның аудитор қортындысына ... әсер ете ... ... ... жағынан да ешқандай тәуелділігі жоқ. Тапсырушы келісім ... ... ... ... ... ... ... төлеуге міндетті. Аудитор фирмалары өзін сыбайлас, маманданған жан-жақты қызметкер атқара алатын мекемелермен ... ... ... кез ... ... шешу туралы анықтама жасайды, түсініктеме береді.
Аудитордың қызметкерлік деңгейі жоғары болуы қажет. Аудит қызметінің күрделігіне сәйкес аудитор мамандары өз дайындығымен, жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сай болуы қажет.
Аудитор өз қызметінің барысында аудит стандарттарының талабына сәйкес өте мұқият ынталықпен жұмыс жасауға міндетті.Өзінің жоспарына сәйкес ... ... оны ... ... , ... жасауда, аудиторлық қорытынды жасауда ерекше талапкелік көрсетуге міндетті. Яғни, аудитор тексеру барысында ішкі тексерудің, бухгалтерлік есептің, басқа түрлі іс ... ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін аудитор жан - жақты білімді болу қажет. Мысалы, бухгалтерлік есепті, экономикалық талдауды, қаржы ... ... ... салық есебін тағы сол сияқты басқа да толып ... ... ... біліктілігі жоғары болуы қажет.
Жұмыс стандарты. Жұмыс стандарты дегеніміз - ... ... ... үшін дайындалған ереже - нұсқаулар жинағы.Оған жататындар: аудит ... ... ... ... бақылау әдісі мен бағдарламасы, мәліметтер жинау жүйесі, ішкі бақылау ... баға ... ... ... ... - оның ... ... жүргізу арқылы негізгі міндетін орындау, аудиторлық қорытынды жасау болса жұмыс стандарты сол ... ... ... ... ... әдіс ... анықтайтын аудит құралы. Сондықтан да жұмыс аудиттің құрамы, қандай түрлі аудит жүргізілсе де соның мазмұнын, басқару барысын анықтайды.Жалпы аудит қызметінің ... ... ... тиімді қолданған жағдайда жоғары нәтижелі болады.
Ақпарат стандарты.Аудит қызметінде ерекше орын алатын стандарттың ең ... ... ... - ... ... ... ақпарат стандарты.Шаруашылық субьектілерінің, белгілі бір уақыт кезеңіндегі өндірістік немесе коммерциялық ... ... ... ... ... ... уақытқа сәйкес қорытынды жасалып бір жүйеге келтіріледі.Бұл процесс өте күрделі. Мысалы, өндірістік кәсіпорынды алатын ... оның ... ... ... өнім ... ... өнім ... қанша табыс тапқаны, қанша өндірістік шығын болғаны т.с.с болып жатқан шаруашылық нәтижесінің көрсеткіштері бір жүйеге келтіріліп ақпаратқа ... ... ... ... есеп және ... ... ... жетілдіру жолдары
3.1 Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ұлттық стандарттарындағы олқылықтарды талдау
ХҚЕС жəне Қазақстандық бухгалтерлік есеп талаптары жалпы ... бір ... ... жаппай сенімділікке қарамастан, олардың арасындағы алшақтықтар өте елеулі. КСБУ жəне ХҚЕС ... ... ... жəне ... ... ... бір ... айтарлықтай өзгешеленеді. Бұл КСБУ жəне ХҚЕС арасындағы айырмашылықтардың ойлағаннан көрі көп екенін көрсетеді. Жүйелі сипаттағы негізгі проблемалардың ... ...
+ ... ... ... бағалау əдетте құнсыздандыруға сынаманың жəне билік орындары ... ... ... ... еткен мезгілдік қайта бағалаулардың жоқтығынан тым жоғары.
+ ... ... жиі ... ... ... ... несиегерлердің баланстарында тым жоғары.
* Белгіленген төлемдер бар зейнетақылық ... ... ... бұл ... ... əкеліп соғады.
Ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдерін ... ... ... ... ... бұл ... секторға ресурстарды бұрыс бөлуге əкеліп соғуы мүмкін.
РОСК дайындаған топ стандарттарды сақтаудағы олқылықтарға ... ... ол ... ... ... ... ... сапасы заңнамалық базадан көрініс тапқан есеп-қисапқа талаптармен белгіленген деңгейден анағұрлым төмен екенін көрсетті.
ХҚЕС сəйкес жасалған, аудиторлар растамаған қаржылық есеп-қисаптар ... ХҚЕС ... ... ... ... ... ... алшақтықтар анықталды, РОСК дайындаған топ олардың негізінде есептемелерді ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктері қаржылық есеп-қисапты ХҚЕС сəйкес жасау процессінің сақталуын бақылауға мүмкіндік ... ... ... жасалатын қаржылық есеп-қисаптардың сапасы əдетте өте төмен болды ж>>не РОСК дайындаған топ осы стандарттарды сақтамауға ... ... ... ... Ол проблемалардың елеулі болғаны сонша, көптеген жағдайларда сондай ... ... ... ... ... уəжді шешім қабылдай алмады, тіпті одан сорақысы, шешім қабылдау кезінде қателік жіберуі мүмкін еді. Жалпы алғанда, оның ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлерінде КСБУ сақтау жəне орындалуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... стандарттарын жəне олардың сақталуындағы олқылықтарды талдау.
Жоғарыда аталғандай, жаңа Заң 2006 ... ... ... ХАС ... ... етеді, ал ол уақытқа дейін КСА қолданыста болады. КСА екі негізгі себепке байланысты, ХАС ... ... ... КСА ... ... ХАС нұсқалары алынған жəне КСА толық сипатта ... ... ХАС ... кіретін 30 стандарттан астамның тек он бір ... ... КСА жəне ХАС ... ... КСА сəйкес жүргізілген аудиторлық тексеріс ХАС сəйкес ... ... ... ... ... ... аз ... растайтындай дəрежеде.
Соның нəтижесінде міндетті аудиторлық тексерістердің сапасы, РОСК дайындаған топтың пікірі бойынша, өте біркелкі болмаған. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ХҚЕС ... жасалған қаржылық есеп-қисапқа аудиторлық тексерістер жүргізген уақытта, олар КСБУ сəйкес жасалған қаржылық есеп-қисапқа аудиторлық ... ... ... ... ... аудит рəсімдерін пайдаланатын жəне анағұрлым тəжірибелі қызметкерлерді бөлетін секілді. Сол секілді, ХҚЕС сəйкес жасалған жəне ... ... ... ... ... ... ... компаниялар дайындағын қаржылық есеп-қисапқа аудиторлық тексерістер əдетте анағұрлым жоғары сапасымен өзгешеленеді.
Кейбір жергілікті аудиторлық фирмалардың халықаралық стандарттарға сəйкес жұмыс ... ... күш ... ... олар ... ... қорытындылардың көпшілігінің нашар болғаны соншалық, аудиторлар растаған сондай қаржылық есеп-қисаптарды пайдаланушылар ... ... ... ... ... ... да бір ... келе алмады. Сонымен қатар, жергілікті аудиторлық фирмалар ... ... ... ... ... ... соның ішінде тəуелсіздік принципін сақтау тұрғысынан елеулі қауіп туғызды. Сондай-ақ жергілікті аудиторлық фирмалардың басым ... ... ... қаралған жəне жаңартылған Заңға сəйкес пайдалануға тиіс болатын қолданыстағы толық ХАС нұсқасымен таныс болау ... де көп ... ... ... ...
Осы баяндаманың VI Бөлімінде баяндалған барлық əдістемелік ... ... ... ... да, РОСК дайындаған топ оның пікірі бойынша, қаржылық ... ... ... ... ... ... инвестициялық капитал тартуды) жəне жемқорлықпен күресті қамтамасыз ету үшін өте маңызды болуы себепті, болып табылатын бірқатар ұсыныстамаларды ... ... ... көрсетілген осы өте маңызды ұсыныстамалар бухгалтерлік есеп жəне аудит инфрақұрылымының алты ірі ... ... ... ... ... есеп пен ... жүзеге асыру мəдениетін жəне жалпы шарттарын қалыптастыруда көрнекті рөл атқарады:

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 127 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорлардың есебінің аудитінің теориялық негізі7 бет
Жарғылық капитал аудитінің есебі38 бет
Кредиторлық берешек аудитінің есебі21 бет
Кәсіпорын шығындары аудитінің міндеттері, мақсаттары және ақпараттық қамтамасыз етілуі10 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдардың келіп түсуі мен шығуының есебі мен аудитінің ерекшеліктері23 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдай аудитінің ақпараттық жүйесін тұрғызу68 бет
Сыртқы жарнама есебі мен аудитінің әдістемелік негіздері9 бет
Шығындар аудитінің экономикалық сипаттамасы23 бет
Қаржылық есептеме аудитінің процесі7 бет
Қызметкерлермен есеп айырысу аудитінің теориялық негіздері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь