Аймақтық өндірістік аөк инфрақұрылымының құрылуымен қалыптасуының теориялық және әдістемелік негізі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
5
1. АЙМАҚТЫҚ ӨНДІРІСТІК АӨК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ МЕН ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ

9
1.1. Экономиканың индустриалды.инновациялық даму шарттарындағы Қазақстанның агроөндірістік кешендері
9
1.2. АӨК өндірістік инфрақұрылымы және оның классификациясы 17
1.3. Ауылшаруашылығы дамыған елдердегі өндірістік инфрақұрылым 24

2.ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АӨК ӨНДІРІСТІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖАҒДАЙЫ, ҮРДІСТЕРІ ЖӘНЕ МӘСЕЛЕЛЕРІ

37
2.1.Ауыл шаруашылығындағы өндірістік инфрақұрылымының қазіргі кезеңдегі жағдайын талдау
37
2.2. АӨК.нің өндірістік инфрақұрылымын дамытудағы кәсіпорынның экономикалық қызметі
45
2.3.Өндірістік инфрақұрылым құрамына кіретін кәсіпорындардың өзара және тауар өндірушілерімен арақатынасының түрлері

53
3. АЙМАҚТЫҚ АӨК ӨНДІРІСТІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ЖӘНЕ ДАМУЫНЫҢ БАСЫМДЫЛЫҚТАРЫ
63
3.1.Аймақтық өндірістік инфрақұрылымның мақсаты мен басымдылықтарын оптимизациялау
63
3.2 Аймақтық өндірістік инфрақұрылымның негізгі даму тұжырымдамасының бағыты
73
3.3. Аймақтық АӨК өндірістік инфрақұрылымының даму тұжырымдамасы
80

87
ҚОРЫТЫНДЫ
105
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
108
Қазіргі таңда әлемде инновациялық технологияға негізделген экономика құлашын кең жайып, «Инновациялық даму» еліміздегі ғылымды және жаңа жаңалықтармен, технологияны өндіріспен тығыз байланыстыру негізінде экономикалық дамуды көздеген экономикалық дамудың оң бағытымен өрбуде.
Қазақстан Республикасында 2003-2015жж. индустриалды-инновациялық дамуы стратегиясының негізгі басты мақсаты тұрақты өсім шеңберінде еліміздің экономикасын шикізаттық бағыттан арылтып, сервистік-технологиялық экономикаға көшу мақсатында өндіріс салаларын әртараптандыру арқылы іске асыру қолға алынды.
Ұлттық экономикамыздағы әртараптандырудағы инновациялық даму жолын таңдаудың негізгі себептері: жаһандық жаңа үрдістерден қалмау, əлемдегі өнеркəсіптің жаңа технологиялық жолмен қарышты дамуы, дүние жүзі бойынша жаһандану процесінің кең етек алуы, еліміздің Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мақсатының негізінде, өнеркəсіптерді бəсекелестікке дайындау және ауыл шаруашылығы саласы бойынша агроөндірістік кешендердегі өндірілген өніммен көрсетілетін қызметтердің қажеттілігі жəне бəсекеге қабілетті еңселі отыз елдің қатарына ену мақсатына жету.
Қазіргі таңда Қазақстан экономикасын индустриалды – инновациялық дамыту, ел экономикасының шикiзат бағыттылығынан бас тартып, экономиканы өндірістік өңдеуге бет бұру соның ішінде АӨК-дердің заманауи инфрақұрылымын қалыптасыру, әлемдiк экономикаға ықпалдасу мүмкіндігін арттыру мақсатында өндірістерді қайта жарақтау, еліміздің аумағындағы аймақтық АӨК-дерді қалыптастыру және оларды ары қарай дамыту, аймақтық салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың даму мүмкіндіктерін қалыптастыру, өңдеушi өнеркәсiп өнiмдiлiгiнiң арттыру; iшкi нарықта тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының үлесін арттыру, өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде дамыту; кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалуына жол бермеу жаңа инновациялық жетістіктердің өндіріске енгізу пайызын арттыру, ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланысты қалыптастыру; ғылыми зерттеулер мен өндірістерге енгізліетін ғылыми жаңалаықтардың технологиясына қаржыны көп бөлу, нарықтық экономика жағдайларына отандық ғылымның нашар бейiмделуi салдарларын жою, ғылыми-техникалық өнiмдi тауар деңгейiне дейiн жеткiзудiң ықпалды тетiктердерді қалыптастыру, осы негізде тұтастай алғанда инновациялық ұсыныстар деңгейiнiң арттыру арқылы артта қалған тиімсіз кәсіпорындардың тиімділігін арттыру арқылы қол жеткізуге болады.
Қазақстанның өтпелі экономика кезеңінде ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істейтін мамандарға мал дәрігері, агроном және трактор мен комбайн жүргізетін жүргізушілерге сұраныс күрт төмендеді. Бұл мамандықтарды оқығанмен жұмыс таппайтын болғандықтан, елімізде 20 жылдың көлемінде бұл мамандықтарды игеретін адамдар болған жоқ.
Ал қазіргі таңда отандық ауылшаруашалыңын аймақ бойынша көтеру үшін, еліміздің экономикасын дамыту үшін, міндетті түрде озық ойлы, білімге құштар, жаңа ғылыми бағыттарды оқып, өндірістерге енгіуге құштар жаңа мамандар қажет. Осы себепті ауылшаруашылығы саласын дамытуға мамандар мен жұмысшы кадрларды даярлауды қолға алынып, мемлекет тарапынан қаржыландыруда.
Отандық экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы бұл саланы дамытуда біршама қиындықтар туындатқаны баршаға аян, қазіргі кезде басты мақсат мемлекеттік
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |5 ... ... ... АӨК ... ... МЕН | ... ... ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ | |
| |9 ... ... ... даму шарттарындағы | |
|Қазақстанның агроөндірістік ... |9 ... АӨК ... ... және оның ... |17 ... ... дамыған елдердегі өндірістік инфрақұрылым |24 |
| | ... ... ... АӨК ... ... | ... ЖАҒДАЙЫ, ҮРДІСТЕРІ ЖӘНЕ МӘСЕЛЕЛЕРІ | |
| |37 ... ... ... ... ... | |
|кезеңдегі жағдайын талдау |37 ... ... ... инфрақұрылымын дамытудағы кәсіпорынның | |
|экономикалық ... |45 ... ... ... ... кәсіпорындардың өзара | ... ... ... ... ... |53 ... АЙМАҚТЫҚ АӨК ӨНДІРІСТІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ЖӘНЕ | ... ... |63 ... ... инфрақұрылымның мақсаты мен басымдылықтарын | |
|оптимизациялау |63 ... ... ... ... ... даму тұжырымдамасының| |
|бағыты |73 ... ... АӨК ... ... даму ... | |
| |80 |
| | |
| |87 ... |105 ... ... ... |108 |
1. ... ... АӨК ... ... ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ
1.1.Экономиканың индустриалды-инновациялық даму ... ... ... ... әлемде инновациялық технологияға негізделген экономика
құлашын кең жайып, «Инновациялық даму» ... ... және ... ... өндіріспен тығыз байланыстыру ... ... ... ... ... оң бағытымен өрбуде.
Қазақстан Республикасында 2003-2015жж. индустриалды-инновациялық
дамуы ... ... ... ... ... өсім шеңберінде
еліміздің экономикасын шикізаттық бағыттан ... ... ... көшу ... ... ... ... іске асыру қолға алынды.
Ұлттық экономикамыздағы әртараптандырудағы инновациялық даму жолын
таңдаудың негізгі себептері: жаһандық жаңа ... ... ... жаңа ... ... қарышты дамуы, дүние жүзі бойынша
жаһандану процесінің кең етек ... ... ... ... ... кіру ... негізінде, өнеркəсіптерді бəсекелестікке дайындау
және ауыл шаруашылығы саласы бойынша ... ... ... ... ... ... жəне бəсекеге қабілетті
еңселі отыз елдің қатарына ену ... ... ... ... ... индустриалды – инновациялық
дамыту, ел ... ... ... бас тартып, экономиканы
өндірістік өңдеуге бет бұру ... ... ... заманауи инфрақұрылымын
қалыптасыру, әлемдiк экономикаға ықпалдасу мүмкіндігін арттыру мақсатында
өндірістерді қайта жарақтау, еліміздің аумағындағы ... ... және ... ары ... ... ... салааралық және
өңiраралық экономикалық ықпалдасудың даму мүмкіндіктерін ... ... ... ... iшкi ... ... мен
қызметтерге деген тұтыну сұранысының үлесін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалуына жол бермеу ... ... ... енгізу пайызын арттыру, ғылым мен
өндiрiс арасында ұтымды ... ... ... зерттеулер мен
өндірістерге енгізліетін ғылыми жаңалаықтардың технологиясына қаржыны көп
бөлу, нарықтық экономика ... ... ... нашар бейiмделуi
салдарларын жою, ғылыми-техникалық өнiмдi тауар деңгейiне дейiн жеткiзудiң
ықпалды ... ... осы ... тұтастай алғанда
инновациялық ұсыныстар деңгейiнiң арттыру ... ... ... ... ... арттыру арқылы қол жеткізуге болады.
Қазақстанның өтпелі экономика кезеңінде ауыл шаруашылығы саласында
жұмыс істейтін мамандарға мал ... ... және ... мен комбайн
жүргізетін жүргізушілерге сұраныс күрт төмендеді. Бұл мамандықтарды
оқығанмен жұмыс ... ... ... 20 ... көлемінде бұл
мамандықтарды игеретін адамдар болған жоқ.
Ал қазіргі таңда отандық ауылшаруашалыңын аймақ ... ... ... экономикасын дамыту үшін, ... ... озық ... ... жаңа ... бағыттарды оқып, өндірістерге енгіуге құштар
жаңа мамандар қажет. Осы себепті ауылшаруашылығы саласын дамытуға мамандар
мен ... ... ... ... алынып, мемлекет ... ... ... ... ... ... қаржы институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы бұл ... ... ... ... ... аян, қазіргі кезде басты
мақсат мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тартуды қолға алынды [1].
2012 – 2015 жылдар аралығында қаржыландыру көлемі жыл сайын ... ... ... ... отыр ... ... ... әртараптандыруды жүргізу және
егістік дақылдардың сапасын арттыру, ғылыми-негіздеме ... ... ... ... қазіргі заманғы технологияларға, суарудың озық
әдістеріне соның ішінде суды үнемдеп жұмсау, ең алдымен, ... ... кең ... ... ... ... кез келген ғылымды жаңа бастаманы енгізу үшін,
маркетинг заңы ... ... ... ... ... ... қолданушылар, өндірісті
жетілдірушілер, өнімділігі ... асыл ... ... ... мен
өсірушілер, бірігушілер мен ... ... ... ... ... ... жеткізушілер, малды жаңадан
өсіруде жеделдетілген ... ... ... ... субсидиялар алатын болады.
Ауыл шарушалылығы саласында инновация мен тұрақты жетілдіруге
бағытталған өндірісті ынталандырудың нақты жүйесі ... өз ... ... ... ... басым
бағыттары бойынша сәйкес инвестициялық жобалардың іске асыруда.
Жобалар негізінде , ... ... озық ... мал ... саласында, мұндағы бар ұсақ тауарлылықты
жеңуі және оның өнеркәсіптік негізге ауыстырылуы үшін өте ... ... ірі ... ... ... ... негізінде, ауыл шаруашылығының өндірістік
инфрақұрылымы дамиды және осы бағыттағы ... ... ... ... шикізаттың экономикадан бас тартып, дайын өнімге бет бұрылды.
Ауыл шаруашылығынң өндірістік инфрақұрылым дамыту, қайта өңдеу
кәсіпорындардағы ... ... ... ... ... ... қажет етеді.
Агроөнеркәсіптік өндірістің ... ... тек ... даму ... ғана ... сондай-ақ оған қызмет етуші
салаларға да тәуелді. Ауыл шаруашылығында өндіріс ... ... ... ... ... ... және т.б. ... мөлшері жоғарылауда. Шаруашылықтардың
электр қуатына, көлікке, ... ... ... ... ... деген сұранысы көтерілуде. Ауыл шаруашылық өндірісінің жөндеу-
техникалық қызметтің, ... ... ... ... агрохимиялық, қызмет көрсету және басқа
қызметтердің дамуына тәуелділігі байқалады. Осы ... ауыл ... ... ... ... әсер ... ... мен өндірістердің де,
өнімді тиімді қолданудың және оны тұтынушыға жеткізуді қамтамасыз ететін
ұйымдардың да ... ... ... ... ... ... мен
қызметтердің жиынтығын инфрақұрылым деп атайды.
Инфрақұрылым термині латынның ... ... және ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік ұдайы өндірісті қалыпты
жағдаймен қамтамасыз ету үшін ... ... мен ... кешені ретінде
көрінеді. Инфрақұрылым қоғамның өндіргіш күштерінің ... ... ... Ол ... ... қызмет етуін қамтамасыз етеді, жоғары
сапалы және көп өнім алуға бағытталады.
Нарықтың жұмыс істеуі нарық ... ... ... ... ... асырылады. Олардың негізгілеріне: сұраным, ұсыным, бәсеке,
және баға жүйесі. Нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... ... өндірістің тиімді қызмет етуі үшін жағдай
жасайтын (өндірістік ... және ... ... ... ... ... ... инфрақұрылым) салалар, өндірістер және
қызмет ... ... ... ... ... ... мәні ... зор.
Инфрақұрылым салалары соңғы өнімді ... ... ... ... ете ... ... деңгейде тұтас агроөнеркәсіптік
қызметтегі маңызды ... ... ... ... ... ... жалпы өндіріс үрдісінде өз алдына аралық
буын ретінде көрінеді.
Инфрақұрылым басты міндеттеріне мыналар ... ауыл ... ... ... ... көрсету
функцияларынан босату және негізгі өндірістік қызметке күш салуға бағыттау;
өндіріс ... ... және ауыл ... ... негізгі түрлерінің
сапасын жоғарылату, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және жалпы агроөнеркәсіптік кешенінің экономикалық
тиімділігін жоғарлату.
Инфрақұрылымды қалыптастыруға келесі факторлар әсер ... ... ... ... ... ету, ... жер конфигурациясы,
жол жағдайы, шаруашылықтың ... ... ... ... ... орналасуы, мамандандыру мен шоғырландыру деңгейі
және т.б. Аталып өтілген факторлар ... ... ... ... ... ... ... қатынастар даму жағдайында сала қызметі және өндіріс
инфрақұрылымы айтарлықтай ... ... ауыл ... ... техникамен, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілу деңгейі өте
төмен. Агроөнеркәсіптік кешен кәсіпорындарында материалдық ... ... ... ... қоғамдар және серіктестіктер
қалыптасуда.
АӨК-дердегі ... өнім ... ... азықтық тауарлар түрлерін
әртараптандыру, Кеден одағы шеңберіндегі бәсекелестікте біздің негізгі
сауда серіктестеріне тең ... ... ... еліміздің АӨК-дерінің
өнімі сапалы ету өз пайдасын беретіні сөзсіз.
Олар шағын ... ... мен ... ... шаруашылық байланыстарды күшейту ... ... және ... іске ... ... ... сәйкес азық-түліктік кластерлерді құрастыру және ... ... ... ету ... ... ... не республикалық. не ... ... ... ... ... өнімділігін сәйкесінше саланың
индустриялануын арттыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығы саласын дамытудың ... ... шешу үшін ... іс-
шаралар ұсынылып, Қазақстан астық пен бидайдың жетекші ... ... ... ... ... ... таңдағы мал шаруашылығы саласындағы негізгі ... ... ... ол үшін ... мал басын көбейту осы бағытты дамыту
үшін, ҚР Үкіметі «Сыбаға» бағдарламасын жүзеге асыруда.
Мақсатқа қол жеткізуде ет ... ... ... ... ... ... мен ... қожалықтарын құруды
несиелендіруді және қолдау шаралары арқылы іске асуда.
Қазақстанда ауыл шаруашылығында, ... ... ... ... туралы» заң ,«Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы»
заңдарға сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
Тұрақты ... база ... ... ... ... ... және ... жайылымдарын қайта дамыту бойынша жұмыстар
жүргізілуде.
Саладағы іс-шаралардың іске асырылуы өндіріс көлемдерін ұлғайту ... ... ... ... ... толықтай іске асырылады.
Қазақстан Республикасының АШМ-нің алдында тұрған міндеті- ауыл
тұрғындарын сапалы ауыз сумен ... ету ... ... ... ... 2020 ... дейін ауыл тұрғындарының 80 ... ... ... ... ету үшін «Ақ бұлақ» жаңа бағдарламасы іске қосылды. Осы
бағдарламаның аясында 2013 жылы жалпы ... ... 75 ... ... ... жаңа ... жабдықтау объектілерінің құрылысы
кезіндегі жүйелік тәсілдің ... ... ... су ... ... ... су мүмкіндігін максималды қолдануы, елді
мекендердің сумен жабдықтау ... ... ... ... ... қол ... ... барысында елде қарқынды дамушы еңбек
нарығы құрылды, халықтың экономикалық белсенділігі мен ... ... ... ... ... 10 жылда жұмыспен қамтылған халық саны 6698,8
мыңнан 8141,4 мың адамға артты, ал жұмыссыздық деңгейі 2004 жылғы 12,8 ... 2014 ... ... 5,5 % ... жол картасы шеңберінде жұмыс орындарын сақтау және
жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің арнайы ... ... және іске ... қаржы-экономикалық дағдарыстың әсерімен ... ... ... ... (2008 – 2010 ... де жұмыспен қамтудың
жоғары деңгейін сақтауға мүмкіндік берді.
Қазіргі уақытта жүзеге асырылып ... ... ... ... ... бір жағынан, жұмыспен қамтудың одан әрі өсу
мүмкіндіктерін кеңейтеді, ... ...... ... ... ... ... тартудың, еңбек ресурстарының сапасы мен экономикалық
белсенділігін арттырудың жаңа тәсілдерін әзірлеуді және іске ... ... ... ... тақырыптық зерттеулерімізге сәйкес,
ауыл шаруашылығы саласындағы аймақтық АӨК дамыту, оның ... ... ... ... ... мақта, жүзім кластерін дамытуды қолға ала
отырып, аймақтық АӨК-дердің ... ... ... негіз етіп
аламыз.
АӨК дерді қалыптастыру және ... ... ... ... экономиканы ғаламдану
үрдiстерiне және ... ... ... ... ... ... ... асырылуы тиіс.
Еліміздегі индустриялық-инновациялық дамудың саясаттың басты
мақсаты шикiзаттық бағыттан бас ... ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуына қол жеткiзу; ұзақ мерзімді
жоспарда ... ... өту үшiн ... жасау болып
табылады.
Ауыл шаруашылығындағы өндірістік ... ... ... және ... ... ... бәсекеге түсуге
қабiлеттiлігін арттыру және ... ... ... ... және
қызмет көрсетулер өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың
басты нысанасы болып табылады.
Өндірілген өнім мен көрсетілген қызметтердің бәсекеге қабілеттелігі
отандық кәсiпорындардың ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, өңдеушi өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк
стандарттарға сәйкес келуi керек және баға ... ... ... тиiс.
Қазақстан Республикасының экономкасын индустриялық-инновациялық
дамыту бағыты мынадай қағидаттармен сабақтас: өнеркәсiптi жаңғыртуға және
қайта жарақтауға, ... ... ... ... ... ... ашықтығына бағытталған жобаларды iске асыруға мемлекеттiк қаржылық және
өзге де қолдау көрсету іс-шараларын ... ... ... қаржылардың көрстеілген мақсатқа жұмсалуын қадағалау;жеке
сектормен серiктестiк, ... және ... ... шикiзаттық емес салаларында өндiрiлетiн тауарлар мен
қызметтердiң бәсекелестiк ... ... ... ... ... ... ететiн салаларға мемлекеттiк қолдау көрсету
шараларының ... ... тең ... ... және ... ... қалыптастыруды қамтамасыз ету, қандай да болсын жеке
сипаттағы жеңiлдiктерден және ... бас ... ... бәсекелестiк артықшылықтарды қалыптастыруға бағытталуы.
Индустриалды-инновациялық саясат индустриядан кейiнгi дамудың
перспективалы бағыттарында ... ... және ... ... бағытталған, ол болашақта ... ... ... ... ... ... әлеуетi бар ғылыми-техникалық және
өнеркәсiптiк ұйымдар мен кәсiпорындар желiсi бар ... ... ... және ... ... ... оның қазiргi заманғы
элементтерiнiң қызметiн (технопарктер, ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-
технологиялық аймақтар және c.c.) ... ... ... ... ... озық салаларды
дамытуда қазiргi ғылыми-техникалық әлеует салаларын пайдалану.
Қазiргi заманғы ғылыми-техникалық бағыттардың жаңа ... ... ... және ... технологиялар салаларында зерттеулер
жүргiзу үшiн қажетті жағдайлар жасау.
Ғылыми-техникалық және өндiрiстiк ұйымдар мен ... ... ... ғылым мен инновациялар салаларына
инвестициялар тартуға, өнеркәсiп пен ... ... ... ... ... ... заң шығару базасын жетiлдiру.
1.2 АӨК өндірістік инфрақұрылымы және оның классификациясы
Қазақстан ... ... ... ... 2010 ... ... арналған бағдарламасы 2010 жылы бекітілген ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі 2010-2014 жылдарға ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін
және өнімдердің экспортын ұлғайтуды қамтамасыз ... ... ... ... ... дамыту. Бағдарламаның аясында орнықты
даму қағидаттары негізінде ішкі нарықтың қажеттіліктерін жабу ... ... алу үшін ... ... ... мен ... ... АӨК-ның қазіргі инфрақұрылымын дамыту;
елдің әлеуметтік-экономикалық дамуы мен әлемдік ғылым тренділеріне ... ... ... ... ... ... АӨК
мұқтаждары үшін қажетті біліктілігі жоғары кадрларды даярлау ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін бір адамға 3 000 ... ... 2015 ... ... ... 2 есе ... яғни бір ... 6 000 АҚШ долларына қол жеткізу, Қазақстан ... ... ... ... ... ... 2015 жылға қарай 8 %-ға
дейін өсіру, азы-түлік тауарларының ішкі нарығын 80 %-дан ... ... ... ... ету, бұл ... ... ... бойынша аймақтық АӨК-дерді дамыту, олардың әлеуетін
арттыру, бұл саладағы қызмет жасайтын мамандардың жалақысы мен табыстарын
молайтуға ... ... ... ... ... үшін ... және ... бюджеттердің негізінде қаржыландырылып,
Бағдарламанының іс-шараларын ... ... ... да ресурстар мен
бюджеттен тыс көлемдері (АӨК ... ... ... ... мен ... ... қаражаты) негізінде
қаржыландыру жоспарланып, бағдарламаны аясында ... ... ... шығыстар 2010 - 2014 жылдары келесідей болды: ... ... 035 963,72 млн. ... оның ... 2010 жылы – 228 265,70 млн. ... жылы – 220 313,46 млн. ... 2012 жылы – 188 289,24 ... 2013 жылы – 181 742,54 млн. ... 2014 жылы – 212 352,78 ... ... ... ... - 243 892,0 млн.
теңге, оның ішінде 2010 жылы - 4 134,50 млн. ... 2011 жылы - 50 ... ... 2012 жылы - 56 517,70 млн. ... 2013 жылы - 62 438,40 ... 2014 жылы - 70 687,20 млн. ... құрады.
Қазақстан Республикасында АӨК-де егенменділіктің алғашқы сәттерінен
бастап, отанымыздың бүкіл экономикасында ... ... ... ... ... ... ... және жер қатынастарының
өзгеруі, баға ... ... ... ... ... ... құру ... табылды.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің одан әрі дамуы аграрлық ... ... ... ... талап етті, себебі бұрынғы аграрлық
сектордың даму деңгейі қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... яғни көп ... меншік
негізінде іске аса бастады.
Қазіргі уақытта, еліміздің АӨК-де әлі де ... ... бар - ... ... ... қарқынының темен
болуы олардың технологиялық тұрғылан қайта жарақтау мәселесін алға тартады,
бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... қанағаттанғысыз деңгейін, қазіргі заманауи
өндірістік ... ... ... етеді.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің ұсақ тауарлығы, саланың ... ... ... ... жеке инвестициялардың кіруі,
білікті кадрлардың тапшылығы және т.б. саланың өз ... ... ... ... ... орай ... және жауапты міндеттер алда тұр - ... ... ... жаңа даму деңгейіне көтеру, сол арқылы оның ... ... ... ету, бұл ... Ресей мен Беларусь
елдерімен бірігу жағдайында, ал кейіннен ... ... ... ... өзекті болып табылады.
Осы міндеттерді шешуге бағытталған Қазақстан Республикасында АӨК-ді
дамыту жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарлама ... ... ... ... ... ... белгілі
"Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы
атты еңбегінде "Барлық стратегиялық ... көш ... ... ... оны ... де ... реформалау, сондай-ақ
тұтыну рыногын өнеркәсіп тауарлармен толтыру шаралары жүретін болады"-деп,
атап көрсеткен болатын [3].
Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіп ... ... ... ... ауыл ... ... көрсету саласын дамытуға мүмкіндік
мол. Егер де осы потенциалдық мүмкіндікті нарық жагдайында ... ... ... еске ала отырып, аймақтық АӨК-дердің өндірістік
инфраұрылымын қалыптастыруда, ауыл шаруашылығының қызмет көрсету салаларын
дамыту, ... ... ... биік ... ... мүмкіндтері
мол.
Агроөнеркәсіптік өндірістің соңғы табыстары мен жеткен нәтижелері
тек тікелей ауыл шаруашылығының даму ... ... ... ... ... ... ... салаларына тікелей байланысты.
Қазіргі таңда Қазақстан БСҰ-на мүшеліке ұмытылу саясаты ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Қазіргі ҚР Үкіметінің ... ... ... шикізаттық
сектордан, экономиканы өңдеуіш салаға соның ... ... ... өңдеу бағытына бас бұру қолға алынды.
Ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ресурстарды, қажетті шикізаттарды, қосалқы материалдарды т.б.
жұмсау көлемінің артатыны ... ... ... ... ... жаңа
технология болсын, ғылымның жаңа бағыты болсын бәрін іске асыруға қаражат
пен техникаға қажеттілік ұлғаяды.
Қазақстанда 14 ... ... бөле ... ... ... ... ... дамыту жұмыстары
жүргізіледі, себебі ... ... ... ... электр-энергияға, транспортқа, байланыс құралдарына,
өнімдерді сақтауға ... ... де ... сонымен қатар аймақтық
орналасуына байланысты оларға жұмсалатын қаржының көлеміде әр- түрлі болып
қалыптасады.
Ауылшаруашылық өндірісінің ... ... ... ... ұйымдастыруға, инженерлік,
зооветеринарлық, агрохимиялық және агролизингтік қызмет көрсету және ... ... ... өсе ... Сонымен бірге ауылшаруашылық
өнімдерінің қажетті ... ... ... ... салалары мен
өндірістерді де, өнімдерді де тиімді пайдалануды және оларды тұтынушыларға
дейін жеткізуді қамтамасыз ететін ұйымдастырудың да ... ... ... ... салалар мен қызметтердің жиынтығы экономикада инфрақұрылым
деп аталады.
Ауылшаруашылығындағы инфрақұрылым өнеркәсіп пен ... ... ... ... етуде сонымен ... осы ... ... ... ... көп ... өндіріп, сапалы өнімді
жоғарғы қосымша ... ... ... ... ... іс-шаралар
жиынтығы.
Материалдық өндірістің инфрақұрылымының маңызды мәселелерінің бірі
ауылшаруашылық өнеркәсіптік өндіріске қызмет көрсету функцияларын ... ... күш ... негізгі өндірістік қызметке жұмылдыру болып
табылады. Инфрақұрылым өндіріс көлемін ... және ... ... ... ... жақсартуға қажетті жағдай жасау үшін қажет.
Бұл мәселеге ... ... ... қауіпсіздігін толық
қамтамасыз ету проблемасын шешудің маңызды бөлігі – ол нарықтағы ... ... оны ... ... ... қолы жететіндей
деңгейден асырмауды қамтамасыз ету болып табылады.
Азық-түлік қауіпсіздігі дегенде, біз көбінесе ... ... ... тұтыну сұранысын қанағаттандыру мәселесін шешу, ... ...... сол ... ... ... қол
жеткізу мүмкіндігін, яғни олардың бағасының халықтың табысына сәйкес болуын
қамтамасыз етуге тиіспіз. Демек, ауылшаруашылық ... ... ме ... ... деңгейін ұлғайтумен қатар, халықтың әл-ауқатын
жақсартуда да экономикалық даму ... ... ... жүргізуілуі
қажет.
Қазақстан Республикасын аграрлы мемлекет сондықтанда ... ... ... сыртқы рыноктарды да қамтамасыз етуге ресурсы мен
әлеуеті жетеді. Осы негізде үкімет агроөнеркәсіп ... ... ... ... ете ... тиіс. 2014 жылы Елбасының тапсырмасымен ауыл
шаруашылығын дамыту үшін 135 млрд. теңге бөлінді.
Ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... Бұл сектор ескі өндірістік қарым-қатынастың
ыдырап, жаңаның қалыптасуына байланысты ... ... ... ... ... жылдары тұрақтанып, қазіргі уақытта жаңа кезеңге аяқ басты.
Яғни, бұл кезең ... ... және ауыл ... ... сату
жүйесіндегі ашық экономикада саланың тиімді дамуын қамтамасыз етпек. Ауыл
шаруашылықтың халық ... ... ... ... белгілі. Ол
тұрғындарды азық-түлік және ... ... ...... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекелестік
қабілеттілігі болу үшін ... ... ... дамуын қамтамасыз ету
қажет. Ауылшаруашылығының тұрақты дамуы ... ... ... ... ... ... ... – жанама, ал АӨК – мен байланысты
салаларға мультипликативті әсер ... ... Н.Ә. ... ... ... осы проблемаға ерекше тоқталып: «Ахуалды көтерудің
негізгі факторларының бірі агроөнеркәсіп ... ... және ... арқылы қол жеткізуге болатыны жайлы айтты [8].
Кез келген экономикалық реформаның түпкi мақсаты – ... ... ... ... ... ... бері ... құрылымдық өзгерістер болды. Орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан бас ... ... ... ... ... ... кешені жүзеге асырылды. Солардың нәтижесінде мемлекеттік меншік
жеке меншік ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономика ұғымы өндірістік және жер қатынастарын
өзгертуді, баға ... мен ... ... ырықтандыруды, бәсекеге
қабілетті нарықтық инфрақұрылым құруды қамтиды. Ауыл шаруашылығы ... әрі ... ... сектордың даму стратегиясын тұжырымдамалық
тұрғыдан белгілеуді талап етті.
Еліміздің саяси-экономикалық дамуына негіз болып ... ... ... ... заң жобалары түгелдей Мәжілістің ... ... ... ... Ал ... ... аграрлық саланы
өркендетуге серпін берді.
«Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын ... 2004 – ... ... мемлекеттік бағдарламасы» бойынша көптеген жұмыстар
атқарылды. Бағдарлама шеңберінде ауылдық жерлердегі мектептердің, денсаулық
сақтау ... және ... ... ... ... ... ... заман талабына сай жабдықтау жұмыстары
жүргізілді. 2004 ... бері ... ... даму ... жоғары елді
мекендерде тұратын халық санының 2,2 есе артуы, ауыл ... жан ... ... ... табысының 3,5 есе өсуі, ең төменгі күнкөріс
деңгейіндегі ауыл ... ... 4,5 есе ... осы ... ... саланы дамыту, ауылды жерлерді дамыту арқылы жүзеге
асады. ... бірі әрі ...... ... ... ... күні ауыл халқын шағын несиелендіру шағын және орта кәсіпкерліктің
көкейкесті мәселелерін шешудің және мемлекеттің дағдарысқа қарсы саясатының
ең қажетті және ... ... бірі ... ... ... зор ... ие болып отыр. Шағын несиелендіру аз ... ... ... ретінде дәстүрлі банктік қарыздар алуға
шамасы келмейтін өте кедей «ұсақ кәсіпкерлерге» ... ... ... жерлерде халықтың 47 пайызы өмір сүреді, олардың 18 пайызының
табысы өмір сүру деңгейінен ... ... ... ... ... ... үй ... мен табыстылығын арттыру үшін қаражат табу мүмкіндігінің
шектеулі болуы.
Халықтың кәсіпкерлігін ... ... ... ... ... ... ретінде Ауыл шаруашылығы министрлігі тарапынан
«Ауыл халқын шағын несиелендіру жүйесін ұйымдастыру» бюджеттік бағдарламасы
дайындалды. Бағдарламаны ... ... ... ... «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ айналысады, ... ... 100 ... мемлекеттікі, бағдарламаның әлеуметтік бағытын
ескере отырып, шағын несиелер халықтың нысаналы топтарына: табысы өмір сүру
деңгейінен төмен және ... ... үй ... ... шаруашылығын жандандыру шараларының бірі ретінде ... ... ... құны 139,1 ... ... ... ... аса жұмыс орнын ашатын ... ... ... ... ... іске ... ... атап өткен жөн. Белгіленген
жобалардан ... ... ... – 32 жоба және ... ... 108 жоба ... ... жобалар «ҚазАгро
«ҰБХ» АҚ еншілес акционерлік қоғамдарының қаржысы, жоба ... ... ... ... ... несиелері және заңнамамен рұқсат
етілген көздер есебінен қаржыландырылады. Ауыл ... ... ... ... мал шаруашылығында құны 60,7 млрд. теңгені
құрайтын 46 жоба, қайта ... ... құны 42,5 ... ... ... ... өсімдік шаруашылығында құны 22,8 млрд. теңгелік 32 жоба, ... 0,7 ... ... 3 ... су ... 2,5 ... 1 ... жүзеге асырылуда.
2002 жылғы 23 қаңтардағы №93 қаулысымен 2002 – 2010 ... ... су» ... ... ... асырылды. Аталған
әлеуметтік мәселені ... шешу үшін ... 2011 – 2020 ... «Ақ ... ... қабылдады. Бағдарламада 2020 жылға қарай
орталықтандырылған сумен ауылдық елді мекендердің 80 пайызын, қалаларда 100
пайызын қамтамасыз ету көзделген.
Еліміздің ... ... әлі де ... бірқатар
кемшіліктер бар, олар – саланы ... ... ... ... ... ... ... дамуы, ауыл шаруашылығы
өндірісінің ұсақ тауар ... ... ... ... ... ... тартылатын жеке инвестициялардың ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметіне әсер
еткен қаржы, ал одан ... ... ... ... ... ... күні алдымызда үлкен жауапты міндет тұр, ол – экономиканың
аграрлық секторын ... да жаңа даму ... ... сол ... ... қабілеттілігінің жоғары болуын қамтамасыз ету. Бұл, әсіресе,
Ресей, Беларусь елдерімен ... ... ... ал кейіннен
Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру кезінде өзекті болып табылады.
1.3. Ауылшаруашылығы дамыған ... ... ... ... елдердегі өндірістік инфрақұрылым ының
бірнеше мемлекеттердің ерекшелігіне салыстырмалы ... ... ... ... ауыл ... ... адамдардың сұранысын
қанағаттандыруда өте үлкен маңызды ролі бар. АҚШ- та ауыл ... ... ... ЖІӨ- де ... орын ... АҚШ ... ... президенті Томас Джефферсон « Кімде кім ... ... ... оны ... өнім ... адам осы ... ... және қызығушылығы осы
мемлекетпен ... ... деп атап ... ... ... ... ауыл ... тірегі.Фермерлердің
Жалпы ауылшаруашылығында кішкентай фригольдерлер бір-бірінен алшақ жатқан
жанұялық фермерлер ... ... ... ... ... ... ... өте ұзақ орналасқан фермерлер жерді өңдеп өнім ... ... ... фермерлердің өз бетінше күн көру үрдісі
қалыптасып, индивидуализмі қалыптасты.
Қазіргі таңда АҚШ ... ... жер ... 180 ... өндірістік инфрақұрылымның АҚШ-та дамуының бірінші
сатысы ретінде темір ... салу оны АҚШ ... ... ... ... ... темір жол салушы компаниялар темір жол ... ... АҚШ ... ... жаңа ... игерді.
АҚШ-тағы жерді тегін игеру туралы заңы 1862 жылы ... ... деп ... ... ... 160 акр (85 ... тегін беру қарастырылды. Әрбір жанұяның 21 жасқа келген ... ... ... ... жер ... ... өте ... ол жерде
тұрақты 5 жыл тұрса міндетті түрде ... ауыл ... ... ... ретінде тұрақтады.
1916 жылы осы заң аясында АҚШ-та ауыл шаруашалығы саласында еңбек
ететін адамдар 13,6 ... ... ... ... ... 14 ... жылы АҚШ-та ауыл шаруашашылығы саласында ауылшаруашалығы
өнімдерін тек ғана шикізат көзінде сатпай, оның қайта ... мен ... ... ... өнімділігі тек оларың егіндік жерлерін
ұлғайтумен ғана емес, ауылшаруашылығында пайдаланылатын машиналарда ... рол ... 1870 ... ... «Жер ... ... ұйымы «грейнджерлер»
деген атаумен темір жол компанияларының монополистик саясатына қарсы шығып,
жүк тасымалдау шығының аса ... ... ... ... Осы сәтте бастап біз ауылшаруашылығы ... ... ... айта ... себебі, «грейнджер заңы» аясында мемлекеттік
органдар жүк тасымалдау жеңілдетілген тарифтерді құрып, реттеді.
Грейнджерлер азық-түлік ... ... және ... фермерлік қоғамға қызмет жасайтын кооперативтік ... ... ... ... ... ... бірігіп, жеке сататын дүкендермен бәсекелестікке түсті. Яғни,
лимон өнімін тасымалдау, өндіру және сату ... бір ... ... ... ... ... қалыптасты.
1896 жылдан бастап фермерлік қоғамдастық ұйымы тек ғана ауыл
шаруашылығы ... емес ... ... ... ерекше күші бар
қоғамдастыққа айналды және саясат саласында өздерінің мәселелеріне ... ... ... ... ... ... ... бастап, АҚШ конгресі ауылшаруашылығы министрлігініне
басқа ормандарды қорғау, азық-түлік ... ... ... ... ... ... ... заңы бекітіліп, әрбір
штаттан федералдық жер ... мың ... ... ... коллеждерге берілді. Мұндай «жерлік субсидия колледждері» ... 69 ... ... қазіргі таңға дейін ауыл шаруашалығы саласындағы
зерттеулер мен ... ... ... ... жоқ.
Сондай-ақ ғылымның жетістігін фермерлер өз ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, « үлгілік
фермерлер» құрылды ... бұл ... ... ... үгіт ... құрып,
үлгілі фермерлердің ғылыми жетістіктің нәтижесінде жаңа өнімділікке ... ... ... ... осы ғылыми жетістіктерді қолдануға
шақырды
1914 ... ... ... бағдарламалар негізінде ауыл
шаруашылығы ... ... Бұл ... ... ... пен ... жерлік колледждер есебінен қаржыландырылды, әрбір штаттағы
жанұялық фермерлерге ... ... ... ұйымды ұйымдастырылды. Өз
кезегінде ... ... ... ... ақпараттық кеңес
беру қызмтетінің жұмысы осы кезеңнен ... ... ... ... ... әр ... ... бұл саладағы саясаты біршене заңдармен бекітілген. Әрбір төрт
жылда АҚШ ... ... ... ... ... және шешімдер
шығарады. Осы саладағы басқада ... ... ... ішінде
ауылшаруашалығы саласындағы қызмет көрсету нарығын реттейді. Әрбір штаттың
ерекшелігіне сәйкес, өндірістік инфрақұрылымның ерекшелігі бар және ... ... ... жүйесінде федералдық заңмен жүк тасымалдау, дотация
беру жұмыстары қарастырылады. ... ... ... ... ... салу заңы бар, ол ... аясында өнімді аз беретін жерлердің ... ... ... ... ... ... тару,
ауыл шаруашылығы саласындағы өңдеумен тереңдетіп өңдеуге ... ... да ... ... ... ... бастап «Ауыл шаруашалығы саласындағы өндірісті реттеу»
заңы күшіне енген, АҚШ-та ... ... ... ... ... ... жер ... шектеген фермерлерге арнайы субсидия, федерациялық
үкіметтен өнімінің ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдердің барлығына мемлекет ... ... бар, ... ... ... ... баға қояды, мысалы
жүгері өндіретін фермер өзінің егін ... ... ... ... ... ... 35,2 литр көлеміне 2,55 доллар көлемінде баға
қояды. Яғни, өзінің өндірген өнімін фермер ... ... сата ... ... ... ... Ал ... жүгері бағасы 2,55 АҚШ доллардан асып
кетсе, фермер Үкіметтен өзінің өнімін қайта алып, нарықта ... құқы ... ... 2,55 ... ... ... де одан ... қаржыны
фермер өзіне қалдырады. Бұл бағыттағы ... ең ... ... ... үшін ... бағасын тұрақтандару үшін, ... ... ... ... арттыратын салымдар. Конгресс ... ... ... ... қояды. Басты ұстаным фермерлер
өз жерлеріне егетін егіндерінің көлемін шектеу болып табылады.
Компенсациялық төлемдердің көлемі бір ... 50000 ... ... ... ... қамтамасыз ету саясаты мына тауарларға
мақта, дәнді-дақылдар, ет, сүт өнімдерін қамтиды.
Басқа да өнім ... ... ... мемлекеттік
субсидиялау қарастырылмаған. Бір немесе одан жоғарғы жылдарға берілетін
20 миллиард доллар ... ... ... ... ... ... жаяға ниеттері жоқ. Мемлекеттің ... ... ... ... ғана ... ауылшаруашалығындағы өндірістік ... ... ... ... ... осы ... ұйымдастыру негізінен қызмет көрсету саласында біршама даму
бар. Аграрлық саладағы ... ... ... осы ... ... ... өнімдерді нарыққа шығаруда және де өнімдерді
өндіруге қажетті құрал-жабдықтар, техникалар және ... ... ... ... ... саласындағы атақты маркаларды
шығаратын ... ... ... ... ... қызметтер нарығы, қазіргі кезеңдегі экономикалық ілімдер
маркетинг пен логистиканың қағидаларына негізделген бір ... ... ... ... ... ... ... ішінде
қозғалыстарды қолайлы ұйымдасыру және ... ... ... ... зерттейтін маркетинг және өндірістік ресурстарды
тасымалдау мен ... ... ... ауыл ... ... ... Нарықтағы белгілі бір дәрежедегі сапаны қалыптастыру үшін,
осы сапа деңгейін тұтынушы тарапынан ... ... ... тұру ... өндірілген өнім және тұтынушы қызметтердің сапасын бақылау ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде
саладағы барлық қызмет көрсету нәтижелері сараланады [12,13] .
Тұтынушыларға жүргізілген сауалнамалардың ... ... ... ... ... шешімдерде қызметтердің
тұтынушылардың талғамы бойынша және диллерлік ... ... ... ,ал ... ... кәсіпорындардың орталық
ақпарат басшылығымен қабылданады.
Әлемдік тәжірибе көрстекендей, ауыл шаруашылығы саласындағы нарықта
қызмет ... ... ... ... ... ... ... Бірақ басқа салалармен салыстырғанда, ауыл шаруашылығы саласында
салықтық жеңілдіктерді қарастырылған, мысалы салықтар фермерлердің ... 2 мен 6,2 % ... ... босату және оның көлемін азайту ( жеке сала немесе
аранйы өгім өндіретін немесе ... ... ... ... өнім
өндіретін кәсіпорындарға арнайы салықтық жеңілдіктер ) салықтық азайтуда
резервтік қорлармен қатар ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Амортизацияны жеделдетіп есептеу жүйесі арнайы техникалардың
қызмет көрстеу ... ... ... ... құнын
көрсетілген мерзімін бірінші жартысында 2/3 бөлігіне ... ... өнім ... ... ... амортизацияны жеделдетіп
есептеу жүйесінің ерекшелігі мен артықшылығы ретінде жаңа ... ... ... ... ... ... ... есептеу жүйесі АҚШ-та кең ... ... ... ... ... ... ғана ... арнайы
станоктардың, ғылыми жабдықтардың, автомашиналардың және аграглық саладаға
қажетті машиналарды құрастыратын ... ... де 5 жыл ... ... ... ... ... жүйесі басқа да мемлекеттерде
қарастырылған бірақ олардың қолдану мерзімінде айырмашылықтар бар, бұл ... ... ... ... ... ... техникалармен
қамтамасыз ету мүмкіндігі мол, жаңа техникалар мен арнайы ... ... қол ... жаңа техниканы пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... ел экономикасының 19%
құрайды. Басқада өңдеу салалары бойынша ауыл ... ... ... ... салалардан оқ бойы озық тұр. Жалпы соңғы жылдардың
есебінен сүйенсек ... ... ... құны 816 млрд. Франк
құрады.
Еуропа Қауымдастығының тауар айналымында 21% АӨК-дер ... ... ... 1-ші орында, екінші орында Германия (18,6%), ... ... мен ... Қауымдастығында оның ішінде Францияда ... ... сала ... саналады.
Агроөндірістік кешендер мезгілдік науқанда 405 мыңға дейін жалдамалы
жұмысқа жалданып, жалпы Францияда ... ... ... ... ... 1 – ... инфрақұрылымын қалыптастырудың шетелдік үлгілері
|Аймақтар | Саланың өндірістік инфрақұрылымын дамыту үлгілерінің ... ... |
|1 ... ... |
| | ... ... | ... сайыс негізінде|
|Қазақстандық |саласы үшін аймақтарда бағаны |инфрақұрылымға қаржының ... үлгі ... ... ... ... ... |
| |несиелендіруді қолдау, ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... мақсаттық, |
| ... ... үшін ... ... мен |
| ... ... ... ... ипотекалық |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ортақ |
| |салықтық ... ... ... жабдықтарды |
| ... ... ... ... ... |
| ... өсімдікті қорғау,|арқылы қолдану машина |
| ... және ... ... ... |
| ... ... ... |бекеттер құру |
| ... ... ... ... ... ... мен|
| ... ... ... ... ... ... | ... мен фермерлерге |
|Германия, | ... ... ... ... ... МТБ, | ... ... |машиналық рингтер және ... ... ... ... ... ... ... |жеңілдіктері: ... ... ... ... ... т.б. ... ... арқылы |салық салудан босату немесе |
| ... ... ... ... ... (жеке|
| |техниканы пайдаланудың ... мен ... үшін |
| ... нысаны көп |жеңілдіктер, шағын бизнес |
| ... ... ... ... |
| ... ... |пайдасына салықтық мөлшерін |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... салу негізінде |
| ... ... ... ... |
| ... алып ... тиеу және |саясатты жүзеге асыру; |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... сату, жеткізу |реттеу қызметтері жүргізу; |
| ... себу ... ... |арнайы және ғылыми жобаларды|
| ... ... ... анықтау,|
| |фермерлерге қажет жағдайларда |орындалуын қадағалау, |
| ... ... ... |аймақтық индустриялдық |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... беру көмегін көрсетеді; |коммерциялық жүйе мен |
| ... ... ... ... |
| ... ... |кәсіпорын мен ... |
| ... ... ... делдалдық қызмет |
| ... ... ... ... |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... ... орта және
шағын бизнес саласында 4250 ... ... ... оның ішінде 93%
кәсіпорындарда 200 жалдамалы жұмысшылар қамтылған. Азық-түлік өнімдерін
шығаратын агроөндірістік кешендер ... ... ... ... ... орта және ... ... бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің 43%
тереңдетіп өңдеуге, ал оның ішінде 37% экспортталады. ... ... ең ... 85 өндіріс, жалпы экспорт өнімдерінің 41% ... ауыл ... ... ... ... ... 28% ... жерлерде орналасқан.
Азық-түлік өнімдер өндірісі Францияның тұтынушылары ... ... алып ... ... ауыл шаруашылығында 70% тағам
өнімдерін ... ... ... - ... ... қойылатын қосымша
құнның көлемі жылдан жылға өсуде, ... ... ... ... жалпы көлемінің 230 млрд. франк агроөндірістік кешендерде
өндірілген ... ... құн ... 15% ... . Бұл көрсеткіш ауыл
шаруашылығы ... ... ... ... тереңдетіп өңдеудің
өнімдерін кең қолданыста екендігін көрсетеді [9].
Ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ... да ... өте ... ... Оның ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... тасымалдануына арнайы көліктер, ыдыстар, өнімдерді талапқа сайт
етіп орау және автокөліктердің өзінде жолдарда ... ... ... қойылған. Азық-түлік өнімдерінің саласы Францияда ең ... ... ... сату ... ... атқарады, арнайы желілік ... жылы 166,9 ... ... көлеміндегі азық-түлік өндірісіндегі,
сальдо 50,6 млрд. франк көлемін құрады, жалпы сыртқы саудада ... ... деп айта ... Оның ішінде:
- Еуропа Қауымдастығы: 28,3 млрд. франк (56,0%);
- ... ... : 22,3 ... ... ... ауылшаруашылығындағы агроөндірістердің өндірген өнімінің 80%
ішкі нарықта қолданылдады, соған қарамастан Франция мемлекеті әлемдегі
агроөнімдерді ... ... ... 15 жылда Францияда 1997 жылмен 2012 жылдарды ... ... ... ... ел ... тұтыну деңгейі 20,4% до 16,6%
кеміген.
Соңғы жылдары бір ... ет ... ... көлемі 3% азайып,
оның орнына сүт тағамдары мен балық ... ... ... 1980 ... қазіргі 2012 жылмен салыстыратын болсақ,
агроөнімдедің ... ... 2,3% , ал ... ... ... 1,3% артқан. Оның ішінде Францияның шарап өнімдерінің ішінде
алкоголсыз сусындардың өніміне сұраныс артқан.
Францияның ауыл ... ... ... ... ...... қамтамасыз ету.
2.ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АӨК ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... өндірістік инфрақұрылымының қазіргі кезеңдегі
жағдайын талдау
Оңтүстік Қазақстан ... 1932 жылы ... ... ... ... ... ... шектеседі.
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығында мал шаруашалығы мен
өсімдік шаруашалығы кеңінен дамыған. Қазақстандағы ауыл шаруашылығы ... ... ... - Оңтүстік Қазақстан облысы.
Оңтүстік өңірдегі ауыл ... ... ... ... ... мен ... мақта өсіруге басты басымдылық
беріледі.
Қазақстан Республикасының көлемінде мақта ... ... ... ... ... ... ... өсіруде мақта тұқымы себілгеннен бастап, оның дайын өнімін
жинауда шаруа қожалықтарының бардық отбасы мүшелері қатысады. Сондықтан
мақта ... ... ... ... бизнес болып саналады. Ал мақтаны
жинауда, дақылдың сапасы түспес үшін, шаруалар оны ... ... бұл ... оңтүстік өңірінде әйел ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан ТМД мемлекеттерінің ішінде
Түркіменстан, Өзбекстан және Тәжістаннан кейін төртінші орында.
Қазіргі таңда мақта ... ... ... ... тапқан.
Мақта дақылының негізінде шикізат көзі ретінде өндірілетін, одан ... үшін ... ... үшін ... майы ... таңда инновациялық технологияның жетістігінің арқасында
мақта өндірісінің ... ... ... ... ... сабағы
өнеркәсіптерде шикізат ретінде қолданылуда. Бұлардан құрылыс пен ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Жергілікті халық мақтаның қалған қозасы мен көсектері малға
азық ретінде және отын ... ... ... ... бойынша шитті-мақта егудегі үлес салмақтың
90, 2% шаруа ... ... ... ... ... ... ... Облыста, шитті-мақта өсіруден, бірінші орынды Мақтаарал
ауданының еншісінде. Аймақтағы ... ... ... ... ... орналасқан, ОҚО-дағы барлық жиналған шитті мақтаның 55%
осы ауданның еншісінде. Соңғы ... Арыс ... ... ... ... ... орынды 31,7% осы ауданның үлесінде.
Шаруашылықтар мақта алқаптарының ... ... ... ... 2003 жылы 1 кг ... мақтаның құнының 90 ... ... Осы ... ... аудандардағы бақша дақылдары мен көкөніс егілетін
жерлерге мақта егілді. Ал 2004-2006 жылдардың арасында 1 кг ... ... ... ... 2007 жылы облыс көлеміндегі баға 1 кг шитті ... ... ... 2011 ж. 56-58 т. ... ... ауыл ... даму деңгейі, негізгі салалардың даму
көрсеткіштерімен сипатталады.
Оңтүстік Қазақстан облысында 2011жылы ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін өндірген, бұл 2010 жылмен
салыстырғанда 51,5 % артық ... ауыл ... ... ішкі ... ... ... ... өнімдерінің көлемінің өсу қарқыны байқалады. ОҚО облысы
бойынша, бақша дақылдарының 294 мыңнан, 426 мың ... ... ... және ... ... артқаны 2005 жылы 30 мың тонна өнім жиналса,
2011 жылы 34 мың ... ... өсім ... ... өсіретін жалғыз аймақтағы, барлық тұрғындар ... ... ... ... демографиялық ахуалдығын
қиындығы, тұрғындардың тығыз орналасуының ... ... ... басқа облыстардан тасымалдауға мәжбүр. Кеңестер дәуірінде басқа
көршілес Республикалардан тасымалдаған болатын, ... ... ... кейін және ауыл шаруашылық өнімдерін сатуда,
тасымалдауда ... ... ... жүйе ... ... сатуда
мемлекеттік монополияның билігі үстемдік құрды [21, 45б.]. ... ірі ауыл ... ... мақта шаруашылығы мақта алқаптарының көлемін
өсіру арқылы жүргізілді.
Ал 2011 жылы мал басы ... 4 539 мың . ... ... 151 ... ал 2012 жылы 4340 мың 2013 жылы 3600 мың ... ... Қазақстан Үкіметінің «Сыбаға» бағдарламасы арқылы
мал басын көбейтетін шаруашылықтарды қаржыландыру көзделген. Еліміздегі мал
шаруашалығын дамытудың 2011 -2015 ... ... 224 000 мың ... ... ... 19200 ... ... бағдарламасының қаржыландыру көздері жеңілдетілген несиенің
пайыздық мөлшері өзі күйінде қалса, межеленген мал басын ... ... алғы ... ... бойынша ауылшаруашылық дақылдарының егін шаруашылығының
егіс көлеміне жүргізілген ... ... 838,7 мың га ... ... ... - 8,45 мың га, 733,3 мың га - ... дақылдары,
жеміс - 18,1 мың га, пар - 78,6 мың га.
ОҚО –ндағы ... ... ... жж. ... жол картасы
бағдарламасы бойынша, су шаруашылығы ... ... ... ... ... ... 103,0 мың га ... жерлер қайта айналымға
қосылып, 14 мыңнан астам жаңа жұмыс орындары ... ... ... 2009 жылы 44,3 мың га, 2010 жылы 32,2 мың га, 2011 жылы 26,5 мың ... ... ... ... ауыл шаруашылығындағы инновациялар бойынша негізгі
мәселенің бірі тамшылатып суару әдісін егістік ... ... ... ең ... аймақты бірі болғандықтан, республика ... ... ... сапалы түрлерімен қамтамасыз ету. Ерте
пісетін көкөніс өнімінің көлемін ұлғайтуға жылыжайлардың қосатын үлесі мол.
Қазіргі ... ... ... 151 ... ... 315 га ... ... дейін 370 га жеткізілетін болады.
Ауыл шаруашылығының өдірістік инфрақұрылымын қалыптастыруда оны әрі
қарай заманауи үрдістермен дамытуда
Қазіргі таңда облыс ... 38 ... ... ... 79,6
мың т. құрап, қосымша сыйымдылығы 100 мың т құрайтын ... іске ... ... ... 150 мың т ... ... ... тұрғындарын қысқы және ерте көктемгі мезгілде қол ... ... ... ... ету ... ... ауыл ... аудан, қала әкімдері, «Максимум» АИО» ЖШС ... ... ... ... ЖШС және ауыл ... тауарөндірушілері
арасында алдын-ала келісім-шарт жасалынды. Осы механизм бойынша, кеш
пісетін картоп, ... және пияз ... ... ... ... ЖШС-
не сатып алынып, қоймада сақталып, тиімді бағада тұтынушыларға ұсынылатын
болады
«Сыбаға» бағдарламасы шеңберінде фермерлік шаруашылықтарды ... жылы 3000 бас ... ірі қара мал ... ... ... бүгінгі күні
аудан, қалалардан 687 млн. теңгеге 51 жоба 4302 бас алуға ... ... (18 жоба 464,9 ... - 2923 басқа) және ... ... ... ... АҚ (33 жоба 222,1 ... - 1379
басқа) тапсырылып, қазіргі таңда 521 млн.теңгеге 3334 бас алуға 47 ... ... 14 жоба - 299 млн. тг - 1955 бас ... «АШ ҚҚҚ» 33 ... 222,1 млн. тг - 1379 бас), 257,5 ... 1689 бас ... 32 ... жылы ашылған 1000 басқа репродуктор бойынша «Қазақ елі-1» 500
басқа және «Ақсанат инжиниринг» ЖШС-тері 500 ... 1000 ... ... ... ... ... елі-1» ЖШС жобалары ... ... ... өткізген, ал «Отырар өнімдері» ЖШС (1000 бас) өз
қаржысына жобаны жүзеге асыруды ... ... ... 1036 млн. теңгеге 500 басқа арналған
репродуктор және 1000 ... ... ... ... салу жобасы
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-да қаралуда. Солтүстік Дакотадан ... ... асыл ... ... ... мал сатып алуға келісімшарт түзілген.
Бәйдібек ауданынан 12000 га ... 3800 га ... ... ... 200 ... жер берілді.
«Ақсанат инжиниринг» ЖШС Түлкібас ауданынан 500 басқа арналған
бордақылау кешені құрылысын аяқтауда (1920 ... метр ... ... жобасын іске асыруға «КазАгроҚаржы» АҚ-ында 500 бас асыл
тұқымды мал ... 330750 мың ... ... ... 3000 га ... га ... (оның ішінде 200 га суармалы) жері бар.
«Отырар өнімдері» ЖШС-іне 1000 ... ... мал ... ... Бәйдібек ауданынан 1000 га жайылым, 100 га суармалы, 10 га ... ... ... ... өз ... 200 бас ірі қара алынды.
2014 жылы Қазығұрт ауданынан 500 басқа арналған репродуктор ашу ... ШҚ, ... ... 500 ... «Қайыржан» ШҚ жұмыс жүргізуде.
Бүгінгі таңда облыс бойынша 3 сүт , 2 ет, 2 ... пен ... ... және 2 жүн ... қайта өңдеу кәсіпорындары жаңадан
іске қосылды. ... жылы ... ... ... ... ... жүргізу мен жаңа кәсіпорындарды іске қосу нәтижесінде
өңдірілетін ... ... ... ... ... көкөністің 19%-ын қайта
өңдеуге қол жеткізіледі.
Өсімдік шаруашылығындағы мақта өнімдері негізгі “валюталық” дақыл
болып ... ... ... ... ... ... ... өсуімен және дақылдың өнімділігін арттыру арқылы жүргізіледі.
Мақта саласында инфрақұрылымды ұйымдастыру ... ... 2-ші ... ... ... ... әдісін
ұйымдастыруда, мақта өсірудің шығының азайғанын және өнімділіктің артуының
негізі жайлы деректер келтірілген. ОҚО-дағы Түркістан ... 2014 ... ... ... ... ... ... әдісі “Тұран” ... ... және ... ... ... ... оң ... қазіргі уақытта белгілі болды. Диқандардың алған өніміне
қарай, жердің құнарлығын ... ... оң ... ... 3-2014 ж. «Тұран» шаруа қожалығындағы 30 га мақталықты тамшылатып
суарудың тиімділігі.
| № ... |2013 ж. |2014 ж. ... |
| | |Жай әдіс ... ... | | ... ... |% |
|1 ... себуге кететін |440 |440 |- |
| ... мың тг. | | | |
|2 ... ... шығын, |390 |450 |13,56 |
| |мың тг. | | | |
|3 ... ... |234 |90 |38,5 |
| ... мың тг. | | | |
|4 ... ... ... |- |100 |
| ... шығын , мың тг. | | | |
|5 ... ... ... |158 |50 |
| |мың тг. | | | |
|6 ... шөп ... ... |180 |- |100 |
| ... мың тг. | | | |
|7 ... ... мың тг. |2040 |1138 |9 |
|8 ... өнімділігі, ц/га |25 |40 |62,5 |
|9 ... ... ... мың |75 |120 |62,5 |
| ... | | | ... |Өнімнің табысы, мың тг. |3750 |6000 |62,5 ... ... ... ... |750 |1200 |62,5 |
| ... ... мың тг. | | | ... ... таза ... мың |1290 |3662 |35,2 |
| |тг. | | | ... ... ... | |4500 | |
| ... ... мың тг. | | | ... ... суару | |1 | |
| ... өтеу ... | | | |
| |жыл | | | ... – [17] ... ... ... жылы ... дақылдарды 1,8 млн. га алқапта, мақта -148 мың га,
көкөніс және бақша ... ... – 393 мың га, ... дақылдар –3,0
млн.га жерге орналастыру жоспарланып отыр.
Майлы дақылдардың, қант қызылшасының, көкөніс және ... ... ... 2012-2016 жылдарға арналған ауыл
шаруашылығы ... егіс ... ... ... ЖАО, АШМ,
ҚазАгро және КАИ арасында қойылған ... ... ... картоп пен азықтық дақылдардың аумақтары меморандумның индикативті
көрсеткіштерінен төмен.
«ҚазАгро» ... ... жылы АӨК ... ... үшін
60 млрд. теңге бюджеттік несие бөліну жоспарланып отыр. Сондай-ақ, аталмыш
мақсаттарға мемлекеттік қорға астықты ... алу үшін ... ... корпорациясы» ҰҚ» АҚ бөлінген 13,7 млрд. теңге бюджеттік ... жылы ... ... саласын субсидиялауға 31,4 млдр.
теңге бағытталу жоспарланған.
Республиканың ауыл шаруашылық құрылымдары ... ... ... 2096,7 мың ... ... ... 2019,6 мың тонна дәнді
дақылдардың тұқымы бар. Ақтөбе, ... ... ... ... ... ... ... тапшылығы Азық-түлік корпорациясының
мемлекеттік тұқым ресурсынан толтырылу жоспарлануда.
ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі ... ... ... егіс ... ... дизель отынына қажеттілік шамамен 360
мың тоннаны құрады. Мұнай өңдеу зауыттарында (МӨЗ) ... ... ... көлемі Мұнай және газ министрлігімен келісіліп,
субсидиялар зауыттарға берілу жүйесі қарастрылды.
ҚР ... ... ... ... ... ... ... жылы мақта дақылының бір гектарына берілетін субсидияның көлемі 7
мыңнан 9 мың теңгеге артты. Ал, жаңа және ... ... ... әр ... 24 мың ... ... Ағын су ... шешуде, Шардара су ... ... ... ... арна ... егістікке су жеткізу жұмыстары жүргізілді.
Республикалық бюджеттен осы мақсатқа бөлінген 9,5 миллиард теңге
бөлінді. Қалған 4 миллиард теңге ... ... ... жылы ... су ... Бұл арна ... ... суармалы жердің тең
жартысын қамтитын болады. Сондай-ақ, егістіктің тұздануын ... ... ... ... ... 218 тік ... жөндеу жұмыстары қолға алынды
[22].
2012 жылы Дүниежүзілік Даму банкінің қолдауымен ... ... ... соң тік ... ... ... алынып, бюджет қаржысы
есебінен жұмыс істейтін болды. Бұл жердің ... ... ... әртараптандыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ағын суды ... және оны ... ... үшін ... ... ... орнатылу қолға алынды
ОҚО аумағында орналасқан арнайы мақта ҒЗИ-ны соңғы ... ... 9 ... ... шығарып, оның үшеуіне патент алды.
Қазір шаруалар ... ... ... ... ... ... көз ... бірақ элиталы тұқым
шаруашылықтарының аздығына байланысты оны көбейтуде қиындықтар туындауда-
деді «Қазақ ... ... ... ... ... ... ғылми тұрғыдан үлкен әсері бар, сондықтан да мемлекет
тарапынан тұқым шаруашылықтарына ... ... ... ... ... жылдарда элиталы тұқым шаруашылықтарына қолдау көрсету,
тек ет өнімдерін ұсынуға бағытталған ... ұсақ ... ... ... ... ... сөзсіз. Себебі көптеген қожалықтардың
көксегені максималды пайда болғандықтан көптеген зерттеулер нәтижесінде тек
элиталы тұқым ... ... ... ... ... ... өндірістік инфрақұрылымын дамытудағы кәсіпорынның экономикалық
қызметі
Инфрақұрылымға енетін салалар өндіріс үрдісіне бірдей әсер етпейді
және ... ... ... ... ... орын ... ... байланысты
негізгі белгілері бойынша инфрақұрылым салаларының жіктелуінің тәжірибелік
маңызы зор. Инфрақұрылымының жіктелуі қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... орнын анықтауға мүмкіндік береді.
Ол ... ... ... ... және ... өндіріс пен
қызмет етуші салалар арасындағы оңтайлы үйлесімділікті қалыптастырады.
Инфрақұрылым элементтерінің көпжоспарлы сипатын ескере отырып, ... ... ... жіктеу мүмкін емес. ... ... ... элементтерін келесі төрт белгісі бойынша жіктеуге
болады :
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... бойынша;
іс-әрекет етуі бойынша.
Агроөнеркәсіптік кешен инфрақұрылымын өндіріс үрдісіне ... ... екі ... ... ... және әлеуметтік.
Аймақтық белгісі бойынша төмендегідей бөлінеді:
инфрақұрылымның халықшаруашылық салалары;
аймақты салалар;
нақты кәсіпорындағы жергілікті өндірістік салалар.
Халықшаруашылық ... ... ... шаруашылығының тиімді
қызмет етуін қамтамасыз ететін салалар мен ... ... Оған ... ... ... бірыңғай көлік жүйесі, бірыңғай байланыс
жүйесі және т.б. жатады. Олар халық ... ... ... ... қалыпты пошта-телеграфтық және көліктік
байланыстарды қамтамасыз етуге бағытталған.
Аймақтық инфрақұрылым жеке ... ... ... ... ... ... Біздің
мысалымызда, Орталық экономикалық аудан ... ... ... ауыл ... ... ... ... өндірістік инфрақұрылым жеке кәсіпорындардың іс-
әрекеттерін қамтамасыз ететін элементтер мен ... ... ... ... машиналар мен құрал-жабдықтарды жөндеу
және ... ... ... ... энергетикалық, қоймалық,
мұздатқыш шаруашылықтар, ішкі шаруашылық және шаруашылықаралық жолдар
құрылысы бойынша ... және т.б. ... ... ... ... салааралық және
ішкісалалық болып бөлінеді. Салааралық инфрақұрылым халық шаруашылығының
көптеген ... ... ... ең ... ... ... жабдықтау,
байланыс. Ішкісалалық инфрақұрылым нақты саланың ... ... ... көкөніс шаруашылығының дамуы ауыл шаруашылығы
сияқты тұқым шаруашылығына, ғылыми тұжырымдаларға, жөндеу мен ... ... ... ... АӨК ... ... шаруашылығында өндірістік ішкісалалық ... ... ... ... орын ... ... қызмет көрсету
қажеттілігі салаларда өндірісті мамандандыру мен ... ... ... Мал шаруашылығында өндірістік ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ете отырып, өндірістің экономикалық тиімділігін
көтеру болып табылады.
Агроөнеркәсіптік кешеніндегі инфрақұрылым іс-әрекет етуі ... ... ... ... тікелей ауыл шаруашылығына қызмет ететін ... ... ... тұтынушыға жеткізуді қамтамасыз ететін салалар. Бірінші
салаға машиналарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ұйымдары,
агрономиялық, ветеринарлық, ақпараттық қызмет ... ... ... мен ... ... ... салаға өнімдерді дайындау, тасымалдау және сақтау ... ... ... ... қалыпты жұмыс істеуі өндірістік
таралар, басқа да буып-түю материалдарының қажетті мөлшерінің ... ... ... 2009-2011 жылдарға арналған облыстың
даму бағдарламасы ... ... ... қаражат салу аймақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін тез және іс жүзіндегі әсер ... ... ... ... ... ... ... және өнімді арттыру
көзделген. Яғни суды, шығындарды көп ... ... ... ... ... және оларды облыстағы шаруашылықтардың жағдайларына
қарай, барынша тиімді егін түрлерімен алмастыру ... ... жылы ... түсімі өткен жылғы 295 мың тоннаға қарағанда, 453
мың тоннаны құрады. Бақша ... ... ... мал ... ... ... - ... жылғы 420 мың тоннаға қарағанда 575 мың
тонна, жеміс-жидектер 20 мың тоннаға қарағанда 31 мың тонна, ... - 10 ... ... 29 мың ... ... дақылдары - 435 мың тоннаға қарағанда
507 мың тонна көлемін құрады.
2011-2012 жылы ұсақ фермерлер 5 ... ... ... ... егу ... ... ... алынды. Ұсақ фермерлік шаруашылықтарды
үлкен шаруашалықтарға біріктіру жұмыстары жүргізілуде. Алдағы үш ... ... - ұсақ ... ... және тауарлық өндірісті
құру бар, яғни ауыл шаруашылығындағы ... ... ... дамыту.
Бір мезгілде, заманауи агротехникалық тәсілдер - тамшылатып ... ... ... ... ... 1 мың гектардан 2 мың
гектарға дейін арттыру ... ... ... бұл ... ... алаңдарын кеңейту бойынша жұмыстар оңтайлы ... жылы 36 ... ал 2012 жылы ... ... ... ... гектарды құрады.
Сондай-ақ ОҚО-да тұрғындарды жыл бойы көкөністермен ... ... ... 15 646 тонна болатын 11 көкөністер сақтау қоймасын
пайдалануға берілді.
Оңтүстік Қазақстан облысы мал ... ... ... ... ... мен ... 16 мал ... алаңдарын және 4
тауарлы-сүт фермасын құру ... Екі мал ... ... ... тағы 16 жоба «Максимум» облыстық инвестициялық
орталығының қарауына тапсырылып, 4 тауарлы-сүт фермасы пайдалануға берілді:
олардың ... ... ... және ... ... ... ауданында.
Сонымен қатар, облыс көлемінде 10 - ет өңдеу, 22 - сүт ... ... ... өңдеу кәсіпорындары бар.
2011 жылы Сырдария өзеніндегі Көксарай су тоспасы құрылысы толық
аяқталды.
Қазақстан Үкіметінің ... ... ... ... ... жаңа ашылған АӨК-дерде ауыл тұрғындарын ... ... ... ... ... ... оңтүстік өңірде, ауыл шаруашылығында
еңбек ететін шаруашалардың бұрынғыдай жұмыспен ... бір ... ... ... ... инфрақұрылымында қызмет көрсету ... ... ... Өсірген өнімді тек өсірумен шектелмей, оны тереңдетіп өңдеу,
лизингке жаңа техника ... алу және ұсақ ... ... ... ... ... пайызы артты.
Облыста 2012 жылғы қазанның 1-іне дейін жалпы сомасы 9 млрд. ... ... ... ... ... 775 жаңа ... орындары
құрылды. Жаңа жобалардың қатарында Шымкенттегі «Мақта-мата жіптерін иіру
өндірісін кеңейту» ... ... ... ... - ... 10 200 ... ... иіру жұмыстарды жүргізу.
Ордабасы ауданында қуаттылығы ... 2 ... ет ... ... іске ... ... ... батареяларын шығару
жолға қойылған. Жобаның құны 3 млрд. 750 млн. теңге. Жылына 1,5 млн. ... ... ... ... ... ірі өндірістік жобаны іске асырды. Бұл -
тәулігіне 240 тонна ұн тартатын заманауи ұн ... ... ... 40 млн. дана ... шығаратын жаңа кірпіш зауыты салынды.
Арыста ірі инвестициялық жоба ... ... ... суару негізінде көкөністер мен жемістерді өсіріліп,
2012 жылы өнім ... ... мың га оның 700 га ... ... ... ... ... 600 тонна қызанақ өңдеу зауыты іске қосылып,
жалпы жоба құны - 1 ... 200 млн. ... 90 адам ... ... ... ауданында қуатты жылына 25 мың тонна бұйым шығаратын
жаңа заманауи макарон фабрикасы іске қосылды.
2013 жылы 2,3 мың жаңа ... ... ... ... ... жоба іске қосылатын болады. Бұлар - Түркістанда - тазартылған
мақтадан медициналық, косметикалық және ... ... ... зауытының өндірісін кеңейту, қуаттылығын арттыру, жағармай
материалдарын ... ... ... кернеулі майлы трансформаторлар
зауыты, Шымкентте - керамикалық-граниттік тақталар, Мақтааралда - сұрыптық
мақта тұқымдыры ... ... ... ... ... ... ... жіп иіру,
гигроскопты мақта, мақта ... және ... және даяр мата ... ... ... ... агроөндірістік кешендер ауыл шаруашылық
ұйымдар ... ... ... мен ... өңдеу бойынша құрылуда.
Кеңес Үкіметі кезінде барлық бұрынғы Кеңестер Одағына мүше ... ... ... бойынша жасалды. Ал 1991 жылдан
бастап, олардың қайта жекешеленіп құрылуы және экономикалық ... ... ... ... Қазақстандағы АӨК-дерде жекеменшік түрге айналғанда,
көптеген қиындықтарға тап болды. Олардың алдында шешілмеген көп ... ... ... ... ... құрылымның
әлсіздігі және негізгі қорларды ұстап тұруға ... ... ... ... мен ұзақ ... ... көп ... АӨК-дердің
жұмысын тежеді.
1991 жылы дағдарыс кезінде АӨК-дер тығырықтан шығу үшін, ... ... бас ... ... ... шешу және
жекеменшік иеленген иегерлер ... ... ... ... ... ... болды.
Ағымдағы жылдың ауа райы ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... ... ұсыныстар
беріліп, оны қаржыландыру облыстық бюджетте бекітілді.
Оңтүстік Қазақстан облысының 2011 жылғы күзгі-қысқы агротехникалық
жұмыстары ауа райының ... ... өз ... ... ... жағдайларға байланысты ағымдағы 2012 жылы мақта дақылы
егістігінде жүргізілетін агротехникалық іс-шаралар ... ... ... ... ... қысқы, көктемгі егісалды және егіс
жұмыстарын көктем ... ... ... ... ... тура ... мақта шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының ғалымдары облыс бойынша
барша шаруа қожалықтарына қалыптасқан жағдайды ескере отырып, төмендегідей
агротехникалық іс-шараларды ... ... өз ... сай ... ... ... оның ... 35-40 сантиметр болғанда яғни,
жерді, әсіресе, екі ярусты түренмен жырту ... қол ... ... етіп ... танаптарда қозапая айдалған жердің топырағының
астында толық қалады, осының әсерінен көктемде арамшөптердің саны ... ... мол ... ұзақ ... жер қыртысындағы қара шірінді
қабаттарының құрылымы дұрыс түзіледі, қозаның зиянкестері мен ... ... ... Жер жыртуды топырақтың шектен тыс ылғалдылығы жағдайында
жүргізуге тиым салынады, себебі бұл кезеңде ауыр ... жер ... ... ... кері әсер ... Мұндай топырақтарда
мақта өскіндері алынғанмен, вегетация мерзімінде дақылдың өсуі, өнім топтау
кезеңдері баяу жүреді.
Ұйымдастыру тұрғысында сүдігер жыртудың ... оның ... ... ... ... тұқым себуді ең қолайлы агротехникалық
мерзімде өткізуді қамтамасыз ететіндігі жатады.
2013 жылы көктемде сор ... әр ... ... су ... ... ... асырмау жоспарлауда. Сондай-ақ сор шаю танаптарында суды
ұзақ мерзімге ұстап тұрудың ... жоқ. Ал ... суды ... ... ... ... жер асты суы деңгейінің бірден көтерілуіне алып келіп,
онсыз да уақытынан кешеуілдеп келе жатқан агротехникалық ... ... ... ... ... жылы сор шаюды бұл іс-шара ... 7-10 күн ... ... ... ұсынылады.
Ордабасы, Түркістан аудандарында көктем мерзімінде топыраққа ыза
суы арқылы ылғал беру үшін гектарына 800-1200 ... метр ... ... бұл іс-шара наурыздың 5-жұлдызынан бастап ... ... ... ... ... сақтау, топырағы сортаңданбаған орталық
аймақтарда егін егер алдында ... ... ... ... ... және ... тұқымдарының өнуіне дем береді.
Арнайы ғылымға негізделген өңдеулерде арамшөптер ... ... ... таза ... ... егін егер алдында ылғал жинау үшін суару
анағұрлым ... Бұл ... ... егер ... ... ... мол ... уақыт және су аз қажет болады, біркелкі ... ... ... туындайды.
2013 жылы сүдігерді ерте көктемде мүмкіндігінше тез тырмалап,
жұмысты өте ... ... 3-5 ... ... қажет.
Көктемгі егісалды өңдеу іс-шарасы ретінде ... ... ... келе ... ... топырақтың тракторлар мен агрегаттардың көп
жүріп өтуінен шектен тыс тапталуының алдын алатын ... ... ... ... Бұл технология негізінде көктемгі егістен ... ... ... ... ... алқаппен бір реттік
жүріп өту кезеңінде ... Бұл ... ... алдыңғы топырақ
өңдеуге кететін жанар-жағар май шығындары 20%, ал топырақты өңдеуге кететін
қаржылай ... 15-20% ... Және ... жылы ... ең ... топырақты егісалды өңдеуде ... ... ... ... ... ... өту санын қысқарту
топырақтың көлемді салмағын 1,25 г/см3 көрсеткішке дейін төмендетеді, ол ... ерте ... алып ... ... оң әсерін тигізеді[24].
Өндіріске ұсынылып отырған ерте пісетін М-4005 және М-4007 мақта
сорттары құнарлы сұр ... ... ... ... 110-115 ... тура келген жағдайда өзінің әлеуетті ... ... ... Өнімділігі төмен, сортаңданған және құмдауыт топырақтар-да
орналасу ... 1 ... 10-15 мың ... ... ... ... ... сорты қозасының биіктігі - 123-127 см. ... ... - 110-117 күн. ... шалдығуы С-47-27 сортымен
салыстырғанда 35,0-38,0% ... ... орта ... гектарына - 38,0-
39,0 ц. Ал Мақтарал-4007 сорты қозасының биіктігі - 120-135 см. ... ... - 117-120 күн. ... ... С-47-27 ... ... төмен. Өнімділігі орта есеппен гектарына - 40,1-
41,0 ц. Екі сорт та ерте ... ... ... ... ... жүргендей, тұқымдық шитті себер алдында бұлай
қыздыру оның өніп шығу қабілетін 6-10 ... ... жас ... ... мерзімінен 1-2 күн бұрын бой көрсетеді. Мақтаның ... 2-3 ... ... және ... 5-7 пайызға артады.
2011 жылғы қалыптасқан ауа райы ... ... ... мен ... ... ... іс-шараларды жүргізу
ұсынылады: терең жер жырту, сор шаю, ... ... ... жою
мақсатында телім аралықтары мен арық-атыздардың жағаларын арамшөптерден
тазарту, қозаның өсіп-жетілу ... ауру ... ... ... ... ... арттыру мақсатында алқапты минералды
тыңайтқыштармен ерте қоректендіру.
2011 жылы 324 мың ... ... ал 2010 жылы 224 мың ... ... ... мол өнімді болуы мен ерте ... ... ... ... инновациялық технологиялардың қолданысқа
енгізілуінің нәтижесінде қол жеткізілді. Мақта танаптарын тамшылатып ... ... ... де өз пайдасын берді.
2011 мақта өнімділігі әр гектардан 20 центнерді ал 2010 жылы ... ... жылы ОҚО ... ... терімі 270 мың тоннаны құрап, ол
2008 жылға қарағанда 47 мың тоннаға кеміген. Мақта талшықтарынжылы ... ... 19 ... айналысады.
Қазіргі таңда Қазақстанда өндірілетін жалпы мақта талшықтары
(98%) экспортқа шығарылады. Ал қалған 2% ... АҚ, ... ... ... ... мата комбинаты және т.б. мақтаны жергілікті
фабрикалар өндірісте қолданады.
ОҚО-ндағы шитті-мақтаны өңдейтін ... ... ... ... ... фабрикалардың шикізаттық ресурстарына Қытай
мен Ресей ... ... ... өндірушілердің өнімін қолдануға жол
ашады. 200-2013 ... ... ... ... елімізде өңдеу өз жемісін
берді, жергілікті мақта өңдеутін аймақтарда 15 ... жуық жаңа ... ... өңірдегі жұмыстық мәселелері шешілуде.  
  ОҚО-да ... ... ... ... ... ... жаңа ... ашылып: «Нимэкс» корпорациясы – мақта
холдингінің мақта өңдеу зауытының қуаттылығы жылына 60 мың ... ... ... жылы ... жобалар жүзеге асты:
1. «Энергия» ЖШС 5,2 млн. доллар қарастырып, банктік несие көлемі
4,5 млн. доллар құрап, ... ... ... жіп ... ... ... экспортқа шығарылды .
2. Жалпы жіп өндірісінің экспортқа шығаруға арналған ... ... ... ... ЖШС 5,3 млн. доллар
қарастырып, банктік несиелеу көлемі 4,5 млн. ... ... ... ЖШС 2 млн. ... қаражат қарастырып, банктен алған
несие көлемі 1,5 млн. ... ... ... ... жіп ... және оның ... экспортқа шығару жұмыстарын жүргізуде.
4. Мақта өнімдерін сатып алу және экспортқа шығару үшін ... 5,4 млн. ... ... ... ал ... несиелеу көлемі 4,5 млн.
АҚШ долларын құрады.
Қазақстандық «Мырзакент» мақта компаниясы мен «Русский ... ... (ең ірі орыс ... ... «Қазақ-Орыс тоқыма Альянсы»
біріккен кәсіпорын болып құрылды. Бұл жаңа өндірістің жобалық қуаты жылына
15 млн. шаршы метр мата ... ... ... ... ... жалпы сома 30 млн. долларды құрайды. «Казақ-Орыс тоқыма Альянсы»
компаниясы ... ... ... ... ... тек соңғы
сатыдағы өңдеуді ғана Ресейдің еншісіне қалдыруда. Қос бірлестік ... ... ... ... шикізатының 14 пайызын өңдеуге
қол жеткізбекші.
«Ютэкс» ЖШС мақта өңдеу кәсіпорнының жылдық қуаты 6 мың тонна мақта-
қағаз көлемінде, ... ... ... ... ... ... құны 19,3
млн. долларды құрады, «Меланж» АҚ кәсіпорны да мақта-тоқыма кластерінде өз
жұмысын бастады.
Мақта ... ... ... ... ... ... құру ... маркетингтік – сараптамалық зерттеулер» АҚ аймақты
дамытуға бағытталған жобаға ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізіліп,
кластерлік тізбекте дамытудың өзегі, еркін экономикалық аймақ құрудың,
экономикалық, ... ... ... ... АА-тың Оңтүстік
Қазақстан облысында ашылуы ғылыми тұрғыдан ... ... ... негіз салынды.
Қазақстандағы жеңіл өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... 7 түрі мен оның 21
ішкі ... ... ... ... ... ... ... пен жіпті
бояу, ағарту, бояу, әрлеу және маталарды бөлу, тоқымалық сүлгілер және т.б.
бұл ... ... ... ... технологиялық мүмкіндіктерін
көрсетті. ҚР жеңіл ... ... ... және ... дамуының
деңгейін көрсетеді.
Қазақстанның басқа жерлердегі тоқыма өндірісінің олқылықтарын,
оңтүстік өңірінде тоқыма кластерін дамытып, ... ... ... құру ... қол жеткізуге болатындығы дәлелденді.
Цикл бойынша ҚР және ОҚО шитті-мақтаны өңдейтін өндіріс ошақтарының
сараптама сәйкес үлестің ... ... 330 ... мақтадан 100 тонна мақта талшығы алынады;
- 100 мақта талшығынан 90 ... ... жіп ... 90 тонна кардалық жіптен 600 мың квадрат метр мата дайындалады;
- 600 мың квадрат метр ... 170 мың ... ... ... ... ... кластерін құрудың үш кезеңі анықталды.
Кластердің жұмысының дамуы, мақта өнімінің ... ... ... ... ... мән ... қажет.
2.3 Өндірістік инфрақұрылым құрамына кіретін кәсіпорындардың өзара және
тауар өндірушілерімен арақатынасының түрлері
Қазақстан ... ауыл ... ... ... процесінде өндірілетін өнімнің нақтылы қозғалысы
сан мыңдаған шаруашылық ... ... ... ... ... кешендердің, халық шаруашылығының әр
түрді кәсіпорындарында экономикалық байланыстар ... ... ... асады. Нарықтық экономикада халық үшін, өнімнің қозғалысы маңызды
қызмет ... ... ... ... өндірістің табиғатына,
экономикалық, әлеуметтік жағдайына байланысты.
Нарықта ұдайы өндірістің ... ... ... нәтижесі мен
тиімділігіне айтарлықтай ықпал етеді.
Нарықтық модельге ... ... ... ... ... ... жеке ... мен өндірушілер нарық арқылы өзара іс-
әрекет жасап, экономикадағы ... үш ... ... ... ... нені,
қалай және кiмгe өндірулі (жүзеге асыру қажеттілігіне негізделеді.
Ауыл шаруашылығында нені өңдіру керек және оның ... ... ... ... ... кез ... тауарды таңдау
арқылы өз дегенін жүргізеді. Erep сатып ... ... ... ... ... ... онда ол ... баға өседі. Мұндай механизмнің қалыптасуы
экономикалық тәртіпке шақырып, бірақ ретсіздікке анархияға жол ... ... ... іс ... ... сипат алып: тауарға
сұраныс өссе, баға көтеріледі және тауар ... ... ... ... кері ... ... әбден мүмкін.
Қалай өндіру сұрағы тауар өндірушінің ... ... баға ... ... ... ... алу үшін ... бір ғана жолы — ... әрі ... ... ... ... ... өндіруші, өндірісте ҒТП-ның жетістіктері мен
инновациялық ... ... ... ... ... ұйымдастырған,
ресурстар мен шикізатды үнемдеген, адам капиталына білгір мамандары бар
тауар өндірушілер болады. ... ... ... ... баға мен ... ... ... өнімді шығаруға өндірісті
барынша итермелейді.
Экономиканың кімге өндіру сұрағына сұраныс мен ... ... ... тұтынушының саны мен құрылымы,
оның табыс деңгейі және т.б. нараметрлер арқылы анықталады.
Нарық күрделі экономикалық категория бола тұра ... өзі ... Ол ... және ... әлеуметтік-экономикалық жағдайда өмір сүреді
және көптеген факторларға ... ... ... сан ... ... ... шаруашылық субьектілерінін қойылатын экономикалық
жауапкершілікке сай болып, тәуелсіз әрі өз-өзінше ... ... ... мен ... ... ... (аз дегенде 5-7
бәсекелестердің болуы);
в) белгісіз нарыққа өнім шығару;
г) өнімге бағаны ... қою ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін кәсіпорындардың өзара және
тауар өндірушілерімен арақатынасының түрлері ... ... ... ... Ауыл ... ... кешендерде тауар
өндірушілердің өзара ара қатынасы Қазақстан республикасының заңдарымен
ерекшеленеді. ... ... ... ... ... жағдайы
жайлы жедел объективті ақпарат береді.
Еліміздегі нарық ... ... ... ол ... ... ... әр ... функцияландық жүйелер тобынан тұрып, өндіруші мен
тұтынушы арасындағы шаруашылық байланыстарын құрайды. Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... .
Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің әлемге ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінің
барлық салаларың, оның ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасы қолға алынып, ол ойдағыдай жүзеге асты.
Қазақстанда ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарынан ... ... ... ... ... бұл ... ... ауыл шаруашылығы саласындағы тауар
өндірушілердің өнімдерінің көлемін ұлғайтуға ... әсер ... ... агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты
дамытудың 2006-2010 жылдарға ... ... ... мына ... ... ... ... асты.
- 2011-2015 жылдарға Қазақстанда агроөнеркәсіптік ... ... ... мына ... ... ... ... инновациялық-индустрияландыру. Әлемдегі бәсекеге
қабілетті тауарларды өндіру үшін, озық технологиялармен қамтамасыз ету
арқылы ... ... ... ... ... ... шетелдік озық
тәжірибелерінің отандық АӨК сәйкес келетін модельдерін алу және отандық АӨК-
ге бейімдеу.
- ... ... мен ... ... ... ... кластерлерлерді қалыптастыру мен дамыту арқылы агроөнеркәсіптік
кешеннің отандық үлгісін қалыптастырып, ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ... әрі ... ... ... ... бұл сектордың тұрақтану мен
жарақтандануындағы ... ... ... ... ... қамтылған халықтың жалпы санының
40%-ын шоғырландырылды.
2. Ауыл ... ... ... ... ... ... неғұрлым азырақ ұшырайды, ... ... ... ... тікелей байланысты..
3. Агроөнеркәсіптік кешен елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
ету жөніндегі міндеттерін шешіп, осы ... ... ... ... ... экспорт нарығына Кеден Одағына мүше ... ... ... ... ету үшін ... ... салыстырмалы
артықшылықтарға ие болып табылады.
Агроөнеркәсіп секторындағы өндірісті қолдау мен көлемін кеңейту
экономикалық белсенділіктің және ... ... ... ... орта мерзімде – экспортты әртараптандыру мен ... ... ... ... ... ... кешенді дамытуға 2009-
2011 жылдарға 350 млрд. теңгені құрайды.
Агроөнеркәсіптік кешенді ... ... ... ... ... АҚШ доллар көлемінде қаржы бөлінді.
Бұл қаржылар ауыл ... ... ... жандандыруға
бағытталуы қажет, жергілікті ... ... ... ... өндірісті ашуға, жұмыстарын жүргізуге негізделген.
Агроөнеркәсіптік өндірістің соңғы нәтижелері тек ... ... ... әсер ... өндірісінің жөндеу - техникалық қызметтерге,
материалдық –техникалық ... ... ... пен ... ... ... ... етуде негізгі кәсіпорындар арасында тауар арқылы бір-бірімен
байланысты түзеді.
Материалдық өндірістің инфрақұрылымының ... ... ... ... ... біздің магистрлік жұмысымызда
ауыл шаруашылығында қызмет көрсету салаларының өнім ... мен ... ... жүйеде бір тізбекте орналасқан кәсіпорындардың
арақатынасы арқылы түсініктеме ... ... ... дамытудағы шаруашылық инфрақұрылымның маңызы
аса зор, ... ... ... ... ... шаруа
қожалықтарының мақта өсіруінен бастап өнімнің өңделуі оның мақта талшығына
айналып, оны ары қарай ... ... жіп және мата ... ... ... ... тығыз қатынаста.
Шаруашылық инфрақұрылымның - агроөнеркәсіп кешенінің негізін құрайды.
Өнеркәсіп пен ауыл ... ... ... ... дамып келеді.
Осындай қажеттілік негізгі өндірістен қызмет көрсетуші сала дамыту
үлкен роль ... ... ... ... ұсақ ... ... кәсіпорындарды бір-біріне жақын орналастыру, ... ... ... жүргізіледі.
Инфрақұрылымдарды негізгі салалармен салыстырғанда өздеріне ... ... ... аса ерекше функциясының ... ... ... ... ... ... ... орналасуы, шаруа қожалықтарында техникалық сервисті ұйымдастыру болып
табылады.
Агроөнеркәсіп кешенінің инфрақұрылымының құрамы өндірістік және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... дамыту
үшін мына төмендегі жүйелер қызмет атқарады:
- жөндеу жұмыстарымем қамтамасыз ету ;
- техника ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуші орындар (агрохимиялық,
органикалық өңдеу жұмыстары)
- тоңазытқыш, элеватор, қойма және ... ... - ... және жол ... ... ... қамтамасыз ету
- ауылшаруашылық саласына тиісті құрылыс жүйесі, т.б.
-мақта ... үшін ... ... ... жоғарыда көрсетілген инфрақұрылым жүйелерінің көпшілігін атап айтқанда,
өндірістің процестегі өнімділікке әсер етеді.
Инфрақұрылымға кіретін ... ... ... ... ... элементтерінің көп жоспарлы сипатын ... ... ... өнім ... ... ... ... процестерге әсер ету дәрежесіне қарай;
- аймақтық;
- салалық;
- функционалды сипатына ... ... ... ... ... көрсететін сфера.
2. Дайын өнімді тұтынушыға дейін жеткізуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... және техникалық
қызмет көрету, себеі кез келген өндірістің ... ... ... ... ... аса маңызды.
Екінші сфера өнімді дайындайтын, тасымалдайтын және сақтайтын
ұйымдардан, яғни ... ... ... ... мен ... ... тұтынушыға жеткізу арқылы жүзеге асады.
АӨК өндірістік инфрақұрылымның құрамында өндіріс құралдарының жақсы
жұмыс атқаруын ... ... ... ... көптеген факторлар әсер
тигізеді. Солардың ішінде өндірістік техниканы ... ... ... ... ауыл ... ... бойынша
инновацияны қолдану арқылы әлемдік деңгейде, қазақстанда шығарылған деген
атаумен ... құны ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі қолданылатын технологиялар,
өндірістің мамандандырылуы мен концентрациялау деңгейі ерекше
Ауыл шаруашылығының өндірістік инфрақұрылым объектілерінің біздің
мысалымызда ... ... ... ... ... мен баж ... босату және т.б. ... ... ауыл ... ... ... арқылы ОҚО-да мақта
дақылын өсіруден бастап, ... ... ... ... ... әрі ... ... өнімдерді шығарудағы барлық өндірістік операцияларды
қамтып, кәсіпорындар өзара әрекетке ... ... ... ... өнімдерін өндіріу бір-бірімен тығыз байланысты.
Ірі мал ұстайтын қораларды енгізу 1991 ... 1996 ... ... ... ... ... ... мал басының 1991 жылғы санына әлі жете
алмай келеміз.
Қазақтың ата кәсібі мал өсіру ... ... ... ... несие беру арқылы жүзеге асуда 2003-2005 жылы ауыл ... ... ол ... ... ... ... өндірістерді, өңдеу дайын
өнімді ұсынудағы қызметтер, әлеуметтік ... ... ... ... ... шаруашылығының техникалық қызмет көрсететін және
механизацияланған ... ... ... ... ... техникаларды лизингке беру іс-шаралары «КазАгроҚаржы»АҚ лизинг
негізінде 2012 жылы 450 млн. теңге көлемінде қаржы ... 148 дана ... ... ... инфрақұрылымның экономикалық тиімділігін ... ... ... ... ... табуы, өндірістердің
шаруашылықтарға жақын орналасуы болып табылады.
Өндірістік инфрақұрылым ... ... өте ... ... ... ... шығындарын жауып, пайда табу, қызмет
көрсету арналған жаңа ... мен ... ... арттыру.
Агроөнеркәсіп кешенінің өндірістік инфрақұрылымның ... ... ... ... қазіргі және болашақтағы дамуы тек
заманауи технологиялардың негізінде және негізгі өндіріске қызмет ететін
инфрақұрылым салалары ... ... ... ... ... кәсіпорындардың жаңғыртылуы және сапа стандартына сәйкес ... ... ... ресурстарын-ең алдымен
ауыл шаруашылығының барлық салаларыны дамуына оң ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының материалық-техникалық базаның
қалыптастуымен тікелей байланысты.
Энергетикалық ресурстарын ... ... және ... ... ... ... 2012 жылғы Н.Назарбаевтың
халыққа ... ... ... ... энергияға балама
энергияларды табу, яғни энергияның табиғи көздерінен желден, күн ... ... ... ... уақытта ОҚО-нда жел энергиясын қолдануды
қолға алынуда. Облыстағы Алғабас, Түркістан аудандарында жел ... ... ... үшін ... және ауыл шаруашылығында
МТС-тер облыстық деңгейді ... ... ж. ОҚО ... ... ... мақта кластерін
дамыту үшін, еркін экономикалық аймақ құрылды. ЕЭА арқылы шетелдік
инвестициялар мен жаңа ... ... ... ... ... ЭА өз ... толығымен 2012 жылы береді деп күтілуде.
Оңтүстік Қазақстанда мақта-тоқыма кластерінің ... ... ... дамыту туралы” заңның тезірек іске қажеттілігі туындады. Бұл құжат
шаруалар, ... және ... ... ... өзара қарым –
қатыныстарын өркениетті және заңды ... ... ... ... ... дамыту туралы” заңның 15 бабы бойынша, егерде ол
шитті-мақтаны тереңдетіп ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен
айналысуға тыйым ... ... ... ... оңтайландыру
мақсатында «Мақта келісім шарт корпорациясы» ... ... ... АҚ ... 10 ... ... ОҚО ... өндірісінің көлемі, мақта
танаптарын ұлғайту негізінде артты. 2007 жылы ОҚО 444 мың т., ал ... мың т. ... ... ... ... ... жаңа ... түрлері
өмірге келгеннен кейін, жеке мақта егетін шаруа қожалықтарына қомақты түрде
инвестиция тартуға шамалары келмеді, осы ... ... ... ... қаржылай қызмет көрсететін компаниялар пайда болды [44].
Мақта биржалық және валюта көзі болып табылатын ... ... ... да ... ... ... ... негізінде
белгіленеді. Әлемдік дағдарыстан кейін мақтаның бағасы төмендесе де
Қазақстан үшін мақта ... ... ... да ... ... ... 2001 жылы мақта талшығының бағасы 1 тонна үшін 950 доллар,
ал 2002 ж. 1000 ... 2007 ж. 1553 АҚШ ... ... ... ... мақта өнімінің экспортынан ҚҚС алынбайды.
Мақта бағасының механизмі ... ... және ... ... Жоспарлау жүйесін басқару әкімшілдік-әміршілдік
жүйеде ... ... ... Ал ... мен ... құрылғанда жоспарлау жүйесін басқару Жарғыда көрсетіледі. Ал
іс жүзінде әкімшілік басқару ... ... ол ... ... ... ... де ... [28, 68 б.].
Мақта нарығында жұмыс істейтін компаниялардың шитті ... ... ... 10% салық төлесе, мақта талшығын өңдейтін «Нимекс»
өңдеуші құрылымдардың салық мөлшері 30%. ... ... ... ... ... антимонополистік комитет шитті-мақта мен мақта
талшығының бағасын реттеумен айналыспайды.
Кластерлік жүйені ОҚО дамытуды ... ... ... жеңіл
өнеркәсіптік кәсіпорындар ашты. Бұл ... ... ... ... ... ... іргетасын салды,
ең соңғы технологиялармен жабдықталған және әлемдік нарыққа бәсекелестікке
қабілетті өнімдерін ұсына алатын «Ютекс» АҚ, ... ... ... ... ... БК ... тікелей мақта өңдеуші
кәсіпорындардың қатысумен ашылды. «Корпорация», ... ЖШС ... ... ... орналасқан жібек өңдеуші өндіріс ... және ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялары игеріліп, Қазақстандық мақта-мата
бренді қалыптастырып, жаңа өндіріске бейімделуде.
Мақта Келісім шарт ... ... ... ... ... ... Үкіметтің 2005 жылғы 858 қаулысына сәйкес мақта талшығыны
тереңдетіп өңдейтін өндіріс ашу ... ЕЭА ... ... ... ... 2007 ... 6 наурызында АҚ«ҰК» мен
«Азықтүліккорпорация» - ның 4 инвестициялық ... ... 2008 жылы ... асыл ... жетілдіру өндірісін ашуға
мемлекеттік бюджеттен 1 700,4 млн. теңге қарастырылды;
2. 2009 жылы мақта майын шығаратын кәсіпорынды ашу ... ... млн. ... ... 2010 ... Оңтүстік Қазақстан облысында машина техникалар жөндеу
станциясын салуға бөлінген қаржы 1 794 млн. теңгені ... ... жж. ... ... ... ... ашуға
бөлінетін сома 3 787 млн. теңге көлемінде.
Шитті-мақта өсіретін кәсіпорындар көбінде ... ... ... ... ... өткізеді. Бұл зауыттар мақта талшығымен
қоса, қосымша бірнеше қосымша дайын өнімдер шығарады. Мақта талшығын ... ... ... деңгейі өте төмен, ... ... ... - ... АҚШ, ... және ... мемлекеттеріне шығарылады.
Соңғы жылдары кәсіпкерлікті қолдау ҚР Үкіметі тарапынан ... ... ауыл ... ... ... мәселелер өте көп.
ОҚО облысының үлкен мәселесі қазіргі уақыттар электр қуатының тапшылығы,
жаз ... ... ... т.б. бар. Бірақ 2008 жылдан бастап, ҚР
Үкіметінің ... ... ... ... су ... ... ... су мәселесі шешіле ме деген үміт бар, ... ... ... суармалы жердің 60 га тамшылатып суару әдісімен егінге беріледі
және мақта өсіру қарқыны ... ... ... ... ... ... ... − Жетісай, Түркістанда жалпы құны 253,7 миллион
теңге құрайтын екі орталық ашылды.
Мақта ... ... ... үш ... – стратегиялық,
тактикалық және жеделге бөлінеді. Стратегиялық басқару деңгейі жалпы 10-15
жылға ұзақ ... ... ... ... тұрған мақсаттарға қарай
жоспарланып, ұйымдастырылады
Кесте 4 - Отандық мақта-тоқыма өндірісіндегі кәсіпорындар
| |экспортқа өнім ... ... ... ... |
| | ... кәсіпорындары |
|№ |атауы | ... ... ... |
|1 ... ЖШС ... ... ЖШС |мата, шұлық |
| | ... ... | | |
| | ... өндірісі | | |
|2 ... ... ... ... АҚ |жіп, мата |
| | ... және жіп | | |
|3 ... мақтасы»|мақта талшығы | ... ... |АҚ | | | |
|4 ... АҚ ... ... | | |
|5 ... ... талшығы, |«Мирас» АҚ |арнайы киім |
| ... |жіп | ... |
| | | | ... |
|6 ... АҚ |Жіп, мата | ... |
| | | | | |
| | | | | |
|7 ... МЗ |стаматологиялық |«Тұран» шаруа ... ... | ... ... ... |жіп, мата |
| | ... ... | | |
|9 ... ... ... ... | |жіп, мата |
| ... АҚ |жіп ... | | ... ... ЖШС ... ... |«Көкшетау» АҚ ... ... |
| | | | ... |
| | | | | ... АҚ ... талшығы |«Больчевичка» АҚ |мата |
| | | | | |
| | | | | ... ЖШС ... ... |жіп, мата |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... АҚ ... ... ... АҚ ... |
| | | | | |
| | | | | ... жол» ЖШС |жіп, мата | | ... АҚ |мата | | ... ЖШС |жіп, ... | | |
| | ... | | ... |жіп, ... | | |
| | ... | | ... |мата, қағаз | | |
| ... ЖШС | | | ... ЖШС ... ... | | |
| | |жіп | | ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігіне қарай,
бұл жұмыстардың маусымдылығы, ауа-райы, ... ... ... ... ... ... ... жүйенің бір саласы, осы
саланың жандануы ... ... ... ... ... қажет, яғни экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... мақтаны өсіріп, өндіруге
қатыстан саланың барлық ... ... ... ҒЗИ, ... ... ... ... еңбектерін ұйымдастыру.
Ескерту - автор құрастырған.
Сурет 4– Оңтүстік Қазақстан облысындағы мақта саласының өзара ... ... ... көтеруде, әрбір саланың, оның ішінде мақта
саласының бәсекелестігін артыруда, оның маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... болады да, мақта
саласы оның бір тармағы ретінде қарастырылады. Сондықтан саладағы барлық
қарым-қатынастарда мемлекеттік заңдармен ... ... ... ... ... болсақ онда қазіргі жағдайдағы басты
мақсат – адам факторы, ... ... ... дамып келе жатқан
компаниялардың басшылары оны жандандыру ... ... мен ... жету үшін ... маңыздылардың бірі деп санайды.
Мақта құрылымдарының жалпы өнімділігін артту үшін және жеке
меншік мақта-зауыттармен бәсекелес бола алатын «Мақта келісім-шарт» ... ... ... ... шитті-мақта сатып алудағы үлесіне
қарай келешекте ... ... ... ... ... деп ... ... зауыттар тек мақта талшығын қабылдап алумен шектеу
және қандай да бір ... ... ... тиым ... Негізінде іс жүзінде барлық мақта өңдейтін зауыттар жылдар бойы
осы саладағы бизнестің ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін болса, мақта ... ... әрі ... жүйені қалыптастыруға қатыса алмайды, сонымен қатар белгіленген
шектеулер ҚР-ның «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... Бұл ... 5 ... «мемлекет кәсіпкерлік қызметпен толық көлемде
және еркін жүргізуіне ... ... деп ... ... шектеу туралы көрсетілмеген [29].
«Мақта саласын дамыту туралы» заң барлық мақта өсірушілер мен мақта
өңдеушілердің құқықтарын қорғауға, қабылданған заң ... ... ... облыстағы осы салады жұмыс істейін ... ... ... ... ... ... мақта саласындағы өндірістерді әртараптандыру және
отандық өндірісті жандандыруды оңтайлы шешуде ... ... ... ... «Мирас» АҚ, «Восход»ЖШС арнайы
киім тігумен айналысады.
АЙМАҚТЫҚ АӨК ... ... ... ... ЖӘНЕ ... Аймақтық өндірістік инфрақұрылымның мақсаты мен басымдылықтарын
оптимизациялау
Инфрақұрылымға ... ... ... ... ... ... сәйкес орынға ие бола отырып, ... ... ... ... Агроөнеркәсіптік кешенінің инфрақұрылымы екі топқа бөлінеді:
өндірістік және әлеуметтік.
Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... ететін, ұзақ уақыт аралығында ... ... ... ... ... кіреді. Өндірістік инфрақұрылым
құрамына ауыл шаруашылық өндірісіне тікелей қызмет көрсететін салалар
кіреді: ... ... ... ... ... ... ... элеваторлық шаруашылықтар, коммуникация ... ... ... ... ... ... ... техникалық қызмет
көрсету станциясы, ғылыми-өндірістік зертханалар, ... ... ... ... ... арнайы қызмет көрсету бөлімшелері, яғни
өсімдіктерді қорғау, ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылымның мынадай өзгешеліктері бар:
өнімдердің заттай нысаны болмайды (әртүрлі қызмет түрі), ... ... ... және ... ... жоқ;
инфрақұрылымның қалыптасу тиімділігі одан тыс көрінеді, яғни қызмет
көрсету салаларында;
инфрақұрылымның даму ... ... ... ... ... көп объектілерінің оңтайлылығы мен жаңаруы өте төмен.
Ауыл шаруашылығын ... ... ... ету ... ... ... қатынастарға көшу кезеңінде ... ... ... ... ... ... ал кейбір түрлері тоқтап
қалды. Қазіргі кезде жалпы экономикалық тұрақтануға ... ... ... салаларының біраз жандануы байқалады.
Өндірістік инфрақұрылымдар экономикада өте тиімді. Оның тиімділігі соңғы
өнімнің сапасын жақсартуда, өнім ... ... ... еңбек шығындарының азаюынан көрінеді. ... ... ... ... ... инфрақұрылымның объектілерін,
қызмет мен бөлімшелерін құруға ... ... ... ... ... ... есептеледі:
Өи=Қа/ Мш ... - ... ... шығын өтемділігі, тг
Қа - ауылшаруашылығының соңғы өнімінің құны, тг
Мш - ... ... ... ... ... ... Ауыл ... өндірістік инфрақұрылым
Есептеулердің көрсетуінше ауыл ... ... ... ... ... шығындар 4-6 жыл аралығында
өтеледі.
Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының тиімді ... ... ... ... ... ... өндірісінде жұмысшыларға қажетті ... ... ... Бұл ... ... ... ... қызметтер орындайды.
Әлеуметтік инфрақұрылым өндіріс үрдісінде жұмысшылардың тиімді
қызмет етуі үшін қажетті ... ... ... ... ... бір бөлігі болып табылады.
Әлеуметтік инфрақұрылымның негізгі мақсаты - ауыл тұрғындарының
әлеуметтік-тұрмыстық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... олар өндірістік үрдістердің қалыпты дамуы үшін алғышарттарды
қамтамасыз етеді. ... ... ролі ... кадрлардың
қажеттілігін, еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Әлеуметтік инфрақұрылым бөлімшелері кәсіпорын жұмысшыларының,
олардың ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық әлеуметтік инфрақұрылым объектілеріне тұрмыстық-
коммуналды шаруашылық, ... және ... ... ... ... ... ... бөлімшелер, еңбекті қорғау қызметі,
спорттық-сауықтандыру орталықтары, көлік, қызмет көрсету, байланыс ... ... ... ... ... мен ... өндіріс
үрдісіндегі қатысы мен аймақтық орналасуына, қалыптасу көзі және ... ... екі ... ... ... ... ... шаруашылық
бөлімшелерінде орналасқан және өндіріс үрдісінде жұмысшылардың техникалық
қауіпсіздігін, демалысын, еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған кәсіпорын
қаржылары ... ... ... ... Бұл топқа бригададағы және
мал шаруашылық фермаларындағы тұрмыстық бөлімшелер, бөлімшелердегі қоғамдық
тамақтандыру орындары (буфет, ... ... ... ... ... объектілері (профилактория, дәрігер бөлмесі, оқу залы, және т.б.),
өртке қарсы қауіпсіздік пункттері жатады. Олар мал ... ... ... ... ... орналасады.
Екінші топты мемлекеттік ресурстар, арнайы ірі кәсіпорындар мен
агроөнеркәсіптік құрылымдар ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағатандыруға ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
инфрақұрылым объектілері құрайды. Оларға тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық,
тұрмыстық қызмет көрсету ... ... ... мекемелері, мектеп
және мектепке дейінгі мекемелер, мәдениет үйі және клубтар, ... ... ... ... бұл ... ауыл ... ... мен еңбек ету саласына қарамастан, ауылдық жердің барлық
тұрғындарына қызмет көрсетуге тиіс.
Нарықтық қатынасқа көшу жағдайында ауылдық мекемелерде ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
мектеп алды мекемелер және тағы ... ... ... ... зор.
Халықтың әлеуметтік инфрақұрылым қызметімен қамтамасыз етілуі
қоғамдық өндірістің экономикалық тиімділігіне ... әсер ... ... өмір ... мен дем алу жағдайын жақсарту, біліктілігін көтеру
еңбек өнімділігінің жоғарлауына әкеледі. Бірақ ... ... ... ... ... ... аударылмай келеді.
Ауылды әлеуметтік инфрақұрылым объектілерімен қамтамасыз ету
деңгейі, табыс мөлшері ауыл ... ... ... болуына әсер
етеді. Мұндай жағдайда ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... ... артады.
Ауыл шаруашылығы жұмысшыларына жақсы дамыған қызмет көрсету бөлімшелері
жұмыс уақытын дұрыс ... ... ... ... ... ... ретінде дамуға көңіл бөлуге мүмкіндік береді.
Әлемде мемлекеттердің территориялық және географиялық орналасуы
ал ... ... ауыл ... ... өсімдік шаруашылығы мен мал
шаруашылығы ауа-райы шарттары ... ... ... ... ... ... қалыптастырутан жетекшi
топтаға біріктірілетін агроөнеркәсiптiк кешендер, аймақтар.
Аймақтық агроөндірістік кешендер өнiмдерiнiң жоғары сапасын және
экспортын ... ... ... жаңа ... мен ... ... процесiнде ұтымыд пайдалану. Саладағы техникаларының
лизинг ... ... ... ... әлеуметтiк және өндірістік өндiрiстiк
инфрақұрылымдар құру, салалық тұтыну нарығын дамыту, тұтыну ... ... ... ... ... ... аймақтарда ауыл ... ... ... ... қатар, жаңа жұмыс орындарын құру және халықты жұмыспен
қамту проблемаларын жеңiлдету ... ... және ... ... ... ... ... туындады.
Салада жергiлiктi ресурстарды пайдалануды, осында ... ... мен ... ескерiп шаруашылық кешенiн түбiрiмен қайта
жаңғырту, жекелеген селолық ... ауыл ... ... ... жөнiндегi бастауыш буындарды құруды ... ... өмiр ... ... мен сапасын көтеру үшiн материалдық негiздер
жасау жөнiндегi нақтылы шаралар қабылдау;
Қазақстанда аймақтар табиғи ауа-райы шарттары ... ... ... 14 ... ... ауыл шаруашылығында климаттық
жағдайына байланысты, дақылдар өсіріледі.
2012 жылы облыстағы 12 ... ... ... ... ... ... 2,646 млн. теңге бөлінген.
Бұл қаржыландыру негізінен:
-774,4 млн. ... ... ел» ... ... ... ... мен ... млн. теңге қаржы аудандардағы жолдарды салуға және жөндеуге;
-356,3 млн. ... ... ... ... және ... ... млн. ... әлеуметтік саладағы қызмет ететін мекемелердің
материалдық-техникалық базасын жақсарту;
-221,4 млн. теңге ... ... ... ... ... мен
қайта салуға;
- 412,3 млн.т еңге коммуникациялық инфрақұрылымдарды ... ... да ... ... ... ауыл ... саласын
дамыту және ауылдық жерлерді қолдау ... ... ... айқындайды.
ОҚО-да саладағы агроөндірістік кешендерінде өндірістік ... ... ... Осы ... ... ... аймақтағы өндірістік қызмет көрсетудің пайыздық көрсеткішін ... ... ... аймақтармен Оңтүстік Қазақстан облысындағы ... ... ... салыстырмалы түрде төмен.
Ауылшаруашалық құрылымдарының аз болуына байланысты, Оңтүстік өңірде
шаруашылықтардың мамандануына сәйкес, солтүстік өңірлерге қарағанда біршама
өзгешіліктері бар. Шаруашылықтар ... және ... ... ... ... қыс ... ... мерзімінің ұзақтылығымен
ерекшеленеді. Осы ерекшелекітеріне байланысты, шекті ... ... дәне әр ... ... ... механикалардырылған жұмыстардың
тиімділігі байқалады.
Саладағы қызмет көрсету бойынша, өндірістік инфрақұрылымдарды
жіктеген кезде республикалық ... ... ауыл ... ... алты ... шаруашалық аймақтарға бөліп қарастырамыз[30].
ОҚО-да сыртқы ... ... ... ... ... жағдайларды көрсетуге болады. Бір немесе
бірнеше ауыл шаруашалық ... ... ... дақылдар мен
мақтаға қажетті техникаға қажеттіліктердің кезеңдері сәйкес келмейді. Дәнді
дақылдардың тұқымын себу және егу ... жем шөп ... ... ... ... ... келмеуіне байланысты облыстық
машина техникалық бекеттер құруға ... ... ... ... ... ауыл ... ... барлық
бөліктерінде тұрақтандыру саясаты қолға алынуда. ... ... ауыл ... машина мен техникаларды қамтамасыз
етуде, лизингтік компания «ҚазАгроҚаржы»АК құрылып, бір жылдың көлемінде 4
мыңға жуық ... ... ете ... алып ... айналды.
ОҚО-ндағы МТБ өндірістік инфрақұрылым ... ... ... қайта жаңғырту бағдарламасы бойышша қатйа жандана
бастады. Осы МТБ бекетеріне ... ... ... ... жаңа
техниканы сатып алуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... мен ... де пайда болды.
2007-2010 жылдар арасында арнайы бағдарлама негізінде жалпы ... ауыл ... ... ... ... ... қазіргі таңда да ұдайы өндірісті ұйымдастыру және инновациялық
технологияларды өндірісті енгізуде қаржыландыру жалғасуда.
Қазіргі таңда ОҚО-нда ірі ... ... ... ... 11
ауданда бар, бірақ ауыл шаруашылығының мақта ... ... ... ... 3 МТБ ... ... 5 ОҚО-ындағы ауыл шаруашылығы өндірістік құрылымдарын өнімдері
тонна
| |2005 ... ... көп ... |Бәсекелестер санының көп |
|тәжірибесі. ... ... ... ... ... ... |
|Жоғары өндірістік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құрылымды |
|Мықты маркетингтік саясат. ... ... мен ... ... материалдар және |Нарықтағы ... ... ... ... ... ... |
| ... болмауы. ... ... ... ... ... имидж қалыптастыру. ... ... ... ... ... ... ... ... ... жаңа ... |Мақта нарығында бәсекенің ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... мен шикізаттардың |
| ... ... - ... ... ... ... ... талдау және аудит–мақта
саласын маркетингтік жүйесін басқарудың бір бөлігі, саланың сыртқы ... ... ... барлық қадамдарында мәліметтермен қамтамасыз етеді.
Мақта құрылымдарына ақпарат көздерімен жұмыс істеуді шаруа қожалықтарының
мүшелеріне, мақта ... ... озық ... ... ... Бұл саладаға қызмет жасайтын басқа
құрылымдардан мақтаның өнімділігін арттыру, ... ... Бұл ... ... ... құрылымдардың арасынан көшбасшылықа
ұмтылу. Экономикалық жүйедегі мақта құрылымының басқа бәсекелестерінен
басым болуда, ... ... үшін ... ... ... ... ... мен аудиттің құралдары:
құрылымдардың техникалы-экономикалық талдауы, макро және ... ...... ... маркетингтік зерттеулер.
Бұл талдау құрылымдардың жағдайын анықтап, нарықтағы мүмкіндіктерін
анықтауда мүмкіндіктерді арттыру үшін, төнген ... мен ... ... ... ... ... керектігін анықтайды.
Мақта құрылымдарының нарықты маркетингтік зерттеулер жүргізіп SWOT
– талдау ... ... ... ... даму мүмкіндіктерін
қарастырамыз.
Мақта құрылымдарын жан-жақты ... ... ... ... ... ... құрылымдары үш түрлі жылдық, ұзақ
мерзімді, стратегиялық ... ... ... ... қоғам
Мақта жіп өндірісі
Мақта өндірісі
Бояу өндірісі
Тігін өндірісі
Мақта май зауыты
Мақта ... ... ... ... шаруашылық субъектілері
ҚР Үкімет
АШ басқару
Технологиялық және зерттеуді АӨК модернизациялаудың бағдарламалары
Ғылыми координациялық кеңес
Инновациялық инфрақұрылым
Жаңалық-тарды енгізуді ұйымдас-тыру
Ақпарат-тық кеңес беру қызметтері
Ғылым мен инновациялық ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар
Қазақстан АШ ҒЗИ
Академиялық ұйым және мекеме
АӨК Республика-лық орталығы
Қызылорда облысы филиалы
Жаңақорған ауданы филиалы
ОҚО ... ... ... ... ... ... ... мен техника-лық курстары
Қаржылық қолдау
Аймақтық ауыл шаруашалығын басқару
Әлеуметтік
Экономикалық
Техникалық
Қоғамдық
Әлеуметтік-ұйымдастырушылық деңгейі (қоғамдық, саяси ұйымда, аймақ
тұрғындары және ... ... ... және ... ... ҒЗИ ... бөлімдер,
маркетингтік кеңес беру және зерттеу орталықтары
Экономикалық экологиялық жағдайы (мақта құрылымдарын экономикалық тұрғыдан
тұрғындардың жұмыспен қамтылуы аймақтың экологиялық әлеуеті)
Қоғамдық ... ... адам ... ... даму ... ... ... орындарының ашылуы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Логистикадағы қорлар9 бет
Қазақстандағы жоғарғы мектеп дамуы және қалыптасуының негізгі кезеңдері6 бет
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."4 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау16 бет
«АӨК Адал» ААҚ16 бет
Адам дамуының аймақтық аспектісі5 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет қалыптасуының теориялық негіздері22 бет
Азаматтық қоғамның қалыптасуының теориялық кезеңдері33 бет
Аймақтық басқару – жалпы басқару саласы ретінде10 бет
Аймақтық басқарудың концепциялық негіздері54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь