Қызылорда облысындағы мұнай өндірісінің даму тарихы (1991-2008 ж.ж.)

Жоспар

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім
а) Қызылорда облысындағы мұнай өндірісінің қалыптасуы, мұнай кеніштерінің ашылуы, қоршаған ортаға мұнай өндірісінің әсері
в) Мұнай компанияларының жергілікті халықтың әлеуметтік.экономикалық жағдайына тигізген ықпалы

3. Қорытынды
жылы Л.Н.Леман басқаратын 1-ші мұнай серіктестігі 40 метр тереңдіктен алғашқы Қазақстандық мұнайды бұрқақ түрінде алды. Осы кезден бастап бір ғасырдан астам уақыт Қазақстан мұнай өнеркәсібі, оны игеруші мамандары, ұйымдастырушы басшылары туралы сан-сапалы ғылым бағыттарында әр түрлі мәліметтер, есептер, зерттеулер жарияланып дербес тарихнамалық тақырыпқа айналды [1, 6б].
Қазақстан-мұнай мен газға бай ел. Мұнай өнімінің қоры бойынша ТМД елдері арасынан Ресейден кейінгі екінші, әлемде оныншы орынды иеленсе, табиғи газдың қоры бойынша ТМД елдері арасында төртінші, ал әлемде он бесінші орында. Республикада 164 ашық мұнай кен орны бар, солардың ішінен өнім өңдеумен 60 кен орыны айналысады. Ал газ кен орындарының саны 142. Табиғи газдың жинақ қорының 95 пайызы елдің батыс аймағында орналасқан. Газдың ең ірі бекітілген қоры Қарашығанақ мұнай-газ конденсатты кенішінде шоғырланған. Еркін газдың ірі қорлары Каспий маңы ойпатында орналасқан Имашев, Жаңажол, Теңге, Ұрықтау, Өзен, Жетібай, Оңтүстік Жетібай, Қаламқас кеніштерінде шоғырланған [2, 24 б].
Еңсесін көтеріп, дамушы елдер қатарына қосылған Қазақстан мемлекетінің экономикасындағы елеулі орын алатын Қызылорда облысындағы мұнай-газ өнеркәсібінің кешегі-бүгінгі тыныс-тіршілігін, ой елегінен өткізу, өнеркәсіптің кеңестік дәуірі мен күні бүгінге дейінгі тарихи жолындағы жетістігі мен кемшілігін, қиыншылығын жүйелі түрде саралай келіп қана, қандайда бір тұжырым жасауға, пайымдауға болады. Мұнай-газ өндірісіне Қазақстанның өнеркәсіп орындары ішінен алғашқылардың бірі болып шетел инвестициясының тартылуының өзі осы саланың еліміз экономикасында алатын рөлін көрсетіп берді.
Еліміздің территориясында 200-ден астам мұнай және газ кен орындары бар. Батыс аймақтың төрт облысында алынатын мұнай қорының 90 пайызы шоғырланған. Атап айтсақ, осы аймақта: Теңіз, Қарашығанақ, Өзен, Жаңажол, Кенбай сияқты және мұнай-газ қоры 100 млн. тоннадан асатын ірі кен орындары бар.
Табиғи газдың негізгі қоры екі облыста шоғырланған: Батыс Қазақстандағы (Қарашығанақ) және Ақтөбедегі (Жаңажол). Мұнай кен орындарындағы ілеспе мұнай газының потенциялы зор.
Қазақстан Республикасындағы шикізаттардың дәлелденген мол қорымен қатар болжамды ресурстар көлемі де баршылық.
Тарих ғылымы адамзат және қоғам дамуын зерттейтін ғылым саласы болғандықтан экономикалық дамудағы басты сала мұнай-газ тарихын зерттеуді нысанаға алдық. Отанымыздың құрамдас бір бөлігі,
Қазақстан Республикасының оңтүстік аймағындағы- Қызылорда облысының мұнай саласының қалыптасуы мен даму тарихын зерттеу магистрлік диссертация жұмысының өзектілігін маңыздандыра түсері айғақ. Облысымыздың жер қойнауы зәру табиғи қазба байлықтарға тұнып тұр. Мұнай шикізатының 300-350 млн. тонна, газдың 60-100 млрд. текше метр мөлшеріндегі қорына барлау жасалды. Жаңа кен көздерін ашудың болашағының бар екендігі анықталып, қошқыл көмір мен жанғыш тақта тас орындары табылып отыр. Темір тастың, фосфориттің , молибден- ваннадий және циркон –титан кендерінің, шыны өнеркәсібі үшін жоғары сапалы кварц құмының, әр алуан құрылыс материалдарының қоры жеткілікті. Жеріміз алтын мен күміске де кенде емес деген болжам бар.
1983 жылы Құмкөлде алғашқы іздеу ұңғымасын бұрғылау басталды, одан Оңтүстік Торғай ойпатындағы алғашқы мұнай кен орнының ашылуын белгілеген мұнай көзі 1984 жылы атқылады. 1987 жылы қараша айында ҚСРО ГПЗ 89,4 млн.тонна көлемінде мұнайдың ірі шығарылатын қорының ашылғаны бекітілді [12,123б].
Құмкөлдің пайда болу тарихы,- деп есіне алады, бұл күндері марқұм болған, ол кезде «Құмкөлмұнай» МГӨБ бастығы болып жұмыс істеген М.Г. Саламатов,- ол кезде онымен өз тарихын қалайда байланыстарғандардың барлығын өзіне тартпай қоймайды. Оны игерудің алғашқы жылдарындағы өткен оқиғаларды қазір тек өте бай қиялда ғана елестетуге болады. Вагондар мен киіз үйлердегі өте жайсыз өмір, өңменіңнен өтетін аязды жел және жалынды ыстық күндегі өте ауыр жұмыс, бірақ бұл өлкеде еш уақытта кездеспеген мұнайды өз көзіммен көрсем деген құмарлық-осның бәрі иықтарында Атырау мен Маңғышлақты игерудің бай тәжірибесі бар көшбастаушылардың, үзеңгілестерді тығыз біріктірді. Тап осылардың осы ежелгі мекенде өз халқы үшін керекті және пайдалы іс атқарып жатырмыз деген ойлары бүгінгі күні Құмкөл мұнайын шындыққа айналдырды. Маған Құмкөлді алғашқы ашушылардың ұжымын басқаруға үлкен құрмет көрсетілгенше және сөйтіп осы бірегей кен орнын игеруге өз үлесімді қосқаныма шексіз бақыттымын. Бұл жылдар мен үшін өзін өзі сынау мен танудың тағы бір кезеңі болды [13,132б].
Мұнай-газ кен орындарын барлаушылардың 1986 жылы қол жеткізген табыстары ішінде Оңтүстік Торғай өңірінен Құмкөл мұнай-газ кенішінің ашылуы еді.
        
        РЕФЕРАТ
«Қызылорда облысындағы мұнай өндірісінің даму тарихы (1991-2008 ж.ж.)»
Қызылорда, 2010 жыл
Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
а) Қызылорда облысындағы мұнай өндірісінің қалыптасуы, мұнай ... ... ... мұнай өндірісінің әсері
в) Мұнай компанияларының жергілікті халықтың әлеуметтік-экономикалық
жағдайына тигізген ықпалы
3. Қорытынды
1899 жылы 18 қарашада Қазақстанның Қарашұңғыл атты ... 1894 ... ... 1-ші мұнай серіктестігі 40 метр тереңдіктен ... ... ... ... ... Осы ... бастап бір ғасырдан
астам уақыт Қазақстан мұнай ... оны ... ... ... ... ... ғылым бағыттарында әр түрлі
мәліметтер, ... ... ... ... ... ... [1, 6б].
Қазақстан-мұнай мен газға бай ел. ... ... ... ТМД ... арасынан Ресейден ... ... ... орынды иеленсе, табиғи газдың қоры ... ТМД ... ... ал ... он бесінші орында. ... ... ... кен орны бар, солардың ... өнім ... 60 ... ... Ал газ кен орындарының саны 142. ... ... ... 95 ... елдің батыс аймағында орналасқан. ... ірі ... қоры ... мұнай-газ конденсатты
кенішінде шоғырланған. Еркін газдың ірі қорлары ... маңы ... ... ... ... ... Өзен, Жетібай, Оңтүстік
Жетібай, Қаламқас ... ... [2, 24 ... ... ... ... ... қосылған Қазақстан
мемлекетінің экономикасындағы ... орын ... ... ... ... кешегі-бүгінгі тыныс-тіршілігін,
ой елегінен ... ... ... ... мен ... дейінгі тарихи ... ... мен ... ... ... саралай келіп қана, ... ... ... ... ... ... өндірісіне
Қазақстанның ... ... ... ... ... шетел инвестициясының тартылуының өзі осы ... ... ... рөлін көрсетіп берді.
Еліміздің территориясында 200-ден астам мұнай және газ кен орындары
бар. Батыс аймақтың төрт ... ... ... ... 90 ... Атап айтсақ, осы аймақта: Теңіз, Қарашығанақ, Өзен, Жаңажол,
Кенбай сияқты және мұнай-газ қоры 100 млн. ... ... ірі кен ... ... негізгі қоры екі ... ... ... (Қарашығанақ) және Ақтөбедегі (Жаңажол). Мұнай ... ... ... газының потенциялы зор.
Қазақстан Республикасындағы шикізаттардың дәлелденген мол қорымен
қатар болжамды ресурстар көлемі де баршылық.
Тарих ... ... және ... дамуын зерттейтін ғылым саласы
болғандықтан экономикалық дамудағы басты сала ... ... ... ... ... ... бір бөлігі,
Қазақстан Республикасының оңтүстік аймағындағы- Қызылорда облысының мұнай
саласының қалыптасуы мен даму ... ... ... ... ... маңыздандыра түсері айғақ. Облысымыздың жер қойнауы
зәру табиғи қазба байлықтарға ... тұр. ... ... 300-350 ... ... 60-100 ... ... метр мөлшеріндегі қорына барлау жасалды.
Жаңа кен көздерін ашудың болашағының бар екендігі анықталып, ... ... ... ... тас ... табылып отыр. Темір тастың, фосфориттің ,
молибден- ваннадий және циркон –титан ... шыны ... ... ... кварц құмының, әр алуан ... ... ... Жеріміз алтын мен күміске де кенде емес деген болжам бар.
1983 жылы Құмкөлде алғашқы іздеу ұңғымасын бұрғылау ... ... ... ... ... ... кен орнының ашылуын белгілеген
мұнай көзі 1984 жылы атқылады. 1987 жылы қараша айында ҚСРО ГПЗ ... ... ... ірі ... ... ашылғаны бекітілді
[12,123б].
Құмкөлдің ... болу ... деп ... алады, бұл күндері
марқұм болған, ол кезде ... МГӨБ ... ... ... М.Г. ... ол ... онымен өз тарихын қалайда
байланыстарғандардың ... ... ... ... Оны
игерудің алғашқы жылдарындағы өткен ... ... тек ... ... ғана елестетуге болады. ... мен ... өте ... өмір, өңменіңнен өтетін аязды жел және
жалынды ... ... өте ауыр ... ... бұл ... ... кездеспеген мұнайды өз ... ... ... ... бәрі иықтарында Атырау мен ... ... ... бар ... ... ... ... осылардың осы ежелгі ... өз ... үшін ... ... іс ... ... ... ойлары бүгінгі күні
Құмкөл ... ... ... ... ... ... ұжымын басқаруға үлкен құрмет көрсетілгенше ... осы ... кен ... ... өз үлесімді ... ... Бұл ... мен үшін өзін өзі ... ... тағы бір ... ... [13,132б].
Мұнай-газ кен орындарын барлаушылардың 1986 жылы қол ... ... ... ... ... ... ... кенішінің ашылуы
еді.
Құмкөл мұнай-газ кен орындарын игерудегі жетістіктер негізінде 1991
жылы басқарма мұнайшылары ... 1 млн ... ... өнімін өндірді. Осы
жылы сәуірде КСРО мұнай ... ... ... өндірістік
бірлестігін құрды.
1996 жылы «Харрикейн ... Лтд» ... ... ... қол қойылған жекешелендіру туралы келісімге сәйкес
Құмкөл кен орындары тобын ... және ... ... ... ... Сол сәтте Құмкөлдегі өндіру деңгейі шамамен күніне
55000 баррель мұнайды құраған еді. Аталған ... алу ... ... Хайдрокарбонз Лтд» АҚ-ндағы 100%-дық үлесті; «Құмкөл-ЛУКойл»
ЖАҚ-ндағы (қазіргі «Торғай Петролеум» АҚ) 50%-дық ... және ... ... ... ... алды ... ... басында бағдарламалар бойынша ... ... ... нәтижесінде Қазақстанда тәжірибе-
әдістемелік ... ... кен ... ... ... жатқан
батыс және шығыс ... ... ... ... кен орны – Оңтүстік Торғай ойпатындағы алғашқы кен орны,
1989 жылы ашылған, ... ... ... ... ... ... өміріндегі маңызды оқиғаға айналды, өйткені
осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ету қажеттегі туды.
Игерудің технологиялық схемасы бойынша Ащысай кен орында өндірістік
игеру ... 1990 жылы ... ... ... ... өндірісінің әсері жайлы айтатын болсақ,
Қызылорда облысын , «Сыр өңірін»- тарих ... ... ... ... араб ... ... (900 жылдар)
жазбаларында, ағылшын көпестері Томпсон мен ... ... ... ... ... ... көптеген түрлері
өскен, төрт түлік малды өсіруге жайлы, экологиялық ... ... ... ... ... енгізген. Кеңес Өкіметі кезінде облыс
аумағын зерттеген ғалымдар жер үсті, асты қойнауында ас тұзы, ... ... ... ... алтын және де көптеген құнды металдардың бар екенін
анықтап, қазба байлықтардың біразы өндірілген. Осы қазба байлықтарды ... - ... ... ... ... табиғатымыздың бұрынғы
экологиялық қалпы нашарлап, уақыт өткен сайын Сыр бойының ... ... ... қарай кетіп барады [15,115б].
Арал өңірінде бағзы заманнан бері осы ... ... ... ырзық-несібесі, әлеуметтік жағдайынының арқауы болған және болып
тұрған ауыл шаруашылығы өндірісінің дәстүрлі екі ... пен ... ... ... аян. Десек те, соңғы жылдары замана ағымына орай
бұл өңірде жер ... ... ... қорлары ашылып жаңа
өнеркәсіп өндірісі қалыптаса бастады.Олар мұнай-газ және ... ... ... ... ... әзірге қанаты қатайып, буыны бекімеген жас
өндіріс салалары болғанымен экономикалық тұрғыдан алсақ ... ... ... ... Бұл ең алдымен Қызылорда облысы байтағының солтүстігі
мен солтүстік-шығыс жағында мұнай өндіріп ... ... ... ... ... ... ... кеніштері. Бұл
кеніштердің жарқын келешекте Қазақстанның, оның бер жағында ... ... не ... дөп басып айту қиын. ... ... ... кеніштері облыстың экономикасына әзір қосып тұрған
қомақты үлесі жоқтың ... ... оның ... бұл ... өзі де ... ... экологиясын бұрынғыдан бетер берекесін кетіруге өзінің зиянды
едәуір қосып ... ... ... [16, 116 ... мұнай-газ аймағының бірі болатын Құмкөл мұнай кен ... ... 160 ... ... орналасқан. Бұл Жезқазған облысының
Жезді ауданының байтағына кіреді. Ең биік ... ... ... 106-160 м ... ... шөл ... кіретін жазық дала.
Үшінші климаттық ендікке жататын бұл аймақтың ... өте ... ... ... -30-35 С-ке дейін көтерілсе, қыста-38-40 С суыққа
дейін төмендейді. Жыл бойы түсетін ... ... 100-150 ... ал қар ... ... ұзақтығы 100 күн шамасында. Ашық жатқан
су көзі жоқ, ал ашық айдынның бетінен судың булануы өте ... ... өте ... ... ... ... ... басталғанға дейін бұл
өңірді тек малдың жазғы жайлауы ретінде ... ... ... ... ... және ... суды ... құбырқұдықтардан алады.
Оңтүстік Торғай иінінде өндірілетін мұнайдың ең ... ... ... ... ... ... үшін аса ... қасиеті
ол мұнайдың құрамында едәуір мөлшерде болатын қатты метандық ... ... ... ... тағы ... сол төңіректегі кен
орындарынан шығып жатқан парафинді мұнай екені белгілі. Парафин затын қатты
көмірсутек деп ... ... Ол 18 ... ... онан ... ... ал мұнайдың құрамында тұрғанда тек 40 градуста ғана
ериді. Бұл оның физика-химиялық қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... сияқты технологиялық жұмыстарға ... ... ... ... жұмсауды қажет етеді. Қандай мұнай болса да ... кез ... ... ... жағдайда оны бүлдіретіні
белгілі, ал ол парафинді мұнай болса, онда оның табиғатты ... ... ... ... ... десек қателеспейміз. Олай дейтініміз, парафинді
мұнаймен ластанған топырақта ең алдымен оның ... ... ... күрт ... ... ... Бұл қарапайым ғана ізсіз
аяқталатын процесс емес, өйткені онан ... ... ... ... өз кезегінде топырақтағы өте күрделі жүйені құрайтын жануарлар-өсімдік-
микроағзалардың арасындағы табиғи қалыптасқан ара қатынастардың бұзылуына
тікелей себепкер ... ... өзі ... ... жеке ... терең
өзгеріске түсіп, топырақтағы тірі ағзалардың саны мен құрамы өзгереді,
соған сәйкес жаңа ... ... ... Қолайсыз сыртқы
факторлардың ықпалында ... ... тірі ... ... қауымдастық бола алмайды. Ондағы организмдердің саны аз, түрі жұтаң
болатыны сонан. Парафинді мұнай төгілген топырақ өзінің ... ... ... ... ... қасиеті-құнарлығынан айырылады. Топырақ көп
фазалы арасы қуыс табиғи дене ... сол ... ... ... ... және ... жылжуы мүлде тоқтайды. Нәтижесінде ... ... ада ... өлі ... ... ... мәдени өсімдіктер мен жабайы шөптер өспейді, жер шаруашылық
айналымынан шығып ... Бұл ... ... және ... ... ... аса ауыр ... екені айтпаса да түсінікті .
Оңтүстік Торғай иініндегі мұнай-газ кеніштіренде көмірсутек шикізатын
өндіргенде ілеспе газдың экономикалық-экологиялық жай күйі мәз ... ... ... ... ... ... ... шығатын ілеспе газды
ұқсатуға қажетті қуат іске қосылмай ... ... ... ... Сонан
бері едәуір уақыт өтсе де газды ұқсату (утилизация) осы күнге дейін кейінге
қалумен келеді. Өкініштісі сол, бұл ... қай ... ... ... келешегі күнгірт. Оған себеп, сол қаржы тапшылығы. Сондықтан
бастан кеніште жер ... ... ... ... ... ... ... шырақ қылып жағатын бұрыннан қалыптасқан қасаң әдіс жалғасын
таба кетті. Міне сол 1990 ... бері ... мен газ ... ... ... ... жанған газдың шырағы әлі сөнер ... Егер ... мен ... ... үміт әлі де ... ... беретін болса, онда
бұл өңірдегі мұнай-газ кеніштерінің ақырына дейін, яғни, жер ... қоры ... ... шыққан газдың көпшілік бөлігі шырқ боп
жанып кететіні ешкімнің көңіліне күмән ... ... ... ... ... қоғамы өзінің кәсіпшілік мұхтажына шығып
жатқан газдың жалпы көлемінен 30 пайызын ғана ... ал ... ... шырақ болып жанып тұр.
Соңғы жылдары Қызылорда облысындағы ... ... ... ... ету үшін ... ... ... Облысымыздағы
барлық мұнай компанияларында қоршаған ортаны қорғау мониторингі жасалған.
Мұнай өндіру мен мұнай өңдеу ... ... ... ... жете ... ... ... әкеліп соғуы мүмкін. Осыған
байланысты «ПетроҚазақстан» компаниясы қоршаған ... кері ... ... ұмтылады. Осы мақсатта компанияда ... ... ... ... ... ... кіріктірген жүйе әзірленді, бұл
экология ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Кәсіпорынның өндірістік қызметіндегі ... кері ... ... ... ...... ілеспе газын алауларда
жағу нәтижесінде ластауыш заттардың ... ... ... ... етудің және табиғат ресурстарын ... ... ... ... компания осы салада айтарлықтай елеулі
шаралар қабылдады. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігі концепциясына» сәйкес, 2005 жылы «Мұнай
туралы» ҚР Заңына мұнайдың ілеспе газын ... ... ... ... енгізілген болатын. Заңнаманың талаптарын орындау ... ҚР ... және ... ресурстар министрлігінде 2006 жылғы
15 маусымда 5/1 хаттамасы арқылы барлық кен ... ... ... ... ... бекітті. Бағдарлама мына жобалардан тұрады: Құмкөл
кен орнында газды пайдаға ... ... 1-ші ... ... ... 2007 ... ... нысан Мемлекеттік қабыл дау комиссиясынан өтіп, іске
пайдалануға енгізілді. Құмкөл кен ... ... ... жарату жобасы. 2-ші
саты. Газды жинау жүйесі. Іске пайдалануға енгізілуге тиіс мерзімі – 2008
жылғы қараша. Арысқұм кен ... ... ... ... жобасы. 2007 жылғы
24 желтоқсанда нысан Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кен ... газды пайдаға жарату ... ... 24 ... ... ... ... ... өтіп,
іске пайдалануға енгізілді. Майбұлақ кен орнында газды пайдаға жарату
жобасы. Жобаны 2008 ... ... ... ... ... Елдің түрлі
аймақтарында мұнай-газ операторлары өндіретін ілеспе газды ... ... ... ... ... Үкіметі үшін басымдық болып
табылады. Осыған байланысты, ... ... ... кен
орындарында өндіретін ілеспе газды экологиялық жағынан ... ...... ... кезектегі міндеттерінің бірі. Газды тиімді
пайдалану ісіне инвестициялай отырып, ... ... ... ... ... ... ... қатар қазақстандықтар
үшін тұрақты жұмыс орындарын құруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... бірқатар ірі күрделі жобаларды,
соның ішінде Құмкөл кен орнында ілеспе газды жылына 170,0 млн м3 көлемінде
пайдаға ... ... 55 МВт ... ... ... ... құрылысын салуды жүзеге асырды. Зауыттың және кен ... ... ... ... инвестициялар 53 млн АҚШ долларын
құрады. ... ... ... ... ... Торғай алабы мен
Қызылорда аймағының атмосферасына шығарылатын зиянды заттар ... ... ... кен орындарында өндірілетін ілеспе газды үш газтурбиналы
қондырғыда электр қуатына түрлендіру үшін ... ... ... ... ... асырған тағы бір ірі жоба – ... ... ... ... ... мен ... газға ауыстыру Қызылорда қаласы мен
облысындағы ауаның сапасын айтарлықтай ... ... ... ... іске асыруға құйылған инвестициялар 12 млн АҚШ долларын ... БК ... ... ... ... кен ... қайта өңдеу зауытының құрылысын жүзеге асырды. ... ... ... газын шығаруға арналған, ол соңынан құбыр жолы ... ... Бұл ... іске ... үшін құйылған
инвестициялардың жалпы көлемі 23 млн АҚШ долларын ... ... ... ... ... ықпалын азайту ... ... жыл ... ... ... ... стандарттарға сай келетін ресурс үнемдеуші технологиялар мен
үрдістерді ендіруге ... ... ... отырады.
Қазақстан Республикасында кәсіби мамандығы жоғары жұмысшыларды
дайындау ісіне үнемі назар аударылды. ... ... өз ... аз санды және жекелеген фабрика-зауыттық оқудан бастап
маман-жұмысшыларды дайындаудағы келбетті жүйеге ... Олар ұзақ ... 2003 ... 1-қыркүйек айында Қазақстанда алғашқы кәсіби мектептің
ашылғанына 115 жыл ... ... ... мұнай-газ өндірісі саласындағы ... ... ... ... оқу ... ... ... бастады.
Ы.Жақаев атындағы Қызылорда политехникалық институты 1995-1996 оқу ... ... ... ... ... және ... ... және пайдалану» мамандығы бойынша 41 студент, ал «Мұнай
және газ кәсіпшілігінің ... мен ... ... бойынша 30
талапкерден емтихан алып, барлығы 71 студентті оқуға қабылдады. Алғашқы
мамандарды ... ... ... тех.ғ.д., ... ... ... ... ҚР ... ... Академиясының
академигі А.А.Абдуллин (Құмкөл кен орнын алғашқы ... ... ... ... өз көмектерін көрсетіп, зор үлестерін қосты. ... Ата ... ... ... университетінде Мұнай және
газ факультетінің тыныс ... ... ... ... ... ... ... маусым айында «Мұнай және газ» факультетінде жоғары білімді
мамандардың ... легі ... ... ... және газ кен ... және ... ... бойынша 42 маман, «Мұнай және ... ... және ... ... ... 30 ... 2000-
2009 жылдар аралығында РЭНГМ, МОНГП, ПСЭГ, БНГС, ТМО, НД ... 883 ... ... ... 7 маман өз білімдерін ... ... 60-65 ... ... ... етілсе, 20
пайызы басқа аймақтарда еңбек етуде.
Болашақ университетінде «Мұнай және газ» факультеті 1995 жылы ... ... және газ кен ... ... ... және ... ... т.б. мамандықтары бойынша оқытылады. Бұл факультет
«Болашақ» университеті ашылғалы бері ... ... ... және ... ... де ... маман болып шығуына көмегін береді.
Біздің облыста мұнай-газ ... ... ... ... ... Қызылорда аграрлық-техникалық колледжінде
даярланады. 1997 жылы мұнда мұнай бөлімшелері құрылды. 2002 жылы ... және газ кен ... ... 2004002 ... және ... ... «Газ ... мен жабдықтарын монтаждау және
пайдалану» мамандықтары ашылды. 2003 жылы 2006002 «Мұнай және газ ... ... салу және ... 2007 жылы 293602 ... ... және ... , 1814002 «Мұнай және газ геологиясы
және барлау» мамандықтары бойынша студенттер білім алды. 2000 жылдан ... ... ... ... және газ скважиналарын бұрғылаушының
көмекшісі» мамандықтары бойынша қайта оқыту курстары жүргізіліп келеді.
Облыстағы ... ... ... ... ... жағдайы өз
еңбек ұжымын оқыту, қайта дайындау ... ... ... ... яғни ол ... «Харрикейн Құмкөл мұнай» АҚ болған ... ... ... жергілікті мамандардың бір тобы Канадада басшы қызметкер-
менеджерлер тренинг өткізді.. Компания кәспорын жұмысшылары ... жеке оқу ... ... онда ... ... және орыс ... ұйымдастырылды. [18, 10 б]
Облыстағы мұнай компанияларының халықтың әлеуметтік және экономикалық
жағдайын жақсартуда көптеген іс-шаралар жүргізіп жатыр. ... ... және ... ... ... ... қол ... бойынша 2006 жылы «Петро Қазақстан» «Демеу» фонды ... ... ... ... Бұл қаржы Қызылорда облысы бойынша өткізілетін
әртүрлі әлеуметтік, мәдени және ... ... ... ... үшін
жұмсалады. Қазіргі уақытта ПҚҚР-ден басқа Қорға қатысушылар ... БК және ... ... компаниялары болып табылады. «Демеу»
қорының есебінен жүзеге асырылатын жобалардың ең маңыздысы ... ... ... ... ... ... және ... қатысушы «Петро
Қазақстан» және «Торғай Петролеум» екі ең ірі компания ... ... ... және жалпы Меморандумның мониторингінің жүзеге асырылуын
бақылайды [19, 20 б]
«ПетроҚазақстан Құмкөл Ресорсиз» әлеуметтік ... ... бола ... ... ... ... ... сондай-ақ
қайырымдылық және демеушілік іс-шараларға пәрменді түрде ат салысады. ПҚҚР
компаниясы үшін басымдықтардың бірі ... ... ... ... ... бағытталған қайырымдылық және демеушілік
іс-шаралардың пәрменділігі мен әлеуметтік ... ... ... Бұл ... ... ... бағытты әрі мақсатты көмек көрсету
болып табылады, бұл ... ұзақ ... ... ... ... балаларға, соғыс және еңбек ардагерлеріне,
мүгедектерге, ... ... ... мәдениет пен өнер мекемелеріне
көмек ... ... ... ... басқа да мұнай компаниялары аймақтағы халықтың әлеуметтік
жағдайын жақсартуға өз ... ... ... БК ... ... ... өткізетін шараларға әр кезде қатысады, мемлекеттік
мекемелерге бір реттік демеушілік көмек көрсетеді. ... ... ... ... 1 млн. ... ... құтқару қорына 200 мың теңге аударды.
Демеушілік көмек ретінде жергілікті ІІД-ның күзет бөліміне және ҰҚК ... ... үшін 150 мың ... ... ... ... 100
жылдық мерей тойын республика шеңберінде тойлауға ... ... ... ... ... 10500 АҚШ ... ... 1998, 2002жылдары
нәтижесі бойынша «Қуатамлонмұнай» БК үздік ... ... ... ... әсем де ... 35 ... ... қонақ үйі осы кәіпорынның
қаражатымен ... ... ... ... ... ... қолдауымен республикалық, халықаралық жеңістерге жетіп жүр.
Аймақтың ... және ... ... ... ... қолдауы аз,
тұрмысы төмен отбасыларға үнемі жағдай жасап, қаржылық қолдаудан аянған
жоқ. Бұл ... ... ... ... ... қатар жан-
жақты дамудың үрдісіне өз үлесін қосқанын байқатады. Ал ... ... ... ... да ... ... көтеру үшін көп
қаражат бөлініп жатыр. ... ... ... болған Икрам Адырбеков
«Ботақан» бала-бақшасына тікелей демеушілік жасап келе ... ... ... ... ... ... Республикасының "Құрмет" орденін
табыс етті. Арнольд Валь біздің елімізде 1996 жылдан бері қызмет ... ... ... ... ... қаржы директоры болса, 2002 жылдан
бастап қаламыздағы «Ботақан» балабақшасының ... әрі ... ... ... ... ... жақтарымен танылуға тырысқан
Арнольд мырзаның жеке қолдауымен ... ... ... ... ... сауықтыру орталығы да ашылып жұмыс жасауда
[20, 5б].
Қорыта келсек, мұнай компанияларының облыс ... ... көп. Жыл ... ... ... ... ... «Торғай
Петролеум», «Қазгермұнай», «Қуатамлонмұнай» әлеуметтік ... ... бола ... облыстың әлеуметтік саласын дамытуға,
сондай-ақ қайырымдылық және демеушілік іс-шараларға пәрменді түрде ат
салысады.
Қорытынды.
Қазіргі ... ... ... экономика, айталық Қазақстан
үшін интеграцияланған экономикаға қатысуға қажетті «мүшелік жарна» қандай
болуы ... ... ... Бұл ... ірі ... ... ... табиғи ресурстарына, негізінен, көмірсутегі
энергия қуаттары мен ... ... ... жол ашқан еді.
Сондықтан, тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында-ақ экономикамыздың,
дәлірек айтқанда, ... ... ... ... ... ... соншама таңданарлық жай емес еді. Өйткені біз үшін мұнай мен газ-
бұл тек отын энергетикалық және ... ... қана ... ... транзиттік кезеңнің күрделілігін түзеуге және ... ... ... ... ... болған шығындардың орнын
толтыруға тезірек көмектесетін алғашқы негіз.
1982 жылы ... ж.ж. ... ... мұнай және
газға ... ... және ... ... ... Ол бойынша, 1982 жылдан
бастап ... және ... ... ... ... және ... бұрғылау қолға ... ... ... баяндалған осы аумақтың мұнай
газдылық ... ... ... ... ... құрылымында бұрғыланған, алғашқы ұңғымалардың 14-інің
13-нен мұнай ... кен ... ... 1986 жылы қол ... ішінде Оңтүстік Торғай өңірінен Құмкөл мұнай-газ кенішінің ашылуы
еді.
Құмкөл мұнай-газ кен орындарын игерудегі ... ... ... ... ... алғашқы 1 млн тонна мұнай ... ... ... сәуірде КСРО мұнай өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... мұнай кешендерінің өткені мен бүгінін
саралай келіп, мынадай қорытынды жасауды жөн көрдік;
-Біріншіден, кешегі ... ... ... және қайта құру
жылдарында өлкедегі кәсіпорындардың негізгі жұмысы ... ... ... еді. Енді ... қол ... ... ... жағынан
халықаралық стандартақ сай дайын өнімдер өндіретін зауыттар ... ... ... ғана біз ... тек ... көзі деп ... кері
көзқарастан құтыламыз.
-Екіншіден, облысымыздағы кеніштерді шетелдік фирмалардың басқаруына
бергеннен кейін, олардың іс-әрекеттеріне заңды түрде Үкімет тарапынан ... ... ... ... компанияларда жұмыс істейтін жергілікті
адамдардың санын арттырған жөн. ... ... ... ... жұмыссыздық күрт өсуіне байланысты кен орындарына жұмыс іздеп ... ... ... ... және ... халықтардың әлеуметтік даму
деңгейіне де барынша көңіл аудару ... Әлі де ... ... ... ... мәселелер көп. Олар ... ... ... ... ... ... ... шешімін табары хақ.
-Төртіншіден, өлкедегі ірі кен орындарының бүгінгі тыныс-тіршілігі мен
тәжірибесін негізге ала отырып, аса ... ... ... ... ... ... кадрларды даярлау мәселесі. Өндіріске ... ... ... ... орта және төменгі буында жұмыс істейді.
Себебі олар соңғы кездегі дамыған шетел ... ... ... да ... ... ... ... кәсіпорындардың
өндіріске қажетті мамандарын даярлаудың кешенді бағдарламасын жасауы керек.
Білікті мамандар даярлау үшін шетелдіктер арнайы қаржы бөліп, ... ... ... оқу ... ... ғана ... ... қоймай,
шетелдерге оқуға жіберіп, ондағы озық тәжірибелерге үйреткені жақсы.
-Бесіншіден, Үкімет тарапынан қоршаған ортаның ластануын қадағалаған
жөн. Ашық ... ... ауа ... тыс көп ... ... ... жүргізу барысында арнайы экологиялық жағдайды
қадағалайтын бөлім болғаны дұрыс. Әр адам өз ортасына аса ... ... нұр ... еді. Қызылорда ... ... ... үлесін мұнай өндіру саласы құрайды. ... ... ... ... ... үлесі барлық саланы қоса
есептегенде 70-80 % құрайды. Бір тонна мұнай ... ... ... ... ... шығады екен, бірақ бұл республика деңгейінде алып ... ... ... ... саналады. 2004 жылға дейін ... ... тек ... ... ... ... газ далаға жанып
қоршаған ортаны ластады. Тек 2004 ... ... ... ... ... ... газ ... сөндіріліп, санитарлық қорғау
зоналарындағы зиянды заттар мөлшері шектеулі жіберуге ... ... ... ... қорытындылар облыстағы кен орындарының бүгінгі жағдайына,
болашақ мүмкіндігіне толық сай келетін шығар.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Бердіғожин Л. ... ... ... ... ... кадрлары.
Қызылорда, «Қызылорда-Қанағаты», 2007 жыл, 6-бет
2. Месторождения нефти и газа Казахстана. ... ... 1996,-24 ... Қозыбаев М.К. Казахстан-арсенал фронта, Алма-Ата, 1970, 476 с; Будаков
А.Д., Будаков Л.А. ... ... СССР в годы ... ... М., ... 1985, 248 с; ... П.Р.
Западноказахстанцы в годы суровых испытаний (1941-1945). Уральск, 2005,
199с.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан ... ... ... ... 2001, 292
б.
5. Алтаев А.Ш. социальное развитие рабочих ... ... ... ... 1996, 250 ... Серикова Л.С. Қазақстанның мұнай-газ кешендерінің даму тарихы (1985-2000
жж.) т.ғ.к. диссертациясы, – Орал, 2006. - 184 б.
7. Нусупбеков А.Н. ... и ... ... ... ... ... ( 1917-1940гг.), Алма-Ата, 1966, 243 с.
8.Серикова Л.С. ... ... ... ... ... ист. наук. Орал, 2006, 7 с.
9. Габдуллин Х.А. от Карачунгула до шельфа Каспия.-Уральск, 2001, 194 с.
10.Серикова Л.С. ... ... ... комплексов
Казахстана.Афтореф.дис. канд. ист. наук. Орал, 2006, 7 с.
11.Серикова Л.С. ... ... ... ... ... ист. наук. Орал, 2006, 7 с.
12. Бердіғожин Л. Қазақстанның мұнай-газ ... ... ... ... ... 2007 жыл, ... Н.К. Кызылорда-южный центр ... ... ... 1999. стр. ... ... О. И., ... О. А., ... А. С. Нефтегазовый комплекс
Казахстана: проблемы развития и эффективного функционирования. - ... ... А., ... Арал ... ... ... 2001, ... Бұл да сонда, 116-бет.
17.Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік ... ... жыл, ... ... АО ... Қазақстан Құмкөл Ресорсиз» мұрағаты, 10-бет
19. АО «Петро Қазақстан Құмкөл ... ... ... АО ... ... ... Ресорсиз» мұрағаты, 5-бет

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
Ежелгі заманғы Қазақстан414 бет
Тәуелсіз Қазақстанның саяси тарихы14 бет
Қазақстан Республикасы мен Германия Федеративтік Республикасы арасындағы қатынастар7 бет
Қазақстан Республикасы мен Ұлы Британия және Солтүстік Ирландия Құрама Корольдігі арасындағы қатынастар5 бет
Қан эритроцит осмостық резистенттілігіне төмен диапазонды сәулелердің әсерін зерттеу62 бет
Қозғалмалы ойындар9 бет
Қызылорда облысының халқы35 бет
1941-1991 кеңес мектебі мен педагогикасы26 бет
1980-1991 ж.ж. кеңес мектебі мен педагогикасы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь