Қазақ философиясы қалыптасуы

ЖОСПАР
Қазақ философиясы қалыптасуының тарихи ерекшеліктері
Көне түрік жазбаларындағы алғы философиялық ойлар
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Әдетте, адамдардың барлығы да ізденуші өмірге қажеттінің бәрін өзімен бірге ала келген жоқ. Тарихты адам жасайды, адамзат тарихы дегеніміз – дарияның асау тасқыны да, толқынға қарсы жүзетін кеме де, кемені қозғаушы жекен де осы адамның бір өзі ғана. Демек өмірдің мәні де, қожасы да адам. Рас, адам өмірі ешбір бөгетсіз сырғи бермейді.
Ежелгі заманнан өмір сүріп келе жатқан түркі тайпалары негізінде қалыптасқан іргелі халықтардың бірі қазақтар, ғасырлар бойында жазба мәдениеті болмаса да, ауызша әдіспен өзіне тән бай рухани мұра жасай білді. Ал жазба әдебиет пайда болғаннан кейін бұл мұра өте үлкен қарқынмен дами отырып, әр қилы ерешеліктерге толы күрделі тарихи жолдардан өтті.
Зерттеу тақырыбы: «Қазақ философиясы қалыптасуының тарихи ерекшеліктері» деп аталады. Осы рухани мұра жүйесінде қазақтың ертедегі философиялық ойлау элементтерінен бастап, қазіргі заманғы толысқан философиялық теориясын түгелдей қамтитын ұзақ та жемісті философия тарихы мол орын алды. Оның негізгі бағыттары ретінде тұрпайы-диалектикалық ойларды, дүниеге шынайы түрдегі көзқарасты, дінді тану және басқа да еркін ойлау процестерін, адамгершілік мәселелер мен адам туралы ілімдерді, күш көрсетпеу идеясы және оның күш көрсету саясатына қарсы бағыттарды насихаттау, тағы басқа мәселелері болды. Бұл қызығушылық оқырман қауымының, оның ішінде философтардың тарихи логикасына жету жолында пайда болды. Сонымен қатар сол кездегі қазақ философиясының тарихи ерекшеліктерін бағалағысы келетін біздер үшін, үлкен сын сағат туғандай
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Бейсенов Қ.Ж. Қазақ топырағында қалыптасқан ғақмиятты ой кешу үрдістері – А.: 1994
2. Алтаев Ж. Философия және мәдениеттану: оқу құралы – 2-ші басылымы – А.: 2001 – 272 б.
3. Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында – Алматы
4. Нұрпейіс К. «Ұлттық рух» //Ақиқат, 2000, № 10, 3-9 б.
5. Қысқаша философия тарихы – А.: 1999 – 272 б.
6. ХХІ ғ. Ұлттық философияның көкжиегі көріне ме? //Ақиқат, 1998, №11, 12-20 б.
7. Орынбеков М. Ежелгі қазақтың дүниетанымы – А.: 1996, 168 б.
8. Өмірәлиев Қ. VІІІ – XII ғ. Көне түрік әдеби ескерткіштері – А.: 1985
9. Тұрғынбаев Ә.Х. Философия тарихы – А.: 2001 – 378 б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Қазақ инновациялық гуманитарлық-заң университеті
Тақырыбы: Қазақ философиясы қалыптасуы.
Орындаған: Солтангазин ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуының тарихи ерекшеліктері
Көне түрік жазбаларындағы алғы философиялық ойлар
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Әдетте, адамдардың барлығы да ізденуші өмірге қажеттінің бәрін ... ... ... жоқ. ... адам ... ... ... дегеніміз – дарияның
асау тасқыны да, толқынға қарсы жүзетін кеме де, кемені қозғаушы жекен ... ... бір өзі ... ... ... мәні де, ... да адам. Рас, адам
өмірі ешбір бөгетсіз сырғи бермейді.
Ежелгі заманнан өмір ... келе ... ... тайпалары негізінде
қалыптасқан іргелі халықтардың бірі қазақтар, ғасырлар бойында ... ... да, ... ... ... тән бай ... мұра жасай білді.
Ал жазба әдебиет пайда болғаннан кейін бұл мұра өте ... ... ... әр қилы ... толы ... ... ... өтті.
Зерттеу тақырыбы: «Қазақ философиясы қалыптасуының тарихи ... ... Осы ... мұра жүйесінде қазақтың ертедегі философиялық ойлау
элементтерінен бастап, ... ... ... ... ... ... ұзақ та ... философия тарихы мол орын алды. ... ... ... ... ойларды, дүниеге шынайы
түрдегі көзқарасты, дінді тану және басқа да еркін ойлау ... ... мен адам ... ... күш көрсетпеу идеясы және
оның күш ... ... ... бағыттарды насихаттау, тағы басқа
мәселелері ... Бұл ... ... қауымының, оның ішінде
философтардың тарихи логикасына жету жолында пайда болды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... келетін
біздер үшін, үлкен сын сағат туғандай.
Тақырыптың өзектілігі:
Тәуелсіздікке көзі жеткен Қазақстан Республикасы алдында руханиет саласында
орасан зор әрі ... ...... ... оның ...... ... немесе қайтадан қалпына келтіру мақсаты тұрған еді.
Қаншама экономикалық және саяси жетістіктерге ... де, ... ... ... өркениетті елдер қатарына еш қосыла алмайды. Біздер
ауызша да, ... да ... ... ... «рухани биік халық» деп
бағалаймыз. Қазақылықты немесе ... ... ... тікелей қатысы бар
басқа да қасиеттер болуы мүмкін. Қалай болғанда да олардың қазақ ... ... ... ... ... Оны ... сіңіретін адам.
Зерттеліп отырған тарихи кезеңдегі және алға ... ... ... ... ... жақтарын ашу. Бүгін де осының дұұрыстығын анықтау;
- Деректемелер мен әдебиеттерді топтастыра отырып, әр әдебиеттерге ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты ашып көрсету.
Философия тарихы туралы жазылған еңбектер ерте заманнан белгілі. Ұлы ғұлама
ойшыладардың шығармашылық ... ... ... қосқан үлестері,
көтерген өзекті мәселелері жайлы әр елдің, әр заманның тарихшылары ... ... ... ақын мен сезімге негізделген ойлары баршылық.
Оларда философияның қоғамдық сананың ... түрі ... ... ... алғышарттардың бастысы болып, мифологияның, діннің халықтың
қарапайым ... ... ... ... ... да ... ... деректік негізі ХХ ғасыр басында шыққан 80-90 жылдар
аралығында әдебиет, баспасөз ... ... ... мақалалар
пайдаланылды. Сонымен қатар, М.Орынбековтың, Қ.Ш.Бейсеновтың, Қ. Өмірәлиев
сынды зерттеушілердің еңбектері қаралды. Атап ... ... ... ... атты ... ... жерінде көне
заманда өткен сақтар, түркілердің дүниетанымдық негіздері, ой ... озық ... ... ... ... тұрғысынан
қарастырылып, оның ... ... ... ... ... ... ... айтылған. Ал Қ.Бейсеновтың «Қазақ топырағында
қалыптасқан ғақмиятты ой ешу ... ... ... ... рухани мәдениеттің ... ... ... ... типтік ерекшеліктері баяндалды.
Бұл еңбектердегі философиялық ой-толғамдар оқырманды қызықтырып, сырттан
қарап, сол ... ... баға ... ... және де бұл ... ... жазылуына негіз болады.
Халық философиясы тарихының тәуелсіз мемлекет үшін маңызы аса зор. ... жеке ... ... ... ... ... ... пен өркендеуге
мүмкіндігі болмай, бөгде ... ... ... ... түседі.
Ұлттық философия тарихы – жүйелілік ілім, ол ... бір ... ... ... ... жатады.
 
Қазақ философиясы қалыптасуының тарихи ерекшеліктері
Ежелгі заамннан өмір ... келе ... ... ... ... іргелі халықтардың бірі қазақатар ғасырлар ... ... ... да, ауызша әдіспен өзіне тән бай рухани мұра жасай білді.
Ал жазба әдебиет пайда болғаннан ... бұл мұра өте ... ... ... әр қилы ... толы ... ... жолдардан өтті.
Осы рухани мұра жүйесінде қазақтың ертедегі философиялық элементтерінен
бастап, қазіргі ... ... ... ... ... ... та жемісті философия тарихы мол орын ... Оның ... ... ... ... дүниеге шынайы түрдегі көзқарасты,
дінді тану және басқа да еркін ойлау ... ... ... адам ... ілімдерді, күш көрсетпеу идеясы және оның күш ... ... ... ... тағы ... ... болды.
Ақындар мен жыраулар, саясаткерлер мен батырлар, хандар мен ... мен ... ... мен ... – бәрі де ... өмір сүрген
заманның объективті құбылыстарын тілге тиек, ойға өрнек етіп, әр түрлі
деңгейде, ... ... ... ... даму ... ... ... қоғамдық саяси, мәдени, сайып келгенде, философиялық ойлау
жүйесінің ... ... Олар ... ... ... ... жақтары
еркін ойлау, деистік және пантеистік көзқарастар, адамгершілік, ізгілік,
имандылық, зорлық-зомбылықққа қарсы ... ... ... ... ... ... ... жеке адам мәні, тағы басқалар еді.
Осы ... ... ... тоқыраушылыққа, қазақ халқының
прогрессивті дамуына кедергі болатын басқа да ... ... Бұл да ... ... ... мен ... өзіндік
ерекшелігі.
Қазақ философиясының ойының тағы бір ... деп оның ... ... ... оның бағыты, мүддесі және болашағы
үшін күресуге дайын және оған жету жолдарын өз ... ... ... білуі дер едік.
Бұл айтқандардан қазақ философиясы басынан-аяқ тік ... ... ... жүйе деген пікір тумаса керек. Біртұтас көзқарас, дүниені
жан-жақты танып білу, оның ... ... ... әлеуметтік
мәселелерді дұрыс түсіну, ойлау түрлерінің жүйесін анықтау – ол ... ... ... ... халықтың жыраулық, ақындық
шығармашылығынада қоршап тұрған табиғат пен ... орта ... ... ... ... ... ... жүйесіздік сипатына
қарамастан онда адамдардың бай ... ... ... ... философиялық мән бар еді. Ойлау тәсілі ерекше, шығармашылық жолы
мен шығармалардың ... ауыз ... сай, оны ... сақтау және
ұрпақтан-ұрпаққа өзгертпей, жоғалтпай, «ұрламай» жеткізу – бұл ... ... ... ... ... адамдардың түйсігін, ойларын, өскелең
талабын көрсете білген фольклорда ... ... ... бар.
Халық эпостары, ертегілер, аңыздар, лирикалық-тұрмыстық поэмалар, мақалдар
мен мәтелдер – ... ... және ... ... ... ... ... мақсаттарды өз уақытына сәйкес танып-
білуінің куәгерлері. Ауызша халық ... ... ... ... ... ... және дүниеге
көзқарас ерекшеліктерін білуге көмектеседі.
Табиғи және әлеуметтік өмірді тікелей ... ... ... ... ... ... тұрпайы түсінік – бұл қазақ философиясының бастапқы
кездегі деңгейі еді. Ол кезде жүйелі және негізделген көзқарас болған ... ол ... ... ... да айқындалмаған еді.
Қазақ философиясының тарихы – ... ... ең ... құрамдас
бөліктерінің ірі. Онда ғылыми ... ... мен ... идеялық
ізденістері, бай тарихы мен ұлттық ойлау айшықтары көрініс тапқан. Қазақ
философиясы – халқымыздың тарихын жан-жақты ... үшін ... ... ... ... Ол ... ... басқа да түрлерімен тығыз
байланыста. Сондықтан оны зерттеп ... ... ... ... идеологиясын, өнерін, әдебиетін, ... ... және тағы ... ... ... ... ... ұлт-азаттық
қозғалысымен тығыз қоян-қолтықтасқан қазақ философиясы ғылыми құндылығымен
қатар, жоғары азаматтық қасиетімен, әлеуметтік әділеттілікке жету ... ... ат ... ... ... ... ... бастап Қазақстанның қазіргі аумағында алғашқы қауымдық құрылыс
ыдырап оның орнына феодалдық әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... - миф. Бірақ оны ... ... ... және ... ... ғана пайдаланды. Әрбір заманға
байланысты эпос мифтің түрін өзгертіп ... және ... ... өнер мен
бастапқы ғылым элементтерінің әсерімен философияның шығу процесін, оның
қоғамдық сананың шығу және жаңа бір түрі ... ... ... ... пен ... және қоғам туралы жаңа дамып келе жатқан
ғылым элементтерінің арасындағы ... шешу ... ... жолы ... де қалыптасқан тұжырымдар бар. ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Соның негізінде
мифологиялық не аллегориялық – көркем, не ...... не ... ... ... ... олардың әрқайсысынан қабылданған түрлеріне сыймайтын,
жаңа ... ... ... ... ... ... ... одан да белгісіздігі мол дүниені
танып-білуге ұмтылу, егер де ол дүние, ... ... ... ... ... немесе құпия ғаламат күшке сілтеме жасау – ... ... ... ... ... басқару жүйесін танып, оны түсініксіздеу
әлдебір күштің әсерімен түсіндіру ғылым мен ... ... ... пайда болған жағдайда жеке адамға өзінің дүниеге көзқарасын
өзгертіп, мүмкіндігін жетілдіру – бұл миф пен ... ... бір ... ... ой қозғау, табиғаттың өзіне бет ... ... ... ... ... ... диалектикалық синтез,
бастапқы қайшылықтардың шешілу процесі.
Қазақ философиясының пайда болуы туралы тек ойшылдардың ... ... ... ... ... ... ... заңды бағыттары болған кезде ғана айтуға болады. Діни –
мифологиялық тұжырымдар ... пен ... бой ... ... ... ... оқиғалардың мәнін ашуға, пікір-сайыс ... ... ... ... ... ... мен шешуге тырысады. Бұл әрекет адамның жан-жақты ойлауы және ... ... ... ... нәтижесінде туады.
Қазақ тарихында көп кездесетін «рулық» генетизм осы ... ... ... және «ақсүйекті рулар пайда болған ... ... ... ... ... олардың төркіні құдайдан немесе
батыр бабаларынан басталады деп түсіндірілді. Сөйтіп, ... ... ... және ... бөлшегі ретінде қоғамдағы ... ... Осы ... шыққан ойшылдардың әлеуметтік идеялары
қоғамның даму ... ... ... ... Осыдан келіп олардың
көзқарасы, қоғамның тарихи дамуының мүддесіне сай келгендіктен, қоғамдық
пікір ретінде қалыптасты. ... Төле би, ... би, ... би және ... ой ... ... ақыл ... айтқан тұжырымдары осыған дәлел.
Жалпы дүниежүзілік тарихтан белгілі ... ... ... ... экономикалық мүдделер мен саяси ... ... ... діни және тағы ... мәселелер алдыңғы орынға
шығады. Олар – ... және адам ... діни ... және ... өмір
сүру және адамгершілік қасиеті, бостандық пен құлдық ... ... ... ... ... ... ... және «ақыр заман» туралы
және басқа мәселелер.
Қоғамдық ойдың көптеген мәселелері өзінің ауқымы жағынан ... ... ... ... ... бағыты таза ұлттық қасиетке ғана ие емес.
Оның түрлі ұлттық ерекшеліктері әлемдік ... ... ... ... ерекшелігі – ұлттық мәселені басты ... ... ... ... ... ... Соңғысы жалпы ағартушылықтың
әлеуметтік табиғатына сай. Жаңадан қалыптасып келе ... ... ... ... отырып, бұл ағартушылық халықтың ұлттық
сана-сезімін оятуға, оның бостандыққа, ... ... ... Қазақстанда қалыптасып, дамуына негіз болған демократиялық ... ауыз ... мен ... ... ... ... ... Қазақ философиясында қоғамдық ой үш кезеңнен өтті. Олар –
қоғам, қоғамдастық және ... ... ... ... белгілі бір
кеңістік – уақыт, философиялық құбылыстарды үш ... ... ... Алғы ... объективтілік пен субъективтілікті өте нашар ажырататын
сана. Оның негізінде ойлау іштей қайшылығы кем, қажетті ... ... ... Осы ... ... философиясы тарихының ертеден бастап ХІІ
ғасырға ... ... ... ... пен ... ... ... ажырататын сана. Оның
негізінде түсініктерді логикалық қолдану арқылы теория мен тұжырымдамалар
жасау. Яғни ойлау дәрежесі ұлғайып, қоршап ... ... ... және
адамның өзін дұрыс бейнелеу белгісіне жету. Осы ... ... ... XIV ... XX ғасыр басына дейінгі кезеңді қамтиды.
3) Теориялық әдістемелік қасиеттермен байытылып, классикалық жүйеге ... және ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Бейсенов Қ.Ж. Қазақ топырағында қалыптасқан ғақмиятты ой кешу үрдістері
– А.: 1994
2. Алтаев Ж. Философия және мәдениеттану: оқу ... – 2-ші ...... – 272 ... Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында – Алматы
4. Нұрпейіс К. «Ұлттық рух» //Ақиқат, 2000, № 10, 3-9 б.
5. Қысқаша ... ... – А.: 1999 – 272 ... ХХІ ғ. ... ... ... ... ме? //Ақиқат, 1998, №11, 12-
20 б.
7. Орынбеков М. Ежелгі қазақтың дүниетанымы – А.: 1996, 168 ... ... Қ. VІІІ – XII ғ. Көне ... ... ... – А.: ... Тұрғынбаев Ә.Х. Философия тарихы – А.: 2001 – 378 б.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі мәдениеті. Қазақ философиясының және дүниетанымының қалыптасуына түріктердің мифологиялық ағымдарының әсері4 бет
Қазақ философиясы қалыптасуының ерекшеліктері11 бет
Қазақ философиясы қалыптасуының тарихи ерекшеліктері17 бет
Марксизм және өмір философиясы89 бет
Тіл философиясы6 бет
Қазақ философиясының қалыптасып-дамуының негізгі кезеңдері12 бет
"абай шығармашылығына әсер еткен үш арна"6 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
Cана3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь