Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен ерекшеліктері

Жоспары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1 бөлім. Нарықтық экономика дамуының жалпы теориясы ... ... ... ... ... ... ... ...8

1.1. Нарық ұғымының мазмұны және нарықтық экономиканың
жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2. Нарық құрылымы және нарық тетігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3. Қазақстанның нарықтық экономикаға өту тұжырымдамасы ... ... ... .27

2 бөлім. Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары
мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

2.1. Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері ... ...29
2.2. Қазақстанда нарықтық экономиканы қалыптастырудың
заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
2.3. Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасу жағдайы
және ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36

3 бөлім. Қазіргі нарықтық экономикалық жүйенің ары қарай даму
бағыттары немесе Қазақстандық дамудың жаңа кезеңі ... ... ... ... ... ..39

3.1. Қазақстандық нарықтық жүйенің жаңа кезеңі және оның
міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
3.2. Қазақстанды жан.жақты дамытудың Жаңа кезеңіндегі басты
басымдықтары мен ішкі және сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
3.3. Осы заманғы әлеуметтік саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
КІРІСПЕ

Жиырмасыншы ғасырдың 90 – жылдарынан бастап Қазақстан әкімшілік тұрғыдан реттелетін, жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшуде.
Нарықтық экономика дегеніміз – экономикалық шешімдердің негізінен орталықтың нұсқауынсыз рыноктар арқылы қабылдануы.
Нарықтың көптеген анықтамалары бар алайда олардың бәрі мынаған келіп саяды: нарық – бұл сатып алушылар мен нақтылы тауар немесе қызмет сатушыларды тоғыстыратын механизм: басқаша айқанда, дербес шешім қабылдайтын жекелеген экономикалық субъектілер арасындағы байланыстар, өзара қатынастар түрі.
Тақырыптың өзектілігі сонда, бұл дипломдық жұмыста Қазақстан экономикалық егемендікке қандай жағдайда қол жеткізгендігі мен оның ерекшеліктері және бүгінгі таңдағы Қазақстан дамуының жаңа кезеңі кеңінен қарастырылған. Сонымен қатар, бұл жұмыс Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасу заңдылықтары мен ерекшеліктерін, экономикалық жүйені қайта құру, нарықтық экономиканы басқаруды тиімді ұйымдастыру, нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңдерін, кәсіпкерлікті басқару, шағын кәсіпорындарды дамыту шаралары, «Қазақстан-2030» стратегиясын іске асыру, Жаңа Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының жаңа бағыттары мен міндеттері т.б. өзекті мәселелер қамтылған.
Жалпы жұмыстың зерттелу аясы өте кең және ауқымды. Бұл тақырыптың зерттелу деңгейі мен осы тақырып төңірегіндегі басты мәселелер әдебиеттерге шолу бөлімінде қарастырылған, онда нарықтық экономиканың теориялық аспектілері, нарықтық инфрақұрылым жөніндегі мәселелер талқыланған.
Ж±мыстыњ басты ќ±ндылыѓы – м±нда нарықтық экономиканың қалыптасуының «Қазақстандық моделі» қарастырылып отыр. Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасу тұжырымдамасы мен оның ерекшеліктері, заңдылықтары, әлеуметтік басымдықтағы нарықтық экономика құру жоладры қамтылған.
Ж±мыстыњ негізгі маќсаты:
• Нарықтық экономика дамуының жалпы теориясын;
• Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен ерекшеліктерін;
• Қазіргі нарықтық экономикалық жүйенің ары қарай даму бағыттарын;
• Қазақстанды жан-жақты дамытудың Жаңа кезеңіндегі басты басымдықтары мен ішкі және сыртқы саясатын қарастыру.
Сонымен қатар жұмыстың басты міндеттері мыналар:
- Қазақстанның нарықтық экономикаға өту тұжырымдамасына сипаттама беру;
- Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсету;
- Қазақстанда нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтарын атау;
- Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасу жағдайы және ерекшеліктерін ашып көрсету;
- Қазақстандық нарықтық жүйенің жаңа кезеңі мен оның міндеттерін айқындау.
Ж±мысты орындау барысында келесі экономикалыќ–статистикалыќ зерттеу єдістері ќолданылады: монографиялыќ, талдау жєне т.б.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы, Қазақстан 1995.
2. «Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы» Декларация. 25 қазан 1990 жыл.
3. «Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 25 маусым 1997ж.
4. «Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 8 шілде 1997ж.
5. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан». Астана, 2007 жыл.
6. «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын жақсарту» ел президентінің Қазақстан халқына жолдамасы. Астана, 1997.
7. «Адам дамуы туралы есеп», Алматы, 2001ж.
8. Агафонов А.н. Формирование казахстанской модели социальной защиты населения. Материалы Республиканской научно-практической конференции «Актуальные проблемы теории ипрактики социальной защиты населения в условиях трансформируемого общества». Караганды – 2003.
9. Әбілдин С., және басқалары. Агробизнесті ұйымдастыру. Алматы, 2001.
10. Берешев С., Можарова В. Совершенствование анализа уровня жизни населения в Казахстане. // Труд в Казахстане, 1/2002 г.
11. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Оқу құралы. Алматы, Экономика – 2001
12. Гага В.А., Шабаршев В.А., Шеховцев В.Г. Рыночная инфраструктура и ее значение в современной экономике. // Рыночная инфраструктура: проблемы становления и развития. – Томск, 1994, Вып.1, с.3-10.
13. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы және дамуының стартегиясы». Алматы. Дәуір, 1992 жыл.
14. Организационно-экономические проблемы формирования рыночной инфраструктуры. / Исп. Муханов В.В. и др. АН России. Институт экономики. – М., 1992г.
15. Притворова Т. Успехи и проблемы новой социальной политики в Казахстане. // Экономика и статистика, 2006г., №6
16. Полунина Г.В. Критика современных буржуазных концепций инфраструктуры. – В сб.: Инфраструктура и ее роль в капиталистическом воспроизводстве. М.: 1969, с. 33-48.
17. Рыночная инфраструктура: состав, функции, взаимодействие с предприятиями. Материалы научно-практической конференци с международным участием. / Под ред. Матвеева А.И. – Спб., 1992г.
18. Рыночная экономика: основы бизнеса, Том 2, часть 2. – М.:1998.
19. «Статистическое обозрение Казахстана»., Агенство Республики Казахстан по статистике 1-2005.
20. Шеденов Ө.Қ., және т.б. Жалпы экономикалық теория. Оқулық. Алматы-Ақтөбе. 2002.
        
        Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: «Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен
ерекшеліктері»
Жоспары
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
Әдебиеттерге
шолу........................................................................
..........................5
1 ... ... ... ... ... ... ұғымының мазмұны және нарықтық экономиканың
жалпы
сипаттамасы............................................................
......................8
1.2. Нарық ... және ... ... ... ... өту ... ... Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары
мен
ерекшеліктері...............................................................
....................29
1. Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері.......29
2. Қазақстанда нарықтық экономиканы қалыптастырудың
заңдылықтары........................................................
.................................33
3. Қазақстанда нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің ары қарай даму
бағыттары немесе Қазақстандық дамудың жаңа
кезеңі......................39
3.1. Қазақстандық нарықтық жүйенің жаңа кезеңі және ... ... ... ... Жаңа ... ... мен ішкі және сыртқы
саясаты...................................45
3.3. Осы заманғы әлеуметтік
саясат............................................................51
Қорытынды...................................................................
.........................................54
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
............................57
Кіріспе
Жиырмасыншы ғасырдың 90 – жылдарынан ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға көшуде.
Нарықтық экономика дегеніміз – экономикалық ... ... ... ... ... ... ... анықтамалары бар алайда олардың бәрі мынаған келіп
саяды: нарық – бұл ... ... мен ... тауар немесе қызмет
сатушыларды тоғыстыратын механизм: ... ... ... ... жекелеген экономикалық субъектілер арасындағы байланыстар,
өзара қатынастар түрі.
Тақырыптың өзектілігі сонда, бұл ... ... ... ... ... жағдайда қол жеткізгендігі мен ... және ... ... Қазақстан дамуының жаңа кезеңі кеңінен
қарастырылған. Сонымен қатар, бұл жұмыс Қазақстанда нарықтық экономиканың
қалыптасу заңдылықтары мен ... ... ... ... ... ... басқаруды тиімді ұйымдастыру, нарықтық экономиканың
қалыптасу кезеңдерін, кәсіпкерлікті басқару, шағын ... ... ... ... іске ... Жаңа ... ... жаңа бағыттары мен міндеттері т.б. өзекті
мәселелер қамтылған.
Жалпы жұмыстың зерттелу аясы өте кең және ... Бұл ... ... мен осы тақырып төңірегіндегі басты мәселелер ... ... ... онда нарықтық ... ... ... ... ... ... талқыланған.
Ж±мыстыњ басты ќ±ндылыѓы – м±нда нарықтық экономиканың қалыптасуының
«Қазақстандық моделі» ... ... ... ... экономиканың
қалыптасу тұжырымдамасы мен оның ерекшеліктері, заңдылықтары, әлеуметтік
басымдықтағы нарықтық экономика құру жоладры қамтылған.
Ж±мыстыњ негізгі маќсаты:
... ... ... ... ... Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен ерекшеліктерін;
• Қазіргі нарықтық экономикалық ... ары ... даму ... Қазақстанды жан-жақты дамытудың Жаңа кезеңіндегі басты басымдықтары мен
ішкі және сыртқы саясатын қарастыру.
Сонымен ... ... ... міндеттері мыналар:
- Қазақстанның нарықтық экономикаға өту тұжырымдамасына ... ... ... ... мен ... ... Қазақстанда нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтарын
атау;
- Қазақстанда нарықтық ... ... ... және
ерекшеліктерін ашып көрсету;
- Қазақстандық нарықтық жүйенің жаңа ... мен оның ... ... ... ... ... ... ќолданылады: монографиялыќ, талдау жєне т.б.
Қолданылған әдебиеттерге келсек, ... жазу ... ... ... оќулыќтар жєне еліміздегі єрекет етуші зањдар мен ... ... ... ... ... беттерінде жарияланѓан
маќалалар мен статистикалыќ мєліметтер ќолданылды.
Әдебиеттерге шолу
Нарықтық экономиканың қалыптасуының теориялық аспектілері туралы сан
алуан ... ... және ... т.б. ... көздерінен ұшыратуға
болады. Алайда оның кейбір шоғырланған түрдегі жауаптарын ... ... ... ... ... ... 1991г. ... принципы, проблемы и политика» - Макконелл К.Р., Стэнли Брю)
табуға болады. Онда ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің теориясы мен тәжірибесінің
мәселелерін схема түрінде баяндауға талпыныс жасалған.
Нарықтық ... ... ... «Макроэкономика»,
«Микроэкономика», «Экономикс», «Основы бизнеса» кәсіпкерлік тұжырымдамасын
және т.б. қамтыған.
Нарықтық экономиканың теориясы нарық шаруашылығы жүйелерінің ... ... ... береді. Мұндай жүйе барлық елдерде болды, тек
социалистік жүйедегі елдерде ғана болмады.
Нарықтың көптеген ұғымдары кездеседі.
Нарық ... ... ... ... ...... пен ... заңы жатады.
Нарық – бұл сахна, онда ... ... ... ... ... ... ... пьеса ойналады.
Нарық – көпшіліктің ойлағанындай, ол жоғары бағаны, яғни бағаның
жоғары болуын білдірмейді, ол ... ... ... ... ... ... ... төмен белгілеуі арқылы басқа біреуден бастаманы тартып алуды
білдіретін бәсекелестік болып табылады.
Әбден кемеліне ... ... ... экономика жүйесіне әр түрлі
бәсекелесуші күштерді бір-бірімен теңестіру тән.
Осының нәтижесінде барлық күштер монополияға қол ... ... ... ... ... тезисі 30 жылдан астам уақыт ... өте ... ... айта кету керек, нарықтық экономиканың жүйелі ұғымын К.Маркс
тапқан ... «Біз ... ... оның ... ... табылмайтын
бәсекелестікті, монополизмді, оның антагонизімін, сондай-ақ оның синтезін
де оған жатқызып қоймай, ... да ... ... кіргізе аламыз.
Монополия бәсекелестікті тудырады, бәсекелестік монополияны тудырады. Оның
синтезі – монополия тек ... ... ... де болады» (Маркс К.,
Энгельс Ф. Соч. 2-е изд. ... осы ... – бұл ... ... ... ... ... реттеу механизмі (П. Самуэльсон, экономика бойынша ... ... ... уақытта бір ғана өнімге бір ғана баға ... ... ... әрі ... ... деп саналады. Бұл қашан болады? Көптеген
америкалық экономистердің пікірінше, бұған мынадай шарттар қажет екен:
а) ... ... әрі ... ... ... керек;
ә) шаруашылық қызметіне қатысушылардың санына шек қоймау;
б) өндіріс факторлары абсолютті ұтқыр, жұмылдырғыш күшіне ие
болуы қажет;
в) сатушылар мен сатып алушылар ... ... ... ... ... қолында ақпараттың барлық көлемі
болуы керек.
Нақты өмір шындығында бұл шарттар әрдайым бір орында тұра ... ... ... ... нарық та жоқ, тек бәсекелестік нарық қана
әрекет үстінде көрініп жүр. Соңғысы жұмыс істеуі үшін ең ... көп ... ... жүзеге асыруды және нарықтың инфрақұрылымын жасауды талап
етеді.
Инфрақұрылым үш негізгі элементті қамтиды:
- тауар мен қызмет ... ... ... ... ... ... рыноктардың барлығы бір-бірімен органикалық тұрғыдан өзара
байланысты әрі өзара ықпалдастықта ... Егер олар тең ... ... ... онда ... ... ... жалпы тепе-теңдік
орнайды.
Нарықтық жүйенің пайда ... мен ... ... ... ... экономикалық саладағы «табиғи тәртіпке» Адам ... ... ... ... жеке меншіктің үстемділігі;
- монополияның барлық түрін шектеу;
- ... ... ... ... араласпауы.
Еркін кәсіпкерлік табиғатының, нарық пен мемлекет рөлдерінің теориялық
алғышарттарына Адам Смиттің көзқарастарын жатқызуға болады. Оның ... ... ... ... ... ... ... тілек-
қалауы – аса қуатты ынталандырушы күш болып табылады, егер олардың ... ... ... жететін болады.
Француздық философ-материалист Гельвеций Клод Адриан қоғамдағы жеке
мүдденің рөлін ... ... ... ... ... ... ... ұтпаса, ұтылмайды.
I. Нарықтық экономика дамуының жалпы теориясы
1. Нарық ұғымының мазмұны және ... ... ... ... әр ... ... ... ежелден
келе жатқан мәселелерін шешуде қоғам шектеулі ресурстарды баламалы ... ... ... ... тура ... Бұл ... ... алдыға мынадай мақсаттар қойылады: экономикалық өсуді, ... ... ... ... ... еркіндігін, әлеуметтік
кепілдікті және т.б. қамтамасыз ету.
Бұл мәселелер іс жүзінде қалай ... ... үшін ... ... ... ... алу қажет. Ол қандай субъектілермен
істес болады, олар өзара қалай әрекеттеседі.
Экономикалық шешімдер көбінесе орталықсыздандыру ... ... ... экономика деп түсінуге болады.
Нарықтық экономика ең бастысы нарық арқылы жұмыс істейді. ... ... бар. ... де олардың барлығының мәні мынаған саяды: ол
шешімді дербес қабылдайтын жекелеген ... ... ... ... ... ... табылады.
Бір уақытта бір ғана өнімге бір ғана баға ... ... ... әрі ... ... деп саналады. Бұл қашан болады? Көптеген
америкалық ... ... ... ... ... қажет екен:
а) сұраныс үлкен әрі ұдайы болып тұруы керек;
ә) шаруашылық қызметіне қатысушылардың санына шек қоймау;
б) өндіріс ... ... ... ... күшіне ие болуы
қажет;
в) сатушылар мен сатып алушылар ортасында еркін бәсекелестік;
г) бәсекеге қатысушылардың ... ... ... ... ... өмір ... бұл ... әрдайым бір орында қатар тұра
бермейді. Әлбетте, ... ... ... ... та жоқ, тек бәсекелестік
нарық қана әрекет үстінде көрініп жүр. Соңғысы жұмыс ... ... ... ... ... формаларын (жеке, кооперативтік, акционерлік, мемлекеттік
және т.б.) жүзеге асыруды және нарықтың инфрақұрылымын жасауды талап етеді.
Инфрақұрылым үш ... ... ... ... мен қызмет нарығы;
- өндіріс факторларының нарығы (жер, еңбек, капитал және басқару);
- қаржы нарығы.
Тауар мен ... ... ... мен ... ... етеді:
1) тауарлық биржа;
2) көтерме және бөлшек саудалар;
3) маркетингтік ұйымдар.
Өндіріс факторларының рыногы жер, еңбек, капитал секілді ... ... және ... ... ұйғарады.
Жер – тікелей мағынасында фермерлер мен кәсіпкерлер пайдаланатын жерді
ғана ұғып қоймау керек, ол, ... ... жер ... өндірілетін
шикізат және жердің үстіңгі бетінен алынатын – мақта, астық және т.б.
Еңбек – ... жоқ ... ... ... ... қосып алғанда барлық
жұмысшылардың қызметі (еңбегі) ретінде ... Бұл ... ... ... биржасы (жұмысшы күшіне сұраныс, ... ... және ... болып табылады.
Капитал өндіріс факторы ретінде өндіріс құралдарын, үй-ғимаратты,
құрылғыларды, станоктарды, саймандарды, ... ... ... ... қажетті ақшалай қаражатты білдіреді.
Қаржы немесе ақша нарығы – бұл қаржы ... ... ... ... мен ... ... нарық. Бұл нарық қор және
валюталық биржалардың іс-қимыл жасауын ... Онда ... ақша ... ... ... ... ... бір-бірімен органикалық тұрғыдан өзара
байланысты әрі өзара ... ... Егер олар тең ... ... ... онда ... ... макроэкономикалық жалпы тепе-теңдік
орнайды. Бұл қашан жүзеге асады?
Бұл тауар мен қызмет рыногындағы ... пен ... ... ... баға мен өнім ... ... деңгейі
орнағанда, ал өндіріс факторларының нарығында – пайдаланылған ... мен оған ... ... ... ... ... нарығында –
ссудалық проценттің тепе-теңдік деңгейі ... ...... ... үшін ... ... уақыт бірлігіне төленетін ақша
сомасына қатысты анықталатын ақшалай ссуда бағасы) ... ... ... ... ... ... болады:
- ең жоғары өнімділік пен пайдаға қоршаған ортаны бүлдіру есебінен қол
жеткізуге болмайды;
- бәсекелестік адал жолмен жүзеге асуы тиіс;
- еңбекпен келген ... яғни ... ету ... қол ... ... тапсызданған, яғни табынан айырылған тобының пайда болуына
жол бермейтіндей етіп ... ... адам ... емес, техника адамға қызмет етуі қажет;
- кәсіпорында жұмыс істейтін, қызмет ететін адамдардың жақсы ... ... ... оятып қана қоймай, олардың жауапкершілік
сезімдерін де күшейту;
- экономиканың ... ... ... ... ... ... ... бағдарланған, алайда ол қоғамдық
мүдде тудыратын қолданыстағы нормаларға бағынуы керек.
Барлығының әл-ауқаты дұрыс болуы үшін ... ... да ... ... ... ... ... жұмыс істейтінін ұғу үшін әрбір экономикалық
жүйенің жауабын тауып бере алатын бес іргелі мәселенің барын мойындауымыз
қажет:
1. Қаншалықты ... ... ... ... ... ... қанша
көлемін өндірістік процесте пайдалануға болады?
2. Нені өндіру қажет? Тауарлар мен қызметтердің қандай іріктемесі
қоғамның материалдық ... ... ... алады?
3. Бұл өнімді қалай өндіру қажет? Өндіріс қалай ... ... ... ... ... асыруы керек және өндірісте қандай
технологияны қолдану қажет?
4. Бұл ... ... алуы ... Оның ... өнім жеке
қажеттіліктерге қалай бөлінуі қажет?
5. Жүйенің өзгерістерге бейімделе ... ... бар ма? ... ... ... ... ресурстармен жабдықтауға
және өндіріс технологиясына тиісті түзетулерге қол ... ... мен ... бағасын нарыққа сәйкес бәсекелесетін, сатушы мен
сатып ... ... ... ... ... және олардың
қаншасын өндіру қажет? Кәсіпорын табыс табуға және залалды ... ... ... деп қорытынды шығаруға болады: тек пайда
түсіретін тауар ғана өндіріледі, ал зиян шектіретінін өндірмейді. ... ... ... нені білдіреді?
Екі параметр:
1. Фирма өз өнімін сатудан түсірген жалпы табыс.
2. Оның өндірісіне кеткен ... ... ... та, ... ... да – бұл ... ... «Баға – уақыт - өнім саны».
Жалпы табыс өнім бағасын ... ... ... ... ... Жалпы шығын ... ... ... өндірісте
пайдаланғандарының санына көбейтумен, содан кейін әрбір ... ... ... ... құрылымы және нарық тетігі
Осы заманғы нарық әлеуметтік бағдарланған, тиімді реттелетін процесс
ретінде көрінеді.
Нарық- еркін қалыптасқан баға ... ... ... ... жүзеге
асыратын орын. Нарықтық экономика –меншіктің алуан түрілігі, яғни ... ... ... ... ... ... ... асатын тауар мен
қызыметті сату – сатып алу ... ... ... ... ... ... көп, ... обьектілері бойынша былайша
бөлінеді: тауар нарығы , ... ... ... ... ... ... нарығы, кредит нарығы қор нарығы,жұмысшы күші нарығы.
Кеңістікті қатынаста (в пространственом ... ... ... ... яғни тұжырымды), аймақтық, ... ... ... тобы бойынша аймақтық , әлемдік нарықтар.
Іс-әрекет жасау, яғни ... ... ... бойынша: еркін
монополияандырылған, мемлекеттік- реттелмелі; жоспарлы- ... ... тепе – тең, ... мен ... ... және ... деп бөлінбек.
Қоғамдық ұдайы өндірісті реттеу ... ... мына ... ... ... , яғни нарықтық жағдайда адамға қажетті әр ... ... ... ... ... ... ... экономикалық оқщау
өндірушілер өз еңбектерінің нәтежелерімен алмаса алады;
б) шаруашылықты ... ... ... ... ... ... көмегімен адамдардың және қоғамның шектеулі ресурстарды
ұтымды пайдалануы:
- өндірістің көлемі мен құрылымдық үйлесімділігінің ең ... ... ... ... ... ... бөлінуін қамтамсыз ету;
- өндірістің технологиялық ең мықты тәсілі жасалып, жоғарғы сапалы
өнімді ең аз шығынмен өндіруге қол жеткізу;
в) бөлу және айырбас. ... ... ... бөлу және ... ... ... Нарық өндіріс пен тұтыну арасында сәйкестік орнатуға
ықпал етеді;
д) ... ... аса ірі ... немесе
мемлекеттің көмегімен ірі кәсіпорындарды банкроттан аман алып қалу
үшін жүргізлетін шаралар жүйесі.бәсекелестік ... ... ... ... ... кәсіпорындардан тазарту жүзеге асырылады.
Нарық қоғамдық еңбек ... ... ... өндірушілердің
арасындағы байланыс тәсілін анықтаушы әрі соған үстемдік жүргізуші ретінде
болады.
Тауар өндірісі жағдайында нарықтық байланыс экономикалық ... ... ... ... ... өзінің жұмыс
күшін сататын жұмыскерлер де, кәсіпкерлер де және ... ... ... ... иелері, құнды қағаздардың қожайындары және т.б
кіреді.
Миллиондаған адамдар бір орталықтан басқарусыз-ақ жүз мыңдаған ... және бұл ... ... пен ... ... қамтамсыз
етіледі.
Нарықтық экономиканы адам өркенниетінің жетістігі ретінде, қоғамдық
өндірісті ұйымдастырудың барлық нысандарының ... ең ... ... ... қалай жұмыс істейді, ол негізгі экономикалық міндеттерді қалай
шешеді? өйткені миллиондаған тұтынушылар қандай тауарды және оның ... ... ... ... қабылдайды ғой;кәсіпкерлердің көпшілігі – қалай
өндіру керек немесе аса ... де ... ... аса зор ... ... ... деп бас ... ал өндіріс факторларының қожайындары
өз таңдауын жасайды- тауарды кімге және ... сату ... Бұл ... ... бір- бірімен тығыз байланыста болады.
Нарық белгілерінің сипаттамалары маңызды орын алады.
Біріншіден, осы заманғы нарық тұтынушылардың нарығы болып табылады.бұл
мынаны ... ... ... ... сол ... ... ... деген сөз. Нарықтың ... ... өз ... ... ... салыстырғанда өніді тұтынушылардың
артықшылықты жағдайын анықтап береді.
Сатып алушы нарығы іскерлік ... ... әрі ... ... ... ... ... міндетті белгісіне оның бәсекелестік сипаты жатады.
Бұл мынаны білдірмек: бизнес жүйесінде әрбір субъекті барлық субъектілермен
бәсекелесуші жақ болып ... ... ... ... ... – субъектілер арасындағы
қатынастың интеграция негізінде тұрақтануы. Нарық – бұл ... ... да ... егеменді субъектілерінің бәрі де экономиканың ... ... яғни ... ... ... ... ... сатып алушылар мен сатушылар кездесетін,
мәміле келісім ... ... бір ... орын болуы міндетті емес.
Байланыс, коммуникация құралдары мен көліктің ... ... ... ... бере алады, телефон арқылы тапсырыс жинайды және ... ... ... ... өз тауарларын жеткізіп береді.
Интернет арқылы жүзеге асыратын тапсырыстар рыногы жедел дамуда.
Сатылатын өнімдердің ... ... ... біз бұрын айтып өткендей,
тауарлы ... ... ... ... рыногы, еңбек рыногы, тағы басқалар
болып ажыратылады.
Рыноктағы басымдылық пен белсенділік ... ... ... алушы рыногы
және сатушы рыногы деп бөлінеді. Сатушы рыногы тауар тапшылығымен, демек,
сатушылардың мол ... ... бұл ... ... ниеттеніп
жүрген келісім (мәмілелерді) жасасуда ... ... ... ... ... ... сатып алушылардың билігі көбірек, мұнда
сатушылардың белсенділігі ... ... тура ... ... ... ... бұлардың мұқтаждарын білу, соған сәйкес тауарлар әзірлеу,
тауарларды рынокқа шығару, қоймаға қою, тасымалдау, икемді баға ... және тағы ... ... қажет. Ауыл шаруашылық тауарларының
рыногы – бұл негізінен сатып алушы рыногы.
Клиенттер тұрпаты бойынша клиенттік рыноктардың ... бес ... ... тұтыну рыногы, өндірушілер рыногы, аралық сатушылар ... ... ... ... мемлекеттік сатып алу рыногы,
халықаралық рынок.
Тұтыну рыногы - бұл ... ... оған ... ... мен ... ... болып табылады. Бұл рынок өз кезегінде сатып
алуылардың түрлі топтарының мінез – құлқына ... ... ... ... ... ... ... – құлқы мынадай факторларға:
мәдени деңгей, әлеумттік жағдай, кіріс деңгейі, жеке ... ... ... жәй – күйі ... ... ... адамның талап – тілектері мен мінез – құлқын айқындайды.
Адамның туып -өскен мәдени ортасы оның құндылықтарды ... ...... ... дүниеге көз қарасына, нені жақсы көріп, нені ... ...... мәнеріне және тағы сондайларға айқын түрде ... ... ... ... ... ... діни сенімі, қай нәмесе
ұлысқа жататыны, өмір сүретін ... және ... да ... ... ... ... (субкультура) өздерінің тек өзіндік
құмартушылықтарымен және өмір сүру кейпімен ... бұл ... ... ойын – ... ... ...... және тағы
сол секілділерді таңдауға елеулі түрде әсер етеді.
Сатып алушылардың ...... ... ... ... ... ... айқындалады. Әлеуметтік тап кәсіпкер тегі, кірісі, байлығы,
білімі, құндылық бағдары ... Ол ... тап) ... құндылықтарды бағалауы, ынта – ықласы және мінез – ... ... ... ... ... ... бір таптың өкілі болуына
қарай қоғамда неғұрлым жоғары немесе неғұрлым төмен дәрежеге ие болады.
Әлеуметтік ... үшін ... ... ...... ...... үй ішіне қажет дүниелерід, бос уақытын өткізу және ... ... ... тән. Мысалы, үлкен маркеттерде негізгі ... - ... ... оның ... ... және ... ... қояр талабы жоғары, жағдайлары жақсы адамдар. Ал көшедегі рыноктар
мен көтерме рыноктарда басты ... ... ... ... ... ...... сондай – ақ әлеуметтік факторлар:
мәлімдеуші топтар (отбасы, араласатын адамдар, ... ... ... рөлі мен ... айқын түрде әсер етеді.
Адам әлетте ұжымға мүше болуға ... әлгі ... оның өзі ... ой – пікірі қалыптасуына ықпал етеді: оны саялы
тірлікке ... ... бұл ... ... мен ... ... ... тигізеді. Сатып алушы өзі құрметтейтін, араласып
жүрген, өзі соларға ұқсағысы келетін кісілерде бар тауарларды ... ... ... ... ... рөлі мен ... әйгілеп тұратындай
тауарларды жиірек таңдайтын болады.
Жеке бастың жағдаятына ... ... өмір ... ... экономикалық жағдайы, өмір сүру кейпі, өзі туралы ой
– пікірі жатады.
Жас ұлғайған сайын ... ... ... мен қызметтерінің
ассортименті және номенклатауарсында өзгерістер пайда болады, ... ... ... рыноктарды анықтау және соған сәйкес бағдарламалар ... ... ... ... ... өмір белесінің кезеңін пайдалануға
болады. Әдетте отбасының өмір белесінің мынадай негізгі кезеңдерін ... ... ... баласы жоқ жас жұбайлар, өздерінің қарамағында
балалары бар ерлі – ... ... ... ... ... істейтін ерлі
– зайыптылар, зейнеткерлер, тұл қалған кісі.
Фирма, тауарларға немесе қызметтерге бірдей ... ... ... ... талап-тілектерін қанағаттаңдыруға
мамандана алады. Мысалы, іскер адамдар үшін жұмыс киімдерін беру, оқушылар
немесе студенттер үшін оқу ... ... шет ... үйрету,
табиғи және диеталық азық – түлік жеткізу және тағысын тағылар.
Тұтынушылардың экономиклық жағдайы жеке кіріс мөлшерлерімен, ... ... ... жеке ... ... оның ... ... – қарсы қаржыларды жұмсау жөніндегі көзқарасымен
анықталады. Өткізлуі тұтынушылардың ... ... ... ... ... ұсынатын фермалар (мысалы, нақ сондай ауыл ... ... ... жеке ... мен ... қаржылар өрісіндегі
өзгерістер беталысын ұдайы қдағалап отыруы қажет. Экономикалық құлдырау
кезінде фирмалардың ... ... мен оның ... ... шаралар қолдануы керек, тауар қорын азайту мен өндіріс көлемін
қысқартуы керек.
Кәсіпорындар рыногы. ... ... ... шығындарды азайту,
өзінің ішкі клиетурасының мұқтаждарын қанағаттандыру, қоғамдық немесе
құқықтың міндеттемелерін орындау үшін ... мен ... ... үшін сатып алу туралы шешім қабылдау барысына кәсіпорын
аясында ... ... ... ... алу ... бойынша әртүрлі
ынталары мен өлшемдері бар және бұлжыптай орындайтын ... ... заң күші бар ... – шарт, сатып алу – сату шарты және басқа
құжаттар түрінде ... ... ... ... шағын аймақтарда шоғырланған,
ірі сатып алушылардың азғантай тобы бар болуымен сипаталады. ... ... ... және ... ... ... өзгеруіне
қарай күрт өзгереді.
Өндірушілер рыногындағы сатып алушылардың көпшілігі – кәсіби мамандар,
бұл ... ... ... ... ... жоғарылатады.
Сатып алуды жүзеге саыру ситуацияларының негізгі түрлері мынадай болуы
ықтимал: өзгеріссіз немесе өзгерістермен қайталап ... алу, ... шешу үшін ... алу, ... түрде сатып алу.
Өзгеріссіз қайталап сатып алуды жүзеге ... үшін ... ... ... мұны материалдық – техникалық жабдықтау бөлімі жұмыс барысында
жасай алады. Өзгерістермен қайталап ... алу ... бір ... ... ала ... ... ... қабылдайтын кісілер
санын ұлғайтуды талап етеді.
Өз кезегінде, жаңа міндеттерді шешу үшін сатып алу ... ... ... ... етуі мүмкін. Ақпарат көлемі, ықтимал шығындар мен
тәуекел ету дәрежесі неғұрлым жоғары болса, оңтайлы ... ... ... ... ... қажет. Өйткені жаңа міндеттерді шешу үшін ... ... ... келіссөздер жүргізумен байланысты болғандықтан,
көптеген кәсіпорындар сатып алу мен келіссөздерді ... үшін ... ... ... сатып алу туралы шешім ... үшін ... ... ... ... және ... ... мен
қасиеттерін: бағаныңтиімді деңгейлерін: жеткізіп беру шарттарын: талапқа
сай сервис бен ... ... ... ... таспырыстың қажетті
көлемін: ықтимал жеткізіп берушілердің қысқа тізмін және таңдап ... ... ... тура ... ... жинақтап сатып алу әдісі кеңінен таралуда, осыған
сәйкес, күрделі мәселе, көптеген жекелеген шешімдерге ұсақталмай – ... ... ... Бұл ... бес ... оңтайлы комплект жасауға,
оның жекелеген құрамдас бөліктерін жеткізіп беруге, ... ... ... ... ... ... ... (тенденция) сатушыларда кешенді түрде сату әдісі пайда
болуына әкелді, бұл әдіс ... ... мен ... ... ... стратегиясының негізгі элементіне айналды.
Сатып алу туралы шешім қабылдау үшін кәсіпроында ... ... ... ... топ ... Оның ... әдетте тауарларды шын мәнінде
пайдаланушыларды, тауарлар сатып алу туралы ... шын ... ... ... ... және сатып алу туралы ақпаратты
бақылаушы кісілерді кіргізеді.
Сатып алушының сатып алу жөніндегі тобы ... ... ... үшін сатушы
мынандай мәселелерді аңғаруы керек: сатып алушы команданың ... ... ... ... ... ... ... олардың ықпал ету
дәрежесі мен олар қолданатын өлшемдердің ... ... білу ... ... алушының назарын айқын экономикалық тиімділіктерге
ғана (ең төмен баға, өте жақсы сапа, кешенді түрде қызмет көрсету және ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік жағдаяттарына (факторларына) аударуға тиіс.
Сатып алу туралы ... ... ... ... ... көзге
елестетуге болады: мұқтажды сезіну мен суреттеу, талап етіп ... ... ... ... берушілерді іздестіру: ұсыныстар
алу; жеткізіп берушіні тандау; ... ... ... ... берушінің жұмысын бағалау.
Өндірушілер рыногында ауыл шаруашылық тауар өндірушілері ...... ... тыңайтқыштар және басқа материалдық-
техникалық ресурстарды сатып алады.
Аралық сатушылар рыногы деп тауарларды ... ... ... ... ... сату мен ... беру үшін ... бұған қоса оларды
түкпілікті тұтынушыларға өткізуді ұйымдастырытын кәсіпорындар жиынтығы
ретінде анықтауға болады.
Алайда барлық ... ... ... ... ... ... Аралық сатушылардың пайдалануына жататындар; тікелей поштамен
жөнелту ... ... ... ... ... үйді – үйге ... тауарлар; тиісінше орналастыру мен іске қосуды талап ететін ... жеке ... ... ... ... ... тағы ... сатушылар рыногында да сатып алу туралы шешім ... ... ... әсер етеді. Аралық сатушылардың да
жеткізіп берушілерге, ... ... беру ... мен ... қатысты шещімдер қабылдауына тура келеді.
Келгіндер (клиентура) мен ... ... ... сатушының
маркетингтік бағдарламасының сипаты соған тәуелді болатындықтан, ... ... ... ... ... төрт ... түрін ажыратады: тұйық ассортимент
– бір ғана өндірушінің тауарларымен ... ... ... ...
бірнеше өндірушілердің ұқсас тауарларымен жұмыс істеуі; мол ассортимент -
өндіруші- сатушы өзара байланыстағы ... ... ... ... ... - ... ... тауарлармен сауда жасау.
Аралас сатушылар рыногы, ... ... ... «Маркетинг»
тауарында жете суреттелген каналдарының алуан түрлерін құрайтын көтерме
сауда, ұсақ ... ... және ... ... кәсіпорындарынан түрады.
Мемлекеттік сатып алу рыногы өкіметтің анықтауы бойынша өз қызметтерін
мүлтіксіз ... үшін ... ... ... ... ... ... алушы
бюджеттік ұйымдар мен мемлекеттік кәсіпорындардан құралады.
Мұнда сатып алу бюджет есебінен, яғни салық төлеушілер есебінен жүзеге
асырылатындықтан, мемлекеттік ... ... ... ... ... баға ... жарияланған талаптарды қанағаттандыратын тауарлар
мен қызметтер ұсынатын ... ... ... ... алу ... тән ерекшеліктердің бірі – айқын түрде
танылатын өзгешелік (специфика), ол - өте дән техникалық ... ... ... – ақ ... ... ... тарапынан да қоғамдық көпшілік
тарапынан да бақылау болатындығы. Бұл ... ... ... ... ... және ... әкімшілік қағазбастылықтан құтылу
жолдарын іздестіруге итермелейді.
Экономикалық емес факторлардың (саяси мақсатқа сәйкестік, мемлекеттік
мүдделерді қорғау, қоғамдық пікір) мемлекеттік ... алу ... ... мұны ... тапсырыстар алу үшін мақсатқа сәйкес шешуде ескеру
қажет.
Мемлекеттік сатып алу, әдетте, екі тәсілдің ... ... ... ... ... ... келген келіссөздер нәтежесінде жасалынатын
келісім – шарттар әдісі арқылы жүргізіледі.
Ашық тендер әдісі көпшілік тұтынатын стандартты ... ... ... ... қолданылады. Оның мәнісі—мемлекеттік ұйымдардың жеткізіп
берушілерінен жете ... ... ... беру ... және ... беруге қоятын шарттарын сұрастыру болып табылады.
Тендерде ең төменгі баға мен ... ... ең ... ... ... (поставщик) жеңіп шығады.
Келісім – шарттар әдісі өзара келісуге лайық шарттармен келісім- шарт
жасасу мақсатында бір ... ... ... ... ... ... Ол ... берушілер арасында жеткілікті түрде бәсеке
болмаған ... ...... ... әзірлеуге көп шығындар
жұмсалуын, тәуекел етудің ықтимал ... ... және ... ... ... мен ... талап ететін күрделі
жобаларды дайындау жұмыстары барысында қолданылады.
Сөйтіп, мемлекеттік сатып алушылар рыногында жеткізіп берушілер жігері
төмен баға ... үшін ... ... шоғырланады.
Халықаралық рынок, тұтыну рыногын және кәсіпорындар рыногының барша
түрлерін қамти отырып, елден сыртқары барлық сатып алушыларды ... ... ... үшін ... ... ... ... Қазақстандық ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің
бүгінгі таңда ұсынып ... ... ... ... жүн және тері ... ... ... тиісінше маркетингтік әзірлеу жұмыстарын жүргізген
жағдайда, Қазақстанның дәстүрлі өнімдері: жылқы ... ... ... ... ... жабайы дәрілік бұйымдар есебінен халықаралық
рыноктың кеңеюі әбден ... ... ... ... кәсіпорын халықаралық маркетингтің
міндеттерін айқын белгілеуге тиіс.
Біріншіден, кәсіпорын өзінің күш-жігерін рыноктарына ... ... ... ... ... Осы мәселені шешу кезінде сыртқа
ұсынылатын ... ... ... ... елдердің жағрафиялық,
демографиялық, ... ... ... ... ... керек.
Кеден заңдылығ, лицензия беру, квота орнату, экспорт пен импортты шектеу,
демпингке (өзіндік құннан төмен бағаға) ... ... және тағы ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің бар болуына
айрықша назар аударылуға тиіс.
Ең қолайлы елді таңдаудың өлшемдері ... ... ... ... мен ... ... жүргізудің ықтимал шығындары, бәсекелік
артықшылықтар мен кемшіліктер ету дәрежесі қызмет ете алады.
Екіншіден, жалпы сату көлемінің қандай ... ... ... анықтау қажет. Халықаралық рынокка шығатын кәсіпорындар
әдетте азғантайдан бастайды. ... соң қол ... ... ... ... ... не ... не оны қысқартады.
Міндеттерді анықтаған соң халықаралық рынокка шығудың ең жақсы әдісін
таңдау ... ... ... тәуекел ету дәрежесі мен кірістер
деңгейі бойынша халықаралық рынокка шығудың мынандай әдістерін бөліп ... ... ... ... коммерциялық іс-әрекет және
инвестициялау.
Экспорт халықаралық рыноктағы іс-әрекетті ... ең ... ... табылады. Кәсіпорынның іске тартылу деңгейіне қарай ... және ... деп ... Делдалдарды пайдалану жөнінен:
тікелей экспорт (делдалсыз, келгіндер жүйесін өзі ұйымдастыру арқылы) және
жанама экспорт ... ... деп ... ... ... ... ассортиментіне, кәсіпорын құрылымына, капиталдық шығындарға және
маркетингтік бағдарламаға аздаған өзгерістер ... ... ... өз елінде өндіреді.
Біріккен халықаралық коммерциялық іс-әрекет біріккен өндірістік ... ... ... үшін ... ... бірге
күш-жігерді біріктіруді көздейді. Шетелдік серіктестікті бақылаудың жүзеге
асырылу дәрежесі бойынша біріккен ... ... ... ... ... ... мердігерлік кәсіпорындар, келісім-
шарт бойынша басқарылатын кәсіпорындар және біріккен кәсіпорындар.
Лицензияландырылған жағдайда-лицензияр-кәсіпорын, лицензиялық төлемге
айырбас ... ... ... ... ... «ноу ... ... ұсына отырып, шетелдік рынокта лицензият-серіктеспен келісімге
келеді.
Жергілік өндірушімен ... ... шарт ... ... бір ассортиментін жергілікті кәсіпорын шығаруын көздейді.
Келісім-шарт ... ... ... ... экспортқа тауар
шығармайды, өндірісті ұйымдастыру жөніндегі басқарушылық ... бұл ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Бірлескен кәсіпорындар иемденумен ... ... ... ... ... ... құру мақсатымен шетелдік және жергілікті
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... едәуір үлкен болған және
жергілікті шетелдік инвесторларға ... ... ... пайдалы, бұл
лораға (шетелдік инвесторларға) кірісі мол ... ... ... ... орнығуға мүмкіндік береді.
Халықаралық рынокқа шығу ... ... соң ... ... ... бағдарламасы жөнінде шешім ... ... ... үшін әзірленген стандартты маркетингтік бағдараманы ... ... ... – ақ ... ел үшін жеке ... ... әзірлеу келесі тарауда жете суеттелген.
Барлық дербес қабылданған ... ... ... ... ... Оны ... ... деп атайды. Ол ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етсе, әрі
солай баға және бәсекелестік жүйелері арқылы оларды байланыстырады.
Баға тұтынушылардың да, ... де ... ... ... ... ... сияқты. Ол шаруашылық жүргізуші субъектілердің жеке
мүдделерін ... ... өз ... «салыстыруға» мүмкіндік тудыратын
маяк қызметін атқарады.
Нарық тетігінің маңызды элементі бәсеке болып табылады. Бәсекенің
арқасында ... ... ... ... ... ... жолға қояды.
Бәсеке қолда бар ресурстарды ... ... ... ... ... ... Егер ... өндіруші тауарды үлкен
өндірістік шығындар мен және оның тауары тым қымбат ... онда ол ... ... сондықтан ол өндірістік ресурстарды үнемдеп жұмсауға және
өнімнің өзіндік құнын төмендетуге мәжбүр болады. ... ... ... ... жетелейді, өйткені сапасы нашар тауардың өткізілуі қиын,
егер өткізілсе де, оның бағасы төмен болмақ. ... ... ...... және ... күш ... ... Қазақстанның нарықтық экономикаға өту тұжырымдамасы
Экономиканы тұрақтандыру мақсатында Республика Үкіметі нарыққа ... ... ... ... ... және экономикалық
егемендіктің қағидаларына негізделген. Онда нарыққа өтудің стратегиялық
бағыттары анықталған. ... ... ... өту келесі негізгі
бағыттардан құралады:
- ... ... ... алу – ол мемлекеттік меншік монополиясын
жою және өндірушілердің бәсекесін дамытуға жағдай туғызу. Қазақстан
жағдайына орай: акционерлік, ... ... ... ... ... монополиясыздандыру және монополияға қарсы шаралар – аталмыш ... ... ... ... ... және қатарлы өндірістік
құрылымдарды ... ... ... ... қатыстыра отырып
бірлескен кәсіпорындарын ұйымдастыру;
- қаржылық сауықтыру және экономиканы тұрақтандыру;
- баға құрылымы саясаты (басты ... ... ... ... өнімдері мен
қызмет түрлеріне бағаны нарық талабына қарай қалыптастыру).
Аталған реттеулі нарықтық экономикаға өту ... ... ... Олар ... ... ... территориясында заңдылықтың басымдылығы мен үстемділігі;
- меншік түрлерінің сан алуандығы және ... ... ... ... ... баға ... саясаты, еркін бағалау;
- сыртқы экономикалық саясатты жүргізудегі толық дербестік.
Нарық жүйесін ұйымдастыру мен оларды ... ... ... ... ... ... (коммерциялық банктер, тауар
және қор биржалары, маркетинг ... ... ... ақпарат орталықтары, т.б.;
- өндірістік құралдар нарығы;
- тұтыну тауарлары мен қызмет көрсету нарығы;
- еңбек нарығы;
- қаржы нарығы. Республикадағы қаржы нарығының ... банк ... ... ... ... ... ... банк
ретіндегі статусын белгілеуді; коммерциялық банктердің ... банк ... ... жасау шарттарын анықтауды; қаржы
нарығының заңдылық актілерін ... ... ... ішке ... жағдай туғызуды қамтиды.
Нарықтық экономиканың тұжырымдамалық (концептуальды) негізін мыналар
құрайды:
- өндірістің жетілу тұжырымдамасы (жаппай сұраныстағы салыстырмалы арзан
тауарлар шығаруға ... ... ... тұжырымдамасы (жоғары сапалы бұйымдарды өндіруге
бейімделу);
- коммерциялық күш-жігерді үдету (кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... маркетинг тұжырымдамасы (нашар нарықтық қызметтің негізінде бәрінен
бұрын қажеттіліктер, талғамдар тұтынушылар сұранысы);
- ... ... ... ... қажеттіліктер
түгелдей қанағаттандырылыуы тиіс емес, ала адам құндылықтары тәлімін
қалыптастыратындары – қоғам мен жеке тұлғаның үйлесімді ... ... ... ... ... қалыптастырудың
заңдылықтары мен ерекшеліктері
2.1. Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері
Дамыған капиталистік елдерде нарық жүйесі ресурстарды бөлудің негізгі
механизмі болып ... ал ... ... тұсында олар (ресурстар)
жоспарланған күйде орталықтан бөлінетін.
Нарықтық ... ... да, ... де ... мыналар жатады:
1) ресурстарды тиімді бөлу – нарық ресурстарды қоғамға қажетті
тауарлар өндіруге ... ... ... ... бөлуге
жәрдемдеседі. Мұнда басты нәрсе ... ... бір ... ... табылады, яғни нарық, тауар бағасын және өндірістің
ықтимал шығындарын ... ете ... ... ... ... ... ... фермердің шағын жылыжайы бар:
сегізінші наурыз қарсаңында гүлдерге, көкөніс пен қиярға ықтимал
бағаны және осы ... ... ... шығындарды ойластыра
отырып, не өндіретінін шаруаның өзі шешеді. Сондай-ақ жылыжайды
жылытуға ... ме, ... ... ма ... күн көзінің
қуатын ба, қайсысын пайдаланатынын анықтайды, яғни ... ... ... ... ... ... ақпараттар өте жеткіліксіз болғанда оның сәттілік ... – баға және ... ... туралы мәліметтердің өзі
өндірістің, яғни кәсіпорынның белгілі бір бағыт алуына жетіп жатыр;
3) өзгерген жағдайға жоғары бейімділігі, икемділігі. Өзгеріп ... ... ... ... нарықтық экономика
тұтынушылар мен кәсіпкерлердің таңдауы және әрекеттеріне еркіндік
береді. Олар өз ... ... ... ... ... ... және баға (еңбек бағасын қоса) белгілеуде тәуелсіз;
4) ЖТР (жаңа тауарлар, жаңа технология және т.б.) ... ... ... механизм анағұрлым пысық, әрекетшіл жандарды
ынталандырады. Барынша мол пайда табу үшін және ... түсу үшін ... ... ең жаңа ... әсіресе
ресурстарды анағұрлым сақтайтын түрін өндіріске енгізеді, ең жоғары
сапалы өнім шығарады;
5) тұтынушылар мен кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... де тудырады;
6) әр қилы қажеттіліктерді қанағаттандыруда, тауарлардың сапасын
көтеруде, теңсіздікті ... ... ... ... ... ... де бар. Оны ... мінсіз етіп көрсетуге
болмайды, өйткені нарықтық экономика тұтас экономиканың өзі емес қой. Оның
кемшілік жақтарына мыналар жатады:
1) ұдайы өндірілмейтін ... ... ... ... ... ... ... талап-талғамын қанағаттандыруға бағытталған,
ол әлеуметтік тұрғыдан жөн саналатын арзан тауарлар шығару мен
қызмет ... ... ... ... ... ... қорғаудың экономикалық тетігіне ие болмайды; тек
заң актілері ғана ... ... ... таза әр ... ... ... қосуға мәжбүрлейді;
4) бүкіл адамзатқа тиісті ресурстардың пайдалануын реттей алмайды.
Нарық қайтадан жаңғыруға келмейтін және ... ... ... (жер, пайдалы қазба байлықтар, әлемдік ... ... және тағы ... ... ... ... ... ортаны қорғауды жетік қамтамасыз етпейді. Мысалы,
мұхиттағы балықты айтуға ... ... ... ... ... мен ... өндірісінің
ынталандыруын тудырмайды. Ұжымдасып ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
көлікке, тегін білім беру және денсаулық сақтау жүйесіне, ғылымдағы
іргелі зерттеулерді дамытуға ынталандыру жағдайларын қамтымайды;
6) еңбек пен табыс ... ... ... ... ... ... ... көптеген нарықтық экономиканың көрсеткіштері ғылыми жетістіктерге
тәуелді болса да, іргелі ғылыми зерттеулерді ... ... аты ... ... шешу ... айрықша құзыреті
болып табылады.
Нарықтың мұндай жағымсыз жақтары ... ... ... ... ... ... ... квоталар бөлу, лицензиялау жолдарымен өтелуге
тиіс.
Тегін білім беру, ... ... ... құқықтары, ғылымды,
мәдениетті, көлікті, байланыс пен электр ... ... ... ... ... осы мақсаттағы мемлекеттік мекемелер құру
жолымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Өнеркәсібі дамыған ... ... осы ... ... ... сипатталады:
- жаппай өндірістің тауарлары мол, белгілі бір сатып алушылар тобының
қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... яғни алдыңғы
қатардағы мәселе болып табылады;
- тұтынушылардың ең күрделі ... ... яғни ... ең биік
деңгейдегі талғамына жауап бере ... ... ... ... ... мақсатты қызметі өзгеріп тұрады. Фирма өзінің ... ... бере ... ... ... үшін мыналарға
мүдделі: нарықты кеңейту, нарықты түрлендіру, өнім сапасын арттыру
және ... ... ... ... ... ... ... (Шағын бизнес –
икемді, ұтқыр, тұтынушылардың ... ... ... ... ... осы ... ... экономикада фирманың меншігі мен басқару ісіне
жалдамалы жұмысшыларды қатынастыруды ұйғаратын жаңа тұрпатты ... ... ... ... ... осы заманғы нарықтық экономика ... ... және ... бір ... ... анықтай
отырып, едәуір мөлшерде мемлекет тарапынан реттеледі.
2. Қазақстанда нарықтық экономиканы қалыптастырудың
заңдылықтары
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының басқарудағы
дербестілік саяси ... ... ... ... жартысынан бастап бұрынғы кеңес Одағынында, сондай-ақ Қазақстанда
қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ең ... себебі жүйенің ішкі тоқырауында болды.
Кеңестік ... ... ... айқын дәлел ауқымды кезекке тұру,
талондық жүйенің үдей түсуі, ақшаның құнсыздануы ... ... ... ... аяқ ... ... ... экономикалық саясат орын алмады. Сонымен
қатар көптеген ... ... ... ... ... ... ... ішінде ең тиімдісі болып нарықтық экономика
табылады. Ол еңбекті ... ... өнім ... ... ... ... ... монополиясына жол
бермейді және өндірісті тұтынушы сұранысына бағыттайды.
Республикамызда терең де батыл өзгерістерді жүзеге асыруда ... ... ... Осы ... 1990 жылы 25 ... «Қазақстанның
мемлекеттік егемендігі туралы Декларациясы» және 1993 ... 28 ... Ата ... ... ... тарихындағы жаңа сәт
болып табылады. Қазіргі кезде Қазақстан республикасының 1995 жылдың ... ... ... ... және 1991 ... 16 ... ... Республикасының мемлкеттік тәуелсіздігі туралы»
конституциялық заң еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуында айрықша орын
алады.
Бұл ... ... ... ... ... қалыптастырудағы экономиканы басқарудың маңыздылығы
көрсетілген. Бұл жәйт ... ... ... ... мен
өмір тіршілігін басқарудың барлық сферасын айқындайды. Атап ... ... ... ... ... оның ... ... территориялық су ресурстарына, өсімдік пен ... ... ... ... ... ... ресурстарына,
өндірістік және өндірістік емес объектілеріне деген төтенше меншігі.
Қазақстан экономикасы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеуде аса маңызды өзіндік
қаржы-несие жүйесі, дербес мемлекеттік бюджет қалыптасуы, салық және кеден
жүйесін ұйымдастыру ... ... ... ... экономиканы
басқаруды ұйымдастырудың әдістемелік қағидалары бар. ... ... ... әр ... ... негізделеді. Мемлекет заң
алдында меншіктің ... ... ... ... ... жеке меншікке қол сұғуға болмайды. ... ... ... ... ... кепілдік береді және оны қорғау ... ... ... Төртіншіден, монополистік қызмет пен
бәсекелестің кез ... ... жол ... ... ... ... дербес болып табылады.
Бұл қағидалар Қазақстан экономикасын басқарудың қазіргі жүйесінің
негізін құрайды және ... ... ... ... ... ... ... етуін қамтамасыз етуі тиіс.
Нарықтық экономика ұдайы өз ... «өз ... ... ... ... оның ... тән кезеңдері мен соған сәйкес келетін
нақты міндеттері бар.
Бірінші кезең 1992-1995 ... ... және ... екі ... ... ... тиіс: олар меншікті
мемлекет иелігінен белсенді түрде алу, оны жекешелендіру және ... ... ... ... бұл ... ... ... бір формада мемлекеттік
меншіктің барлық объектілерінде, стратегиялық ... бар және ... ... ... басқа салаларда іс жүзінде жүргізілуге
тиіс.
Сонымен қатар, ғылыми зерттеулердің ... ... ... ... ... тез ... қамтамасыз ететін дүниежүзілік деңгейдегі
жаңалықтарды ... және ... ... дамыту мақсатымен
республиканың ғылыми-техникалық потенциалына егжей-тегжей ... ... ... ... ... ... ... бағытын
тіртіндеп жою жалғасады, брақ оның ... ... ... ... ... жедел дамыту, сондай-ақ дамыған тауар және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, интеллектілік
меншік рыноктарын да құру.
Екінші кезең ішінде экономиканың қарқынды дамуының ... ... ... ... толыққанды нарықтық механизмдер;
- барлық тауар өндірушілердің шынайы еркіндігі;
- табиғатты ұтымды ... ... ... түскен жоғары технологияларды игеру процесі мен
дүние жүзі экономикасында шептерді жеңіп алу;
- отандық және халықаралық бизнес саласында білікті кадр ... ... ... ... 2005 ... ... 5-7 жыл ... дейін созылып, ашық
үлгідегі экономиканың шапшаң қарқын алып дамуымен сипатталады, ... ... ... ... мақсатына жетумен, Қазақстанның
әлемдік саудадағы айқындамасының ... және ... ... ... ... кіруімен сипатталатын болады.
3. Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасу жағдайы
және ерекшеліктері
Нарықтық экономика ... ... тек ... ... ... қоғамдық реттеуді қалыптастырудың нәтижесінде айналды.
Олар әрбір субъектінің экономикалық қызметіне ... ... ... алады. Мұндай кепілдеме жекелеген экономикалық субъектілердің немесе
олардың топтарының экономиканы монополизациялауына ... жол ... ... ... аты аталған субъектілердің еркіндікті ұдайы
қажетсінуі осы кепілдеменің тұрақтылығын қамтамасыз ... ... бұл ... ... ... ... ... қоғамдық
пайдалы істерді жүзеге асырудың қажеттілігін танытушы ретінде болады. ... соң олар ... ... ... субъектілердің объективті
мүдделерінің есебіне негізделеді.
Осы теориялық алғышарттардан осы заманғы нарықтық ... ... ... Олар ... ... және аймақаралық байланыстарды ұзақ уақыт бойы тұрақты
қалыптасуын қамтамасыз ... ... ... кеңістігін
қалыптастыру. Ол жан-жақты дамыту (әртараптандыру) процестерін
кеңінен таратуымен сипатталуы керек;
- бір жағынан – ... ... ... ...... ... шарттастыру (яғни бір-біріне байланысты ету);
- бәсекелестікте бағалық әдістен гөрі бағадан тыс әдісіне ие ... ... ... бәсекелестігін «тауар бағаларының
шеңбері» бәсекелестігінен басым ету);
- бәсекелесуші әлеуметтік топтардағы (ең алдымен ... ... ... ... ... ... беретін экономиканы реттеушілердің әлеуметтік бағдары;
- теріс пиғылды ... ... және ... ... қарсы бағытталған тауар нарығындағы
бәсекелестік ... ... және ... ... ... ... реттеу;
- акционерлік және басқа да ұжымдық меншік формасын дамыту арқылы
тауар ... ... ... кез ... ... ... мүмкіндіктері.
Нарықтық экономиканың бұл ерекшеліктері экономикалық қатынастағы
субъектілердің, бір ... ... ... ... ... ету ... ал ... жағынан – олардың мүдделерін ортақ
келісімге (консенсуске) келтіру арқылы ... ... ... ... ... ... тікелей немесе олардың өз араларында делдалдық жолымен
бір келісімге келуіне мәжбүрлейді.
Интеграциялық ... ... ... ... ... жүйесіндегі жаңа өзгешеліктерді тасымалдаушы (бір субъектіден
басқасына жеткізуші) қызметін атқарады.
Мұндай өзгешеліктердің қатарына мыналарды жатқызуға болады:
- маркетинг жүйесін. Ол ... ... тыс ... даму
нәтижесінде пайда болса да, өндіріс пен тұтыну интеграциясының
(тұтынушылар мен ... ... ... ықпалды тетігіне
айналды;
- кәсіпкерлер мен жалдамалы жұмысшылар ... ... ... ... ... өз араларындағы ... ... ... ... ... ... ықпал ету
жүйесі. Ол азаматтарды жұмыспен қамту аясына қоғамның әр қилы
әлеуметтік ... ... ... ... ... (аса ... деген мағынада) элементіне
айналды;
- тауар нарығындағы монополизм мен бәсекелестіктің мемлекеттік реттеу
жүйесі. Ол тауар ... өз ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болды;
кәсіпкерлік қызметі заңды тұрғыдан реттемелеудің ... ... ... ... ... арасындағы бәсекелестіктің
нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... Ол ... экономиканың тәуелсіз субъектілерін
демократиялық интеграцияға алып ... ... ... құралдарымен тікелей жұмыс істеуін ұйымдастырады және кез
келген экономикалық субъектіні әлеуетті меншік иесіне айналдырды.
Интеграциялық тенденция ... ... ... ... ... ... сақтай отырып дами алады. Бұл арада
экономикадағы интеграция әр түрлі формадағы (мемлекет, ... ... және т.б.) ... ... ... ... нақты қол
жеткізген нәтижесі ретінде емес, ол тенденция ... ... ... бұл ... әрекеті тәуелсіз экономика
субъектілерінің арасындағы қарым-қатынастарды тұрақтандырады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... және ... бәсекелестік арқылы өзін-өзі ... ... ... болады.
2. Қазіргі нарықтық экономикалық жүйенің ары қарай даму бағыттары немесе
Қазақстандық ... жаңа ... ... ... ... жаңа кезеңі және оның міндеттері
Қазақстан әлемдік тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы
заманғы идеялар мен технологиялар ... шын ... ... ... ... ... үшін он ... міндет шешілуге тиіс.
Бірінші міндет – экономиканың тұрлаулы дамуы мен өсуін қамтамасыз ету.
Бізге экономиканың ... ... ... ... ету үшін толымды стратегия әзірлеу мен іске асыру, сондай-ақ
оның орындалуына қатаң ... ... ... ... біздің экономикамыздың жекелеген ... ... ... ... ... ... ... әлемдік
даму үрдістері мен сыртқы рыноктардағы сұранысты ескеруге тиіс.
Біз Қазақстанды индустрияландыруға халықаралық ... ... ... сай ... ... жаңа ... ... қамтамасыз
етуге тиіспіз.
Аса ірі монополистерді қайта құрылымдау мен ... ... ... біздің табиғи монополиялар аясын қысқартуымыз қажет.
Экономиканың табиғи ... ... ... ... реттегіштердің көмегімен тарифтік және техникалық реттеу жөнінде
елеулі жұмыс жүргізуге тура келеді.
Ырықтандыру жағдайында біз ... ... ... мен ... ... жаңа ... ... міндеттіміз.
Біздің тиімді жұмыс істейтін қор рыногын құруымыз керек. Оның дамуы
халықты өз ... ... ... белсенді инвестициялауға
тартпайынша мүмкін ... ... ... ... әліппесіне тиісінше үйрету
жөнінде кең ауқымды жұмыс жүргізілуі керек.
Қазақстан үшін ... ... ... ... – біз қол ... мақсат.
Бізге халықаралық техникалық стандарттарды барынша жедел де кеңінен
енгізу қажет.
Екінші міндет - ... ... ... жаңа ... жету ... ... ... қатысуды қамтамасыз ету.
Біз Қазақстанды экономикалық дамудың «өңірлік локомотивіне» және оны
әлемдік экономиканың табысты «ойыншысына» айналдыра аламыз.
Бізде әлемдік шаруашылық ... ... ... «тауашаларды»
іздестіру мен игеру, шетелдік әріптестермен ірі озық жобаларға ... ... ... ... ... және ... соның ішінде, оларға сапалы инфрақұрылымдық қызмет көрсету арқылы
қолдау жөнінде ең таяудағы және алыс ... ... ... ... ... ... назарды Ресей, Қытай, Орталық азия, Каспий мен Қара
теңіз өңірлерінің ... ... ... ... ШЫҰ ... ... ... саудадағы
басты бағдар болып қала береді. Біз мемлекеттердің ... ... ... ... оны ... ... көршілеріміздің кіруі үшін қолайлы
етуді ұсынамыз.
Қазіргі кезде ... ... ... ... және озық ... жаңа ... құру мен жеңіп алу
үшін жеке меншік бизнес пен мемлекеттің күш-жігерін топтастыру мәселесі қай
кездегіге қарағанда да өзекті ... ... ... ... ... қалыптастыруда мемхолдингтердің
рөлі мен орнын айқын анықтап алу керек.
Үшінші міндет - өндіруші ... ... ... ... ... әрі ... ... энергетикалық саясат
жүргізілмек.
Көмірсутегі мекторын одан әрі дамытуды, шетел мен ... ... ... ... ... байланыстыру және
жаңа келешегі мол өндірістер құру жөніндегі аса маңызды міндеттерді осы
арнада шешу қажет.
Қазақстан ... ... ... ... көршілеріміз бен
халықаралық әріптестеріміз мүдделерінің тұрақтылығын, болжамдылығын және
ұзақ мерзімділігін қамтамасыз ... ... мен ... химиясын дамытудың басты мәселесі –
энергия өнімдерінің қосылған құнын ... ... бұл ... ... Әсіресе, мұнай химиясы, газ ресурстары, экспорттық
энергия дәліздері сияқты ... ... ... тиімді болуға тиіс. Бұл
ең алдымен Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі мен ... ... ... міндет - өндірістің шикізаттық емес секторының дамуын,
экономикалық әртараптандырылуын қамтамасыз ету өте ... ... ... шикізаттық емес секторларында
инвестициялық «серпінді» жобаларды іске асыру ... ... ... ... керек.
Жаңа экономикалық жағдай мен басымдықтарды ескере отырып, Индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын іске асырудың тиімділігіне баға ... ... ... - ... және ... ... ... жаңа
рөлімізге сәйкес осы заманғы инфрақұрылымды дамыту.
Стратегиялық инфрақұрылымның даму келешегін айқын пайымдай білу және,
ең алдымен, инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... ... ... халықаралық ... ... ... ... осы ... басқарудың
сапасын едәуір арттыруға тиіс.
Экономикалық өсу мен бәсекеге қабілеттіліктің өңірлік орталықтарын
айқындап алып, ... ... ... ... ел ... бағындыру керек.
Алтыншы міндет – осы заманғы білім беру мен кәсіптік ... ... ... ... ... жаңа ... мен көзқарастарды пайдалану, инновациялық экономиканы дамыту.
Қазақстанда әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім беру қызметіне
қол жеткізуге тиіспіз.
Халықаралық стандарттар деңгейінде оқу ... ... ... ... ... ... керек. Жоғары білім беру саласында
дәл және ... ... ... ... – бұл дамуымыздың жаңа
кезеңінің міндетті шарты.
Жетінші міндет – ... ... ... және ... саланы нарық
қағидаттары негізінде дамыту.
Шын мәнінде көмекке зәру адамдарға атаулы қолдау көрсету жөніндегі ел
саясаты келесідей нақты нарықтық қағидаттар ... шешу ... қол ... ... үй ... алу мен ... ... рыногын дамыту
мәселелері;
- медициналық қызметтің сапасын жақсарту және денсаулық сақтаудың жоғары
технологиялық жүйесін дамыту;
- жинақтаушы зейнетақы жүйесін жетілдіру және ... ... ... міндет – дамуымыздың жаңа кезеңінің ығытына сәйкес саяси
жүйемізді жаңғырта жаңарту.
2007 жылы жүйелі ... ... әрі ... ... ... ... ... және нақтылау
жөніндегі мемкомиссия саяси партиялардың, қоғамдық ... ... ... азаматтарының пікірлерін қорыта ... ... ... ... жайында нақты ұсыныстар дайындады.
Маңыздысы сол, олар ... ... ... ... ... ... ... өз моделіміз, саяси
көшудің өзіндік «Қазақстан жолы» қалыптасу үстінде.
Оның ерекшеліктері мен етене белгілері – президенттік ... ... ... ... ... ... үн қату мен негізгі саяси
күштердің топтасуы.
Тұтастай алғанда, демократиялық реформалардың алдағы ... ... ... ... парламенттің өкілеттілігін кеңейту;
- саяси партиялардың ... ... ... ... қабылдау.
Партиялық фракциялардың өкілеттіктерін ... ... ... ... ... жергілікті өкілетті органдарды дамыту.
Саяси өзгерістердің Қазақстан үшін басты мақсаты – биліктің ... елде ... ... сақтап, азаматтардың барлық Конституциялық
құқықтары мен еркіндіктерін қамтамасыз ете отырып, қоғам мен ... ... ... ... ... ете алатын осы заманғы
демократиялық пішініне қарай қадам басу.
Қуатты мемлекеттік ... пен ...... ... ... тек заңдылық қатаң сақталатын жерде ғана дамиды.
Тоғызыншы міндет – ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың корпоративтік басқару, нәтижелілік,
ашықтық және қоғам алдындағы есептілігі қағидаттарын ... ... ... ... ... ... – жаңа Қазақстанның Орталық Азия өңірі мен әлемдік
қоғамдастықтағы жетістіктері мен ... ... ... ... ... көкейкесті проблемалардың кең ауқымын
шешуде ынтымақтасып отыр. Бұл энергетикалық ... ... ... ... бар ... мәселелерді шешу, лаңкестікпен
күрес, індеттер мен ... ... ... ... ... жан-жақты дамытудың Жаңа кезеңіндегі басты
басымдықтары мен ішкі және сыртқы саясаты
Қазақстан өтпелі кезеңнен ойдағыдай өтті, әрі өз дамуының сапалық жаңа
кезеңіне нық ... ... ... ... ... жаңа ... басты басымдықтары
ретінде ішкі және сыртқы саясаттың аса маңызды 30 бағыты айқындалды, оның:
1) Қолымызда бар мүмкіндіктерді айқындау және ... ... ... артықшылықтар қалыптастыру арқылы Қазақстанды жаһандық
экономикаға ойдағыдай ... ... ... ... ... іске асыру барысында мынадай бағыттарда жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... сипатын
қамтамасыз ететін стратегия әзірлеу және оны іске ... ... ... ... - өзінің ережелері бойынша жұмыс
істейтін қалыптасқан әрі орнықты тетік. ... да осы ... ... ... ... Әлемдік рынокта өз қажеттігімізді танытып, іргемізді
бекіту үшін ... ... ... ... ... ... шығатын негізгі
салаларына олардың экспорттық табыстылығының деңгейі мен соны ... ... ... ... ... және ... ... басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, нақ
осы халықаралық ... ... ... ... ... ... нақты экспорттық салалардың оң және теріс тұстарын ... және ... ... қай ... ... ал ... ... орын
алған проблемаларды жоюдың бағыттарын айқындау.
Төртіншіден, осындай жүйелі ... ... ... ... ... әрі ... ... құнға ие еселемелі тиімділігі,
экспорттық және ... ... ... бар ... ... ... ... қажет.
Бесіншіден, Қазақстан бизнесінің сыртқы рыноктарға шығуы үшін нысаналы
жүйелі қолдауды ұйымдастырудың маңызы зор.
Әлемдік шаруашылық жүйесінде қазақстандық ... ... ... және ... ... ... мен ... пайдалана алатын
бағыттарды кеңейте беруге тиіспіз. Бұл ретте басты ... ... ... азия нарықтарына аударған жөн.
Екіншіден, Қазақстанда халықаралық бәсекеге қабілеттілік деңгейіне
жете алатын, жаңа ... ... ... беру ... ... ... жаңа өнеркәсіп өндірістерін құру мен
дамыту мүмкіндіктеріне талдау жасауымыз керек, ... ... онда ... ... –ақ сауда-өнеркәсіп, қаржы мен қызмет
көрсету құрылымдарын жасақтап үлгерді.
Сондай –ақ ... ... ... ... және серпінді жобаларға
қатысуға тиіс.
Қазақстанның экономикалық жетістіктері Орталық Азия ... ... ... ... Қазақстанды экономикалық дамудың «өңірлік локомотивіне»
айналдыруға ... ол ... ... ... ... зор ... жобалар жайында
ақпараттандырып, олардың осындай жобаларға қатысуына және конкурстық
негізде мемлекеттік контрактілер ... ... ... Бұлар жоғары
технологиялық өндірістер, инфрақұрылымдық және басқа да жобалар ... ірі ... ... ... жобаларды дамыту
мақсатында ұлтаралық компониялармен ынтымақтастығын ынталандарап отыру
керек.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... ... топтасуын дамыта отырып, бұл өңірде осы ... ... ... ... тауарлы-шикізат рыноктарын,
айталық, астық биржасын құратын болады.
Мемлекеттік холдингтердің қызметін шоғырландыру және олардың ... ... ... ... көп жағдайда халықаралық рынокта бәсекеге қабілетсіз,
бағынбайтын көп бейінді конгломераттарға айналып кетуіне жол бермеу керек.
Бірінші кезекте ... ... ... ... ойдағыдай
кірігуіне бағытталған ұлттық стратегияның бәсекеге қабілеттілігі мен іске
асырылуын қамтамасыз етуде өздерінің ... ... ... алуы ... ... ... ... олар: «Самұрық», «Қазына»,
«ҚазАгро».
«Самұрықтың» негізгі міндеті – экономиканың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ету.
«Самұрық» барлық отандық инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... секторларына бәсекелестік артықшылықтар
беруге тиіс міндеттер мен жобаларды орындау үшін өзінің мүмкіндіктері мен
ресурстарын пайдалануға ... ... ... кіретін барлық институттар мен ... ... ... ... іске ... керек. Ол –
Қазақстанның шағын, орта және ірі ... ... ... ... ... ... үшін ... көрсету мен ынталандару.
«Қазына» қоры келешегі зор кәсіпкерлер мен ... ... ... мен ... ... жасау үшін қолданбалы
зерттеулерді қаржыландырудан бастап, қазақстандық ... ... ... ... ... дейінгі осы заманғы қызмет көрсетуді қамтамасыз
етуге тиіс.
«ҚазАгроның» негізгі міндеті – ауыл шаруашылығының өнімділік деңгейін
көтеру, ... ... ... алу, еліміздің су және басқа табиғи
ресурстарын пайдалану тиімділігін ... ... ... ... ... қолданылуына, аграрлық ғылымның кенжелеп дамуына тосқауыл
қою, сондай-ақ ұсақ шаруа қожалықтарының ... ... ... ... ... сектордың тиімділігі мен макроэкономикалық қайтарымдылығын
едәуір ... ... ... алу ... ... ... жүйесінің орнықтылығы мен бәсекеге
қабілеттілігінің жаңа деңгейіне көтерілуді ... және ... ... ... ... кіру.
2) Әртараптандыру, инфрақұрылымдық дамыту және жоғары технологиялық
одан әрі индустрияландыру негіздерін жасау арқылы Қазақстан экономикасының
өсуі мен ... ... ... ... ... әртараптандыру және шикізаттық емес секторды дамытуда осы
сектордағы «ұшқыр» инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялық және
жүйе құрайтын өндірістерді ... ... ... ... ... Мұндай
өндірістердің, айталық, мұнай-газ ... ... ... ... және мұнай-химия өнімдері, тамақ, тоқыма,
ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу, ... ... ... ... ... ... бәсекелестік артықшылықтарын негізге ала отырып жоғары
технологияларды ... және ... ... ... ... ... жүргізу керек. Сырттан жаңа технологиялар әкеліп,
оларды жетілдіруді жүзеге асыратын, сондай-ақ ... ... ... енгізумен шұғылданатын конструкторлық бюролар мен жобалау
ұйымдарының желілерін құруға жәрдемдесу қажет.
Едәуір экономикалық ... бар ... ... ... ... ... ... және экономикалық өсу мен ... ... ... ... ... өңірлік дамуды
қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады.
Мемлекеттік жекеменшік әріптестіктің негізінде ... ... ... осы ... ... ... көтеру
керек.
Осы заманғы инфрақұрылымды дамыту жоспарын әзірлеу қажет, оның басты
міндеттері мыналар:
- Қазақстанның халықаралық инфрақұрылымдық ... ... ... ... белсенділік орталықтарын дамыту;
- көліктің алуан түрлері арасындағы технологиялық өзара ықпалдастығы;
- бизнес пен азаматтардың шығынын кеміту.
Бүгінгі ... ... ... ... Ақтөбе, Қостанай
облыстары мен Алматы қаласын электр қуатымен ... ету аса ... ... тұр. ... ... ... тарту арқылы өзіміздің
энергиясы мол және энергиясы ... ... ... электр
қуатынбөлу мәселесін теңдестіре шешіп, энергия үнемдейтін ... ... және орта ... ... жөніндегі дәйекті іс-қимылға көшуде
Үкімет іскерлік бастамашылық жолында заңнамалық, әкімшілік кедергілердің
қашан және қалай пайда ... ... ... оларды барынша қысқартуға,
сондай-ақ шағын және орта бизнес құрылымдарының мемлекет алдында қандай да
бір ... ... ... жол ... тиіс. Сонымен қатар, салық
заңнамасының кәсіпкерліктің дамуын ... ... ... ... ... етіп одан әрі ... түсу қажет.
Ендігі кезекте халықаралық талаптарға сай ... ... ... әрі ... ... ... және жеке институтын,
контрактілік қатынастарды дамытуды, Қазақстанды одан әрі индустрияландыру
негіздерін қалыптастыруды қолға алу керек.
3) ... ... даму ... мен ... ... ... ... беру
мен кәсіптік даярлаудың халықаралық стандарттарын қамтамасыз етуге
бағытталған мемлекеттік саясат.
Алға ... ... биік ... жету ... ... ... мен
институттары, іскер, ғылыми және сарапшы топтар тарапынан қосымша көп жігер-
қайрат жұмылдыруды талап етеді. Кешенді жаңарту үрдісі ... ... ... мен институттарының мүддесі үшін, әрі ... ... ... Осы ... ... ... заманғы әлеуметтік саясат – бұл ... ... ... және ... ... жасақтау саясаты.
Осыдан екі жыл бұрын біз дәйекті әлеуметтік жаңаруға қарай бет бұрдық.
Қазақстан үшін ең ...... әрі ... ... іске ... үшін ... ... қамсыздандыру;
- тұрғын үй иелену;
- денсаулықты нығайту;
- зейнетақыға жинақтаулар қалыптастыру жөнінде барлық қажетті ... ... ... және ... ... елдерінің тәжірибесі көрсеткендей
мемлекет тарапынан халықты әлеуметтік қолдау ол ... әрі ... ... ... ғана ... ... ... қоғамның осындай көмекке
шынында зәру мүшелерін қолдауға міндетті және сол үшін ... ... ... алып ... ... ең ... балалар, көп балалы аналар,
ардагерлер, мүгедеектер.
Ең пәрменді әлеуметтік саясат өнімді еңбекке ынталандыру және ... ... ... ... ... әрі ... ... қала береді. Ең
алдымен жұмыссыздардың еңбекке оралуына нақты ... ... жаңа ... ... ... жасауымыз керек. Сонымен қатар жастар
ортасында жұмысшы мамандықтарының, әсіресе өнеркәсіптегі ... ... ... ... қолға алуымыз қажет.
Тұрғын үйдің қол жететіндей болуын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... керек. Ең алдымен
Тұрғын үй-коммуналдық саласы бағдарламасының: құрылыс индустриясын дамыту,
қол жетерлік жалға берілетін тұрғын үй ... ... жер ... ... ... қамтамасыз ету, жеке тұрғын үй құрылысынының
дамуын ынталандыру сияқты бағыттарын іске асыруды мүмкіндігінше жеделдетуге
тиіс. Халықаралық сапа ... көшу ... ... және ... ... көрсетудің сапасын арттыру мәселесі шешімін ... ... ... мүліктің нақты, бәсекеге қабілетті әрі ашық
рыногын құру жөнінде маңызды міндет туындап отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... жағдайлар туғызылуын, сатып алушыға мәміленің
шарттары мен бағасы туралы толық ақпарат берілуі, қаржы ... ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етуге тиіс.
Жылжымайтын мүлікпен сауда-саттық жасасу саласында әкімшілік және
заңнамалық талаптардың қарапайым әрі ... ... жөн. ... ... ... оңайлату, оларды беру тәртібінің ашықтығы туралы
мәселені де шешкен дұрыс.
Жылжымайтын мүлікке құқытарды және ... ... ... тіркеу жүйесін жетілдіру жөнінде шаралар қолдану, сондай-ақ
жылжымайтын мүлікті бағалаудың тиімді әдістемесін ... ... ... ... үй ... жүргізу үшін қосымша көтермелеу көздерін жасау
мүмкіндіктерін де бағалау керек.
Үкімет жылжымайтын мүліктің ... ... ... озық ... ... ... жалға берілетін тұрғын үй
құрылысын одан әрі ... ... мен жеке ... тұрғын үй салуды
ынталандырудың ұтымды тетіктерін жасауға тиіс.
Ипотекалық кредиттеуге қатысты қызмет ... ... ... ... ... ... да қажет.
Денсаулық сақтау саласында медициналық қызмет көрсету сапасын ... ... ... жоғары технологиялық жүйесін дамыту қажет.
Денсаулық сақтау саласындағы басқару, қаржыландару, үйлестіру мен
бақылау тетіктерін қайта саралау арқылы ... ... ... сапасын арттыруға жету керек. Сонымен қатар медицина мекемелерінің
қоғам алдындағы ашық есептілігі ... әрі ішкі ... мен ... ... де ... ... ... медициналық қызметтің мемлекет көрсететін бөлігін
анықтап беретін уақыт жетті әрі оны жеке ... ... ... ... ... жеке ... дамуына да мүмкіндік беру керек.
Орташа өмір жасы ұзақтығының деңгейін ... ана мен бала ... ... ... ... және ... дертіне
шалдығудың етек алуын тежеуге ... ... ... ... қолы жетерлік медициналық және ... ... ... ... ... үшін көтермелеу шараларын әзірлеу
шарт.
Халықтың қалың топтарының қолы жететін жоғары технологиялық денсаулық
сақтау жүйесін жақсартуда төмендегідей шараларды ... ... ... ... ... мен ... осы заманғы және жоғары
технологиялық сырқаттың ... алу мен ... ... ... ... ... беру, әлеуметтік сипаты бар сырқаттарды
емдеу мен сауықтыру жүйесін әзірлеуге ... ... ... ... ... ... ақпараттық
технологиялар жүйесін дамытуға, соның ... ... ... медициналық картотекасын жасау арқылы жәрдемдемуі керек.
Қорытынды
Кез келген бизнесті ұйымдастыруды рыноктарды зерттеуден бастау керек.
Рынок тауардың бәсекелесу ... ... пен ... ... ... ...... бір мұқтаждары мен тілектері ортақ, қазір бар және
болуы мүмкін барлық тұтынушылардың жиынтығы, тоғысуы.
Нарықтық экономика ұдайы өз ... «өз ... ... ... ... оның өзіне тән кезеңдері мен ... ... ... ... ... экономиканың мынадай артықшылықтары бар:
- ресурстарды тиімді бөлу;
- ... өте ... ... оның ... ... ... жағдайға жоғары бейімділігі, икемділігі;
- жаңа тауарлар, жаңа технология және т.б.) нәтижелерін ... ... мен ... ... ... етуі,
- әр қилы қажеттіліктерді қанағаттандыруға қабілетті болуы.
Нарықтың жағымсыз сәттері де бар, олар ... ... ... ресурстарды сақтауға қабілетсіз болады;
- нарық ақшасы барлардың талап-талғамын қанағаттандыруға бағытталған,
- ... ... ... ... ... ие ... ... адамзатқа тиісті ресурстардың пайдалануын реттей алмайды,
- ұжымдық пайдалануға жататын ... мен ... ... ... ... пен табыс құқығына кепілдік бермейді;
- іргелі ғылыми зерттеулерді қамтамасыз етпейді.
Нарықтық экономиканың ... ... осы ... ... ... ... шығады. Олар мыналар:
- салааралық және аймақаралық байланыстарды ұзақ уақыт бойы тұрақты
қалыптасуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... гөрі бағадан тыс әдісіне ие болу;
- ... ... ... ... беретін
экономиканы реттеушілердің әлеуметтік бағдары;
- экономиканы және монополистік ... ... ... және экономикалық тұрғыдан реттеу;
- акционерлік және басқа да ұжымдық меншік формасын дамыту.
Нарықтық экономиканың бұл ... ... ... бір жағынан, әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан тәуелсіз
болуын қамтамасыз ету ... ал ... ... – олардың мүдделерін ортақ
келісімге келтіру арқылы ... ... ... ... ... ... жаңартудың жаңа кезеңіндегі басты басымдықтары
ретінде ішкі және сыртқы саясаттың аса ... 30 ... ... ... саясаттар шеңберінде айқындалды, олар: 1)
Қолымызда бар мүмкіндіктерді айқындау және пайдалану, ... ... ... ... ... ... жаһандық
экономикаға ойдағыдай кіріктіруге бағытталған мемлекеттік саясат. 2)
Әртараптандыру, инфрақұрылымдық дамыту және жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... мен тұрлаулығын басқаруға бағытталған мемлекеттік
саясат. 3) Еңбек ... даму ... мен ... сәйкес келетін
білім беру мен кәсіптік даярлаудың ... ... ... ... ... ... 4) Осы ... саясат.
Қазақстан өзінің дамуының Жаңа кезеңінде алға қойып ... ... ... ... ... мен ... ... ғылыми
және сарапшы топтарды жұмылдыру арқылы ғана қол жеткізбек.
Нарықтық экономиканы адам ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең тиімдісі ретінде
қарастыру қажет.
әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік егемендігі
туралы» Декларация. 25 қазан 1990 жыл.
3. «Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан
Республикасының ... ... // ... ... 25 ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 8 шілде 1997ж.
5. Қазақстан ... ... Н. ... ... Жолдауы. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан». Астана, 2007 жыл.
6. «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі
мен әл-ауқатын жақсарту» ел ... ... ... ... 1997.
7. «Адам дамуы туралы есеп», Алматы, 2001ж.
8. Агафонов А.н. Формирование казахстанской ... ... ... ... ... ... «Актуальные проблемы теории ипрактики социальной защиты
населения в условиях трансформируемого общества». Караганды – 2003.
9. Әбілдин С., және ... ... ... ... 2001.
10. Берешев С., Можарова В. Совершенствование анализа уровня жизни
населения в ... // Труд в ... 1/2002 ... Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Оқу
құралы. ... ...... Гага В.А., Шабаршев В.А., Шеховцев В.Г. Рыночная инфраструктура и
ее значение в ... ... // ... инфраструктура:
проблемы становления и развития. – Томск, 1994, Вып.1, с.3-10.
13. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
және дамуының ... ... ... 1992 ... ... ... ... рыночной
инфраструктуры. / Исп. Муханов В.В. и др. АН России. ... – М., ... ... Т. ... и ... ... ... политики в
Казахстане. // Экономика и статистика, 2006г., №6
16. Полунина Г.В. ... ... ... ... – В сб.: ... и ее роль ... ... М.: 1969, с. ... ... ... состав, функции, взаимодействие ... ... ... ... ... ... / Под ред. ... А.И. – Спб., 1992г.
18. Рыночная экономика: основы бизнеса, Том 2, часть 2. – ... ... ... ... ... Республики
Казахстан по статистике 1-2005.
20. Шеденов Ө.Қ., және т.б. Жалпы экономикалық теория. Оқулық. Алматы-
Ақтөбе. 2002.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанда нарықтың қалыптасуы ерекшеліктері мен заңдылықтары27 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет
«Биологиялық экология»30 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
Азаматтық құқық пен сақтандыру құқығының арақатынасы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь