Шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық даму жағдайлары (Арқалық қ. мысалында)

Мазмұны

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Шағын қалалардың әлеуметтік.экономикалық дамуының артта қалу себептері және оларды басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Шағын қалалардың әлеуемттік.экономикалық даму жағынан артта қалуының экономикалық себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Шағын қалалардың әлеуметтік.экономкалық даму қажеттілігі және рөлі ... 10

2. Қостанай облысы Арқалық қаласының әлеуметтік.экономикалық
дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. Арқалық қаласының экономикалық.қаржылық әлеуетінің
даму жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2. Арқалық қаласы бойынша инженерлік инфрақұрылымдарының
дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.3. Арақалық қаласының әлеуметтік дамуы және экологиялық қауіпсіздік жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

3. Арқалық қаласының әлеуметтік.экономикалық даму приоритеті және міндеті мен мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
3.1. 2007.2009 жылдарға аймақтың экономикалық.әлеуметтік даму приоритеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
3.2. Арқалық қаласының 2007.2009 жылдарға арналған әлеуметтік.экономикалық дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
3.3. Арқалық қаласының әлеуметтік.экономикалық дамуының мемлекеттік, аймақтық, салалық бағдарламалары және олардың орындалуы ... ... ... ... ... ... ..54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
КIРIСПЕ

Шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту ұғымы тек қана сол шағын қаланы дамытудан әлдеқайда үлкен нәрсені көздейді. Бұл сол қаланы қамтитын бүкіл қатынастар кешенінің дамуы.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл республика тұрғындары өз бастарынан бірқатар ауыртпалықтарды өткізсе де, елдің шағын аймақтары ырықтарынан тыс әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың, ерекше климаттық-жағрафиялық параметрлердің, сонымен бірге, әкімшілік реформалардың кемшіліктері, қисынсыздықтары мен жетіспеушіліктерінің кесірінен шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық дамуының проблемалары жетерлік.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңашылдығы мен практикалық маңыздылығы негізінде шағын қала халқының тұрақты дамуы тек халық үшін лайықты тұрмыс жағдайларын жасағанда, шағын қалалық жағдайларға бейімделген әлеуметтік-экологиялық-экономикалық жүйе құрылғанда, антропогендік ықпал мен табиғи жер бедерін жоюға әрекет жасалғанда, мәдени құндылықтар қорғауға алынғанда, табиғи қорларды ауыл шаруашылығының, жергілікті өнеркәсіптердің, туризм мен адам тіршілігінің басқа салаларын қалпына келтіру мақсаттарына сай ұзақ мерзім бойына пайдалану қамтамасыз етілгенде ғана мүмкін бола алады деген ой жатыр.
Демек бұл жұмыс шағын қалаларды жандандыру, қаладағы әлеуметтік әрі экономикалық байланыстарды қалпына келтірудің біртұтас үрдісінің құрам бөлігі ретінде қарастырылған.
Шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту бүгiнгi таңда өзектi мәселелердiң алдыңғы қатарында тұр.
Зерттеу объектiсi ретiнде Арқалық қаласы алынған.
Дипломдық жұмыстың негiзгi мақсаты:
Үкiметiмiздiң шағын қалаларды дамыту бағдарламасына сәйкес, тәуелсiздiк жылдарында экономикалық күйзелiске ұшыраған Арқалық қаласының даму әлеуетi бар және жоқ жақтарын анықтау және осы қаланың болашақтағы даму бағытын жоспарлау болып табылады.
Ол үшін мынадай міндеттерді шешу керек:
- Арқалық қаласының әлеуметтiк-экономикалық дамуы мен қаланың барлық халық шаруашылық салалары кешенiн мемлекеттiк реттеу сферасындағы мемлекеттiк саясаттың белгiлi нақты қала негiзiнде жүзеге асырылуына көз жеткiзу;
- Арқалық қаласының аймақтағы артықшылық бағыттарын анықтау және дамыту;
- Қала халқының тiршiлiк етуi мен нарықтың қалыптасуы тұрғысынан даму әлуетi басым қалалық әлеуметтiк және инженерлiк инфрақұрылымдарды дамыту мүмкiндiктерiн анықтау.
Жұмыстың теориялық бөлiмiнде зерттеудiң үлгiлеу, талдау тәсiлдерi қолданылған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. «Қазақстан Республикасының Конституциясы» ҚР Заңы, 1995ж. 30 тамыз (1998ж. 7 қазандағы өзгертулер және толықтырулармен).
2. «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын жақсарту» ел президентінің Қазақстан халқына жолдамасы. Астана, 1997.
3. Ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары (сәйкес жылға) ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауы
4. Закон РК от 12 июня 2002г. № 246-11. "О государственной адресной социальной помощи" // Казахстанская правда 2002г. 16 июня.
5. Әлеуметтік бағдарлама. // Ақиқат 2000 №11.
6. «Адам дамуы туралы есеп», Алматы, 2001ж.
7. Ауылға айрықша назар аударылады. Ішкі және сыртқы саясаттың 2003 жылғы негізгі бағыттары туралы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 4 мамыр, 2002 ж.
8. Программа «АУЫЛ», г. Аркалык, 2003г.
9. Село – стратегический фактор процветания. //Экономика. 2004г. №7
10. 2004-2006 жылдары қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау. Арқалық қ., 2006ж.
11. 2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының экономикалық және әлеуметтік дамыту Бағдарламасы. Арқалық, 2004ж.
12. 2004-2010 жылдарға ауыл аумақтарының дамуына аймақтық Бағдарламасы. Арқалық, 2004ж.
13. 2007-2009 жылдарға аймақтың экономикалық дамуын қаматамасыз ету экономика саласындағы модеринизациялау.
14. Арғынбаев Ж. «Арқалықтың келешегіне деген сенім зор». //Егемен Қазақстан, 2005ж., №29.
15. Динамика реализации региональной программы развития сельских территорий г. Аркалыка. Аркалык, 2005
16. Информация о социально-экономическом развитии сельских территорий г. Аркалык. Аркалык, 2007г.
17. Материалы (исследования по оценке нужд сельских общин, общинные проекты) реализации программы «Охват общин» Каунтерпарт казахстан за 2001-2002 годы.
18. Пояснительная записка по выполнению региональной программы «Развития сельских территории» г. Аркалык Костанайской области за 2004 года.
19. «Статистическое обозрение Казахстана»., Агенство Республики Казахстан по статистике 1-2007.
20. Сравнительный анализ социально-экономического развития сельских территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г.
21. Бердалиев К.Б. Испытанный механизм управления экономикой. // Международная конференция «Экономическое образование и наука в современных условиях». ІІ том. – Семей, 2002.
22. Қазақстандағы ауылдың дамуы: мәселелер мен келешек мүмкіндіктері. БҰҰ-на ЕСЕП. Астана, 2006.
23. Назарбаев Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства. – Алматы: РГЖИ «Дауір», 1992.
24. Сундетулы Ж., Көмекбаева Ж. Әлеуметтік-экономикалық дамуды болжау және жоспарлау. Алматы. «Ғылым», 2002.
25. «Статистическое обозрение Казахстана»., Агенство Республики Казахстан по статистике 1-2007.
26. Сравнительный анализ социально-экономического развития сельских территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г.
        
        Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: Шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық даму жағдайлары (Арқалық
қ. мысалында)
050506 – «Экономика»
Мазмұны
Кiрiспе.....................................................................
......................................................3
1. ... ... ... ... ... қалу ... ... Шағын қалалардың әлеуемттік-экономикалық даму жағынан артта қалуының
экономикалық
себептері...................................................................
........6
1.2 ... ... ... даму ... ... ... облысы Арқалық қаласының әлеуметтік-экономикалық
дамуын
талдау......................................................................
......................................13
2.1. Арқалық қаласының экономикалық-қаржылық әлеуетінің
даму
жағдайы.....................................................................
........................................13
2.2. Арқалық қаласы бойынша инженерлік инфрақұрылымдарының
дамуы.......................................................................
...................................................21
2.3. Арақалық қаласының әлеуметтік дамуы және ... ... ... ... ... даму ... және ... 2007-2009 жылдарға аймақтың экономикалық-әлеуметтік даму
приоритеті..................................................................
................................................40
3.2. Арқалық қаласының 2007-2009 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық
дамуы.......................................................................
.........................50
3.3. Арқалық қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... және ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту ұғымы тек қана
сол шағын қаланы дамытудан әлдеқайда үлкен нәрсені ... Бұл сол ... ... ... кешенінің дамуы.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл республика тұрғындары өз бастарынан
бірқатар ауыртпалықтарды ... де, ... ... ... ырықтарынан тыс
әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың, ерекше климаттық-жағрафиялық
параметрлердің, сонымен ... ... ... ... мен ... ... шағын қалалардың
әлеуметтік-экономикалық дамуының проблемалары жетерлік.
Дипломдық жұмыстың ғылыми ... мен ... ... ... қала ... тұрақты дамуы тек халық үшін лайықты ... ... ... ... жағдайларға бейімделген әлеуметтік-
экологиялық-экономикалық жүйе құрылғанда, антропогендік ... мен ... ... ... әрекет жасалғанда, мәдени құндылықтар қорғауға алынғанда,
табиғи қорларды ауыл ... ... ... ... ... ... ... салаларын қалпына келтіру мақсаттарына сай ұзақ
мерзім бойына пайдалану қамтамасыз етілгенде ғана ... бола ... ... ... бұл ... ... қалаларды жандандыру, қаладағы әлеуметтік әрі
экономикалық байланыстарды қалпына келтірудің біртұтас үрдісінің ... ... ... қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту бүгiнгi таңда
өзектi мәселелердiң алдыңғы қатарында тұр.
Зерттеу объектiсi ретiнде Арқалық қаласы ... ... ... ... ... қалаларды дамыту бағдарламасына сәйкес,
тәуелсiздiк жылдарында экономикалық ... ... ... ... ... бар және жоқ ... ... және осы қаланың болашақтағы
даму бағытын ... ... ... үшін ... ... шешу ... ... қаласының әлеуметтiк-экономикалық дамуы мен қаланың
барлық халық шаруашылық салалары кешенiн мемлекеттiк реттеу
сферасындағы мемлекеттiк ... ... ... ... жүзеге асырылуына көз жеткiзу;
- Арқалық қаласының аймақтағы артықшылық бағыттарын анықтау
және ... Қала ... ... етуi мен нарықтың ... даму ... ... ... ... ... ... дамыту мүмкiндiктерiн анықтау.
Жұмыстың теориялық бөлiмiнде ... ... ... ... жұмысты жазу ... ... ... ... ... сияқты зерттеудiң
эмпирикалық әдiстерi мен құрылымдық талдау тәсiлдерi қолданылды.
Дипломдық жұмыстың ... және ... ... ... ... ... қалаларды дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған
мемлекеттiк бағдарламасы, сондай-ақ, отандық және ... ... ... мен ... ... ... сонымен қатар, зерттеу объектісі ... ... ... басқармасы мен қаржы және экономикалық жоспарлау бөлімінің
мәліметтері және ... ... ... жасалған жылдық есептер,
ағымдық баспасөз беттерінде, ғылыми-зерттеу конференцияларында жарияланған
мақалалар мен авторлық ғылыми-тәжірибелік жұмыстар ... ... ... келесі қағидаларға негізделген:
1. Шағын қалалардың экономикасын, әлеуметтік саланы немесе ... ... ... ... ... мәселелері тұрғысынан
талдау әлдебір өзгерістердің салдары мен ақырғы мақсаттарын ... ... ... ... ... қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі
көрсеткіштеріне талдау берілген, шағын ... ... ... ... ... ... қажеттiлiгi ашып
көрсетiлген.
2. Нарықтық өзгерістер тұсында жиналған әлеуметтік ... ... ... дамуына кедергі жасап, қоғамның мойнына шексіз ... ... Осы ... ... ... ... мен ... кезекте
мемлекеттік басқарудың тиімділігі жөніндегі мәселе заңды ... ... ... Арқалық қаласының қалыптасуы мен орналасу
ерекшелiктерiне тоқтала отырып, ... ... ... Бұл ... ... соңғы жылдардағы экономикалық өсімі мен
әлеуметтік саладағы құрылымдардың қазiргi жағдайы мен даму ... ... ... ... ...... ... экономикалық үрдістер толығымен сипатталған.
3. Бүгін қала алдында тұрған мәселелердің шешімі экономикалық
әдістермен ғана ... ... ... ... ... ... ... ғана экономикалық өсу адам тұрмысының сапасын
арттыруға үлес қоса ... Оның ... ... ... ... жағдай тиімді демографиялық саясатты, адам капиталының дамуы
және кедейлікті төмендету үшін жағдай жасауды әрі қоғамдық ... ... ... қоғам өміріне қатысу мүмкіндіктерін дамытуды көздеген жөн.
Жұмыстың 3 – бөлiмiнде қаланың болашақтағы даму бағыттары ... ... ... ... мен ... салалар бойынша жүзеге ... мен ... ... ... реформалау жөніндегі мемлекеттік саясат тиімді
нәтижелерге жету үшін азаматтардың қатысуы, ... мен ... ... қолдау үшін жағдай жасалуы қажет.
Бұл адамдарға өкілеттілікті беруді, олардың бейтарап қызметтері
барысында баламалар ... ... ... мен ... ... ... мойнына алуға деген білім алуды, дағдылануды және ... ... ... ... ... ... ... мен
кеңінен тарату ауылдық қоғамды, ал онымен бірге әр қала ... да ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының артта қалу себептері
және оларды басқару
1.1. Шағын қалалардың әлеуемттік-экономикалық даму жағынан артта ... ... ... ... біздің елде экономикалық өсудің жаңа
үлгісіне көшу, әлеуметтік - ... ... ... жүйенің жаңа үлгісінің қалыптасуы, яғни жаңа ... көшу ... ... талабының сәйкестілігімен туындады,
бұндай көшу эволюциялық жолмен іске асырылуы қажет еді. Жаңа ... ... ... ... оның ... ... ... бағыты адамның қажеттілігін қанағаттандыруға, халықтың табысының өсуі
мен халықтың тұрмыс жағдайын ... ... ... ... ... экономика ойдағыдай іске асырылмайтыны даусыз
екені айғақталды.
1992 жылдың ... ... ... ... байсалдықпен
баяу әлем шаруашылық жүйесіне енуі бір ... ... СССР ... ... ... ... ал ... жағынан
республикамыздың экономикасы ашық және әлемдік нарық алдында қорғансыз
болып қалды. ... ... ... ... ... ... ұқсамайтын, түбегейлі өзгертілген шаруашылық жүйе
пайда болды.
Экономикалық реформа тұсында бүкіл ... ... өз ... ауыртпалықтарды өткізсе де, елдің шағын аймақтары ырықтарынан ... ... ... ... ... бірге, әкімшілік реформалардың кемшіліктері,
қисынсыздықтары мен жетіспеушіліктерінің ... ... ... дамуының проблемалары жетерлік.
Шағын қалаларды әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту ұғымы тек ... ... ... ... ... ... ... көздейді. Бұл сол қаланы
қамтитын бүкіл қатынастар кешенінің дамуы. Шағын қалаларды ... ... әрі ... ... қалпына келтірудің
біртұтас үрдісінің құрам бөлігі ретінде қарастырылған. Шағын қалаларды
әлеуметтiк-экономикалық тұрғыдан дамыту ... ... ... ... қатарында тұр.
Үкiметiмiздiң шағын қалаларды дамыту бағдарламасына сәйкес, тәуелсiздiк
жылдарында экономикалық күйзелiске ұшыраған шағын қалалардың даму ... және жоқ ... ... және осы ... болашақтағы даму бағытын
жоспарлау қажет. Ол үшін төмендегілерді шешу керек:
- шағын қалалардың әлеуметтiк-экономикалық ... мен ... ... ... ... кешенiн мемлекеттiк реттеу сферасындағы
мемлекеттiк саясаттың белгiлi нақты қала негiзiнде жүзеге ... ... ... ... аймақтағы артықшылық бағыттарын анықтау және дамыту;
- қала халқының тiршiлiк етуi мен ... ... ... ... ... қалалық әлеуметтiк және инженерлiк инфрақұрылымдарды дамыту
мүмкiндiктерiн ... ... ... ... он ... ... үзілу салдарынан және мемлекеттік ... бөлу ... ... ... жағдай туындады. Олардың өмір сүруін
қолдау ерекше өткір мәселе ... ... ... ... ... ... деңгейінің өсуі мен өмір сүру дәрежесінің төмендеуі
- бүгінгі таңдағы ... ... ... ... ... ... тізімі ғана емес еді.
Сурет 1 – Экономиканың нақты жүйесінің қысқару салдары
Мемлекеттің барлық көлемінде ... ... ... ... және ... ... ... (облыс орталықтары мен
республикалық маңызды қалаларды ... ... ... олардың
барлығы жылдам көңіл бөлуді талап етті. Мемлекеттегі экономикалық ... көп ... ... даму ... ... ... мен
анықталады, оның ішінде жаңа салалардың құрылуын реттеуді.
Бұрынғы КСРО ... ... ... ... ... ... өткізу нарығын жоғалтты және шаруашылықтың жаңа
жағдайына бейімделе ... ... ... ... ... ... кейбір кәсіпорындардың шаруашылық ... ... ... ... сол ... ... ... және ең жақсы жағдайда таяу шет мемлекеттері
болды.
Осыған байланысты Қазақстанның шағын ... ... ... тыс ... ... ... мен ... процестері
әсер етпеді. Ұлттық астана мен ірі ... ... күші ... ... білім, іскерлік және қаржылық қызметтер, ... мен ... ... ... Бұл ... экономикалық өсу болып табылады. Өйткені өнеркәсіптік
экспортерлер мен шетел ... үшін ... ... елге ... ... кездегі қызметтерді алудың ең ыңғайлы орны ... ... ... ... және ... органдарға
жақын орналасу есебінен ... ... ие ... қатар өнеркәсіптің астаналық шағын қалаларға көше
бастауы толықтай ... ... ... бұл ... ... және ... ... арқылы ынталандыру маңызды болып отыр.
Жоғарғы қалалық билік экономикалық өсуге де ... оны ... ... ете ... ... ... саясатты әзірлеудің
маңызы зор болып отыр, жоғарғы қалалық биліктер өзінің даму ... ... ... және ... ... олар ... қала халқын
жаһандандыру экономикасына қосылуға көмегін тигізеді. ... ... ... қалалар жаһанданған өндіріс тізбегінің сенімді звенолары мен ... үшін ... ... бола ... ... ... ауылдың жаппай қалаға көшуіне араласуының
маңызын қайта бағалау, ол үшін ... ... ... ... мен мемлекеттік реттеудің тиімді құралдарын әзірлеу ... оның ... мен ... аумағын анықтау маңызды, ... ... ... мүмкіндік бермеу қажет, оған ... ... ... ... ... ... ... беру керек.
Нарықтық экономикалық басқару жүйесінің жоспарлы ... ... ... оның ... - бөлу әдісінің басымдылығында.
Басқару әдісі принциптерінің ... ... ... принцип болып
басқарудың салалық жүйесі табылады. ... ... ... ... ... салалық шешімдер және материалдық ресурстардың
маңыздылығымен (яғни осы ... ... үшін ... ... егер ... ... онда ... жеке
меншіктің басым бөлігі ұлттық табысты, ал егер ресурстардың таратылу
каналдары ... ... жүйе ... онда ... даму ... қазіргі басқару жүйесінде қаланың
орнын, қалалық көлемде басқару қызыметін, қаланың ...... ... әдістерін, қалалық көлемде басқаруды ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік–экономикалық басқару жағдайлардың
қиындай түсуі ол әкімшілік-бөлу жүйесінің ... және ... ... қалдырғандарынан, әлеуметтік жүйенің дамуы ең төменгі жағдайда
болды, аймақтық экономиканың ... ... ... ... және іші ... қала маңындағы, облыстар ... ... ... дамуы болмады.
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуының кешенді жоспары іс жүзінде тек
салалық мәселелерді шешу ... ғана ... ол ... ... даму ... ... автоматты қамтамасыз ету жағдайы
емес еді, ол тек олардың ресурстарын – еңбек, жер, инфрақұрылымның ... ... ... ғана ... пайдалану болды.
Бір жағынан қазіргі жағдайда қалаларды басқару мәселелерінің теориялық
әдіс-тәсілдері мүлдем қанағаттанарлықсыз.
Расында да соңғы ... ... ... ... ... ... дамудың жеке аспектілерімен, яғни қала құрылысы, экономикалық,
әлеуметтік, демографиялық, басқарушылық және тағы ... ... және ... Облыс және қаланы негізгі және негізгі емес
аймақтық басқару топтары ... ... ... емес, яғни біріншіден
облыс және қалалар өндіріс ... ... ... ... ... тенденция, барлық ТМД елдеріне тән нәрсе, ол қаланың
экономикалық ... ... және ... үшіншіден халықтың басым
көпшілігі қалада өмір сүруде, мысалға, ... бұл ... ... құрайды [2].
Сондықтан шағын қалалардың әлеуметтік–экономикалық даму ... іске ... ... түсінбеу онсызда өте ... ... одан әрі ... ... ... ... нарықтық экономика заңдарының негізінде
басқару функцияларын тарту үшін ... ... ... етуге негізделген шағын қалалардың әлеуметтік–экономикалық
дамуын басқару мехенизімінің бағдарламасын құрастыру қажет.
Шағын қалалардың ... ... ... ... үшін
оны ұйымдастырудың озық құралдары мен нақты тетіктерін оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... бақылауды
және оңтайлы шешімдерді қабылдауды қолдану аса қажет.
Барлық ресурс түрлерінің аса ... ... ... ... ... ... күші кәсіпкерлікке айрықша назар аудару керек.
Мемлекеттік меншіктерді ... ... ... тиімділігін
арттыру, бәсекелестік ортаны дамыту, қаржылық бақылауды жақсарту және осы
заманғы ... ... ... ... ... ... ... қалаға инвестициялық жобаларды көптеп тарту керек. Мысалға
айта кетсек Арқалық қаласының атырабында – қорғасын, ... ... ... ... бояу, минералдық сулар бар. Осынау қазба байлықтардың түбі
елімізге керек болатынына, ел игілігіне жаратылатынына ... кім ... ... ... игерілуі үшін, ең алдымен ... ... ... дамуын жақсарту, оның ішкі құрылымын
жандандыру қажет.
1.2. Шағын қалалардың әлеуметтік-экономкалық даму қажеттілігі және рөлі
Шағын ... ... ... ... ... ол әкімшілік - бөлу жүйесінің қаланы және аймақтарды ауыр
жағдайда қалдырғандарынан, әлеуметтік жүйенің дамуы ең ... ... ... экономиканың әртүрлі ... ... ... және іші ... қала ... ... ... аймақтармен байланыстардың дамуы болмады.
Аймақтың әлеуметтік - экономикалық дамуының кешенді жоспары ... тек ... ... шешу ... ғана шектелді, ол
жиынтығында аймақтың әлеуметтік даму ... ... ... ету ... емес еді, ол тек ... ресурстарын – еңбек, жер,
инфрақұрылымның әртүрлі элементтері, ... ... ғана ... болды.
Бір жағынан қазіргі жағдайда қалаларды басқару мәселелерінің теориялық
әдіс- тәсілдері мүлдем қанағаттанарлықсыз.
Шынында да келісуге болады яғни ... ... ... ... ... ... қалалық дамудың жеке аспектілерінің: қалақұрылысы,
экономикалық, әлеуметтік, ... ... және ... ... және ... және ... негізгі және негізгі емес ... ... ... ... ... ... емес деп танылады, яғни бірінші-
ден облыс және қалалар ... ... ... ... ... – ден ... ... барлық ТМД елдеріне тән,
қаланың экономикалық дербестігін кеңейту және ... ...... басым көпшілігі ... өмір ... ... бұл ... ... 56 % ... ал ... қаласы
бойынша қала халқының саны 2006 жылғы көрсеткіштер бойынша 61,5 % құрайды
(2-сурет).
Сондықтан қаланың әлеуметтік - экономикалық даму ... ... ... ... ... ... өте қиын ...
экономикалық жағдайды одан әрі тығырыққа ... 2 – Қала және ауыл ... ... қазіргі таңда нарықтық экономика заңдарының негізінде
және басқару функцияларын тарту үшін қажетті материалды – ... ... ... ... шағын қалалардың әлеуметтік – экономикалық
дамуын басқару мехенизімінің ... ... ... ... ... дамуын сәтті функциялау
үшін оны ұйымдастырудың озық құралдары мен нақты ... ... ... ... ... көптеген факторлар бойынша
талдауды, ... ... және ... шешімдерді қабылдауды
қолдану аса ... ... ... ... аса ... ... жағдайында ... ... ... ... айрықша назар аудару керек.
Мемлекеттік меншіктерді жекешелендіруді ... ... ... ... ортаны дамыту, ... ... және осы ... ... ... ... ... маңызы зор.
Сонымен қатар қалаға инвестициялық ... ... ... ... айта ... ... қаласының атырабында – қорғасын, мырыш,
алтын, жез, ... ... ... ... ... бар. Осынау қазба
байлықтардың түбі елімізге керек ... ел ... ... кім ... ... байлықтардың игерілуі үшін, ең ... ... ... ... ... ... оның ішкі
құрылымын жандандыру қажет. Өскен, өркен ... ... ғана ... Яғни 2005 жылы ... 2775 адам ... ... 1303 ... ал, 2006 жылы 955 адам көшіп келсе, 1964 адам кеткен.
Сурет 3 – ... ... ... көші-қон сызбасы
Бұл дегеніміз Арқалық қаласының ...... ... әлі де ... ... ... Қаланың 2005-
2010 жылдарға ... ... көп ... ... ... ... Торғай өңірінің жері негізінен
ауыл шаруашылығына өте қолайлы, себебі кезінде ... ... ... ... және тері ... қамтамасыз еткен болатын.
2. Қостанай облысы Арқалық қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау
2.1. Арқалық қаласының экономикалық-қаржылық ... даму ... ... 1956 ... ... жұмысшы кенті болып, ал 1965 жылдан
қала болып ... ... ... ... экономикасы құлдыраған шағын
қалалардың тізіміне кіреді және ... ... қала ... ... ... ... 14 ауылдық және 4 ауылдық округ кіреді.
Арқалық қаласының жер көлемі 1558 мың ... Қала ... ... ... ал Астана қаласынан 670 шақырым жерде орналасқан, олармен
темір жол және ... ... ... ... бір ... ... тығыздығы 2,7 адамнан келеді. 1999 жылғы халық
санағының нәтижесі бойынша қала ... саны 61,3 мың ... ... ... 1 ... ... мәлімет бойынша қала халқының саны
41155 адам.
Өнеркәсіп экономикасының секторы Арқалақ қаласының ... ... ... ... ... ... ... өнімінің физикалық көлем көрсеткіштері 2004
жылы – 98 , 2005 жылы – 101,9 ... ... ... ... ... ... 2004 ... деңгейіне
қарағанда, 2005 жылға 4097,9 немесе 113,7 пайызды құрайды.
18 кәсіпорынға қаланың өнекәсібі ұсынылды, соның ішінде сала ... 1 ... - Кен ... ... Торғай боксит кені жетекші
кәсіпорын. Жұмысшылар саны 1654 адам.
2.Өңдеу өнеркәсібінде 13 ... Оның 5 ...... ... айналысады, олар: «Арқалық қаласының сүт ... ... ... АҚ, ... ... тәжірибелі станциясы» РГП,
«Қарқын» ЖШС, «Аліби-Сенім» ЖШС;
1 кәсіпорын - ... ... ... (ПО ... ... 7
кәсіпорын басқа да өңдеу қызметтерімен айналысады.
3. Су, газ және электроэнергия саласы мынадай 4 ... ... МКК, ... МКК, «Алау газ» ЖШС, Арқалық
өлкесіндегі Ақмола басқармасының Атбасар филиалы газ ... 1 – ... ... ... өнеркәсіп өнімдерін өндіру көлемі
|№ |Көрсеткіштер ... ... |2004 ж |2005 ж |
|1 ... азық-түлігінің іске |млн. тенге |3354,9 |4097,9 |
| ... ... ... | | | |
|2 ... ... таза | | | |
| ... | | | |
| ... |мың. ... |683,0 |687,2 |
| ... |мың. ... |265,0 |263,0 |
| |су ... |4979,2 |5108,3 |
| ... ... |мың. Гкал |145,0 |157,2 |
| |тоқ ... ... млн. кВт |23,6 |23,5 |
| ... ... бұйымдары |м. куб |106 |710,5 ... ... ... ... ... ... ... экспортты
бағдарда негізгі сала ретінде жетекші рол атқарады. Қаланың экономикалық
жағдайы мен аймақтың ... ... даму ... кен өндіру өнеркәсібін
қамтиды.
Арқалық қаласында үлгілі мекемелер ретінде жетекші орында «Қазақстан
Алюминий» АҚ филиалы, Торғай ... ... ... – отқа ... және ... өндіретін ірі кәсіпорындар, осыдан келіп ... ... ... ... ... тұрақтау бағдарламасын қамтып
Арқалық қаласының бюджетіне уақтылы салық түсімдерін толықтырады.
Отқа төзімді ... және ... кен ... Амангельді қауымы ашық
тәсілмен өңдеуі кәсіорынның жұмысын тұжырымдайды.
1964 жылдан бастап Торғай кеніш орны ... ... отқа ... ... ... қоры 40 ... қазіргі уақытта 85 пайызға ... ... ... ... ... отыр. Кәсіпорынның 2005 жылы өндіріс
көлемі 2954 млн. ... ... 568 млн. ... 24 ... көп, ... ... Боксит өдірісінің көлемі 2004 жылы 683 мың. ... жылы 687 мың ... ... ... ал балшық көлемі 263 мың тоннаға
дейін (1 пайызға) азайды. Кәсіпорынның жұмысшылар саны 1654 ... ... ... ... ... - 39207 ... ... отқа төзімді саз балшықты ... Орал ... ГБ ... бокситті Павлодардағы алюминий заутына жеткізеді.
Қаланың өңдеуші өнеркәсіп орны болып негізінен азық-түлік өндіруші
кәсіп орыны ... ... ... ... кәсіпорнының өндіру
үлесінің көлемі жалпы өндірістің 5,8 пайызын құрайды. ... ... ... ... 521 адам жұмыс атқарады.
Қаланың экономикалық өсу деңгейінің ең негізгі ... ... ... ... ... қорының және бұршақөндіру кәсіпорнының өндіріс көлемінің
азайуына ... ... ... ... саясаттың
басымдылығы балама кәсіпорындар құру саналады.
Жаңа өндірісті жасауға, бар ... іске ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру бағытында 2010 ... және ... ... ... ... ... өсу ... ұлгайту және салық түсімдерді жаңа жұмыс орындарды,
инвестицияға тарту жұмыстарымен уйлесім табады.
Өнеркәсіптің өндіріс көлемін ұлгайту үшін мына ... ... ... ЖШСі ... тас ... - инвестициялық жоба.
2006 жылдың 1 сәуіріне дейін ... ... ... ... АҚ ... ... ... 19,4 млн. тенгені «Жулдызай – КФ» ЖШС ... ... ... ... жалғастырып және өндіріске қажетті техниканы
сатып ... ... ... ... ... ... ... бастауды
жоспарлауда. 1 сәуірде – жұмысшылар саны – 8 адам. Сәуір айында ... 25 ... ... ... ... ... ЖШС және ... АҚ ұсақталған таспен қамтамасыз етіп тұруға келісім шарт жасады.
Фирманың жоспары бойынша құрылыс материалдарын ... ... ... ... ... LTD» ЖШС – «Асфальтбетон зауытын іске қосу» - инвестициялық
жоба.
- «Алюминстрой» ЖШС – ... ... ... ... ... ЖШС кәсіпорны 2005 жылдың ... ... ... ... шығару жолын бастап кетті.
- 3500 мың тенге тұратын – кеспе дайындап ... ... ... 700 мың. теңге тұратын құдық сақиналарын жасайтын опалубка, 250
мың. тенге тұратын ... ... ... блоктар, 1800 мың тенге
тұратын жабатын плиталар сатып алынды. ЖБИ ... ... саны ... ... ... технологиялық процесс, қысқы-күзгі ... ... ... ... 2004 жылға қарағанда, 2005 ... ... ... 7 ... ... 710,5 куб ... құрайды.
Кәсіпорын бір қалыпты жұмыс атқаруда.
- «Арқалық сүтзауыты» ЖШС – ивестициялық жобасы.
- «Арқалық нан зауыты» ЖШС – ... ... ... ... және ... ... ... ұн тартуды ұйымдастыру». «Шағын
кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ – нан 3500 мың ... ... ... бөлінді. Тәтті тағам бұйымдарын өндіру цехін ... ... ... ... ... жүргізуде. Кәсіпорын «Макарон, ... ... ... ... ... , ұн, егіс ... деген
до5арыл5ан цикл бойынша зауытта жұмыс бастауды жоспарлайды. ... ... млн. ... ... ... ЖШС – ... жидек және ерекше шарабын,
алкогольды сусын өндіру» инвестициялық ... ... ... ... ... ... LTD» ЖШС оны ... аударып
алды. Кәсіпорын шарап құю жүйесін жұмысқа қосуда.
Өндіріс ... ... жаңа ... ... инновациялық
процессті активтендіру бағытында қаланың ғылыми–технологиялық саясаты бар.
Торғай боксит кеніш басқармасы «Қазақстан Алюминий» АҚ кәсіпорнында
технологиялық ... ... ... ... өңдеу жұмысы дамуда.
2005 жылы «Шағын кәсіакерлікті дамыту қоры» АҚ-нан несие қаражаты
берілді:
• бірінші транш бойынша 19,44 млн. ... ... ... ... ... ... КФ» ЖШС ұсақ ... өндірудеі;
• «Арқалық нан зауыты» ЖШС 3,5 млн. тенгенің ... ... ... ... пісіріп іске асырады, ұн тартуды ұйымдастырады» жөніндегі
жобаны жүзеге асырады.
Агрокәсіптік комплекстің бәсекелестік басымдылығының дамуы.
Ішкі және ... ... ... ... ... даму приоритетері
анықталған. Оның біріншісі – ... ... ... оның ... комплекстің дамуы”.
Ауыл шаруашылық шикізаттың өңделуі жөнінде қала ішінде 17 цех жұмыс
істейді, оның ... ... – 11. 2005 жылы ... бойынша
1856,6 тонна ұн, 885,7 тонна нан мен макарон ... ... және ... жаңарту. Өнімнің өңдірістік өсуінің
негізгі ықпалы - ... ... ... техникалық және
технологиялық жабдықтаудың деңгейі төмен. Қазырғы уақытта қалада 656 ... ... бар, оның ... 511 жұмыс істейді, 567 комбайн, оның
ішінде 363 ... ... ауыр жүк ... – 262 түрлі маркалары бар, ... ... 19 ... бар. ... және ... паркінің
жұмыс жасап отырғанына – 13-16 жыл мерзімді көрсетсе, ... ... ... 8-10 жыл ... ... ... ... коэффициенті
0,6-0,7асырылмауы қажет, бір техникаға норматив бойынша 1,3-1,5 есеге ғана
болу керек, машина-тракторлық парк 87 ... ... және ... ... ... ... ... алынған ресурстарды мақсатты пайдалануға мезгілді
несие мұқтаж, өйкені тұқым, жанар май ... ... ... ... ... Жыл сайын егінді салып және жинау уақытында несие
ресурстардың жалпы қажеттілігі 50-60 млн. ... ... Егін ... ... алу үшін 2005 жылы ... ... ауылшаруашылық өндірісіне
54,8 млн. теңгеге несие алынды.
Кәсіпкерлік қызметін дамуыту үшін және ауыл ... ... ... үшін аул ... “Ауыл шаруашылықты қаржылай қолдау
қоры” АҚ-нан 4,03 млн. теңге несие алынды.
Мемлекетті инвестициялар инфраструктура саласының ... ... ... индустриялды инновациялық даму ... ... ... ... ... ... дамуы ивестицияларды
тарту негізінде болып отыр.
Үш жыл ішінде, 2003-2005 ... ... ... ... ... өсу ... ... отыр. 2004 жылы инвестиция көлемі
негізі капиталдан 823,8 млн. тенгені ... 2005 жылы ... ... 1331,4 млн. ... ... ... ... қаласы бойынша 2007-2009
жылдар аралығында инвестиция көлемі негізі ... 4670,8 млн. ... ... оның ... ... бюджетен 1982,3 млн тенге,
жергілікті бюджеттен 172,3 млн. тенге, кәсіпорындар, мекемелер каражатынан,
халықтан 2516,2 млн. ... ... ... ... ... бөлімі» мемлекетті мекемесі қазіргі уақытта
ұзақ уақыт ... ... ... ... «Шарықтау», «Батыр»,
«Родник», «Ақ-мешіт» ... ... ... ... ... жылы ... ... бойынша әділет басқармасының заңды тұлға
реестіріне «Арқалық қаласы әкімінің қарамағындағы ... ... ... ... 2006 ... 29 ... № 168 бұйрық.
2005 жылдың қортындысы бойынша 5 мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындар
өз жұмыстарын ақтамады. Олар «АЖЭК» ЖШС, ... ЖШС, ... ... және ... ... ЖШС, ... ... ақтамаушылықтың себептері:
• «Іскер» МКК – 2005 жылды жоспарында қаралмаған, жұмыстардың орындалуы.
• «АЖЭК» ЖШС - төленетін тариф кәсіпорын ... ... ... қаласыны радио және теледидары» ЖШС,- запас бөлшектер алуға
жоспарланбаған ... және ... ... ... ... ... «Арқалық-Хабары» ЖШС – газетті түрлі-түсту қылып шығарылуы.
• «Бастау»ЖШС - осімдік өсіру саласының іске асырылған шаруашылығынан
зиян кешті.
2006 ... 1 ... ... қала бойынша 2029 шағын кәсіпкерлік
субъектілері тіркелген, шағын кәсіпкерліктің тіркелгеннің арасында жұмыс
жүргізіліп жатқаны 1443 ... 71,1 ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікпен айналысып жатқан 92,9 пайыз
(1341), заңды тұлға ретінде 7,1 ... (102), 71,3 ... ... ... ... ішінде, сауда жарастырушылық қызметі көпшілік түрі болып
саналады.
Ауыл шаруашылығымен 32,2 пайыз, өнеркәсіппен 38 пайыз, ... ... әр ... ... 56,1 ... ... 2005 жылы ... кәсіпкерлік
субъектілерден түскен түсім көлемі 244,56 мың теңгені құрады.
2005 жылы ... ... ... қоры” АҚ қаржысынан “Ұннан
пісірілген тағам” жобасына 1,7 мың теңге несие бөлінді.
2005 жылы “Шағын кәсіпкерлікті ... ... АҚ ... ... ... кәсіпкер субъектілерінің 10 жобасына 45,9 млн. теңге
бөлінді.
Мемлекет өз ... ... үшін ... бюджеттін табысын
қамтамасыз ету - салық қызметтердің негізгі мақсаты.
2005 жылы қала ... 1087,3 млн. ... ... ... 2004 жылдың
деңгейіне 115,8 пайыз болаған. ... ... ... ... ... ... ... көрсетті. 2004 жылы түсімдер
жинағы 558,9 млн. ... ал 2005 жылы – 621,2 млн. ... ... бойынша төлем жоспары 2005 жылы 108 пайызға, ал қалалық
бюджеті – 103 пайызға орындалған.
Салық ... ... ... ... жұмыссыз тұрған
кәсіпорындар және жұмыс жасап, және ... ... ... өтізген
жұмыс қортындысы бойынша төлемдердің уақытында төленбегеннің алымы 25,3
млн. теңгеге төмендеді. 2006 жылдың 1 ... ... 85,4 млн. ... қрады.
2005 жылы алынбаған төлемдердің талдау көрсеткіші, жеке тұлғаның және
жеке кәсіпкерлердің уақытында төленбеген ... 7,5 млн. ... ... млн. теңгеден 19,3 млн. теңгеге дейін), жұмыс істейтін кәсіпорындар
бойынша 21,2 млн. теңгеге көбейді (10,0 млн ... ден 32,1 млн ... ... кірісі 1712 млн теңгені құрады, соның ішінде:
• салық төлемдері 601,9 млн теңге;
• салықтық түсім емес 6,4 млн ... ... ... ... ... ... 12,9 млн ... ресми трансферт түсімдері 1090,8 млн теңге;
2005 жылғы қала бюджетінің шығын бөлігі 1534,3 млн ... ... ... ... ... жалпы өзгешілігінен 327,0 млн теңге;
• қорғаныс 4,1 млн теңге;
• қоғамдық тәртіп және ... 0,6 млн ... ... 599,4 млн ... ... қорғау және қамсыздандыру 133,8 млн теңге;
• тұрғын үй коммуналдық шаруашылық 283,4 млн теңге
... ... ... және ... ... 33,8 млн ... ... су, ормандық балық шаруашылығы, жер қатынастары 7,3 млн
теңге
• көлік және баланыс 10,2 млн ... ... 134,5 млн ... ... ... ... 0,1 млн теңге.
Қозғалмайтын мүлік Орталығы филиалында қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... ... үй ... – 3157 квартир и 16 жатақхана, сонымен қатар
23 пәтер офис, дүкен құрылымына ... ... ... ... ... түскен:
- пәтер – 367;
- жатақхана – 3;
- офис құрылымына өңделген, пәтерлер – ... 54 ... адам ... ... ... ... шағын бизнесті
қолдау мақсатында 7 ғимрат шағын бизнес объетілеріне өтеусіз берілген, 3-і
сенім басқармасына ... 5-і ... ... беруге тисті құжаттар
дайындауда, 3-і коммуналдық меншігіне берілу үшін сотқа берілді.
2004 жылы қала әкімі мемлекеттік ... ... ... ... субъектілеріне жалға ... ... ... 95 ... шарт ... берілген бөлмелердің көлемі 8926,0 квадрат метрді құрады. 2005
жылы «Қостанай облысы бойынша қозғалмайтын ... ... РМК ... 8256 тіркелмеген қозғалмайтын мүлік объектілері анықталды,
соның ішінде: тұрғын үй – 7504, адам ...... ... ... ... 4589. 2005 жылы 26 ... объектілер
сот арқылы коммуналдық меншікке берілді, оның ішінде ... ... ... ... 2005 жылы қала әкімімен мемлекеттік коммуналдық мүлікті
жалға ... 139 ... шарт ... 2005 жылы қала ... меншік объектілерінен жалға төленген ақылардан 1908,15 мың
теңге түсті.
2006 жылдың 1 тоқсанында коммуналдық ... сот ... 3 ... 4 ... сенім басқармасына берілді. 2006 жылды 1 тоқсанында ... ... ... ... ... 4 ... меншік
объектілері өтеусіз меншікке берілді. 2006 ... 1 ... ... ... ... ... беруге 55 келісім шарт жасалынды.
Арқалық қаласында «Қазақстан Халық Жинақ Банк» АҚ ... ... бар, ... ... көрсетумен айналысады: депозит қабылдау,
жеке тұлғаларға тұтылу несиесін беру, ел және қала ... ... ... валюта ауыстыру, пластик карточкаларын дайындау және ... ... ... ... ... ... көрсету, коммуналдық және салықтық
төлем қабылдау.
2003 жылға ... ... ... ... ... бір ғана ...... Тұран Әлем» ААҚ Торғай филиалы. «Банк Тұран Әлем» ... есеп ... ... ... ... ... соң бас банк несие
ресурсын бөлуді тоқтатты.
2005 жылы «Шағын кәсіпкерлікті ... ... АҚ ... ... ... үйі» ЖШС ... несие мекемесі ашылды.
2005 жылы шағын қалалар бағдарламасымен 10,3 млн теңгеге 6 ... ... ... ... ... қоры» АҚ өз қаражатынан 58,7
мың теңгеге 4 жобаны қаржыландырды. 2006 жылдың 1 қаңтарына ... ... үйі» ШНМ ЖШС 89 ... ... ... ... берілді: айналым
қаржысын толтыруға – 40, тұтыну қажетіне – 49, ... ... 20,8 ... ... табиғи монополдық субъектіге жататындар:
• «Арқалық ЖЭК» МКК. Кәсіпорын 2000 жылы «Арқалық ЖЭО» МКК және ... ... ҚБК, ... МКК базасында құрылып қаланы, жылумен, ауыз
сумен, ыстық және техникалық сумен, су ағымдарымен және электроэнергия
өңдеумен ... іс ... ... іске ... ... ... субъекті регистрнің Мемлекеттік жергілікті бөліміне енгізілді,
өндірісін- табиғи монополды саласына ... жылу ... ... ... ... ... қызметін көрсеткен. Кәспорын
табиғи монополдық салаға жатпайтын басқада өндіріс ... іске ... және жылу ... су ... арқылы жылы су жіберілуде.
• 2006 жылдың 13 мамырынан «Өңтүстік ... ... ААҚ да ... ... 2006 жылдың 13 желтоқсанына дейін жалғасады.
Қостанай облысы әкіміні шешімімен электроэнергияны бөлшектеп таратумен
айналысатын «Қостанайюжэлектросервис» МКК ... ... және ... ... ... ... ... АҚ Қостанай облысының дирекция филиалы – ... ... ... ... «Қаз пошта» АҚ – жалпы жеткілікті қызмет байланысын көрсету
үшін.
Нарық қызметінде басым орын алатын ... ... ... МКК - жекеменшік пәтер коперативтеріні өз бетінше
тарағанына сәйкес 2000 жылы құрылған кәсіпорын. Қала тұрғын үй ... ... ... ... ... ... МКК, 2000 жылы құрылды. Тұрғындарға қаланың және
қала маңындағы территориялар ... ... және ... ... ... ... ... полигон қалдықтарын және канализация ағын
суларын, қала алаңдарын және көшені механикамен ... ... ... және басқа қалдықтарды шығару қызметін іске асыратын кәсіпорны болып
саналады.
Бәсекелестікті дамытуға жағдай құру ... ... ... ... және тауар тұтұнушылар мен өндірішілер арасындағы
өндірісі нашар делдалдардың санын ... ... ... ... ... ... ... айналысатын 2003 жылы құрылып
жұмыс істеп жатқан «Арқалық азық түлік компаниясы» ЖШС;
• ай ... ... ... ол ... қала ... ... ... пайызға төмен бағамен ет, сү тағамдары, жұмыртқа, овощтар т.б.
заттар сатып ала ... ... қала ... және қала маңындағы бағдарға жолаушыларды
автокөлікпен тасу қызметін көрсететін ... ... ... ... Қалада монополистік әрекетттенушілікті тиым салып және
бәсекелесуге әрекет жасайтын, 3 ... ... ... ... салаға жататын, «Арқалық ЖЭК» МКК жасап жатқан
қызмет тарифтарын, ... ... ... ... ... ... ... Департаментімен 2003 жылдың қыркүйек айында орташа 35 пайызбен
көбетіп бегітілген, бірақ сондай ... 2005 жылы ... және ... ... ... іс ... ... өндіріс шаруашылық әрекетінен 319029 мың теңгеге
шығынға ... ал ... ... ... есебінен, 164899,8 мың
теңгеге, баланыстық ... 154129,2 мың ... ... ... қаласы бойынша инженерлік инфрақұрылымдарының дамуы
Арқалық қаласының аумағында республикалық, облыстық және аудандық мәні
бар жолдар орналасқан.
Республикалық мәні бар ... ... ... ... жолы ... 252 ... 377 ... дейін автокөлік
жолы «Казавтожолы» республикалық мемлекеттік кәсіпорынның балансында.
Республикалық мәні бар жолдардың жалпы шақырымының ...... оның ... ... асфальтбетонмен жабуы – 8 шақырым;
• ақ шосси – 24 шақырым;
• қара ұсақ тас ... жол – 57 ... ... тасты – 31 шаақырым;
• қара қиыршық тасты – 5 шақырым.
Осы жол бойынша бір көпір (373 шақырымды) және ... 1672 метр ... ... ... 340 шақырым жерде орналасқан. Арқалық қаласымен облыс
шекарасына дейін аралығы 88 ... ... ... ... ... ... ... автокөліктің жүруі барынша мүмкін емес.
Республиканың оңтүстік аймақтардан және Өзбекстаннан үлкен ... ... ... жүруге мәжбүр, оңдайға жолдар жарамайды және жылдам
тозады.
252-340 шақырымдай жол 50 ... ... ол ... ... ... ... ... көпір салу қажет және осы бөлік жолын
қара жабу бүркеу керек.
Торғай облысың ... ... (1997 ... ... ... жұмысы
2005 жылы жүргізілген. 339-377 ... ... (38 ... Жезқазған-
Петропавл 186,5 млн. теңге ... ... ... жөндеу жұмыстары
жүргізілді.
Облыстық мәні бар жолдар. Облыстық мән бар жолдардың жалпы көлемі ... ... ... ... 53 ... ... ... солтүстік айналма жол” 6 шақырым
соның ішінде: - асфальт бетонды ... 9 ... қара ұсақ тас ... жол
50 шақырым.
Облыстық мәні бар жолдардарының көлемі 868 метр 48 су ... және 1 ... (14 ... ... мәні бар ... ... мәні бар жолдардың жалпы ... ... ... ... ішінде:
Асфальтбетонды бүркеу 31 шақырым
Ақ ... 14,3 ... ұсақ тас ... жол 39,6 ... ұсақ тасты 149,5 ... ... 11 ... 34,2 ... мәні бар ... 100 су ... құбыр ұзындығы 1587 метр
және (488 метр) 8 көпір орналасқан.
Қала аумағында жолаушылар мен жүк ... ... ... заңды
тұлға жоқ.
Жолаушылардың автотранспортпен жалпылама пайдалануы қалалық және қала
маңындағы маршрутқа ... жеке ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы” мемлекетік
компаниясының ЖАҚ енгізілген “Арқалық” дағдарыс ... жол ... ... ... келесі бөлімшелер кіреді:
- «Қазақстан темір жолы» мемлекеттік компаниясы» ... ... ... ... ... ... ... қаласының
Қостанай тасымал бөлімінің қарамағына кіреді, штата 66 адам .
- ... ... ... ... жатады, транстелеком
штатында 5 адам.
- Құшмұрын дистанция сигнализация және байланыс ... ... 10 ... ... ... ... ... ААҚ қарамағынада, вокал –
штатынад 22 ... ... ... Солтүстік аймақтық басқарма ТСБ ААҚ қарамағында
“Транспорт сервисі орталығының ... ... ... ... - 10 ... ... қаласының электржабдықтау дистанциясының қарамағында
Қостанай электржабдықтау дистанциясы ЭЧ-15 участігі штатында 4 ... Есіл ... Есіл ... дистанциясында ПЧ-21 штатында 22
адам.
- Қостанай қаласының ВЧД-19 ... ... ... ... пункті
штатында 23 адам.
Қостанай қаласының Қостанай тасымал бөлімінің оперативтік қарамағына
Арқалық станциясының бөлімшелері оның ішінде Арқалық станциясы жатады. 8 ... ... ... ... ... басқаруы қиын.
Энергетиканың дамуы. 2005 жылы қаланы, сонымен қатар Жангельді және
Амангельді аудандарын тоқпен қамтамасыз еткен «Оңтүстік электр жүйесі» ... ... ... ... ұшырау процессін өтуде. 2006 ... ... ... МКК ... ... ... облысы бойынша Жангельді, Амангельді аудандарына электроэнергиясын
өндіріп тарататын жалғыз кәсіпорын. 2005 жылы іске асырылған электроэнергия
көлемі ... 222,5 млн. ... ... 86,5 млн. кВт ... ал ... 242,1 млн. тенге тұратын сағатына 84,2 кВт өндірді.
Байланыс және телекоммуникациялардың дамуы.
“Арқалық қаласының теледидар және радио” МКК ... ... ... өнімі басқада телекомпаниялардың әлеуметтік-экономикалық
мәселелерін шешуіне көмектеседі.
Арқалық қаласының теледидарды 2004-2005 жылдарда жалпы хабардың көлемі
5 ... ... оның ... 2 ... өз ... және 3 сағаты
ретрансляция:
• Қазақ және орыс ... ... ... ... ... ... “31 канал” ЖҚ бағдарламалары.
Ақпаратты-талдау бағдарламасының мәліметері “Информбюро”, орыс ... ... ... над і”, ... s” ... ... ... және орыс тілдерінде өткізілетін “Жаңалықтар” атты ақпараттық
бағдарламада қала ішінде, аймақта, облыста және ... ... ең ... ... ... ... ... қонақта” атты бағдарламаларды өкімет
құрылымдары өкілдерімен, коммуналдық кәсіпорындар басшыларымен, ... ... ... ... ... ... ... Арнайы репортаждар, “Ауыл тынысы” рубрикасымен біріктірілген жобалар
барынша көп объективті және ... ауыл ... ... үшін ... ... ... 2005 жылы осы уақытқа текті
көрсеткіштер алынды, ол дайындалған бағдарламалардың сапасына ... ... ... ... ... ... ... тілінде жастарға
арналған көңіл көтеру “Шоғайна” атты бағдарлама, балаларға ... ... ... атты ... ... ... бірінші видеоклипі
түсірілді. 2006 жылы хабарларды көрсету уақыты көбейді.
Хабарлар уақыты түскі 13.00 сағаттан бастап кешкі сағат 23.00 ... Өз ... ... үшін 3 ... ... ... ... қосылды, олар: “Мәдениет жаңалықтары”, “Спорттық
вестник”, қазақ тілін үйреніп жүргендерге “Қазақшаныз қалай?”, ... ... ... интиллектуалдық ойындар. Сонымен қатар, Қостанай қаласының
“Алау” ЖШС-ның бағдарламасы ... ... ... ... 13 ауыл және 4 ... ... байланысымен қамтамасыздандырылған.
Аумақта пошталық маршрурттардың қашықтығы 782 ... ... ... ... бір пошталық байланыс басқармасы және 9 пошталық байланыс
бөлімдері және бар.
2.3. Арақалық қаласының әлеуметтік ... және ... ... ... жер ... 1558 мың гектар. Халықтың бір шаршы
километрге шаққандағы тығыздығы 2,7 ... ... ... халық санағының нәтижесі бойынша қала халқының саны 61,3 ... ... 2008 ... 1 ... статистикалық мәлімет бойынша
қала халқының саны 41155 ... ... ... ... ғана ел ... Яғни 2006 жылы
1161 адам көшіп ... 2263 адам ... ал 2007 жылы 1182 адам ... 1642 адам ... ... Арқалық қаласының әлеуметтік–экономикалық даму жағдайының
әлі де болса қанағаттанарлықсыздығын көрсетеді.
Кесте 2.
Халық санының қозғалысы
|Көрсеткіштер |01.01. 2006 ... |01.01. 2007 ... |01.01. 2008 ... ... ... |42,0 |41,7 |41,2 ... | | | ... тұрғындары |25,9 |25,6 |25,3 ... ... |16,1 |16,1 |15,9 ... ... 1 ... ... халық саны 41, 2 мың адам оның ішінде
қала халқы 25,3 мың ... ауыл – 15,9 мың ... ... жағдайының тұрақталуына байланысты
алдағы уақытта халық саны бұдан да ... ... ... ... қала, аймақ болмасын халықтың ... сол ... ... ... ... болмақ.
Кесте 3.
Халық қозғалысының көші-қон динамикасы
|жылдар ... саны ... саны ... ... ... жылы |1355 |2185 |+830 ... жылы |1161 |2263 |-1102 ... жылы |1182 |1642 |-460 ... жыл 1 ... ... саны 42,0 мың ... ... соның ішінде
25,9 мың адам қала халқы 16,1 мың адам. 2005 жылы 1355 адам көшіп ... 22 ... ... 2004 ... ... және ... кеткендер саны 225
адамға азайды, 2004 жылға қарағанда (9,3 пайыз).
Демографиялық жағдай тұрақтандырылды, көшіп-қону сальдосы +830, жағымды
тенденциясы бар ... ... ... ... ... |2006 жыл |2007 жыл |
| ... |көрсеткіш |абсолюттік |көрсеткіш |
| ... | ... | ... 1000 ... |792 |18,9 |708 |16,9 ... тууы | | | | ... 1000 ... |421 |10,2 |433 |10,4 ... өлімі | | | | ... жылы ... саны 13,1 ... ... 1000 ... ал 204 жылы
14,8. Қайтыс болғандар 2005 жылы 6,0, ал 2004 жылы ... ... ... 2005 жылы 14, ал 2004 жылы 13,4 ... ... ... 2005 жылы +1,7, ал 2004 жылы +4,8 құрады [9].
Экономика саласындағы тұрақтандыру мен айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... және
кедейшілік және жұмыссыздықпен күрес бағдарламаларын жүзеге ... ... ... және ... рыногындағы жағдайға оң әсер етті.
Кесте5.
Тіркелген жұмыссыздықтар және оның динамикасы
|Көрсеткіш |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. ... ... ... % |13,1 |10,1 |9,5 ... жұмыссыздар деңгейі, % |5,8 |2,0 |1,8 ... жылы 2006 ... ... ... ... ... 13,1
пайыздан 9,5 % төмендеді, тіркелген жұмыссыздықтың деңгейі 5,8%-дан l,8 %
төмендеді. Қала бойынша жұмыссыздық ... ... ... ... 4. ... саны
Соңғы үш жылдағы мәліметтерге қарасақ, жалпы жұмыссыздар 2006 жылмен
салыстырғанда 43,2 пайызға, ал 2007 ... ... 10,7 ... ... ... ... ... уәкілетті органда есепте тұрған жұмыссыздар
|Жұмыссыз-дар |Соның ішінде ... ... |
| ... ... ... ... |82,0 |
| ... ... ... ... |100 |
| ... ... ... ... |223 |
| ... ... ... |9 |8 |
| ... |оның ішінде ... ... ... |
| | ... ... қаражатының |% |100 ... ... | | ... ... |% |100 ... ... ... | | |
| |млн. ... |14,306 ... 3.1. ... |млн. тегне |14,306 ... ... | | ... Ақша не ... ... ... негіздері) ... ... |млн. ... ... ... ... 451-002-100 |12,138 ... ... ... және ... |0,941 ... ... 451-002-101 | ... ... ... ... азаматтарды |1,227 ... ... ... ... | ... ... нақты нәтидеге қол жеткізілді: ... жылы ... ... 0,7 ... ... 6,4 ... ... |
|2005 жылы 2004 жылғы деңгейге қарағанда жұмыссыздар саны 180 адамға, ... 10 ... ... ... мамандығына 77 жымыссызар оқытылді ... ... ... ... 15 адам жұмысқа кірісті ... жылы 81 ... ... жасаған орынға, әлеуметтік жұмыс орындар |
|құрылды ... ... және ... ... ... 2005 ... ... мамандарды дайындауға және қайта даярлауға жіберілді, 2004
жылға қарағанда 3,2 есеге көп.
Кедейшілікті және ... ... үшін ауыл және ... ... жұмыс орындар ашылды, ол жерде 2005 жылы 81
адам жұмыс жасаған.
“Жасатр тәжиребесі” бағдарламасы ... 2005 жылы адам ... жылы ауыл ... ... мақсатында ауылшаруашылықты қаржылай
демеуші қорынан 4 млн ... ... ... ауыл ... несие
берілді.
35 қарыз алушы шағын несие алды, ... ... 32 ... ... ... 3 өсімдік өсіру шаруашылығын дамытуға алған.
2005 жылы экономиканың барлық саласы бойынша 528 ... орын ... ... 174, ... 33 ... ... ... орындар.
Кешенді бағдарламаны іске асыру жұмысының қортындысымен 2003-2005 жыл
кедейшілік деңгейі төмендеуі кедейшілік ... ... ... ... өмір сүру деңгейі көтерілді, халықты жұмыспен ... ... ... ... ... 2004 жылы ... 8,2 пайызға
төмендеді, 2005 жылы 6,9 пайызға, ал ... ... ... саны ... 2864 ... ... ... жылдың басында жағдайы нашар 172 адам жұмысқа орналастырылды,
соның ішінде 158 адамның жан ... ... ... ... ... ... ... 48 адам, 446 жағдайы нашар жұмыссыздар ... ... ... ... 345 ... жан ұясында ешкім жұмыс
жасамайды.
Келтірілген көрсеткіш жағдайына қарасақ, біліктіліктің төмендігімен
жағдайы нашар азаматтардың ... ... ... ... ... ... қолда әрекетті шара болып саналады.
2005 жылы 2774,7 мың теңгеге 136 жан ұяға жеке ... ... ... көрсетілді, соның ішінде жеке мал алуға: құс, жем, шөп, жас
ірі қара мал ... қала ... 144,0 мың ... құрайтын жәрдем ақы
берілді.
2005 жылы 452 адам ... ... сол ... ... ... 756,7 мың ... ... ішінде жалпыға міндетті оку қоры
қаражатынан 617,2 мың ... ... да ... ... 139 ... азаматтар 523,9 мың теңгемен қамтылды.
2005 жылдың 12 ай бойы 929 адам 710,2 мың ... ... ... ... ... ... ішінде 355,5 мың теңге жергілікті
бюджеттен.
Көрсететін көмек сомасы бір адамға ... 15,2 мың ... ... жылға қарағанда, 4,9 мың теңгеге көп.
Жергілікті бюджеттің қаражаты төлемінің ең көп бөлігі аз қамтылған
тұрғындарға мемлекеттік ... ... және үй ... ... көрсетуге
жұмсалды.
Мемлекеттік адрестік әлеуметтік көмек 27864 мың теңге 2332 алатын
кісіге төленді, ... ... 3638 ... ... 67469 мың теңге
төленді, соның ішінде аз ... ... мың ... ... ... ... пен ... азайту үшін 450
жұмыссызды жұмысқа орналастыруды жоспарлайды, соның ішінде әлеуметтік ... 60 ... 750 адам ... ... ... ... ... қаланың 60 жұмыссыз мамандық бойынша ... және ... ... оқу ... аяқтайтын 25 бітірушіге жастар тәжиребесі
ұйымдастырылды.
2003-2005 Арқалық ... ... ... ... мерзімінің аяқталуына қарамастан 2006 жылы азқамтылған жан
ұялар мониторингісітүрімен кедейшілікті азайту ... ... ... ... ... аз қамтылған азаматтар кірісі бақылайтын
әлеуметтік карта жүргізіледі.
Қала бюджетінің ... 25,9 мың ... ... 2,6 ... ... ... ... көрсетуде, 82,6 мың теңге көлемімен
2,7 мың азаматқа үй-жай ... ... ... 2006 ... ... бастап “Балалары бар жан-ұяларға ... ... ... Республикасының 2005 жылдың 28 маусымынан Заңының енгізілу
әдісімен 18 жасқа ... ... 39,4 мың ... мемлекеттік көмек
төлеуді жоспарлайды.
Бұл көрсетіліп отырған көмекті жалғыз аз ... жан ... ... сонымен қатар, азық-түлік себеті ... ... ... ... ... бар ... да ... деңгейінің төменгі
көрсеткіші 60 пайыз )
Халықты әлеуметтік қамтамасыз ету және әлеуметтік көмек ... ... ... ... Аймақта 1528 мүгедек тұрады. Мүгедектерді
реабилитациялау үш бағытпен ... ... ... ... жылы нашар көретін мүгедектер тобы 31 ... ... ... мүгедектерге 18 есту аппараттары алынды, ... ... және ... аяқ ... ... ... протезді ортопедиялық бұйымдармен жабдықталды. Мұқтаж мүгедектер 27
техникалық бұйымдармен жылжымалы (отыратын арба) ... ... ... ... мүгедектере оңай кіруге жалпы жеңілдету
үшін 3 пандус салынды.
Жергілікті санаторияларға “Сосновый бор” және ... Ұлы ... ... мен ... ... және ... категория
мүгедектеріне санатории курортық емделуін ұйымдастыру үшін медицина жоспары
бойынша мүгедектерді реабилитация жұмыстары жүргізілді.
Аталған санаторияларда 16 адам ... ... ... 16-ға ... ... ... “Жеке категориялы азаматтар әлеуметтік төлемдер”
бюджеттік ... ... ... 13 әр ... ... ... ... Ұлы Отан соғысына қатысқандарға және мүгедектерге теңестірілгендерге 9
мамырға қарсы 1624,0 мың теңге.
• соғыс ... ... және ... ... ... үшін 175,3 ... сұралған мамандықтар (дәрігер) оқу орындарында оқып жатқан, аз қамтылған
жан ұядан шыққан студенттерге материялдық ... ... 482,3 ... аз ... жан ... ... кеудесі ауратындарға қосымша тамқтандыруға
– 165,1 мың теңге
• “Құрылысшы” демалу және еңбек лагерінде сауығу үшін ... ... 114,2 мың ... ... ... үшін 126,2 мың ... І және ІІ топтағы мүгедектерге операцияға және емделуіне мемлекеттік
атаулы әлеуметтік көмек көрсетілді 504,3 мың ... ... ... ... ... ... ... қаласына баруға 16,1 мың
теңге көлемінде.
• мүгедектер және ... ... ... асы ... 54,0 мың ... ... ... жетім балаларға қайрымдылық көмек көрсетілді 87,5
мың теңге.
• үй жоқ адамдарға қалада жасөспірімдер, әйелдер және балаларға бейімделу
орталығынан ... ... ... үшін 2,3 млн ... ... ... ... 1 әлеуметтік көмек бөлімі жұмыс жасалды, ал 70
кәрілер және мүгедектерге ... ... ... ... үйінде қызмет көрсету үшін 1 әлеуметтік көмек бөлімі бар.( бір
жылда 110 ... ... ... ... ... ... ... атаулы көмек алатындар 200
адамға, ал тұрғын үй ... ... 100 жан ұяға ... ... ... ... ... көлемінің төлемі 0,2 млн
теңгеге азайды, еңбек ... ... ... аз ... ... ... мемлекеттік және әлеуметтік жәрдем ақы,
соның ішінде зейнетақы төлемі төленуі күтіліп тұр, ең аз 3,8 ... ... есеп ... ... ай ... ... жәрдем ақы
төленеді.
Тұрғын үй көмегіне алатынар контигенті томендеген жағдайда, тұрғын ... ... 18,5 млн ... ... коммуналдық төлем тарифтің
өсуіне байланысы.
Одан басқа, мемлекеттік бюджет ... 690 мың ... ... ... ... ... реабилитациялап жеке бағдарламсы
шеңберінде, жеке ... ... ... ... ... ымдау
тілінің маманының қызметі көрсетіледі, мұқтаж мүгедектерге ... ... ... және ... ... білім дамуы.
Мектепке дейінгі тәрбиеге және оқуға қала білім ... ... ... 5(6) жасар балаларға міндетті және тегін мектеп ... үшін 44 бір ... ... ... ... сыныбы ашылды, ол жерде
551 балалардан бірінші сынып оқушылар тәрбиеленеді және оқытылады, ... ... 5 бала ... бар, оның екеуі Восточный және
Ашутасты ауылдарында орналасқан.
2005 жылы ... ... ... ... мекемесімен қамтылды 18,9
пайызы, 2004 жылы 7,1 пайыз болған.
Қаланың және ауыл 31 мектебінде 9208 бала оқиды. Қала ... ... ... және ... ... ... игерілуіне,
оқушылардың еңбекке белсенділігін оятуға, іскерлік дағдысына бағытталады.
Қаланың жалпы білім ... ... ... ... ... ... Оқыту және тәрбиелеу екі тілде жүргізіледі: орыс және мемлекетік
тілде.
Қазақстан Республикасында тәрбие ... ... ... ... үлгілері сақталуда. Амангельді ауданында аумақ бөліктерінің қосылуына
байланысты ауыл мектептерінің саны 16 дан 19 ға ... ... ... ... ... нормативтік санының жоқтығына байланысты ... ... және ауыл ... ... ... 1800 адам ... жасайды.
Қаланың білім жүйесінде айрықша орын алатын жаңа типтік мектептер:
- 1 сатыда бастауыш гимназия;
- 2,3 сатыда ... ... және ... ... №1 орта мектеп,
- экономикалық лицей сыныптарымен №2 орта мектеп, интернат және әскери-
спорттың білімімен, қазақ және ... ... ... № 5 ... халық педагогикасымен атаулы республикалық мектеп №6 орта мектебі.
“Білім” мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру барысында аумақтық
педагогика-дәрігерлік-психологиялық консультация ... ... ... арнайы оқытылатын қосалқы мектептерде және №2 мектептік әдеп
сыныптарын оқуға мұқтаж балаладың ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан қосалқы мектеп, қалыптан тыс көмек
көрсету өзекті проблеманың бірін шешуде.
Мектепте, 135 бала ... №5 орта ... ... 1 ... маңында интернат “Надежда”
баспанасы, ата-анасының қамқорысыз қалған және ... ... 3 ... бала үиі ... ... және ... тыс ... қала жас өспірімдерінің үздіксіз
тәрбиенің ажыратылмайтын ... ... ... ... ... ... ортасы, “Жасұлан” жас балалар орталығы.
Осы мекемелер 8405 баланы қамтиды. Қаланың ... ... ... ... ... ... қосылған.
Білім алу үшін мамандық негізінен мектеп аралық ... ... ... ... ол ... 12 мамндық түрімен 1239 оқушы
оқып жатыр.
Бүкіл мектептердің негізгі кабинеттерінің оқу ... ... ... ... ескі), ауыстырылуы қажет.
Қажеттілігіне қарасақ Арқалық қаласының аумағында жоғары ... ... орта ... ... ... оқу ... ... туралы” Заңнан жүзеге асыруда ... ... ... ... ... ... сәйкес құрылады.
Педгогикалық, техникалық, экономикалық, ... және ... ... ... жүзеге асырылуда. Мамандарды дайындау мемлекеттік
және орыс тілінде, күндіз және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік педагогикалық институты
Торғай аймағының жалпы ... ... ... ... ... жылдан астам өмір сүріп жатқан Арқалық педагогикалық институты 8
мыңнан астам мамандарды дайындап ... ... ... және ... ... ... ... облысының, Наурызым, Жарқайың,
Ақмола облысының Есіл ... ... 90 ... ... ... ... ... оқу орындарының түлектері Торғай аймағының
әлеуметтік күші тартымсыздығына, экономикалық және ауа-райы ... ... ... ... ... ... Арқалық қаласының мемлекеттік педагогика
институтында 2719 студент оқиды, соның ... ... оқу ... 1920
студент, сырттай 799 студент оқиды.
2005 жылы студенттер саны 154-тен 169-ға ... ... ... жылы 773 ... ... 17 педагогикалық және экономикалың 2
түрлі мамандығына кадрлар дайындайды.
М.Дулатов атындағы ... ... ... ... оқу орны болып саналады, оқыту түрі сырттай, студенттер
саны 710 ... ... ... ... арнайы және
орта біліммен дайындауды іске асырады, оқитындардың жалпы саны 575 оқушыны
құрайды.
Оқу екі сатыда жүргізіледі: бірінші- ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші-электро-газосварщик,
электромонтер, аспаз-аспазшылық, жұмысшының тұрмыс қызметін көрсету
саласында ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп,
мекеме және фермер шаруашылығын жүргізу, техникалық тексеру, автомобильді
пайдалану және жөндеу, монтаж, ... ... және ... ... алады.
Қала кәсіпорындарының қажеттілігіне байланысты 2004 жылдан бастап
қосымша жұмысшылар мамандығына оқыту жүргізіледі: кең ... ... ... ... ... жұмыскерлері, содан басқа аталған коледж
базасында жұмыссыздарды ... іске ... жылы 60 ... адам ... ... бойынша оқытылады: ағаш
ұстазы, ағаш шебері, электр дәнекерлеуші, сылақты- сырлаушы. Осы ... ... 46 ... ... ... жыл қала ... ... медициналық коледж жұмыс жасайды, кіші
звено 6600 астам кадр ... ... 1987 ... оның 72 ... оқиды. Мына мамандықтар бойынша оқытылады: емдеу қызметі,
медбике ... ... ... ауыл және қала ... бастауыш
класстарының, шет тілдерінің (английский), дене шынықтыру, ән пәндерінің,
аспап ... ... ... ету мұғалімдерін дайындайды. Барлығы
369 студент оқиды.
Арқалық құқық және экономика колледжісінде “Салық қызметі”, ... ... ... ... қызметі” мамандықтарын коммерциялық
негізінде оқиды.
2006 жылы ... ... ... ... және ... берілген қортындыдан Арқалық қаласында кәсіби мектеп ашылады.
Арқалық қаласы және оның аймақтары бойынша ... ... ... жүйе ... ... 480 орынға (оның көп салалы ауруханада 160,
тері ауруларын емдейтін – 25, ... ... ... ...... ... қарсы диспансер – 140, әйелдер босанатын үй – ... ... беру ... ... жәрдем, қалалық
санэпидемстанциясы, 5 фельдшердік акушерлік бөлім және 4 ... ... 50 ... ... үй ... ... мекемелері және кәсіпорындарын облыс бюджетіне
берілгеніне және 5 жыл ... ... ... ... ... ... ... басқа да Амангелді және Жангелді ауданының ... ... ... ... ... ... ... ауданының жақын
орналасқан ауыл тұрғындарына шұғыл көмек көрсетіледі. Барлығы ... ... ... адам саны 85942 ... соның ішінде
Арқалық қаласында 42864, соның ішінде балалар – 12564, жас өспірімдер ... жылы қала ... 8925 адам ... ... ... ... 4886, тері ... емдейтін диспансерде – 869, жүйке
ауруларын ... ... 520, ... ... ... – 421, ... үйде – 2229 адам.
Ауыл тұрғындардың жеке салмағы, стационарлық емге келгендер – 34,2
пайыз құрады. ... ... ... 1071 ... ... оның ... ... 92 пайыз құрады.
Арқалық қаласының тұрғындарына амбулаториялық емхана көмегі
амбулаториялық қызметінің кең ... ... ... ... ... ... жәрдем көмек көрсету 4 ауылдық дәрігерлік
амбулаториямен, 5 ... ... ... және 10 ... Бұл жүйенің қарым-қатынасы үзілгендігі, ... ... және ... ... ... ... ... көрсетілген емдеу-
профилактика көмегінің сапасына және амбулатория қызмет ... ... ...... ... ... емделгендердің саны 293997
(220839 – 2005 ... ... ... үйге ... ... саны 25345 (23177
– 2005 жылы) құрады.
Барлық жедел жәрдем шақырғандағы көрсетілген қызмет – 22465 ... ... ... ... ... ... ... – 3274
(2178 – 2005 жылы), сонымен ... ... ... ... қаласының және ауыл округ тұрғындарына аймақтық ... ... 140 ... ... қарсы көмек көрсетуде, сонымен қатар
Амангельді, Жангельді ... ... ... ... ... қаласында және 100 мың адамға шаққанда – 274,7 (2004-
308,2) құрайды.
Халықтың әлеуметтік – тұрмыс жағдайының төменгі деңгейді, туберкулезге
қарсы ... ... ... жалпы емдеу жүйесі, туберкулез
диагностикасының жақсаруына байланысты ... ... ... кетті.
2005 жылы Арқалық қаласы бойынша туберкулездің жаңа түрімен ауырған
115 адам анықталды, соның ішінде 64 ... ... ... ... ... 44 ... ... құрайды. 2005 жылы ауыл тұрғындарының жеке
салмағы 23 пайзды құрайды. ... жас ... мен ... саны ... ... ... ... 1,9 және 1,1.
2005 кеуде ауруымен аурғандардың қайтыс болғандар саны 23,9 дан ... ... ... ... 25,5 ... ... аурудың мультирезистеттік
түрімен ауырғандар. Кеуде аурумен ... ... өмір ... ... ... қайта ауырғандар БК+ саны 1,7 есе
көбейіп кетті.
Қалада стамотологиялық көмек ... ... жеке ... ... қала ... ... стамотологиялық кабинеттер және
диагностикалық ... беру ... ... ... 2001 жылы ... ... ... жаңа құрал жабдықтары алынды, бірақ қаланың
стомотологиялық ... ... ... ... ... сол ... жаңа ... құрал жабдықтар алынуда.
Халыққа дәрі-дәрмек көмегі жекеменшік дәріханалар жүйесмен ... ... ... дәрі-дәрмек көлемі, қала ... ... ... ... (аз ... халықтың әлеуметтік
әлсіздігінен, емделу үшін дәрі ... ... ... ала ... ... дәрі ... қамтуда проблема туындайды.
Денсаулық қорғау мекемесінің ... ... ... 2005 жылы - 92,2 пайыз, ақылы қызмет – 7,8 пайызды құрады.
Халыққа дәрігерлік көмек ... ... ... ... ... аз мәнді емес. Қалада соңғы 5 жылда ... ... ... ... жылы 10000 мың ... шаққанда дәрігермен қамтамасыз етілгені
21,7 облыс көрсеткіші 21,9 құрады; орта білімді дәрігер ... ... ... 81,9 құрады.
Мемлекеттік мекемелермен мен мәдениет және өнер мекемелерінің
орталығы ... ... ... Жас ... ... мұражай,
«Қостанай облыстық киновидиопрокат» МККМ Арқалықтағы филиалы, демалыс және
мәдениет сауықжайы, ... ... ... ... 7 ... мен 15 ... клубы.
Кітапханалардың жалпы кітап қоры 35452 мың. кітапты құрайды.
Клуб түріндегі мәдени мекемелер мен кәсіпорындарда 2005 жылы 707 ... 205950 ... ... ... оның ... қаланың мәдениет
сарайында 205 іс шара, 112750 адамға қызмет ... 15 ... 602 іс шара ... 93200 ... қызмет көрсетілді.
Қалада 81 спорттық жабдықтар бар. Қалада футбол, ... ... ... ... ... стол ... ... т.б. спорт
басқада түрлі дамыған. Жыл сайын спорт мекемелерінің ... ... ... ... 8 ... ... ... бойынша қаланың кубогі
өткізілді, қаланың мемлекеттік мекемелер арасында «Бұрқасын-2004» атты
спартакиадасы, ... мен ... оқу ... ... ... 10 түрінен 14 команда құрамында 700-ден астам спорт ... ... атты ... ... ... 8 түріне 113
қатысушыларды жинады.
Қала ... 700 ... адам ... ... ... ... ... спартакиадасы 300 ден астам қатысушылардың басын
қосты. Қаланың волейбол біріншілігінен 8 команда, шахматтан 26 ... 17 ... ... ... ... ... 7 ... жылдың 1 қаңтарына текті Арқалық ... үй алу ... ... ... тіркелгендердің 60 пайыздан астамы 2001 ... ... ... тұрғын үй иелері. Тұрғын үй бағаларының
көтерілуіне байланысты бұрынғы үй иелері ... ... ... ... ... ... ... соттың бұрынғы иесіз және коммуналдық
меншік деп ... ... ... жаңа ... байланысты (ҚР
Азаматтық - процесс Кодексінің 404 бөлімі ), ... ... ... ... деп ... шешімінің шығуымен.
2005 жылы, «Әлеуметтік қорғауға жататын ... ... ... ету» ... ... ... сәйкес қалада 40 пәтерлік
тұрғын үй құрылысы жалпы көлемі 2976,4 кв. м ... ... 16 үй. ... 48 ... ... ... құрылысын бітірді, жалпы көлемі 3572 кв. м.
Горбачев көшесінде, 65 үй. Бұл ... ... ... трансферт
есебінекн салынды. Бұл құрылыс жұмысын «Алюмистрой» ... ... ... ... аяқталды.
Арқалық қаласында қазіргі уақытта студенттерді тұрғын жаймен
қамтамасыз ету ... ... ... ... 2006 жылы қаладағы
Ш.Жәнібек көшесінде, 73 ші үйде орналасқан жатақхананы студентерге ... ... ... Осы объектіні мемлекеттік сатып алу жөніндегі
ашық конкурс «Қостанай облысының құрылыс және архитектура Департаменті» ... ... ... ... ... оқытушыларын тұрғын
жаймен қамтамасыз етуге күрделі жағдай туындады. ... ... ... 25-ші үйде орналасқан 60 пәтерлік ... үйді ... ... ... талқылануда. Бұл объектіні ... үшін ... ... жылы ... жеке ... бағытын дамыту мақсатында қала
орталығынан, Горбачев ... екі ... 10 ... үй ... жер ... бөлінді, бірақ әзірге сұраныс жоқ. Қалада ипотекалық
несие есебінен ... үй ... ... білдірушілер жоқ.
Ең қиын уақыттарды артта қалдырып Арқалық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, мәдени-тұрмыстық
объектілер қайта ... ... ... Осының бәрі қала
тұрғындарының тұрмыстық әл-ауқатының ... әсер ... 2005 ... ... саны 13428 ге жетті. Орташа айлық табысы- 19154 ... жылы ... саны 1604 ... ... ... ... тіркелген
жұмыссыздар саны деңгейі – 6,4 пайызды құрайды.
Арқалық ... және ... ауыл ... ... табиғи климаттың ерекшеліктері сонымен қатар коммуналдық тұрмыстық
шаруашылық транспорт, өндірістік салалардың өсуімен айқындалады.
Қалада және қала ... ... ... ... ... жөндеу
мекемелері орналасқан, құрылыс материалдарын және өнім өндіретін мекемелер,
азық-түлік индустриясының бірнеше мекемелері, қоршаған ... ... ... жол мен автокөлік қоршаған ортаны ластау негізінің көзі болып
табылады.
Коммуналдық-тұрмыстық шаруашылықтары территорияны ... ... ... ... канализация арқылы ағын сулар, қоқыстар).
Қоршаған ортаны ластауға тағы бір себеп ... ЖЭК» және ... кен ... ... ... «Арқалық сүтзауыты» АҚ және басқада мекемелердің
белгіленген іс шараларымен экологиялық қиындықты қала ... ... ... және бекітілген экология паспорттары бар.
Әр бір мекемеге зиянды заттарды төгу үшін белгіленген ... ... және ағын ... төгу үшін ... ... ... кен ... басқармасының жұмыс жасалған каръераларын да
жалпы көлемі 233 га болатын су қоймалары орналасқан. Техникалық су ... мың кв. метр ... ... 12 - ... ... АҚ ... ортаны қорғау қорына және
табиғатты қорғау іс шараларына төлейтін шығыны
|Шығын статья аттары|өлшем ... ... ... |
| ... | |
| | |2004 ж |2005 ж |2006 ж ... ... |мың. |11615 |16697 |26166 ... ... ... | | | ... | | | | ... қорғау іс|мың. |30,6 |33,6 |30,4 ... ... | | | ... ... саны су ... және территорияны жақсы үрлейтін
жүйелерінің барлығы қаралып отырған аймақта жоғары экологияның сыймдылықтық
жеткіліктілігін ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму приоритеті және міндеті
мен мақсаты
3.1. 2007-2009 жылдарға аймақтың экономикалық-әлеуметтік даму
приоритеті
Арқалық қаласының өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... болып саналады. Боксит ... және ... ... азайуына
байланысты құрылыс кәсіпорындарына қала ... ... ... бағытталады. 2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық
қаласының әлеуметтік экономикалық даму ... іске ... қала ... ... ... ... қайта өңдеу
саласы.
Тау кен өндіріс инвестициясы кен көзін игеру жобасын іске асырылуын
тартуы қажет:
• «Жұлдызай-КФ» ЖШС ұсақ тас ... ... ЖШС ұсақ ... куб ... өндіру;
• «Бек-Тас» ЖШС құрылыс тастарын шығару;
Көрсетілген жобалар іске ... ... ... ... өсуіне әсерін тигізеді.
Жер қойнауын пайдалану үшін контрактың міндетінің ... ... ... ... қаланы экономикалық және әлеуметтік даму
Бағдарламасын іске асыруға іс шаралар ... ... 1998 ... 16 ... № 233 ... ЖШС ... кен
орнынан қорғасын және иттрия, жолай алтын мен ... ... ... ... – 2006 ... 2001 ... 9 ақпанына № 635 «Кешенді геологоэкологиялық экспедиция»
ЖШС Ақжал серпантинит кен орнын қайта ... ... ...... 2004 ... 23 ... № 44 «МЖТ-С» ЖШС Қараторғайдан нефриттің,
амфиболиттің және серпантинитің шығарылуын бақылап, сонымен қатар Жаңа-
Арқалықта минералды су кен ... ... ... оның ... ... ... уақыты – 2007 жыл;
Қайта өңдеу өндірісінің дамуына 2007-2009 ... ... ет ... ... қайта өңдеу өндірісінің құрылуына инвестицияларды тарту
қажет, сол үшін:
«Арқалық ... ... ... РМК 2006 жылы ... өндіріп және қайта өңдеу кластеріне қатысуын жоспарлайды.
Осы мақсатта шаруашылық асыл ... ... ... және сүт ... ... жылы ... ауылшаруашылық тәжірибелі станциясы» РМК бар мал
басын түгелдей жаңарту жолында өз ... 250 бас асыл ... ... 17,5 млн ... ... ... ... қаласының сүт зауыты» ЖШС «Сүт өнімдерін өндіру және
ассортиментін көбейту үшін қала сүт ... ... «Сүт ... ... ... екі бизнес жоспар бар.
«Сүт өнімдерін өндіру және ассортиментін көбейту үшін қала сүт зауытын
жетілдіру» ... мың ... ... бизнес жоспар бар.
«Сүт қабылдайтын орындарын құру» жобасы.
Кәсіпорыннан 35-40 шақырым қашықтықта орналасқан, Ашутасты, Восточный
ауылдарында сүт қабылдайтын орындарын құру жоспарлануда.
Сүт өнімін ... ... ... ЖШС ушін 50 бас ... ... ... қашарлар сатып алуға қаражат бөлінуі қажет.
«Қарқын» ЖШС- да асыл тұқымды шошқа ... құру ... ... оларда шошқа бастары, материал және жем шөптік қоры бар. Осы
мақсатта 58 бас асыл тұқымды шошқа сатып алу үшін 1,5 млн ... ... алу ... ЖШС – 1997 жылдан бері айналым қаражаты болмағандықтан, жұмысы
тоқтап тұрған мал терісін түрік жабдығымен қайта ... ... ... корпорациясы » ЖАҚ кәсіпорнымен қосылып 2002 жылы ... ... ... түрі ... ... өңдеу өндірісін бастады, жұзеге
аспағанына байланысты алдағы уақытта таза тері ... ... ЖШС ... ... бар:
• алдағы уақытта ұсақ мал терісін өңдеуді нығайту;
• ірі қара мал терісін өңдеу ... іске ... ет және ... ... өндіру және етті қайта өңдеу өндірісін
ұйымдастыру;
Қаланың басымды ... ... ... ... ... және ... болып саналады.
Негізгі екпін бар потенциалды пайдалануға, сонымен қатар жаңа өндіріс
құрылуына жасалады.
Ауылшаруашылық шикі ... ... ... және жаңа ... ... ... қажет.
Қаланың инновациялық жол ... ... ... ... болып
саналатын табиғи ресурстарының байлығы.
Жағымсыз факторы – ішкі ... ... ... ... ... ... жабдықталғаны нашар.
2010 жылға дейінгі мерзімге қаланың ... ... ... ... ... іске асырылуы ... ... ... ... ... салық түсімдері және
өнімнің өндірістік көлемінің өсуіне мүмкіндік туғызады.
2010 жылға ... ... ... ... ... ... даму ... енгізілген, инвестициялық жоба іске
асырылған жағдайда «Шағын ... ... ... нан қолдау
көрсетілуі қаралады.
2009 жылы, 2004 жылдың есебіне қарағанда тоқ ... ... ... 62,7 млн кВт, ... ... 5,8 млн кВт (10 ... ... жоспарлануда. 2007 жылы тоқ ... ... ... 2,7 млн кВт, ... 4,7 ... көбейуі жоспарлануда.
Автокөлік жолдары
2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының әлеуметтік ... ... ... іске асыруға іс шаралар жоспары:
• Арқалық-Державинск-Есіл, Петропавловск, Жезқазған (198 ... жол ... ... ... ... ... (88 ... автокөлік жолдарын қайта өңдеу.
Ұйғарылған шығын көлемі 352 млн теңге. ... көзі ... ... ТР-1 автокөлік жолын жөндеуге мақсатты трансферт
бөлінуі. Ұйғарылған ... ... 1152 млн ... Қаржыландыру көзі
республика бюжеті;
• «Әулиекөл-Жалдама» КС-38 ... ... ... үшін ... ... ... шығын көлемі 1028 млн ... көзі ... ... Бала ... ... ... өтетін Жезқазған - Петропавловск
автокөлік жолындағы көпір ... ... ... көлемі 450 млн
теңге. Қаржыландыру көзі республика бюжеті;
«Арқалық - Қостанай» бағдарындағы жолаушы вагон ... ... ... ... ... ... узақ ... болатындығынан оларға жағдай
жасау мақсатына 1 плацкатр вагонының орнына, купе вагогын ... ... ... ... ... ... билет сату квотасын
көбету қажет.
2007 жылы орта және ... ... ... ... түсірілуін
жоспарлайды.
2007 жылы Арқалық қаласының теледидарында ауқымын кеңейтуін қолға
алуынуы қажет. ... ... және ... Арқалық теледидар хабарлары көрсетілуін жоспарлануда.
2008 жылы ақпараттық бағдарлама эфирінің сурдоаударымымен көрсетілуі
жоспарлануда.
2009 жылы кәсіпорын ... ... 18 ... ... ... сол ... ... штаты көбейтілуі қажет.
2007-2009 жылдар аралығында кезеңдік шығарылымы газетке ... 37, ... ... ... ұлғайту, ақылы корреспонденциясын 2,4 мың данаға ... ... ... ... ең ... ... бірі болып
кластерлік бастаманы бәсекелестікке АОК саласында дамыту және құру, содан
соң шығарылған өнім сапасы ... ... және АОК ... ... ... ... ... өндірісте кәсіпорындар бірігеді,
ауылшаруашылық өнімін ... ... іске ... ... ... қатысушылардың қарымқатынасына механизімін өңдеу;
• агроиндустриялық технлогия негізінде шикізат базасының дамуы;
• ішкі және сыртқы нарықта сауда көлемінің кеңейуі;
Ауылшаруашылық техникасын жаңарту шаралары:
... ... ... МТС тің ... және ... ... лизингтік қаражатпен қамтылғандағы пайыздық ставканың көмегі;
• ауылшаруашылық техникасын алуға ұсынылған мақсатты салықтың жеңілдік
бөлігі, салық заң шаруашылығының жетілгені;
«Арқалық несие ... ЖШС ... ... ... жағдайда соңға
ауылшаруашылық тауар өндіретін қарыз алушылар ауылшаруашылық техникасын
алуға ... ала ... ... инфрақұрылым дамуына бір қатар нысандар бар:
• өсімдік ... ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкін;
• сақтандыру компанияларынан ауылшаруашылық тауар өндірушілершің ... ... ... ... қымбатылығы және ауылшаруашылық тауар
өндірушілердің қаржылық мүмкіншілігі төмен;
«КазагроМаркетинг» АҚ бүгінгі ... ... ... қатысушыларға
ақпаратты маркетингтік және кеңес беру қызметін көрсетілуіне кешен қызметін
ұсынатын, жалғыз мамандандырылған мекеме ... ... ... ... орындарға АМЖ ны алып баруға
жауаптыларды, жергілікті орындаушы органдарының мамандарын ... ... ... дамуын қамтамасыз ету – 2010 ... ... ... ... ... экономикалық дамуының іс шараларын
іске асыру Жоспарының орындалуы.
Қазыналық саясат.
Арқалық ... ... ... іске асыру мақсатында келесі
басымдық іс-шараларды іске асыру қажет:
- Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... қала ... ... түсімдері жүзеге
асырылуы;
- жаңа өндіріс құруға ( шетел және отандық) инвесторларды
- тарту, жұмыс жасап жатқандарды кобейту, оларға капиталға ... ... ... ... ... өндірісті жасау үшін қажет: дәнді дақылдар,
көкөнісшілік, сут және ет өнімі ... ... ... заң ... ... және ... ... алу,
жариялау;
- орта және шағын бизнестің әкімшіліктігін ... ... ... ... ... ... ... коммуналдық
мүлікті тиімді пайдалану қажет;
- қала бюджетіне таза ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмыстарын тиімділікке
жеткізу, өздерінің қаржы шаруашылық әрекетінен түскен;
- бос жер ... ... ... ... ... ... ... маңындағы) жер учаскелерін аукционмен сату;
- 2010 жылға дейінгі мерзімдегі Арқалық қаласының әлеуметтік және
экономикалық даму ... іске ... ... ... ... өз ... катынастарын байланыстыру
депрессиялы қаланың түсінігін кеңейту саясатын іске асыру;
2007-2009 жылдарда шағын кәсікер субъектілерін жалға беру және ... ... ... ... ... ... айналдырып, сонымен қатар жер салығын өндіріп алу ... ... ... ... ... ... мүлік салығын
өндіріп алу бойынша бастаған жұмыс жалғасуда.
Сонымен қатар Қостанай облысының ... ... ... ... ... мүлікті қала әкімімен және жалға алушы
арасында жасалатын ... беру ... ... ... беру жұмысы
жүргізілуде. 2006 жылы қала бюджеті жалға берілген мемлекеттік коммуналдық
мүліктен түсеті кіріс ... 1902 мың. ... ... ... саясат бәсеке облысындағы ескертуге бағыттау және
монополистік әрекетке тиым салу, нарық ... ... ... қиянат
жасау, ықылассыз бәсекеге қиылысу және ескерту.
Мемлекеттік саясат және бәсекені ... іске ... ... бос ... айналысатын, субъектілер әрекетін
реттеу және бақылауды іске асыру арқылы;
• мемлекетік ... және ... ... субъектілер қатынасы
жағынан ықылассыз бәсеке фактоларына тиым салу;
Тарифтік саясат
• ортамерзіді тарифті тұрақтандыруға жағдай жасауға рұқсат ету
«АЖЭК» МКК, «Қостанайюжэлектросервис» МКК құрал жабдықтарын ... ... ... ... ... тұрғындар бөлігінің шығындарының көбейуіне тиым салу
мақсатында тариф жасау ... тым ... ... ... және ... ... бағдарламалардың жүзеге
асқандарынан куткен қортынды.
• 2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының әлеуметтік және
экономикалық даму ... ... ... ... ... өндірі потенциалын өсіру және өнеркәсіп өдіріс көлемінің 1,6 есеге
көбейуі;
• ауылшаруашылықтың жалпы колемінің 1,4 есе ... ... ... ... ... ... ... еңбек нарығындағы шиеленесуді төмендету;
• көш-қон процессін төмендету;
• халық кірісін және жұмыстылықты ... ... ... ауыл ... ... аймақтық
Бағдарламасын жүзеге асырылғаны қамтамасыз ... агро азық – ... ... тиімділігін жоғарлату;
• ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейінің жоғарлауы;
• ауылдарды ыдырату ... ... ... ... жылдарға шағын Арқалық ... ... ... іске асырғанда қала экономикасының ... ... ... ... жылы ... ... субъектілерінің өнімін іске асыру
жағдайда түске кіріс көлемі 306 млн. ... ... ... ... 2006 ... ... 119,1 ... 2009 жылы сауда көлемінің 218,9
млн. теңгеге дейін көбейуін ... сол ... ... ... ... ... және жүргізген жұмыстары, жалпы өндіріс
өнімінің көлемі 71,5 пайзды құрайды. Сала ... ... ... сәкес жоғары деңгейге жетуді жоспарлайды:
сән салонының ашылуы және қеңейуі, «Омка» базарының кеңейуі, ... ... ... шығару. Көрсетілген жобалар іске асырылған
жағдайда қосымша 25 жаңа ... ... ... ... ... ... ұсақ тас ... жобасы жүзеге асқан жағдайда 206 жылы
40 жаңа жұмыс орындар құрылуын жоспарлайды.
2007-2009 жылдарға адамгершілік капиталының және әлеуметтік саясаттың
дамуы
• қалада ... ... ... алдағы уақытта іс-
шаралр қабылдау;
• оралмандардың иммграциясына жыл сайынғы квотасының
орындалуына шаралр ... ең ... ... кедейшілік пен, жұмыссыздықпен күрес,
жұмыссыздықты 5,8 пайызға, ... ... – 5,8 ... ... ... жету үшін ... мәселелер шешімі көзделуде:
сұраныс пен жұмыс күшінің ұсыныстарының байланысын сақтай отырып
қысқарту;
жаңа жұмыс орындарын ашу және ... ... және орта ... ... ... ... ... жұмыссыздарды қамту, әлеуметтік жұмыс
орындарын ұйымдастыру;
жұмыссыздары кәсіби дайындығын кеңейту және қайта даярлау;
бәсекесіз ... ... ... ... ұйымдастыру;
ішкі еңбек нарығын қорғау;
ауыл тұрғындарына жеке шаруашылыпен және бақша ... ... ... ... жылдарға арналған халықты жұмыспен қамту, жұмыссызды пен
кедейшілік деңгейін төмендету мақсатында жасалған іс ... ... ... отбасылар саны 2,8 мың адамнан 2,3 мыңға ... ... ... бөлігін жұмысқа жарамсыздар бөлігі болып саналады- ол
балалар, көп ... ... ... ... ... ... осы
контингенттің орташа кірісі жан басына шаққанда кедейшілік шеңберінен
аспайтын аз ... ... ... ... 2009 ... ... жыл сайын 1,3 мың адамды орналастыруды
жоспарлауда.Жұмысқа әр түрлі ... ... 2,2 мың ... жұмысқа тарту және ... ... ... даярлауға 180 адам
тартылмақ. Тұрақты жұмысқа орналастыру мақсатында әлеуметтік жұмыс орнына
180 адам, 100 оқу ... ... ... ... ... жұмыстарын
ұйымдастырылмақ.
2009 жылы жұмыссыздар саны жалпы жұмыс жасаушы халықтың 10 ... деп ... ... ... 7,1 ... ... ... санының
(2006 жылдың 1 қаңтарына текті есеп бойынша) 2009 жылға 5,8 пайызға жетпек.
Президенттің Қазақстан халқына ... ... ... ең негізгі
мақсат халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру.
Осы мақсатта мына ... ... табу ... қамтылған от бастарына әлеуметтік адрестік көмек көрсету;
балалы от бастарына қосымша әлеуметтік қолдау көрсету;
мүгедектерге ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындау үшін халықты әлеуметтік қамтамасыз
ету үшін ... ... ... ... ... ... (2007 жылй 2,5 мың адамға – 25,8
млн тенге, 2008 жылы – 2,4 мың ... – 26,0 млн ... 2009 жылы 2,2 ... – 26,1 млн ... ), ... көмекке ілігетіндер кіріс көлемі
кедейшілік деңгейі төмен немесе 40 ... өмір сүру ... ... ... үй ... ақы (2007 ж – 3,7 мың адам – 101,1 млн теңге, 2008 ж ... мың ... – 105,9 млн ... 2009 жылы – 3,5 мың ... – 110,1 ... ... ... баласы бар от бастарына (207 ж – 3,6 мың балаға ... ... 2008 ж – 3,5 мың ... 42,2 млн ... 2009 ж – 3,4 мың адам ... млн ... ... қалада мүгедектерді реабилитациялау Бағдарламасы
жасалған.Осы бағдарлама шеңберінде ... ... ... мен ... 2007 жылы 1823 млн ... ... – 1914,0 млн теңге әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мүгедектерге үйлеріне жеткізіп беру 2007 ж – 368,2 мың теңге
, 2008 ж – 975,6 мың теңге;
есту ... ... ... ... ... ... шақыру
2007 ж – 13,0 мың теңге; 2008 ж – 27,6 мың ... ... ... және ... ғимраттарға,
әлеуметтік инфраструктура объектілеріне 2007 ж – 114,7 мың теңге, 2008 ж
- 155,3 мың ... қиын ... ... ... ... 2008 ж – 16079,0 ... ... қою және мекемелердің орналасқан жерлерін белгілеуді
ұйымдастыру 2007 ж – 35,1 мың ... 2008 ж – 74,4 мың ... адам ... ... ... ... және ... саулелерін
ұйымдастыру 2007 ж – 406,4 мың теңге, 2008 ж – 130,8 мың теңге;
жергілікті теледидар ... ... ... көрсетуді
ұймдастыру 2008 ж – 263,6 мың ... ... ... ... ... өткізуге 2007 ж –
21,0 мың теңге; 2008 ж – 32,0 мың ... ... ... ... ... ... 2007 ж –
296,0; 2008 ж – 313,8; ... ... ... ... ... 2007ж – 212,0 мың теңге; 2008 ж – 224,7 мың ... ... ... ... ... үшін ... қамтамасыз
ету 2007 ж – 824,8 мың теңге, 2008 ж – 874,1 мың теңге;
мүгедектер үшін әлеуметтік жұмыс ... ... 2007 ж – 114,1 ... 2008 ж – 120,9 мың ... ... ... ... барлық қала территориясында өмір сүру жағдайының тез
қарқынмен ... ... орын ... ... басты Стратегиялық тапсырмалардың бірі болып 2010 жыл
белгіленген мемлекеттік бағдарламасының орындалуы болып саналады:
- халықтың барлық қатарына сапалы білім ... ... ... ... ... ... ... мәдениетті, адамның
бостандығымен құқығын сыйлау;
- мемлекеттік тілді басымдылығын дамыту;
- 12 жылдық жалпы білім беруге ... ... ... ... ортасын құру;
- білім саласында материалды техникалық ... ... оқу, ... ... ... ... ... өмір сүруге ықпал жасау, балалардың педагогика-
психологиялық жағдайын ... ... ... ... ... балаларға, ата-анасының қамқорлығысыз қалған соның ішінде
тәрбиесі нашар балаларға жағдай жасау;
- оқу – методикалық және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік жалпы міндетті бастауыш, орта және орта ... ... ... Қала ... ... ... ... өткізу,
мекетептерді ұлгайту;
- оқу кабинеттерін, шеберхананың, спорт залдарын ... ... ... ... базасын жақсартып,
екірген компьютерледі ауыстыру қажет;
- жаңа ... ... және ... ... ... ... мектепке дейінгі сынып жұмыстарын жақсартуға жағдай жасау;
- қала ... ... ... ... ... ... жеткен бүкіл балаларды оқытуды қамтамасыз ету;
2008 жылы 220 балаға арналған 220 ... ... іске ... қарай қала халқына дәрігерлік қызмет жүйесін нығайту үшін қажет:
• білім алу үшін ... ... және ... ... ... ... дамуына және реттелуіне бағдар жасап, ... ... ... ... бағдарламасына жағдай жасау;
• патриотизмді және азаматтықты тәрбиелеу;
• қаланы мәдени және экономикалық, қоғамдық-саясат өміріне қатысып,
қажеттілігін ... өз ... ... ... ... ... жаңа ... оқуды және ақпараттық білімді еңгізу;
Жұмыс кадрлары және орта кәсіби білімді мамандарды дайындау жүйесін
дамытуда:
• білім талаптарына сай ... ... ... ... оқу ... ... ... технологияны пайдлануды қамтамасыз
ету;
• оқушылар мен оқытушылардың ... ... ... ... ... көтеру қажет.
Алдағы уақытта халыққа дәрігерлік қызмет көрсету жүйесінің ... көп ... ... ... 10 ... ... ... жоғары деңгейде көрсетілетін ақылы
палаталардың дамуы;
• 2007-2009 ... 1 ... ... ... ... ету ... ... сүт асханасын ашу;
Туберкулезге қарсы кұрес қызметін жақсарту үшін қажет:
• Тубдиспансерге рентген-аппаратын алу, ғымрат ішіне жөндеу жұмыстарын,
сантехникалық ... ... ... ... ... және дәрі
дәрмекпен 2007 жылы ауратындарды қамтамасыз етіп, материалы-техникалық
базасын нығайту;
• Ауылдық ЖДА мен ФАП тардың ... ... ... ... ... ... өмір сүру үшін жаңа ... ашу қажет.
Халаққа көрсететін бірінші көмекті жасау үшін УЗИ, ФГС, рентген құралдары,
бала ... уйге УЗИ ... ... ... ... ... ... бойынша шешілген сұрақтар:
• Аз қамталғандарды дәрі дәрмекпен қамтамасыз ету үшін ... ... ... көмек ретінде беру ;
• 2007-2009 жылдары (әйелдер, ... ... және ... үшін) әлеуметтік жағдайы нашар тұрғындарға дәрігерлік
адоптация орталығын құру;
Арқалық дәрігерлік колледжін аяқтаған бітірушілер арасында жақсы
оқығандарын ... ... ... ... әрі қарай
жалғастыруына жағдай туғызу;
2009. жылдар ... 34 ... , 140 орта ... ... ... ... ... қажет;
Мәдениет аймағында:
• динамикалық мобильдық және мәдениет инфраструктурасын құру;
• халықты ақпараттық және бос ... ... ... ... ... мәдение салт дәстүрдің дамуы және сақталуы;
• Қазақстан тарихы бойынша 15-20 ғасырлардағы ел үшін ... ... ... ... табу және ... іс ... іске асыру;
• «Мәдени мұра» Мемлекеттік бағдарламасы бойынша ақпараттық іс шаралар
жоспарын іске асыру;
Спорт аймағында
... ... ... және дене ... дамыту аймақтық
бағдарламасын жасауға ат салысу;
• «Бұрқасын »атты жыл сайынғы облыстық ... ... ... ... ... атты жыл сайынғы облыстық ... ... ... ... үй ... қажет:
• педагогикалық институттың оқытушыларына тұрғын үй салу;
• қала студеннттеріне жатақхананы қайта өңдеу;
2008 жылдың халықтың экономикалық ... ... ... ... 4,4 ... ... ... Жаңа өндіріс пен жұмыс
орындар ашылуына сәйкес экономиканың барлық түрінен ... ... ... 14,75 ... ... және орта ... ... ақысы 27733 теңге.
Қаланың экологиялық саясаты қелесі бағдармен жүргізіледі:
• орта және ... ... және ... тұрмыс қалдықтары
сондайақ;
жекеменшік сектордың тұрмыс қалдықтарын түгелдей жиналуы және т.б.
3.2. Арқалық қаласының ... ... ... ... ... ең ... мақсат кедейшілік пен, жұмыссыздықпен күрес,
жұмыссыздықты 5,8 ... ... ... – 5,8 ... ... ... мақсатқа жету үшін келесі мәселелер шешімі көзделуде:
• сұраныс пен ... ... ... ... ... отырып
қысқарту;
• жаңа жұмыс орындарын ашу және сақтау, шағын және орта ... ... ... ... ... ... жұмыссыздарды қамту, әлеуметтік жұмыс
орындарын ұйымдастыру;
• жұмыссыздардың кәсіби дайындығын кеңейту және қайта даярлау;
• бәсекесіз еңбек ... ... ... ... ішкі ... нарығын қорғау;
• ауыл тұрғындарына жеке шаруашылыпен және бақша шаруашылығымнн
айналысуға жағдай жасау;
2007-2009 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... мақсатында жасалған іс шараларға ... ... ... саны 2,8 мың ... 2,3 ... ... Аз
қамтылғандардың біраз бөлігін жұмысқа жарамсыздар бөлігі болып саналады- ол
балалар, көп балалы аналар, маргиналды ... ... ... ... ... ... жан ... шаққанда кедейшілік шеңберінен
аспайтын аз қамтығандар болып саналады [11].
2007 жылдан 2009 жылға ... жыл ... 1,3 мың ... орналастыруды
жоспарлауда.Жұмысқа әр түрлі сепебтермен орналаспаған 2,2 мың ... ... ... және кәсіби оқұға, қайта даярлауға 180 ... ... ... ... ... ... жұмыс орнына
180 адам, 100 оқу орнын бітірушілерге жастар тәжірибесін өткізу жұмыстарын
ұйымдастырылмақ.
2009 жылы ... саны ... ... ... ... 10 ... деп ... кедейшілік деңгейі 7,1 пайыздан жалпы халық ... ... 1 ... ... есеп ... 2009 ... 5,8 пайызға жетпек
[11].
• қалада демографиялық жағдайдың тұрақтауына алдағы уақытта іс-
шаралр ... ... ... жыл ... квотасының
орындалуына шаралар қабылдау;
Президенттің Қазақстан халқына жолдаған жолдауына сәйкесті ең ... ... ... ... ... ... мына тасырмалар шешімін табу қажет:
• аз қамтылған от бастарына әлеуметтік ... ... ... ... от ... ... әлеуметтік қолдау көрсету;
• мүгедектерге әлеуметтік жағдай жасау;
Алға ... ... ... үшін халықты әлеуметтік қамтамасыз
ету үшін төлемдерді төлеу қажет [11]:
• мемлекеттік әлеуметтік адрестік көмек (2007 жылы 2,5 мың ... 25,8 млн ... 2008 жылы – 2,4 мың ... – 26,0 млн ... жылы 2,2 мың адамға – 26,1 млн теңге ), корсетілген көмекке
ілігетіндер кіріс ... ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейі төмен адамдар;
• тұрғын үй жәрде ақы (2007 ж – 3,7 мың адам – 101,1 млн ... ж – 3,6 мың ... – 105,9 млн ... 2009 жылы – 3,5 мың
адамға – 110,1 млн теңге);
• 18 жасқа дейіегі баласы бар от ... (207 ж – 3,6 мың ... млн ... 2008 ж – 3,5 мың ... 42,2 млн ... 2009 ж –
3,4 мың адам – 43,8 млн теңге);
2006-2008 жылдарға ... ... ... ... Осы ... шеңберінде жоспарланған:
• жалғыз басты қарттар мен мүгедектерге 2007 жылы 1823 ... 2008 жылы – 1914,0 млн ... ... көмекті уйлеріне
апарып беруді жалғастыруды дамыту;
• 1 топтағы ... ... ... беру 2007 ж – 368,2 ... , 2008 ж – 975,6 мың ... есту ... ... мүгедектерге қимылмен түсіндіру мамандарын
шақыру 2007 ж – 13,0 мың теңге; 2008 ж – 27,6 мың ... ... ... қоғамдық және өдірістік ғимраттарға,
әлеуметтік ... ... 2007 ж – 114,7 ... 2008 ж - 155,3 мың ... ... қиын ... ... көмек жасау 2008 ж –
16079,0 мың теңге;
• жолға ... қою және ... ... жерлерін
белгілеуді ұйымдастыру 2007 ж – 35,1 мың теңге; 2008 ж – 74,4
мың теңге;
• жаяу адам ... ... ... ... және ... ... 2007 ж – 406,4 мың ... 2008 ж – 130,8 мың теңге;
• жергілікті теледидар каналындағы ... ... ... 2008 ж – 263,6 мың ... мүгедектер арасында көркем өнерпаздар фестиалін өткізуге 2007 ж
– 21,0 мың теңге; 2008 ж – 32,0 мың ... ... ... ... спорттық ойындарын өткізуге 2007 ж –
296,0; 2008 ж – 313,8; мүгедектерді облыстық ... ... ... 2007ж – 212,0 мың теңге; 2008 ж –
224,7 мың теңге;
• мүгедек балаларды үйден ... ... үшін ... ету 2007 ж – 824,8 мың ... 2008 ж – 874,1 ... ... үшін әлеуметтік жұмыс орындарын ашуға 2007 ж – 114,1
мың теңге, 208 ж – 120,9 мың ... даму ... ... ... ... ... ... мен еркектер арасында серіктестік
біршілік негізін сақталуы қажет;
• қай ... ... ... ... ... ... ... саласы барлық қала территориясында өмір сүру ... ... ... ... орын ... 2004 жылдың 19 науырызынадғы
Қазақстан Республикасының халқына Президент жолдауындағы «Бәсекелестікке
бейім Қазақстан, экономика бәсекесіне ... ... ... ... жолдары
білім саласында жоғары сапалы білім ... ... ... ... ... ... ... көрсетті. Білім саласының басты Стратегиялық
тапсырмалардың бірі болып 2010 жыл белгіленген мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... білім беруді қамтамасыз
ету;
- Қазақстан патриотын тәрбиелеу, жоғары ... ... ... ... мемлекеттік тілді басымдылығын дамыту;
- 12 жылдық жалпы білім беруге көшу;
- жалпы ақпараттық білім ортасын құру;
- білім саласында материалды ... ... ... оқу, ... бірлік процессін қамту;
- салауатты өмір сүруге ықпал жасау, балалардың педагогика
- психологиялық ... ... ... физикалық
денсаулығын қамту;
- жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығысыз қалған ... ... ... ... ... жасау;
- оқу – методикалық және ғылыми біліктілік процессін нығайту
уақтылы ... ... ... ... жалпы міндетті бастауыш, орта және орта ... ... ... Қала ... ... жөндеу жұмыстарын өткізу,
мекетептерді ұлгайту;
- оқу кабинеттерін, шеберхананың, спорт залдарын құрал
жабдықтарын жаңартып материалды техникалық базасын жақсартып,
ескірген ... ... ... жаңа ... ... және ... ... оқу
процессіне енгізу;
- мектепке дейінгі сынып жұмыстарын жақсартуға жағдай
жасау;
- қала ... ... ... ... ... жасына жеткен бүкіл балаларды оқытуды қамтамасыз
ету;
- 2007 жылы мектепке дейінгі балалар мекемелеріндегі топтары
көбеюіне ... ... ... 10 адамға кобейеді сонымен
571 адамды құрайды;
- 2008 жылы 220 балаға ... 220 ... ... ... кадрлары және орта кәсіби білімді мамандарды ... ... үшін ... білім талаптарына сай мамандарды тәрбиелеудің деңгейін көтеру;
• оқу процессін басқарып ... ... ... ... ... мен ... ... жұмыстарын жағдай жасапкәсіби
біліктілік деңгейін көтеру;
2007 жылы кәсіби мектептерінің оқушылар контингенті 14 адамға көбейеді,
коледждарда – 138 адамға,№ 2008-209 ... ... ... ... ал ... ... 2006 ... салытырғанда 16,5
пайызға, жекеменшік колледжде – 1,6 ... ... ... арналған адам капиталын дамыту мен ... ... ... ... демографиялық жағдайды одан әрі
қалыптастыруда ... ... және ... ... жөніндегі жыл
сайынғы квоталарды орындау жөнінде шаралар қолдану болмақ.
Кедейшілік пен жұмыссыздықты төмендетудің негізгі мақсаты халықты жұмыс
пен қамтуды тиімді ... ету, ... ... ... және ... ... ... тіркеу деңгейін 1,3 пайызға дейін, кедейшілік
деңгейін 2,1 пайызға төмендету болып табылады [11].
Көрсетілген мақсаттарға қол ... үшін ... ... шешу
қарастырылады:
• жұмысшы күшіне сұраныс пен ұсыну арасындағы ... ... жаңа ... ... ашу және сақтау;
• шағын және орта бизнесті, жеке кәсіпкерлікті дамыту үшін жағдай жасау;
• жұмыссыздар үшін ақылы ... ... және ... ... ... олардың сапалы болуына қол жеткізу;
• жұмыссыздарды кәсіби дайындау мен қайта даярлауды жетілдіру ... ... ... ... ... ... бәсеке емес еңбекке
орналастыруға ықпал ету;
• ішкі ... ... ... ауыл халқының өзін-өзі асырау үшін жағдай жасау, жеке ... ... және ... ... ықпал ету.
3.3. Арқалық қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының мемлекеттік,
аймақтық, салалық бағдарламалары және олардың орындалуы
Арқалық ... ... ... дамуы анықталған факторының
бірі болып саналады. ... ... және ... ... азайуына
байланысты құрылыс кәсіпорындарына қала әкімшілігімен ... ... ... 2010 ... дейінгі мерзімге Арқалық
қаласының әлеуметтік экономикалық даму ... іске ... қала ... ... тарту: кенішті қайта өңдеу
саласы.
2007-2009 жылдарға индустриалды инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... аралығында ет және
сүт ... ... ... ... ... инвестицияларды тарту
қажет, сол үшін:
«Арқалық ауылшаруашылық тәжірибелі ... РМК 2006 жылы ... ... және ... ... ... ... жоспарлайды.
Осы мақсатта шаруашылық асыл тұқымды фермасын ұйымдастырылуын
қарастырып және сүт бағдарын сақтайды.
2006 жылы ... ... ... ... РМК бар ... түгелдей жаңарту жолында өз қаражатына 250 бас асыл тұқымды ... 17,5 млн ... ... алуды жоспарлауда.
«Арқалық қаласының сүт зауыты» ЖШС «Сүт өнімдерін ... ... ... үшін қала сүт ... ... «Сүт қабылдайтын
орындарын құру» бойынша екі ... ... ... ... өндіру және ассортиментін көбейту үшін қала сүт зауытын
жетілдіру» жобасы.
10 мың теңге тұратын бизнес жоспар ... ... ... ... ... 35-40 ... ... орналасқан, Ашутасты, Восточный
ауылдарында сүт қабылдайтын орындарын құру жоспарлануда.
Сүт өнімін көбейту мақсатында «Қарқын» ЖШС ушін 50 бас ... ... ... ... ... ... ... бөлінуі қажет.
«Қарқын» ЖШС- да асыл тұқымды шошқа шаруашылығын құру ... ... ... ... ... материал және жем шөптік қоры бар. Осы
мақсатта 58 бас асыл тұқымды шошқа сатып алу үшін 1,5 млн ... ... алу ... ЖШС – 1997 ... бері ... ... ... жұмысы
тоқтап тұрған мал терісін түрік жабдығымен қайта өңдейтін кәсіпорын.
«Мал өнімдері корпорациясы » ЖАҚ кәсіпорнымен қосылып 2002 жылы ... ... ... түрі ... ... өңдеу өндірісін бастады, жұзеге
аспағанына байланысты алдағы уақытта таза тері ... ... ЖШС ... ... ... ... ... ұсақ мал терісін өңдеуді нығайту;
• ірі қара мал терісін өңдеу жолын іске қосу;
• ет және колбаса бұйымдарын өндіру және етті ... ... ... ... ... инновациялық саясаты бәсекелестік
өндіріс құрылуы және дамуы болып саналады.
Негізгі екпін бар потенциалды пайдалануға, сонымен қатар жаңа ... ... шикі ... ... өңдеу және жаңа өндірісті біріші
орында ұйымдастырылуы қажет.
Қаланың инновациялық жол ... ... ... ... болып
саналатын табиғи ресурстарының байлығы.
Жағымсыз факторы – ішкі ... ... ... ... ... техникалық жабдықталғаны нашар.
2010 жылға дейінгі мерзімге қаланың әлеуметік экономикалық ... ... ... іске ... ... тарту, жұмыс орындар құрылуы, салық түсімдері және
өнімнің өндірістік ... ... ... туғызады.
2010 жылға дейінгі мерзімге ... ... ... ... даму ... ... инвестициялық жоба іске
асырылған жағдайда «Шағын кәсіпкерлікті ... ... нан ... ... жылы, 2004 жылдың есебіне қарағанда тоқ энергиясын пайдалану
көлемі сағатына 62,7 млн кВт, немесе ... 5,8 млн кВт (10 ... ... ... 2007 жылы тоқ ... ... ... 2,7 млн кВт, немесе 4,7 пайызға көбейуі жоспарлануда.
2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының ... ... ... ... іске асыруға іс шаралар жоспары:
• Арқалық-Державинск-Есіл, Петропавловск, ... (198 ... жол ... ... жұмыстарын жасау;
• Жезқазқан-Арқалық (88 ... ... ... ... ... ... ... 352 млн теңге. Қаржыландыру көзі республика
бюжеті;
... ТР-1 ... ... ... мақсатты трансферт
бөлінуі. Ұйғарылған шығын көлемі 1152 млн ... ... ... ... ... КС-38 ... жолдарын жөндеу үшін мақсатты
трансферт бөлінуі. Ұйғарылған шығын ... 1028 млн ... көзі ... ... Бала –Терісаққан өзені арқылы өтетін Жезқазған - ... ... ... ... ... ... көлемі 450 млн
теңге. Қаржыландыру көзі ... ... - ... ... ... ... ... вагон қосу
есебі қаралмаған, жолаушыға жолда узақ уақыт болатындығынан оларға ... ... 1 ... ... орнына, купе вагогын қосылуы ... ... ... ... ... ... сату ... қажет.
Агроөнеркәсіп комплексінің дамуына ең басты негіздерінің бірі болып
кластерлік бастаманы бәсекелестікке АОК саласында дамыту және ... ... ... өнім сапасы жоғары болмақ және АОК кірісінің көбейуіне
әсерін тигізеді. Кластердің ... ... ... бірігеді,
ауылшаруашылық өнімін қайта өндеп іске асырады.
Негізгі міндеттер:
• кластерге қатысушылардың қарымқатынасына ... ... ... технлогия негізінде шикізат базасының дамуы;
• ішкі және сыртқы нарықта сауда көлемінің кеңейуі.
Тұрақты экономиканың дамуын ... ... – 2010 ... ... ... қаласының экономикалық және әлеуметтік дамыту Бағдарламсы
жасалды (Қосымша А).
2010 ... ... ... ... ... әлеуметтік
экономикалық дамуының іс шараларын іске асыру ... ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында келесі басымдық
іс-шараларды іске асыру қажет:
- Қазақстан Республикасының Бюджеттік және ... ... қала ... ... ... ... асырылуы;
- жаңа өндіріс құруға ( шетел және отандық) инвесторларды
тарту, жұмыс жасап жатқандарды кобейту, оларға капиталға енгізу үшін
қолайлы жағдай ... ... ... жасау үшін қажет: дәнді дақылдар,
көкөнісшілік, сут және ет өнімі құрылуы;
- оларды тиісті заң орындарына ... және ... ... ... орта және ... ... әкімшіліктігін күшейту;
-жалға төленген кіріс түсімдерін көбейту ... ... ... ... ... қала ... таза кіріс бөлігін жіберу мақсатында,
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... әрекетінен түскен;
- бос жер учаскелерін ақылы ... ... ... ... (қала маңындағы) жер учаскелерін аукционмен сату;
-2010 жылға дейінгі мерзімдегі Арқалық қаласының әлеуметтік
және экономикалық даму Бағдарламасын іске асыру;
-жоғары ... ... өз ... ... ... қаланың түсінігін кеңейту саясатын іске асыру.
2010 жылға дейінгі мерзімге Арқалық қаласының әлеуметтік және
экономикалық даму бағдарламасын жүзеге ... ... ... қол
жеткізеді:
• өндірі потенциалын өсіру және ... ... ... 1,6 ... ... ... ... 1,4 есе кобейуі;
• қаланың коммуналдық шаруашылық жұмыстарының тұрақтылығын
қамтамасыз ету;
• еңбек нарығындағы шиеленесуді төмендету;
• көш-қон процессін ... ... ... және ... көбейту;
• 2004-2010 жылдарға ауыл терриорияларының дамуына ... ... ... ... ... агро азық – түлік комплекісінің тиімділігін жоғарлату;
• ауыл тұрғындарының өмір сүру ... ... ... ... схемасын оңтайлы жасау;
• 2004-2006 жылдарға шағын Арқалық қаласының ... ... іске ... қала экономикасының нақты секторының
дамуын қамтамасы етеді.
2009 жылы ... ... ... өнімін іске асыру
жағдайда түске кіріс ... 306 млн. ... ... ... шамаланады,
немесе 2006 жылыдың деңгейіне 119,1 пайыз. 2009 жылы сауда көлемінің 218,9
млн. теңгеге дейін ... ... сол ... шағын кәсіп
субъектілерінің көрсеткен ... және ... ... жалпы өндіріс
өнімінің көлемі 71,5 пайзды құрайды. Сала ... ... ... ... ... деңгейге жетуді жоспарлайды:
сән салонының ашылуы және қеңейуі, «Омка» базарының ... ... ... фабрикаттар шығару. Көрсетілген жобалар іске асырылған
жағдайда қосымша 25 жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ұсақ тас ... ... жүзеге асқан жағдайда 206 жылы
40 жаңа жұмыс орындар құрылуын жоспарлайды.
2007-2009 жылдарға арналған халықты жұмыспен ... ... ... ... ... ... жасалған іс шараларға сәйкес аз
қамтылган отбасылар саны 2,8 мың ... 2,3 ... ... ... ... бөлігін жұмысқа жарамсыздар бөлігі болып саналады- ... көп ... ... ... топтар. Сонымен қатар, осы
контингенттің орташа кірісі жан басына шаққанда ... ... аз ... ... ... ... 2009 ... дейін жыл сайын 1,3 мың адамды орналастыруды
жоспарлауда.Жұмысқа әр түрлі сепебтермен орналаспаған 2,2 мың азаматтарды
қоғамдық ... ... және ... ... ... ... 180 адам
тартылмақ. Тұрақты жұмысқа орналастыру мақсатында әлеуметтік жұмыс орнына
180 ... 100 оқу ... ... ... ... ... ... жылы жұмыссыздар саны жалпы жұмыс жасаушы халықтың 10 ... деп ... ... ... 7,1 ... жалпы халық санының
(2006 жылдың 1 қаңтарына текті есеп бойынша) 2009 жылға 5,8 пайызға жетпек.
Президенттің ... ... ... ... ... ең негізгі
мақсат халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру.
Осы мақсатта мына тасырмалар шешімін табу қажет:
аз қамтылған от бастарына әлеуметтік адрестік көмек көрсеті;
балалы от ... ... ... ... ... ... ... жасау көзделуде.
Сондай-ақ ауыл аумақтарының дамуына ерекше назар бөлінуде.
Ауыл аумақтарының әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту мақсатында
2004-2010 жылдарға ауыл аумақтарының ... ... ... іске ... ... Б).
Осы бағдарлама аясында мынадай жұмыстар өткізілді:
2005 жылы Аңғар және Фурманово ауылдарының орта мектептерінде 11902,0
мың теңге жөндеу жұмыстарын ... жыл 3640,8 мың ... ... аумақтардың ЖДА-ға ағымды жөндеу
жұмыстары өткізілді. Мемлекеттік және облыстық бюджет қаржысынан 9745,2 мың
теңгеге ... ... ... негізінде бекініс
жүргізілді. Фурманов, Родина ауылдарын қала ... ... мың ... 2 ... алынды, 728,8 мың теңгеге кітапханашы штат
бірлігі берілді.
Жеке шаруашылық серіктестігі және жеке шаруашылық ... ... ... ауыл ... ... ... және жабдықтарына жөндеу
жұмыстары жүргізілді, сонымен қатар 397,0 мың ... ... ЖШС ... ЖШС ... ... ЖШС ... ауылдарында бөгеттер
қалыпқа келтірілді.
“Жорға” жеке шаруашылығы, ЖШС “Жосалы” АҚ “Алюминий Казахстана”
ТБКБ қаражатына 150 мың ... ... ... 100 м су құбыры жаңартылды,
1593,9 мың теңге Арқалық ауылшаруашылық ... ... ... 400 м су ... ... жұмысын өткізді.
2005 жылы 1438,0 мың теңге Целинный, Үштөбе, Родина, Матросова,
Молодежный, Жалғызтал, ... ... ... ... ... ... ... жоғары вольттық электр жүйелеріне “Оңтүстік ... ААҚ ... ... жүргізді.
Восточный, Матросово, Мирное, Фурманово, Қайнды және ... ... ... ... ... ... Молодежный,
Көктау, Восточный, Ашутасты ... ... ... ... ... ... Жалғызтал, Матросово, Мирное, Екіидің, Қызылжұлдыз,
Айдар, Целинный ауылдарына байланыс пункттарын ашылды жалпы ... мың ... ... және ЖШС ... ... ... қардан
тазарту, ауылға кіреберіс көлік жолдарын және барлық аулдардың көлік
жолдарына жалпы ... 3987,0 мың ... ... ... ... ... көмек және 1941-1945 жылы Ұлы Отан соғыстың
Жеңісіке 60жылдық мерекесіне қатысқан кейбір азаматтарға ... ... ... ... бөлінген трансферт 2090,0 мың теңге
тұгелде пайдаланылды. Сонысен ... қала ... ... 13245,0 ... ... әлеуметтік жұмыс орындарға, мемлекеттік адрестік әлеуметтік
көмек, жұмысқа орналасуға және қоғамдық жұмысқа ... іске ... да ... ... (ЖШС,жеке шаруашылықтарда) көмекші шаруашылықтың
дамуына, әлеуметтік көмек және бір рет берілетін ... ... ... ... жататын кісілерге ақысыс тамақ беруді
ұйымдастыру үшін 3061,0 ... ... ... жэне ЖШС “Үштөбе”, ЖШС “Батыр-Г”, ЖШС ... ЖШС ... ... ... ... қаржыларынан 5563,10 мың
теңгеге ауыл аймақтарында талдар отырғызылды, мақұлданбған қоқыс тастайтын
жерді жою, қоршауды ... ... ... ... паркті және
саябақты қоқыстан тазарту жұмыстары жүргізілді.
Әлеуметтiк жағдай мен экономикалық жағдай бiр–бірiмен ... ... ... даму ... ... аймақтарда әлеуметтiк даму
дәрежесiнiң де көрсеткiштерi жақсы болатыны белгiлi.
Әдiстемелiк тұрғыда мына шарттардың қоныстанудың әлеуметтiк ... ... орны бар :
- ... ... ... ... оның қоныстануға әсерi,
жұмысшылардың мамандығы мен бiлiмiнiң өсуi, олардың жергiлiктi жерiне деген
көзқарасын өзгертедi, яғни ... ... және ... көрсету деңгейi төмен
ауылдарда өмiр сүргiсi келмейдi ;
-материалдық деңгейi, табыс ... жеке ... ... ... ... ... ... келешекте жағдайдың өзгеруi мүмкiн,
сондықтан бұл мәселелердi толығырақ ... ... ... ... ... қажет ;
- халыққа қызмет көрсету деңгейi өсiп келе жатыр, сондықтан ... ... 10–20 ... ... ... қалу үшiн оның деңгейi қандай
болу керек деген сұрақтар туады.
Iргелi мемлекеттердiң барлығында дерлiк миграциялық процестерге орай
мақсатты ... ... ... болуы тиiс.
Мұндай мемлекеттiк бағдарламалар төмендегiдей мiндеттердi :
- республикада көшi ... ... ... ... ... ... ... қоныстанған аймаққа, жергiлiктi
тұрғындармен психологиялық жағынан бейiмделiп кетуiн, т.б. мәселелердi ;
- көшi–қон мәселелерiмен айналысатын мемлекеттiк ... ... ... ... көшi – қон ... iшкi және сыртқы көшi – қонды жүйеге келтiру,
қоғамдағы азаматтық келiсiм мен ... ... ... орнықтыру
мақсатын көздейдi.
Экономикалық ауданның орналасу жүйесi, даму желiсiнiң болашағы, оның
бiрқатар шешiлу жолдары, ... ... даму ... ... тұрғыдан даму процесi, тұрғындарды тұрақтандыру
мәселелерi айқындалып, жетiлдiру бағыттары ұсынылды.
Қоныстандыру жүйесiн ... ... ... ... ... ... іске асыру қажет:
1. Халық шаруашылығының оңтайлы ... ... - ... ... құнының төмендеуiне, мамандануға, облыстардың табиғи –
климаттық, экологиялық, экономикалық жағдайын ... ... ... ... ;
2. ... ... техникалық жабдықтарды дайындаушы зауыттар ... ... ... ... ... ... ... фирмалық қызмет көрсетудiң негiзгi құрылымдарын
дамыту ;
3. ... ... ... ... қажеттiлiктерiн ескере отырып, жаңа шаруашылықтарды ашу
арқылы ... ... ... ... электр энергетикасын дамытудың 2030 жылға дейнгi бағдарламасына
сәйкес, шағын қала халқының мұқтаждығын қамтамасыз ету үшiн ... ... ... жұмыс iстейтiн газ турбиналарының қондырғыдарын салуды
қарастыру;
4. Әлеуметтiк ... ... және ... қол ... ... ... қызмет көрсету;
ә) бiлiм беру жүйесi;
б) мәдениет пен демалысты дамыту;
в) дене ... мен ... ... ... қамтудың өсуi және жаңа жұмыс орындарын құру;
6. Халықтың кедейлiгi және жұмыссыздығы деңгейiнiң көбеюiне байланысты
оларды қайтару ... ... ... ... ... ... ... жетiлдiру жөнiндегi жұмысты жалғастыру;
7. Халықты әлеуметтiк қорғау.
Осындай шараларды iске ... ... ... ... ... өсуi және ... негiзiнде әлеуметтiк игiлiктердiң қол
жетiмдiлiгiн қамтамасыз етедi.
Қорытынды
Шағын қалаларды ... ... ... ... ... мәселелердiң алдыңғы қатарында тұр.
Нарықтық экономикалық басқару жүйесінің жоспарлы экономикалық басқару
жүйесінен айырмашылығы оның ... - бөлу ... ... әдісі принциптерінің құрамына жалпы қабылданған принцип болып
басқарудың салалық ... ... ... ... ... ... ... салалық шешімдер және материалдық ресурстарымен
анықталады. Қазіргі жағдайда, егер ... ... онда ... ... ... ... ұлттық табысты, ал егер ресурстардың
таратылу каналдары бойынша салалық жүйе ... ... ... ... даму ... ... ... жүйесінде
қаланың орнын, қалалық ... ... ... ... ... ... ... механизімінің әдістерін, қалалық көлемде басқаруды
қамтамасыз ететін қызметтерін ... ... ... ... қалыптасуы тарихи тұрғыдан жер қорларының бар болуына,
халықтың еңбек даѓдыларына байланысты болды. Осыѓан байланысты мемлекеттіњ
шағын қаладағы стратегиясы ... ... ие ... ... ... оңтүстік-шығыс бөлігінде жатқан Торғай өңірі әлі
күнге дейін көптеген қиындықтардың құрсауынан шыға алмай келе ... ... ... ... орталығы болған Арқалық қаласы 1997 жылы ... ... ... тым қиын жағдайда қалды. Шағын шаћардың жєне оған
қарасты көптеген шаруашылықтардың күйі ... ... ... ... ... көзінен айырылған жұрт үйлерін тастап, өзге жерлерге көшіп
кете бастады.
Бір кезде қалаға қарасты аумақта 75 000 адам ... ... ... 42 469 адам қалып отыр. Осының өзі-ақ Арқалықтың қандай күйге
ұшырағандығын анық ... ... ... ... ... облыс, қала
басшыларының тарапынан қолдау тауып келе жатқан шаралардың, жергілікті
тұрғындардың ... ... ... ... ... ... ... Тұрғындардың өзге жерге көшіп кету қарқыны саябырлады. Бірақ, әлі
де болса қиындықтардың орын алып ... ... Оның бәрі ... ... ... ... ... тіпті жетінші және тоғызыншы шағын аудандардың тұтас
күйінде қаңырап бос қалғандығы рас. ... ... қала ... ... ... ... ... заман талабына сай орталықтар пайда
бола бастаған. Солардыњ бірі ... ... мен ... ... ... ... клубтар, үйірмелер, студиялар, спортсекциялары, бассейн,
жаттығу залдары жұмыс істейді. Қала тірлігінің сәл де ... ... ... мектеп жасына дейінгі тәрбие ошақтарына деген сұраныс та бірте-
бірте артып келеді. Қайтадан балалардың ... ... ... ... бес топ ... ... олардың үшеуі қазақ тілінде,
ал екеуі орыс тілінде. Облыс орталығынан 550 шақырым қашықтықта ... ... ... ... ... жағдайда жұмыс істеуі үшін
тиісті қамқорлыќтардың жасалып келе жатқандығы ... ... ... ... ... аудандарыныњ тұрғындарына да медициналыќ
ќызмет көрсетеді. 34 жылдан бері күрделі жөндеу ... ... ... ... ... ... сай ... үшін 300
миллион тењге көлемінде қаржы керектігі есептеп ... ... ... ... ... ... жүргізілуде.
Халықтың тұрақтануына байланысты қалада тұрғын үйге деген сұраныс
пайда бола бастаған. 2005 жылдыњ басында ғана ... ... ... ... үй пайдалануға берілді.
Арқалық қаласын әлеуметтік-экономикалық жағынан көтеру үшін аймақта
экономикалық ... ... ... ... шаѓын және орта кєсіпкерлікті
дамыту, аймақта мал шаруашылығын бұрынғы деңгейге жеткізбесе де ... ... ... отыр.
Абзалы, кәсіпкерлікті қолдау қорының филиалын ашқан, салық салудың
жеңілдетілген тәртібін енгізген пайдалы. Шағын және орта ... ... ... ... секторды дамыту қажет. Инвестор
тарту жањадан жұмыс орындарын, ... ... ... қоржынын
толтыратын ірі кәсіпорындарды іске қосу тиімді. ... ... ... ... ... ... игеру де табысты молайтудыњ кепілі.
Қорғауға ұсынылған қағидаларды тұжырымдай келе ... ... ... ... факторларын қарастыра отырып, мына
жайларды ерекше атап өтудi жөн санаймыз:
1. Қаланың қалыптасуына, ең алдымен пайдалы ... ... ... ... ... ... жер бедерi мен гидрографиялық ерекшелiктерiне
байланысты, агроклиматтық ресурстар да ... ... ... ... саналады. Оның үстiне, табиғи ресурстар мен
жағдайлардың ықпалы туралы айтқанда, ... ... ... ... – көлiктiк инфрақұрылымның ... ... ... Алғашқыда аталмыш сұлбаның қызметiн гидрографиялық
желi, автомобильдiк торап атқарса, кейiн ол күрделенiп, темiр жол, әуе
жолы тораптарының қосымша дамуы ... ... ... Кен орындарына су ресурстарының мол көзiнiң жақын ... ... және ... ... ... игi ... Аймақтың қалалық елдi мекендерiнiң дамуына мұнай мен газды өндiрудi
арттыру себеп болды. ... ... өсуi үшiн ... ... ... бiрi жергiлiктi мұнай мен газ қорының мол болуы.
Бiрақ бұл аудандар ауыз суымен қамту ... ... ... ... ... ... ... Конституциясы» ҚР Заңы, 1995ж. 30 тамыз
(1998ж. 7 қазандағы өзгертулер және толықтырулармен).
2. «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың гүлденуі, ... ... ... ел президентінің Қазақстан халқына жолдамасы.
Астана, 1997.
3. Ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ҚР
Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы ... ... РК от 12 июня 2002г. № 246-11. "О ... ... ... // ... ... 2002г. 16 июня.
5. Әлеуметтік бағдарлама. // Ақиқат 2000 №11.
6. ... ... ... ... ... ... ... айрықша назар аударылады. Ішкі және сыртқы саясаттың 2003 жылғы
негізгі бағыттары туралы Президенттің Қазақстан ... ... ... ... 4 мамыр, 2002 ж.
8. Программа «АУЫЛ», г. Аркалык, 2003г.
9. Село – стратегический ... ... ... 2004г. ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау.
Арқалық қ., 2006ж.
11. 2010 жылға дейінгі ... ... ... ... және
әлеуметтік дамыту Бағдарламасы. Арқалық, 2004ж.
12. 2004-2010 жылдарға ауыл аумақтарының дамуына аймақтық Бағдарламасы.
Арқалық, 2004ж.
13. 2007-2009 жылдарға аймақтың ... ... ... ... ... ... Арғынбаев Ж. «Арқалықтың келешегіне деген сенім зор». //Егемен
Қазақстан, 2005ж., №29.
15. Динамика реализации региональной программы развития сельских
территорий г. ... ... ... ... о ... ... ... территорий г.
Аркалык. Аркалык, 2007г.
17. Материалы (исследования по оценке нужд ... ... ... реализации программы «Охват общин» Каунтерпарт казахстан за
2001-2002 годы.
18. Пояснительная записка по ... ... ... ... ... г. Аркалык Костанайской области за 2004 года.
19. «Статистическое обозрение Казахстана»., Агенство Республики ... ... ... ... ... социально-экономического развития сельских
территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г.
21. Бердалиев К.Б. Испытанный механизм ... ... ... конференция «Экономическое образование и ... ... ... ІІ том. – ... ... Қазақстандағы ауылдың дамуы: мәселелер мен келешек мүмкіндіктері. БҰҰ-
на ЕСЕП. Астана, 2006.
23. ... Н.А. ... ... и ... ... ... ... – Алматы: РГЖИ «Дауір», 1992.
24. Сундетулы Ж., Көмекбаева Ж. Әлеуметтік-экономикалық дамуды болжау және
жоспарлау. Алматы. «Ғылым», 2002.
25. «Статистическое обозрение Казахстана»., ... ... ... ... ... ... ... социально-экономического развития сельских
территорий в 2005 и 2007 годах. Аркалык, 2007г.
-----------------------
Экономиканың нақты ... ... ... ... ... ... ... санының көбеюі
• өмір сүру деңгейінің төмендеуі
• аймақтарда орташа жалақы көлемінің төмендеуі
• жұмыс берушілердің өзін-өзі басқаруы
• қылмыстың көбеюі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Депрессивті қалалардың өзекті мәселелері және оларды шешу жолдары80 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
«Арқалық батыр» жырының нұсқалары42 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь