Математикадан оқушылардың өзіндік жұмыстары мен сынаптан тыс жұмыстарын ұйымдастыру және өткізу әдістері

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
І.Математикадан оқушылардың өзіндік жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Математика сабағында өз бетімен жұмысты ұйымдастыру әдістері ... ... ...7
1.2. Оқушылардың өзіндік іс әрекеттерін ұйымдастыру және танымдық қабілеттерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
ІІ.Математикадан сыныптан тыс жұмыстардың мазмұны мен міндеті..18
2.1. Математикадан сыныптан тыс жұмыстарға шолу және оның бағыттары..22
2.2 Математикадан сыныптан тыс жұмыстардың негізгі түрлері ... ... ... ... ... ..23
2.3 Ауызша есептеуге үйрету тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.4 Сыныптан тыс жұмыстарда қолданылатын тапсырма түрлері ... ... ... ... ... .37
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
КІРІСПЕ

Тәуелсіздік алған Қазақстан Республикасы үшін елдің ертеңі жарқын, болашағымыз кемелді, ұрпағымыз сауатты болуы үшін әрине еліміздің дамуының басқа бағыттарымен қатар білім саласы да ерекше маңыздылыққа ие болуы қажет. Білім берудің бүгінгі күнгі талабы- оқушының жан-жақты іс-әрекеттік қабілетінің дамуы. Оқушыны дамытуда ежелгі замандардан бері математиканың алар орны ерекше. Математика ғылымының өзге ғылымдар мен техниканың қарқынды дамуына қосар үлесі аз болған жоқ. Математика – барлық ғылымдардың логикалық негізі болғандықтан да математика- оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады, оны шыңдай түседі, оған қоса өзге салаларды дұрыс қабылдауға көмек береді.
Бүгінге оқушылар арасында математика ғылымына деген қызығушылықтың төмендегені ешкімге де жасырын емес. Мүмкін оның салдарынан әріден іздеу қажет шығар. Қалай дегенмен де өзге салалардың қарқынмен дамуына негіз болатын математиканың ешқашан өлмесі анық тұжырым. Бұл кемшіліктің орнын толтыру үшін, яғни мектеп оқушыларының пәнге деген көзқарасын әр түрлі факторлармен: жеке басының және пәннің ерекшеліктерімен қатар оқыту әдісімен өзрету қажет секілді. Оқушылардың жас ерекшеліктерін есепке ала отыра пәнге деген ынтасын арттыру мақсатында өзіндік жұмыстар мен сыныптан тыс шаралар ұйымдастырудың маңызы зор. Мектеп бағдарламасынан ауытқи алмайтын пән мұғалімі үшін 45 минут ішінде балаларға жаңа тақырыпты түсіндіру, бекіту, үй тапсырмасын қарау секілді шараларды қамтумен бірге баланың бойындағы жеке қабілетті ескере жұмыс жасау қиындық туғызады. Сондықтан да бұл мүмкіндікті пәннен өткізілетін сыныптан тыс арқылы қолдануға болады. Оқушылардың басым бөлігінің математика пәніне қызығушылығының артуы ең алдымен үйірме жұмысының қаншалықты дұрыс ұйымдастырылғанына байланысты болмақ. өзіндік жұмыстар мен сыныптан тыс шаралар оқушылардың математика тарихынан алынған мағлұматтармен және көрнекті математиктердің өмірбаянымен, ғылыми еңбектерімен таныстыру мұғалімнің сыныптан тыс жұмыстарын жандандырады. Баланың ой-өрісін дамытатын логикалық есептер шығаруға, қалжың есептерді талдауға, викториналық сұрақтарға, оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытатын математикалық сандық ребустарға, қиынырақ есептерге уақыттың бөлінгені де дұрыс. Мектептегі математика пәнінен сыныптан тыс жұмыстардың негізгі түріне — үйірме жұмыстары жатады. Математикалық үйірме оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырумен қатар, математикалық oй-өрісін, шығармашылық қабілеттерін дамытуға, өзіндік жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыруға. ма-тематикалық білімінің сапасын жоғары деңгейге көтеруге септігін тигізеді. Негізінен барлық сыныптардағы математикалық үйірмелер екі денгейде болуы мүмкін: біреуі — үлгерімі жоғары деңгейдегі оқушылар үшін, екіншісі-үлгерімі орта деңгейдегі оқушылар үшін. Математика – барлық ғылымдардың логикалық негізі, демек, математика- оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. Абілқасымова А.Е., Көбесов А.К. Математиканы оқытудың
теориясы мен әдістемесі. -А, 1998.
2. Абілқасымова А.Е. Математиканы оқытудың теориясы мен
әдістемесі. -А, 2004
3. Бидосов Б.Е. Математиканы оқытудың әдістемесі. -А, 1995.
4. Бенерджи Р.Б. Теория решения задач. Подход к созданию
искусственного интеллекта. –М., Мир. 1982.
5. Василевский А.Б. Обучение решению задач. –М.,Выш.шк.., 1989.
6. Вопросы преподавания алгебры и начал анализа в средней школе.
Сб. ст. / Сост. Е.Г. Глаголева, и др. –М.,1981
7. Внеклассная работа по математике в IV-V классах / А.С. Чесноков
идр. Под.ред. С.И.Шварцбурда. –М 1981.
8. Выбор методов обучения в средней школе. Под ред. Ю.К.
Бабанского. –М., 1981.
9. Глейзер Г.И. История математики в школе. 4-6 классы. Пособие
для учителей. –М., Просвещение. 1981.
10. Глейзер Г.И. История математики в школе. 7-8 классы. Пособие
для учителей. –М., Просвещение. 1982.
11. Глейзер Г.И. История математики в школе. 9-10 классы. Пособие
для учителей. –М., Просвещение. 1983.
12. Гнеденко Б.В. Формирование мировозрения учащихся в процессе
обучения математике. –М., Просвещение. 1983.
13. Гусев В.А. и др. Внеклассная работа по математике в 6 -8 классах. –
М., Просвещение. 1977.
14. Гусев В.А. и др. Практикум по решению задач. Геометрия. –М.,
Просвещение. 1985.
15. Галицкий М.Л. и др. Углубленное изучение курса алгебры и
математического анализа. Методические рекомендации и
дидактические материалы. Пособие для учителя. –М., 1987.
16. Дорофеев Г.В. Язык преподавания математики и математический
язык. Современные проблемы методики преподавания математики.
–М., 1985.
17. Есмұқан М.Е. Математиканы мектепте ақпарлық технологиямен
оқыту, Көкшетау, 2002 ж. 327б
18. Епишева О.Е., Крупич В.И. Учить школьников учиться математике:
Формирование приемов учебной деятельности: Книга для учит. –
М., 1990.
19. Жәутіков О. А. Математиканың даму тарихы. –А., 1967. -331б.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе...........................................................................................................................2
І.Математикадан оқушылардың өзіндік жұмыстары...................................4
1.1. Математика сабағында өз бетімен жұмысты ұйымдастыру әдістері...........7
1.2. Оқушылардың ... іс ... ... және ... ... ... ... тыс жұмыстардың мазмұны мен міндеті..18
2.1. Математикадан сыныптан тыс жұмыстарға шолу және оның ...
2.2 ... ... тыс жұмыстардың негізгі түрлері......................23
2.3 Ауызша есептеуге үйрету тәсілдері...................................................................31
2.4 Сыныптан тыс ... ... ... ... 42 ... ... ... алған Қазақстан Республикасы үшін елдің ертеңі жарқын, болашағымыз кемелді, ұрпағымыз сауатты болуы үшін әрине еліміздің ... ... ... ... ... саласы да ерекше маңыздылыққа ие болуы қажет. Білім берудің бүгінгі күнгі талабы- оқушының жан-жақты іс-әрекеттік қабілетінің дамуы. Оқушыны дамытуда ежелгі ... бері ... алар орны ... Математика ғылымының өзге ғылымдар мен техниканың қарқынды дамуына қосар үлесі аз ... жоқ. ... - ... ... ... ... ... да математика- оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады, оны шыңдай түседі, оған қоса өзге салаларды дұрыс ... ... ... ... ... математика ғылымына деген қызығушылықтың төмендегені ешкімге де жасырын емес. Мүмкін оның салдарынан әріден іздеу қажет шығар. Қалай дегенмен де өзге ... ... ... негіз болатын математиканың ешқашан өлмесі анық тұжырым. Бұл кемшіліктің орнын толтыру үшін, яғни мектеп оқушыларының пәнге ... ... әр ... факторлармен: жеке басының және пәннің ерекшеліктерімен қатар оқыту әдісімен өзрету қажет ... ... жас ... есепке ала отыра пәнге деген ынтасын арттыру мақсатында өзіндік ... мен ... тыс ... ұйымдастырудың маңызы зор. Мектеп бағдарламасынан ауытқи ... пән ... үшін 45 ... ... ... жаңа тақырыпты түсіндіру, бекіту, үй тапсырмасын қарау секілді шараларды ... ... ... бойындағы жеке қабілетті ескере жұмыс жасау қиындық туғызады. Сондықтан да бұл мүмкіндікті пәннен ... ... тыс ... ... ... Оқушылардың басым бөлігінің математика пәніне қызығушылығының артуы ең алдымен үйірме жұмысының қаншалықты ... ... ... ... өзіндік жұмыстар мен сыныптан тыс шаралар оқушылардың математика тарихынан алынған мағлұматтармен және көрнекті математиктердің өмірбаянымен, ғылыми еңбектерімен ... ... ... тыс ... ... ... ... дамытатын логикалық есептер шығаруға, қалжың есептерді талдауға, викториналық сұрақтарға, оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытатын математикалық ... ... ... ... уақыттың бөлінгені де дұрыс. Мектептегі математика пәнінен сыныптан тыс жұмыстардың негізгі түріне -- үйірме жұмыстары жатады. ... ... ... ... ... ... ... қатар, математикалық oй-өрісін, шығармашылық қабілеттерін дамытуға, өзіндік жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыруға. ма - тематикалық білімінің сапасын жоғары деңгейге көтеруге септігін ... ... ... ... ... үйірмелер екі денгейде болуы мүмкін: біреуі -- ... ... ... оқушылар үшін, екіншісі-үлгерімі орта деңгейдегі оқушылар үшін. Математика - барлық ғылымдардың логикалық негізі, демек, математика- оқушының дұрыс ... ... ... ... оны ... ... және әлемде болып жатқан жаңалықтарды дұрыс қабылдауға көмек береді.
Оқушылардың пәнге деген көзқарасы әр түрлі факторлармен: жеке басының және ... ... ... ... ... анықталады.Олардың осындай ерекшеліктерін ескере отырып, пәнге деген ынтасын арттыру мақсатында үйірме жұмысын ұйымдастырудың маңызы ... ... ... ... ... пәніне қызығушылығының артуы оны оқыту әдісінде өзіндік жұмыстар мен сыныптан тыс шаралардың қаншалықты дұрыс ұйымдастырылғанына байланысты.
Өзіндік жұмыстар мен ... тыс ... ... ... ... ... ... және көрнекті математиктердің өмірбаянымен, ғылыми еңбектерімен таныстыру мұғалімнің сыныптан тыс жұмыстары мен өзіндік жұмыстарында жандандырады.Сондай-ақ оқушылардың ой-өрісін дамытатын ... ... ... ... есептерді талдауға, викториналық сұрақтарға, оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытатын математикалық сандық ребустарға, қиынырақ есептерге уақыттың бөлінгені дұрыс. Мектептегі ... ... ... тыс ... негізгі түріне -- үйірме жұмыстары жатады. Математикалық үйірме оқушылардың пәнге деген ... ... ... ... ... ... ... дамытуға, өзіндік жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыруға. ма - тематикалық білімінің сапасын жоғары деңгейге көтеруге септігін тигізеді
І.Математикадан оқушылардың өзіндік ... ... ... жұмыстар деп берілетін тапсырманы, мұғалімнің басшылығымен не оның тікелей қатысуынсыз, оқушылардың өздері атқаратын жұмыстарын айтамыз. Бұл туралы ... оның ... ... ... екі ... ... ... Бұлардың біріншісі - оқушылардың ... ... ... ... ... және одан әрі ... ... білімді өздігінен орындауға, иг еруге, дүниеге көзқарасын қалыптастыруға үйрету. Екіншісі - оқушылардың алған білімін ... іс ... ... ... баулу. Оқушылардың өздігіне атқаратын жұмыстары олардың ой еңбегін қалыпқа ... ... және ... ... ... орындаудың ең тиімді тәсілдерін өздеріне іздестіру ... ... ... оқушылар өздігінен орындайын
жұмыстарды былай жіктеуге болады: оқулықпен, оқу құралымен, анықтама ... ... ... ... әр түрлі үлестірмелі материалмен, жолдастарының жауабын толықтыру, талдау, математикалық конференцияарда жасалған баяндамаларға немесе әр түрлі танымдық мәні бар ... ... ... жеке және ... ... ... Рефераттар жазу, көрнекі құралдар жасау, өлшеуге немесе есептеуге байланысты практикалық жұмыстар орындау. Мұғалім оқу ... ... ... ... әр түрін және олардың үйлесімділерін қолдануды жоспарлайды. Математикадан өздігінен орындауға берілетін тапсырмалар айқын мақсатты көздеуі және ... ... ... үшін ... ... мазмұны терең, практикалық қолдануы анық зерттеу сипатында болғаны орынды. Сонымен бірге, оқушыларға тапсырма бергенде ... ... ... ... шығармашылық белсенділігі, жеке бас ерекшеліктері, жалпы математикалық мәдениеті тәрізді факторларға назар аударған дұрыс. Оқушылардың сабақта өздігінен орындайтын жұмыстарын ... ... үшін ... ... дидактикалық материалды, үлестірмелі карточкалар т.б. оқу құралдары жинастырылып, бір жүйеге келуі ... және ... ... ... ... ... орны ... орындалатын үй тапсырмасының тиімділігінің басты шарты - барлық оқушылардың тапсырманы өз ... ... ... тапсырманы орындаудағы дербестік, сыныпта орындалған, шығарылған есепке ... есеп ... ... одан соң үй ... ... ... диктант, сынақ т.б. тапсырмалар орындап, материалды бекіту, конспекті жазу. Оқушыларға шамадан тыс қиын тапсырмалар беріп, қиындықтар туғызбау үшін үй ... ... ... әрі анық тұжырымдап, ондағы қиыншылықтарды түсіндіру, оны меңгеру жолдарын көрсету керек. Егер ... үй ... үшін ... орындалған есептен өзге есеп берсе оқушылар сөзсіз қиналады.Жалпы ... ... ... ... бірге, оқушылардың жеке ерекшіліктеріне сәйкес тапсырма берудің маңызы зор. Математикаға ынтасы бар, оқушыларға әртүрлі тақырыпқа шығармашылық
тапсырмалар беріп, зерттеу сипаттағы ... ... ... т.б. ... жасау керек. Тапсырмалардың шамадан тыс көп болуы оқушыларды жалықтырыды, не уақытын көп алады. Дұрыс ... үй ... ... ... арттырып, өздігінен білім алу дағдысын қалыптастырады.Оқушылардың өздігінен орындайтын жұмыстарының бірі - шығармашылық ... ... ... ... ... орындау оқушылардың пәнге ынтасын арттырып, ізденгіштік қасиеттерін тәрбиелейді, математикалық ой - өрісін дамытады. ... ... ... ... оқушы оқып үйренген теорияның не есептің жаңа қырларын ашады, өзіндік пікірін айтады, табылған мәліметтер бойынша қорытынды жасауға үйренеді.Оқушылардың ... ... ... ... ... ... қолданбай есеп шығару немесе
теорияны дәлелдеу;
2) бір есепті ... ... ... ... құрастырып, шеше білу;
4) математикалық шығарма жазу;
5) оқушыларға баяндама, не реферат жазғызу.
Егер оқушы математикалық шығарма жазғанда ізденгіштік ... ... ... ... қасиеттерін анықтап, математикалық сөйлемдерді өздігінен дәлелдесе, онда оның еңбегі соғұрлым ... әрі ... ... ... шығарма жазу оқушылардан:
- қосымша әдебиеттерді оқуды;
- оқыған материалды қорытуды;
- жаза білу қабілетінің ... ... ... ... етеді.
Сондықтан мұғалім қажетті әдебиет тізімін оқушыларға берумен қатар ... ... ... ... ... ... ... өз сөздеріменконспектілеуге, түйінді жерін бөліп алуға, оларды ретімен жазбаша
баяндауға баулыған жөн. ... ... ... ... болады: 1) жай сандар;
2) симметриялы фигуралар;
3) квадрат теңдеулерді
шешу ...
4) ... ... ... ... ... ... шығаруға мысалдар құрастыру керек.
Мысал. Тік төртбұрыштың ауданы а 2 - қа тең. Осы тік ... ... ең кіші ... табу ...
1 - ... ... х,у. ... жарты периметр арқылы
-27432033401000өрнектейік.
Бұл есепті шығарғанда біз мынадай ... ... ... ... 1-ші ... ... біз (х+у)2=(х-у)2+4ху теңбе-теңдігін
пайдаландық.Осының өзі дәлелдеудің басты құралы болып ... 2-ші ... бір ... ... ... ... ...
квадратты бөліп алуға, қосындысы 0-ге тең қосылғыштың біреуінің таңбасын табуға негізделген.
1.1. Математика сабағында өз бетімен ... ... ... ... - ... ... - қоғам иесі. Балғын бөбектерге ең алғаш жол көрсетуші, бағыт беруші - бастауыш мектеп мұғалімдері. Ақ ... ... ... ... мен тәрбие есігін ашу бастауыш мектеп мұғалімдеріне абыройлы да жауапты жұмыс ... ... ... ... әсер ... оның ары ... жетілуіне ықпал ететіні бәрімізге белгілі. Мұғалім - оқушы атаулыға үлгі болатын өмірінің сан алуан жолынан адаспай ... оған ... ... жөн ... ... ... еңбек сүйгіштікке, адалдыққа және басқа да сол сияқты ізгі ... ... ... ... ... ... ... көтеру мәселесі ең басты мәселелердің бірі болып отыр. Оқушының білім деңгейін көтерудегі басты ... - ... ... ... ... ... ... көтеру дегеніміз - оқушыны жан-жақты тәрбиелеп, ғылым негіздерінен берік білім беру, болашақ қоғамға пайдалы ... ... ... етіп шығару. Оқушының бойындағы білімін ары қарай тереңдетіп, ... ... ... ... ... отыра, мен педагогика, психология ғалымдарының еңбектерімен таныса келе деген өзекті тақырыппен жұмыс істеймін. Өйткені деген ата - баба ... ... ... ... өз ... ... білім мен ғибрат қана адам ойында қалып, дағдыға ұласады. Яғни қазіргі кезде жалпы білім ... орта ... оқу - ... үрдісін дұрыс ұйымдастырудың бірден-бір жолы ғылым негіздерінен білім берумен қатар, сол білімді алуға ынталылықты, яғни оқушылардың танымдық ... ... ... ... өз бетінше ізденуді арттыру.
Оқушының білім алу үрдісіндегі өзіндік пікірі мен ой жүйесінің негізі бастауыш сатыда қалыптасатыны белгілі. Сондықтан оқушыларды өз ... ... ... ... сыныптан дағдыландырған дұрыс.
Жұмыстың мақсаты: Математика сабағында өз бетімен жұмыстың педагогикалық-психологиялық теориялық негіздемесін жасап, өз ... ... ... ... ... ... ... үшін келесі міндеттер атқарылды:
* Математика сабағындағы өз бетімен жұмыс теориялық ... ... Бір ... сабағы мысалында өз бетімен жұмыс сипатталды.
1.Педагогикалық-психологиялық, математикадан әдебиеттерге, оқулықтарға, әдiстемелiк материалдарға ... ... ... ... эксперимент.
* Озат ұстаздар тәжiрибесiн талдау.
Оқушылардың сабақта өздігінен орындайтын жұмыстарын тиімді ұйымдастыру үшін математика кабинеттерінде дидактикалық материалды, үлестірмелі материалдар, баспа негіздегі ... тағы ... оқу ... ... ... ... ... оқулықпен жұмыс істеуді үйретудің орны ерекше. Барлық ғылыми-техникалық білімнің көзі - кітапқа, оның ... ... ... ... мен ... арттыру, олармен өздігінен жұмыс істеуді үйрету мұғалімнің басты міндетінің бірі. Әр сынып оқулықтары қажетіне орай ... ... ... ... ... тапсырмалармен, суреттермен қамтамассыз етілген. Өздігінен жұмыс істеуді оқушылардың сабақ үстіндегі қызметіне енгізу сабақтың құрылымына да, ... де ... ... оқыту мектепке сабақ және сабақтан тыс жүргізілетін сабақтар формасында ... ... ... ... ... деген ынтасын арттыруға, олардың өз бетінше жұмыс істей білу дағдысын тәрбиелеуге ерекше назар аударылады. Пәнге деген ынтасы мен өз ... ... білу ... тығыз байланысты. Сабақ балалар үшін қызықты өткенде, олардың оқу жұмысында да белсенділігі артып, өз бетінше ... ... ... ... олардың пәнге деген ынтасы өседі. Оқушыларды өз бетімен ... ... ... деген ынтасын арттыру үшін оқыту әдістерін дұрыс ... ... ... зор. ... ... әдістерінің бірі - оқушыларға өз бетімен жұмыс істете білу.
Барлық сабақтың ... ... өз ... ... ... ... ... мақсатын айқын түсіне білуі, оны орындауы, тексеруі және қателіктерді түзетуі сияқты өз бетімен істелетін жұмыстың жалпы әдістерін ... ... алуы ... ... үшін оқулықтан берілген жаттығулармен қатар көбінесе тақтаға жазылған, сондай-ақ қалталы полотноға белгіленген тапсырмалар ... ... ... үшін ... ... ... ... жеке түрде беріледі. Бұл жағдайда тапсырмаларды әр оқушының шама-шарқын ескере отырып, сараптауға ... ... ... өз ... ... ... ... болуы қамтамасыз етіледі. Өзіндік жұмысты сыныпта жүргізу оқушыларға дағдыларын игертеді және олардың сабаққа деген ынтасын арттырады. ... ... ... ... ... ... ұсынған тиімді. Мұнда оқушылардың жеке дара ерекшеліктері және үлгерім ... ... ... ... ... Оқушыларды жалықтырып жібермес үшін, өзіндік жұмыс түрлерінің ... ... ... ... өз бетімен орындаған жұмысы сыныпта қандай формада болса да ескерілуі тиіс. Мұғалім тапсырманың орындалуын қарап шығуға уақыт бөлуі және өз ... ... ... ... атап ... ... табуға көмектесуі тиіс.
Көрнекті қоғам қайраткерінің бірі Н.К. ... - ... ... оқушыларының өз бетінше жұмыстарын ұйымдастырудың басты формасы - жұмыстарды орындау, ептілік, іскерлік, шеберлік дағдысын ... Бұл үшін ... ... ... орындауға тура келеді:
1. Өз бетінше істелетін кез-келген жұмыстың нақты мақсаты болу керек. Әрбір оқушы жұмыстың ... ... ... білу ... Өз ... ... ... бойындағы танымдық қабілетін, творчестволық ойлау жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
3. Жұмыстың мазмұны оқушының қызығуын, талпынысын оята білуі тиіс. Яғни оның тілегі ... ... ... бәсендемейтіндей болуы керек.
4. Өз бетінше жұмысты оқушылар еңбек дағдылары мен әдістерін ... ... ... етіп ... қажет.
Қорыта келгенде, оқушылардың өз бетімен орындайтын жұмыстары: карточкалар, сауалнама,өздік жұмыстар, есептер шығарту, кестелер толтыру арқылы жүзеге асады. Тоқсандық бақылау, ... 5-10 ... ... ... ... ішінде мен бірінші сауалнамаға тоқталғым келіп тұр. Оқушылар ... мен ... ... ... ... ... соңғы кезде басты орынды тест бойынша тексеру алып отыр.
Тест - ағылшын сөзі, аударғанда , , ... ... ... Педагогикада тестті пайдалану 130 жылдан артық уақытты қамтиды. Ең ... ... 1864 ж. ... ... ... ... оны ... госпиталіндегі мектепте пайдаланған. Содан бері білімді тесттік жүйемен тексеру Америка, Франция, Англия сияқты ... ... ... деңгейін тест арқылы тексерумен айналысып жүрген ғалым-педагогтер, ... - ... ... ... ... ашатын есеп беру - оқыту әдісі деп есептейді. Сондықтан, бұл әдіс - ... ... ... ... қана ... білімді тексеру, бекіту, қайталау, жүйелеу құралы болып отыр. Тағы бір тиімді жағы уақыт үнемделеді, ... ... ... артады. Тест тапсырмасын құрудың әдістемесіне тоқталайын.
Жұмыс тестің ... ... ... Одан соң ... ... ... элементтері анықталып, әр түрлі кезеңде білім берудің жалпы және дара мақсатымен деңгей эталондары нақтыланады. Тест ... ... ... ... ... не ... ретінде бергеннен гөрі қайтарылған жауапқа байланысты бекіту, қорытынды ретінде құру тиімді болады.
Тестік тапсырмалардың әр ... ... ... Олар: толықтыру тесті, еске түсіру, балама, таңдау, салыстыру, ... ... ... ... құрастырмалы, кәсіптік бағдарлы тестілер. Тест тапсырмаларының жауабын цифр немесе перфокартаның ... ... ... Ашық ... ... ... ... - сөйлемдегі жетіспей тұрған сөздің сөз тіркесінің, сандар мен формулалардың орнындағы көп нүктенің тиісті жауаппен алмастырады.
* Еске ... ... - сөз, сан, ... бейне түіндегі бір ғана жауапты керек етеді.
* Таңдау тесті - онда сөйлемнің басы беріледі де, соңынан бірнеше ... ... ... ... оның ... дұрысы да, қатесі да бар. Дұрыс жауап нөмірін карточкаға белгілеп көрсетуге ... ... ... - Қандай да бір ұғымды растайтын сөйлемдерден құрастырылады. Жауап дұрыс немесе қате, ... жоқ ... ... ... ... ... тест - ол да бір бағанада тапсырма тек сөйлеммен, ал екінші бағанада ... ... ... есе көп ... ... ... ... тізбелеу тесті құбылыстар, шамалар, сипаттаммалардан тұрады.Оларды тәртіппен, яғни маңыздылық мөлшері бойынша реттеу керек .Берілген тізім жауаптың ... ... ... Құрастырма тест - әр түрлі типтегі тапсырмалардан тұрады. Оқушылар оның жауабын берілгендердің ... ... ... білімін салыстыруға, мұғалім әдістемесінде жіберілген олқылықтарды ашып көрсетуге, білім беру жүйесінде оқушылармен ... жеке ... ... әр ... оқу ... ... мүмкіндік туғызады. Оқу процесі тек нәтижелі болуымен ғана бағаланады. Оқу процесі нәтижелі болу үшін оны ... білу ... тест ... ... тоқталайық.
* Тест жұмысының үйретушілік мәні- оқушылардың игерген білімі, біліктілігі мен дағды ... одан ... ... тілі мен ... ... мен зердесін дамыту.
* Тест жұмысының бағыттаушылық мәні- жеке оқушы мен бүкіл сыныпты оқытудың түпкі мақсатына қарай жетелеу.
* Тест ... ... ... - оқытудың белгілі бір кезеңінде бағдарлама талабына сай оқушылардың ... мен ... ... ... дағды деңгейлерін анықтау
* Тест жұмысының тәрбиелік мәні- оқушылардың жауапкершілк сезімін арттыру, сол арқылы еңбек сүйгіштікке, әділдікке, төзімділікке баулу.
Тест оқушының ... ... ... ... ... ол ... түрлі жағдайда қолдана білуін тексеруге мүмкіндік беретін тиімді ... ... ... ... көп ... ... бірақ тексерудің тездігі арқасында мұғалімның жұмысын жеңілдетеді.
Тест негізінен мынадай талаптарды қанағаттандыруы тиіс:
* ... ... мен ... қысқа және қарапайым болуы керек. Қарапайымдылық оқушының тапсырманы орындау тездігімен бағаланады.
* Тапсырманың сұрағынан оқушыға қандай ... ... ... ... ... білу керектігі айқын болуы тиіс.
* Дұрыс жауап беру керек. Кейде бірде - бір дұрыс жауап болмауы мүмкін.
* Тест ... ... ... болса, оның қиындық дәрежесі шамалас болып, тапсырма сұрақтары бірдей мазмұнда болғаны пайдалы.
Тест тапсырмалары оқушылардың пән бойынша ... ... ... ... сәйкес алынады. Нәтижеде әрбір оқушының бағдарламалық материалды минимальді деңгейін қалай игергенін дәл анықтауға мүмкіндік болады. әрине тапсырмаға барлық оқушыға ... ... ... ... ... ... ... оқушылар үшін арнаы есептер мен сұрақтар енгізілуі мүмкін.барлық ... ... ... ... ... алу білім нашар және орта дәрежедегі оқушылар үшін өз ісі мен білміне деген сенімділік туғызып, пәнге деген внтасвн ... ... ... ... білім алуына бағыттайды. Оқу тесті негізінен тақырыпты, тарауды немесе курсты оқушылардың қандай дәрежеде меңгергенін қысқа мерзімде анықтау үшін ... Ол ... ... білімінде қандай олқылықтар бар екенін анықтаумен қатар, оқушының өзі де қандай қажетті білімдерді игермегенін ... Тест ... ... ... ... және ... ... дәрежесін тексерудің тиімді жолы болып табылады.
Тест материалдары 2 дейгейде құрылуы мүмкін.
* Міндетті оқу ... ... сай ... ... ... ... жоғарырақ, оқушының алған білімін жаңа жағдайларға қолдана білу мен ... ... ... ететін деңгейдегі тапсырмалар.
1-деңгейдің тапсырмаларын барлық оқушылардың орындауы міндетті. Тест бойынша білімді анықтау үшін ... тест ... мен ... ... да ... ... тапсырмаларын толық орындаған оқушы 4 - пен бағаланып, ал ... ... ... ... ... деңгейдегі тапсырмаларын ішінара орындаса ол оқушыға 5 деген баға қойылады.
Оқушы ... ұпай ... ... үшін ... ... 1 ... бағаланады. Әрбір бағаға қанша ұпай сәйкес келетінін білу үшін сұрақтар санын 4-ке бөледі. Сонда ... баға ... ... ... ... ... 40 сұрақ болса әрбір баға 10 ұпай, 20 ... ... 5 ... дайындау мұғалімнің көп уақыты кетеді соған байланысты қазіргі таңда электронды тесттер жасадым. Мұнда әрбір оқушы тестті жеке орындайды. ... ... және ... ... белгілі бір уақыт беріледі. Уақыт біткен кезде тест аяқталады,тест аяқталған соң оқушы бағаланады.Бұл жерде мұғалім тексеріп бағасын қойып отырмайды. Компьютер өзі ... өзі ... ... бетімен орындайтын жұмыстары біріншіден, олардың ақыл-ойын таным белсенділігін, екіншіден сабаққа ынталарын, қызығушылығын, үшіншіден ... ... ... ... ... қабілеттерін дамытады.
Өзіндік жұмыс оқушылардың оқу танымдық іс-әрекетінің формуласының бірі болып табылады. ... бұл ... ... ... осы іс-әрекетті дұрыс жоспарлау біліктілігіне байланысты болады. Белсенді оқу ... ... ... ... ... ... әрекетін болжайды.Тәжірибеден өз бетінше ізденуді, оқушылардың өзіндік жұмысын ебін тауып ұйымдастыра алатын, керек кезінде проблемалық жағдайлар туғызып олардың назарын басты ... өз ... ... ... ... ... ... жететіндігін көруге болады.
Қазіргі кезде сабақты дұрыс жүргізуге қойылатын негізгі талап оқушылардың белсенді іс-әрекетін сезімін басқара білу. Ол ... тек ... ... ... ... ережелер түрінде ғана беріліп қана қоймай оқушыларды өз бетінше іздендіретін одан жаңа ақпарат алатындай оқу материалдарды берудің құрылуын қайта ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің көзқарасын өзгеруді талап етеді, яғни мұғалім оқушылардың өзі белсенді, жасампаз күш болатын оқытудың ұйымдастырушысы және басқарушысы болуы қажет. Ол ... әр ... үй ... ... ... ... ... . Меңгеруге дайындығы кезінде жаңа білімді енгізіп, оны тұжырымдаған және ... ... ... ... ... ... бір жүйеге келтірген кезде де көрініп отыруы керек. Осы ... ... ... ... ... тоқтала кетейік.
Оқу тәжірибелерінде жиі кездесіп жүргендей тиімді жұмысқа жеке емес, барлық оқушыларды қатыстырады яғни ... ... ... ... бас ... дедактикалық ойындардың көмегімен үй жұмысының орындалуын мұғалімнің ұсыеған үлгісі мен салыстыру, түсінік беру, кішкене өзіндік ... ... ... ... ... болады.
Жаңа білімдерді енгізу езеңінде оқушылардың оқу танымдық іс-әректін белсендіру анықтамаларды,ережелерді,заңдарды,типісті қасиеттерді тұжырымдардың айқындылығын дәлелдейтін шығармашылық тапсырмалар арқылы ... ... ... білікті баянды еткен кезде әртүрлі танымдық,есептер шығарылады. Мұғалімнің берген ақпараты ... ... ... сай ... және ... ... дәрежесі үлгі білім орындалатын белгілі амалдар принцпті жаңа жағдайға орындалатын ... ... ... ... ... дейін өседі.
Өз бетімен істейтін жұмыс деп берілген тапсырманы мұғалімнің басшылығымен, бірақ оның тікелей қатысуынсыз оқушылардың өздері атқаратын жұмыстарды айтады.
Өз ... ... ... ... ... екі ... ескерген дұрыс. Бұл міндеттердің біріншісі-оқушылардың танымдық қызметіндегі дербестікті дамыту,оларды білімді ... ... ... ... ... ... - оқушылардың алған білімін іс жүзінде қолдана білуге баулу.
Өз ... ... ... ... ... тек білім білік дағдысы ғана емес, сонымен ... ... ... ... сөйлеу мәдениеті, саяси сауаттылығы өзіне деген сенімділігі, пәнге ... ... ... ... ... ... өз ... жұмыстың мақсаты айқын, оқушыға түсінікті болуы қажет. Өз ... ... ... оның ауыр - ... қанша уақыт орындалатынына назар аударған жөн. Өз бетімен жұмыс сабақтың кез ... ... ... ... ... ... іс әрекеттерін ұйымдастыру және танымдық қабілеттерін дамыту.
Әрбір жеке тұлғаның болашағы мектебінде шындалады. Ертең осы елге ие болып тәуелсіз ... ... ... азаматтар - бүгінгі мектеп оқушылары.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына жолдауында қазақстандықтардың өмір ... ... ... бірі осы ... ... беру мен кәсіптік қайта даярлау, негіздерін қалыптастыру, жаңа технологияларды, идеялар мен көзқарастарды пайдалану, инновациялық экономиканы дамыту.
Қазақстан Республикасының ... ... беру ... жеке ... ... дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған ролі атап көрсетілген: - делінген.
Мемлекетімізді дамыған өркениетті елдер деңгейіне көтеру үшін болашақ ұрпақты мектеп қабырғасынан ... ... ... ... ... ... етіп тәрбиелеу басты бағытымыз. Біздің міндетіміз дүниежүзіндегі жаңалықтармен, жауапкершілік, ерік күш ... ... яғни ... дамуына үлкен мән беру. Ал дамудың негізі-білімде.
Білім беру саласындағы әлемдік ... ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының дербестігін, іздемпаздығын, белсенділігін мен шығармашылық мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... оқып ... кезінде олардың ойлау белсенділігін дамытып, білімі мен біліктіліктерін өмірдің жаңа жағдайында пайдалана білуге қажеттілігі туындайды. Бұл ... ... асуы ... ... іс-әрекеттерін оңтайлы ұйымдастыруға тікелей байланысты. Мектеп оқушысы жаңаша өмір сүріп қоймай, қоғамның әлеуметтік, құқықтық, экономикалық нормаларын меңгере отырып, ... мен ... ... ... дамыту.
Осы аталған мақсатқа жетудің міндеттеріне тоқтала кетейік :
1) оқушылардың теориялық білімдерін шыңдау
2) оқушылардың жеке дара ерекшеліктерін ... ... ... ... оқыту процесін жетілдіру оқушылардың танымдық белсенділігі мен іздемпаздығын арттыруға негізделген. Оқу танымдық қызметі барысында оқушылар қажетті көлемдегі білімді игеріп қана ... ... ... мен ... ойлауы да дамытылады. ... ... ... ... ... ... нәтижелері оқушылардың танымдық қызығушылығының көрсеткіштері ретінде төменде берілген:
* таным ... ... ... қызығушылығы;
* өздігінен ізденушілік әрекет жасауға ынтасы;
* оқу-танымдық қызметтегі негізгі түйінді анықтау білігі;
* ... ... ... ... өз іс- әрекетін бақылауы, бағалауы;
Оқушылардың танымдық қызығушылығының ең жоғары деңгейі танымдық міндеттерді өздігінен ... ... ... ... ... ... білуге деген қызығушылығының жоғары болуымен және өз іс- әрекетін бақылап, бағалай білумен сипатталады.Орта деңгейде оқушы ... ... ... ... ... ... ... қажет етуімен сипатталады, төменгі деңгейде оқушы тапсырманы қайталаумен шектеліп, оқытушының көмегімен ... ... ... жұмысының және оқушының ойлау қабілеттінің даму жолдарының алғы шарттарының бірі - баланың пәнге деген қызығушылығын анықтау, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік көрсету. Осы қағиданың негізінде ерекше қабілеті бар ... ... ... белсенді қатысып тартылады.
Іздену жұмыстары арқылы оқушының ойлау қабілетін анықтап және ... ... ... ... ... ... ізденіс жұмысқа бейімделуі - терең білімнің негізі болып ғана емес, оқушының ойлау ... даму ... ... ... ... ... қоғам талабына сәйкес, Қазақстан Республикасының дамыған елдермен иық тіресіп тұруы үшін, еліміздің болашағы мен қазіргі кезеңі үшін білімді, ... өз ... ... ете ... ... өз орнын таба алатын шәкірттерді дайындау ұстаздың міндеті.
Оқушының ... ... ... оқытудың түрлі формалары мен әдістері арқылы жүзеге асырылады. Солардың ішіндегі ең ... ... - ... ... қоғамын ұйымдастыру. Биік танымдық қабілет, тұрмыс-тіршіліктің сырын ... ... ... ерте жасынан туындайды екен. Сондықтан ізденушілікке баулу бастауыш сыныптан ... ... ... ... ... ізденіс жұмысына қатыстыра отырып ғылыми мен техниканың жетістігіне ... ... ... өз ... дәл табуға ғылымға жетелеу арқылы өздерінің қабілеттін ашуларын көмектесуіміз қажет. Оған қол жеткізетін тиімді ізденіс жұмыс түрінің бірі - ... ... ... ... ... ... оқушылар белгілі фактілер мен құбылыстарға берілетін түсініктемелер мен дәлелдеулерді өз бетінше іздестіріп, түсінуіне тура келеді.Ол - есеп ... ... ... мен ... ... алуы және ... ... жету мүмкіншілігіне сенімді болуы.Оқушыларды математикалық зерттеу әдісіне үйрету, оларға зерттеушілік дағдыларын қалыптастыру арқылы ... ... ... дамытуға мүмкіндік тудырады.
Математиканы оқыту үрдісінде оқушылардың оқу- танымдық іс-әрекеттін көтеру оқу уақытын көп жұмсауды қажет етеді. Осыған байланысты ... ... ... жабдықтардың , математикалық есептерді шығаруда дайын сызбалар мен жазулардың, ... ... ... ... ... ... процесі шығармашылықпен ұйымдастырылса, онда оқушылардың білім дәрежесі оқытушы айтқан сөздерден емес, өздерінің ізденуі және есеп шығару әдістерін іздеу арқылы қалыптасады.
Қай елде ... ... ... беру ісі ... орын ... ... ... мен біліктілігін шындауға бет бұрды. Шынында да оқушылардың жалпы ... ... ... ... ... ... Еліміздің мәртебесінің биік болуы қоғам мүшелерінің келешек ел қожасы - жас ұрпақтың белсенділігі мен іскерлігіне тікелей байланысты болмақ. ... ... ... ... өз елін ... ... ... қастерлейтін ұрпақты тәрбиелеу - біздің басты борышымыз.
Зертеушілік әдісте қолдану ... ... ... ... ... ақпарат, фактіні жинау, түрлі көзқараста сараптау дағдысы, қорытынды жасап, пайымдау .
Ғылыми жобалау әдісіндегі іс-әрекететуші ... ... ... ... ... ... тұлға.
Жобалаудың жалпы құрылымы :
1) алдымен жобаның тақырыбын типін таңдау ;
2) ... ... ... ... ... ... әдістерін талқылау, ақпарат іздеу, ... ... ... ... шығармашылдық міндеттері бойынша өздік жұмысы, бақылау
5) алған ақпараттары бойынша талқыға салу
6) қорғау
Жобалау әдісіне қойылатын талаптар
-зерттеудегі шығармашылық жоспардың ... мен ... ... ... оны шешу үшін ... ... ету.
-практикалық , теориялық , танымдық нәтижелердің көрсеткіштері
-оқушылардың өздігінен іс-әрекет етуі.
-жобалаудың мазмұнының құрылымы.
Жобалау әдісінің алгоритмі
1.Проблема
2.Жобалау
3.Ақпарат көздерін іздестіру
4.Нәтижені қорытындылау
5.Презентация.
Білуге деген құштарлық, бақылауға ... ... ... ... ... әлем ... жаңа ... жинауға талпынушылық қасиеттер балаға тән дәстүрлі мінез.
Қазіргі кезде зерттеу ісі бүгінгі заман адамының өмір сүру ... ... ... ... ... ... көзқарасына сәйкес қызмет болып табылады. Бүгінгі білім беру саласының маңызды міндеті баланы өзіндік ... ... оған ... дағдысы мен білігін үйрету. Әр оқушыны жеке тұлға ретінде ... үшін оның ... ... ... әрекете көрсету үшін зерттеуге дайындау қажет .
ІІ.Математикадан сыныптан тыс жұмыстардың мазмұны мен міндеті
Математикадан өткізілетін ... тыс ... - ... ...
беретін мектептердегі оқу - тәрбие процесінің маңызды құрамдас бөлігі.Математикадан жүргізілетін сыныптан тыс ... ... ... - ... математикаға деген қызығушылығын арттыру, шығармашылық қабілеттері мен дербестіктерін жан - жақты дамыту. ... ... ... ... және ғылыми - зерттеу жұмыстарының ең қарапайым дағдыларын үйретуге ... жол ашу. ... тыс ... ... ...
а) оқушылардың танымдық белсенділігі мен пәнге деген ынтасын қалыптастыру;
б) математикалық білімдерін тереңдету;
в) дүниеге ғылыми көзқарастарын кеңейту болып табылады. ... ... ... тыс ... ... ... екі топқа бөлуге болады.
1. Бағдарламадағы материалды қосымша өту.
2. Математиканы ерекше қабілетпен қызығып оқитын оқушылармен жүргізілетін ... ... ... әр ... ... білім деңгейі, біліктілігі төмендеген
оқушылармен жүргізіледі. Мұндай оқушылармен дайындық мүмкіндігінше
жүйелі түрде, әр оқушыға нақты көмек ретінде болуы керек. Оның ... ... ... ... бойынша оқушы білімі мен дағдарысындағы
кемшіліктерді дер кезінде жою.
Екінші бағыты ... ... ... ... ...
Ол төмендегідей мақсаттарға жауап береді.
1) оқушылардың математикаға қызығушылығын тудырып дамыту;
2) ... ... ... оқушының білім көлемін кеңейту
және тереңдете оқыту;
3) оқушылардың ғылыми ... ... ... мен ... қабілетін дамыту;
4) оқушылардың жеке өзіндік ойын ... ... ... ... ... - оқушылардың дүниетанымын кеңейту,
шығармашылық қызметке баулу, ізденушілік қасиеттерге тәрбиелеу.
Математикадан сыныптан тыс жұмыстардың негізгі ... ... ... ... апталық, математикалық кеш,
математикалық сайыс, викториналар, конкурстар, математикалық
олимпиадалар, көңілді математиктер клубы, т.с.с жатады.
Математикалық үйірмелер - ... тыс ... ең ...
түрі. Оларға математикаға қызығатын және бейімді оқушылар ерікті түрде
қатысады. Математикалық үйірмелер арқылы оқушыларға бағдарлама
көлемінде және математикалық қосымша ... де ... ... ... ... жан - ... ... болады. Үйірме жұмысы алдымен кең
тынысты шараларды жүзеге асыруға бағытталуы тиіс, сонда ғана ол ... ынта - ... ... ... алады. Үйірме жұмысын негізінен теориялық және практикалық бағыттарды жүргізуге болады. ... ... ... ... ... ... оқушының
белгілі тақырып бойынша әңгімесін, баяндамасын қамтып, ... бір рет ... ... ... ... 1-1,5 ... аспағаны дұрыс. Практикалық бағыттағы үйірме жұмысында әр түрлі мазмұндағы ... ... ... және ... олимпиадаларға даярланады. Оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатымен ойын есептерін, логикалық есептерді және практикалық мазмұндағы есептерді ... ... жөн. ... ... ... ... ... Үйірмеде берілген білім оқушылардың ой-өрісін арттыратындай, жоғары сыныптарда математиканы оқып ... ... ... ... ... ... сабақтары барынша жүйелі, қарапайым, қызықты және ғылыми болуы тиіс. Үйірмеде оқушылар ерікті түрде пікір алмасып, өз ойларын ... ... ... ... Математика үйірмесінің мазмұны мына мәселелерді қамту керек.
- жалпы білім беретін теориялық бағдарламалар;
- ... ... ...
- ұлы ... өмірі мен қызметі;
- қызықты, логикалық және тарихи есептерді шығару;
- қиынырақ есептер шығару (стандарт емес ...
- ... ... ...
- ... кеш ... ... жүргізу;
- оқушыларды математика жөніндегі жаңа әдебиеттермен таныстыру.
IV-VIII сыныптардағы үйірме жұмыстары мен ... ... ... ерекше қиындық келтірмейтіндей, олардың ғылымилығынан
гөрі қызықтылығы басым болуы керек.
Сыныптан тыс жұмыстардың маңызды түрлерінің бірі - ... ... ... ... апта ... ... ... сонымен қатар оқу бағдарламасын терең оқып игеруге, шығармашылық белсенділігін, ... ... ... ... көптеген шаралар кешенін қамтиды. Ұйымдастырылған апталық және оны дұрыс өткізу маңызды оқу - тәрбие мәселелерін шешуге мүмкіндік береді. ... ... оқу ... ... ... ... математиканың практикада қолданысы, оқушыларға өзіндік жұмыстардың дағдыларын дамыту және олардың тәрбиелеу мүмкіндіктерінің пайда ... ... Бұл ... ... және оны ... ... ... мұғалімдерінің педагогикалық біліктілігі көтеріледі және де оқытушы мен оқушылардың ... ... - ақ ... мектеп педагогтары мен оқушылар ұжымдарының арасында да өте тығыз және емін - ... ... ... ... ... ... математиктерінің әдістемелік бірлестігінің апталық өткізу туралы шешімімен басталады.
Апталықты өткізу үшін алдын ала математика мұғалімдері мен ... ... ... ... тобы құрылады, ұсыныстар мен мүмкіндіктерге қарай апталықтың бағдарламасы жасалады, әр сала бойынша ... ... ... ... жұмысы істелініп бітетін ең соңғы мерзім белгіленеді. Апталықты ұйымдастыруға сынып жетекшілері, пән ... ата - ... және т.б. ... ... алады.Математикалық апталықтың мазмұны барынша мектеп оқушыларын көп жұмылдыратындай түрлі - түрлі ... ... Бұл ... ... мен қызығушылығын жетілдіруге себеп бола алады. Апталыққа дайындалу барысында оқушылардың ізденімпаздығы мен ынталылығын білдіретін ... ... ... ... керек. Даярлық кезінде оқушыларға жеке немесе ұжымдық тапсырмалар беріледі. Мәселен, қабырға газетін шығару, қолжазба журнал ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру жұмыстарын тапсырма ретінде беруге болады. Әдетте, ... ... ... ... ... ... ... математикалық ойындар, жарыстар мен олимпиадалар өткізумен аяқталады. Жеңімпаздар арнайы атап өтіліп, оларға ... ... ... мынадай жоспарда өткізуге болады.
1. Дүйсенбі - конференция.
2. Сейсенбіде - үйірме.
3. Сәрсенбіде - ... ...
4. ... ... ... ... қызықты есептер, жұмбақ есептер, ребустар, кроссвордтар
жарысы және т.б.
6. Сенбіде - математикалық кеш.
Математикалық кеш - ... тыс ... кең ... ... ... ... кештің мақсаты - оқушылардың алған білімдерін тереңдете түсу, олардың практикада, өмірде кең түрде қолданылуын ... ... жаңа ... және ... ... ... енуіне көмектесу, өз ойын жеткізе білуге ... Бұл ... ... ... үйрету
бағытымен қоса тәрбиелік мәні болуы тиіс, яғни оқушылардың ғылыми ... ... ... ... баулуға ықпал етуі керек. Кешке арналған газеттер, ребустар, викториналар, сөз жұмбақтар күні ... ... ... Оны ... ... ала оқып ... ... қажет. Кешке арналған оқушылардың эстетикалық талғамына сай газеттер сайысын ұйымдастыру керек, ... - ақ ... ... ... ... ... ... кітаптардан көрмелер ұйымдастырылады. Кештерді
көбінесе эстафеталық түрде өткізген жөн. Параллель сыныптардың, не ... ... ... өз ... ... ерекшеліктері, құпиясы болуы керек. Кештің бүкіл мазмұны таңдап алынған тақырыбына сай болған жөн. ... ... ... кештерде кеш болатын жерде , , , , т.б. тақырыптарда газеттер, викториналар ілінеді. Кештің қызықты мазмұнды өтуіне зор мән ... жөн. ... ... ... ... V-IX ... ... қызығушылығын арттырумен бірге, ғылыми мәліметтерді уағыздаудың маңызды құралы болуы тиіс. Қызықты математика кештерінің бағдарламасы әдетте көркемделген, әр ... ... ... қамтиды және мұнда қысқаша хабарламалар, викториналар, математикалық жұмбақтарға кең орын беріледі. Математикалық олимпиада ... ... ... ... ... ... ... олардың ойлауын, қызығушылығын, білімге құштарлығын тәрбиелеуде және олардың білімдерін тереңдетуде үлкен рөл атқарады. Олимпиадалық есептерді үнемі шығару арқылы ... ... ... ... ғылыми көпшілік әдебиеттерді пайдалана білуге бейімделіп, білім - білік дағдысы артады. Математикалық ... ... ... жалпы деңгейін жақсартады, оқушылардың алған білімінің сапасының артуына мүмкіндіктер жасайды. Математикалық ... - ... ... ... оқушылармен жүргізілетін жарыс. Мұнда белгілі табыстарға жету үшін алдын ала даярлық жұмысын ... жөн. ... ... кезеңде бұрынғы олимпиадада пайдаланылған есептер мен жаттығулардың мазмұны ілінеді және сол есептер мен жаттығулар ... ... ... жүргізіледі. Сонымен бірге, жалпы мектептік математикалық олимпиадаларға оқушыларды дайындау ... ... ... ... ... бұрынғы олимпиада жеңімпаздарының қатысуымен сұрақ - жауап кешін ұйымдастыруға болады. ... ... ... олимпиада есептерінің шешілу әдістерімен таныстыру олардың жалпы математикалық білімін және жергілікті жердегі олимпиадаға дайындығын жақсартады. Тапқырлықты талап ететін әр ... ... ... ... ... ... абстрактілі ойлау қабілеттері арта түседі.Оқушыларды олимпиада есептеріне қызықтыру математика мұғалімдері үшін оңай жұмыс емес. ... ең ... ... ... ... ... сапасын арттырған жөн. Дұрыс ойластырылған, ғылыми жағы ... ... ... ... тыс ... ... есеп ... қызықтыратыны сөзсіз. Олимпиадаға дайындықты төмен сыныптан бастап оны үзбей бірнеше жыл ... көп ... бар. Онда ... ... ... ... мектептік курсының қиындау және
бағдарламада аз қарастырылатын тарауларынан, өзіндік ақыл - ой ... ... ... әр ... бөліп шығартуға болады. Олимпиада есептері мазмұны жағынан әр алуан болады. Алғашқы жылдардағы жаттығу есептерінің қиындығынан гөрі ... ... ... ... ... аз ... математикаға деген сенімін жоғалтпау үшін ең болмаса бір оңайлау есеп алу керек. Ал ... ... ... ... әр ... ... ... жөн. Олимпиада жүлдегерлерін мектеп басшыларының қатысуымен мадақтау, сыйлықтар беру оқушыларды ынталандыратын ... мәні бар іс. ... ... ... ... ... жеңіске жеткен оқушылар қатыстырылады. Мұның жеңімпаздары аудандық ... ... ... ... ... тыс ... және оның бағыттары
Математикадан сыныптан тыс жүргізілетін жұмыс ... ... ... ... уақытта жжүргізілетін жұмыстар жүйесін айтамыз.Математикадан сыныптан тыс жұмыстарға шолу жасай отырып оларды мынадай бағыттарға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс;
ә)математикалық қабілеттері жоғары,математика пәніне қызығушылықпен қарайтын оқушылармен жүргізілетін жұмыстар.
Бірінші бағыт әртүрлі себептермен білім ... ... ... жүргізіледі.Мұндай жұмыстар білім деңгейлері бірдей болатын оқушыларды 3-4 тен ... ... алып ... тыс ... ... ... беру арқылы жүргізіледі.
Қалыс қалған оқушылармен дайындық мүмкіндігінше жүйелі ... яғни ... бір ... ... рет,әр оқушыға нақты көмек ретінде болуы керек.Қайталау жасалғаннан соң,оқушыларды білім деңгейі дәрежесіне толық көз ... үшін ... ... ... ... ... баға ... керек.Пән мұғалімі әр тақырып бойынша қалыс қалу себептерін анықтап жиі жіберетін қателіктеріне талдау жасау ... ... ... ... қызығушылығын арттыру;
* Бағдармада қамтылған сұрақтарды тереңірек және кеңірек оқыту;
* Оқушылардың математикалық қабілеттерін,іздену дағдыларын ... ... ... ... Ғылыми көпшілік әдебиеттерді өз беттерімен пайдалана білуге үйрету;
* Математиканы ғылым мен техникада,өмірде пайдалана білу т.б ... ... ... ... тыс ... ... ... сыныптан тыс жұмыстардың түрлері және мазмұнымен, оларды ұйымдастыру және жүргізу әдістемесімен таныстыру. Оқу - ... ... ... ... тыс ... ... ... материалдармен танысып оларға талдау жасау болса,а ал пәнді үйренудің міндеттері: математикадан сыныптан тыс әр алуан ... ... және ... ... ... ... жас ерекшеліктерін ескере отырып математикадан үйірме жоспарларын жасауға үйрену; үйірме сабақтарына, сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... үйрену; математикалық кештер тақырыбын және мазмұнын іріктеуге үйрену; математикалық жарыстарға (олимпиадалар, конкурстар, викториналар) материалдарды іріктеуге үйрену болып табылады. ... ... ... ... тақырыптарды қамтиды:
1.Үйірме сабақтарын ұйымдастыру:
1.1 Үйірменің бірінші сабағы;
1.2 Үйірме жұмыстарының формалары;
1.3 Үйірмені жоспарлау;
1.4 Үйірме ... ... ... соңғы сабағы.
2. Үйірме сабақтарының тақырыптары:5-6 сыныптар; 7-8 сыныптар; 9 сынып.
3.Сабақтан тыс оқу. Математикалық шығармалар
4. Мектептегі математикалық баспасөз:
4.1 Математикалық ... ... ... ... жорналы. Математикалық баспасөздің басқа да формалары.
5. Математикалық кештер:
5.1 Кешке дайындық;
5.2 Кештің мазмұны;
5.3 Математикалық кештердің бағдарламасының үлгілері.
6.Математикалық ... ... ... ... ... ... викториналар.
Жалпы математикадан сыныптас тыс жұмыстардың ішінде басымдылық танытатыны үйірме жұмыстары болғандықтан да пән мұғалімдері үйірменің жоспарын өздері ... ... ... ... ... баланы зеріктірмейтіндей, шаршатпайтындай, қызығушылығын оятатындай тіпті кей жағдайда өзге балалармен ... ... ... нұр үстіне нұр болар еді. Бүгінде мектеп бітірушілері арасында басым көпшілігі ең күрделі деп математика пәнін есептейтін болғандықтан да осы пән ... ... ... жиі ... тест кезінде болатын типтік есептер талданады.
Матeмaтикaлық үйірмедегі ... ... ... ... жүргізіледі:
* математика тарихына байланысты үйірме мүшесінін 5-10 минутқа шақталған баяндамасы, үйірме жетекшісінің немесе үйірме мүшелерінің тақырыпқа сәйкес хабарламалары;
* ... ... оның ... ... ... ... жаттықтыру есептерін және жаңылтпаш есептерін шығару;
* жоғары оқу орындарына mүсy емтихандарының конкурстық, есептерімен, ҰБТ-дe ұсынылған тапсырмалармен үйірме ... ... ... ... сұрақтарына жауап беру.
Үйірме мүшелерін конкурстық есептермен таныстыру, жоғары оқу орындарына түсу емтихандарының есептерінің ҰБТ тапсырмаларының деңгейі жайлы мағлұмат ... ... ... Мұндай есептердің шартымен үйірме мүшелерін әр сабақтың сонында таныстырған тиімді тапсырмаларды оқушылар, қалауы бойынша өз бетінше үйде орындалуына ... үй ... ... оқушыларға міндеттелмейді. Оқу материалдары қиындығының өсу тәртібіне сәйкес орналастырылады. Есептердің қысқа және тиімді жолмен шығарылуына назар ауарылады, ... ... ... шек ... ... ... тұрғыдан дұрыс болуы талап етіледі.
Бала бойындағы шығармашылық бастаманың басымдылығы ... салу ... ... ... ... ... да бұл есептердің математикалық ойлау қабілетін дамытудағы өзіндік ерекше орыны бар. Есептің шартын өзгерткен жағдайда қанша шешімі ... ... ... ... көрсету де баланың зерікпеуіне көмегін береді.
Оқу материалының мазмұнын мектепте оқытылатын математика пәнінің оқу материалдарының логикалық жалғасы ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... көп ... ... өйткені деп санаймыз.
деген А.П.Конфоровичтің нақыл сөзін толық жүзеге асыру үшін бала ... тек ... ғана емес аса ... болуы керек. Ол үшін әрине математикадан қосымша тапсырмалар орындалып, көптеген ... ... ... ... екені түсінікті. Бұл шаралар оқушының математикалық сауаттылығын арттырады, математикалық ойлау қабілеттері мен есептеу дағдыларын дамытады, ... ... табу үшін ... ... айналысуға үйретеді, оқушылардың шығармашылық-эвристикалық қабілеттерін жетілдіреді және де есептердің шешімін табуда табандылыққа, шапшаңдыққа, өздігінен жұмыс жасауға және ... ... [2]. ... ... ... әдетте жоғары болатындығы сөзсіз. Баланы сол деңгейге жеткізуге тырысатын мұғалімнің әдістемесі де назардан тыс қала ... ... оқу ... ... әдістемесі ең басты көрсеткіштердің бірі болып келеді және ... бола ... де. Олай ... ... ... ... қызметінің дамуы көбінесе сыныптан тыс жұмыстар барысында жүзеге асады. Оқыту барысындағы оқушылардың танымдық белсенділігі мен ізденімпаздық шығармашылығы, оны арнайы басқарудың ... ... ... та атап ... ... тыс жұмыс оқу жұмысын толықтырып, материалды оқушыға терең түсіндіруге, шығармашылық қабілеттерін дамыту барысында ... ... тыс ... ұғымы өте кең. Ол мазмұны, бағыты, әдісі, тағайындалуы, формасы мен жолдары жағынан білімділікті қажет етеді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... мен кештер өткізу осы сыныптан тыс жұмыстарға жатады. Математикадан сыныптан тыс жұмыстар пәнаралық байланысты да ... ... ... тыс ... - бұл ... мен оқушылардың сыныптан тыс уақыттағы әртүрлі ұйымдастыру болып табылады. ... тыс ... тыс ... ... және оқу жоспарына кіретін әртүрлі оқу-тәрбиелік іс-шаралар. Тәрбие жұмысының негізгі бөлігі болып саналатын сыныптан тыс ... ... ... әлеуметтік ортадағы тәжірибесі мен қоғамдық құндылықтарды қабылдауын қалыптастырады. Түрлі формадағы сыныптан тыс жұмыстар оқушының күнделікті сабақта байқала бермейтін жеке қабілеттері мен ... ... ... тыс ... әр ... ... оқушының өзіне сенімділігін, өзін дұрыс бақылауын қалыптастырады, сонымен ... ... ... ... ... мен дағдысын, адам қызметінің әртүрлілігі туралы білімі мен ... ... ... тыс ... ... бір-бірімен барлық жағынан қарым-қатынаста болады. Әртүрлі сыныптан тыс ... ... ... жаңа ... ашып қана ... ұжымдасып жұмыс істеуге үйренеді.
Сыныптан тыс жұмыстарды оқушылардың белгілі бір уақыт ішінде алған білімдерін тәжірибелерін ескере отырып ... ... ... тыс ... ең ... ... бірі - ... математика әдебиеттерін оқуға дағдысын қалыптастыру. Ынтасы жоқ ... үшін ... ... ... ... оқу ... қиындыққа әкеледі. Бұл қиындықтар неден тұрады?
Бұл айтылған математикалық жұмыстың ерекшеліктері әдетте мазмұнның анықтығын туғызады. Алайда жаңа бастаған ... бұл ... ең ... ... ... жұмысты оқу үшін логикалық ойлаудың айқын дағдысы талап етіледі. Математикалық мақалалар мен ... ... ... ... және ... ой қортындыларына бөлініп кетпейді; ауызша сөйлеуге тән логикалық пауза да, ... ... де жоқ; көп ... оқырмандарға математика кітаптарында жазылғандарды түсіну қиындығын, бірақ мұғалімнің ауызша түсіндіргенін оңай түсінетінін осы жағдаймен түсіндіруге болады.
Математика кітаптарына ... ... ... ... ... байланыстың анықталғанынан көрінеді, бұл байланысты түсіну үшін кеңістікті елестетуінің дамығанын талап етеді
Математикалық оқулықтармен, мақалармен жұмыс істеу оны оқып шығудан ғана ... ... ... ... ... ... келтіруден тұрады. Оқушының математикалық әдебиетті оқу кезіндегі аздаған дағдылары сабақ үстінде және үй жұмыстарын (кітаптармен жұмыс істеуде және т.б.) ... ... ... ... сыныптан тыс оқытуды ұйымдастырудағы жұмысын талдайық. Мұғалімнің ... ... ... жұмыстарында математика оқулықтарына және математика тарихына деген оқушылардың қызығушылығын арттыруға мүмкіншілігі бар. ... ІХ ... ... және ... квадратурасы туралы айтқанда, мұғалім оқушыларға көптеген қызық мағлұматты П.И.Перельманның ... ... атты ... ... ... айта кетеді. Сонымен қатар оқушыларға ол кітаптың атын ... Әр ... ... әдебиеттермен танысқысы келетін ең болмағанда бір оқушы табылады.
Берілген тапсырма жауаптарына ұсынылған әдебиеттерді қолданатын оқушыларды жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... болатынын ескерту де орынды. Жеке тапсырмаларды орындауда оқушыларға ұсынылған әдебиеттер бойынша немесе мақалалар ... ... ... мен (мысалы: VIII сыныпта Декарт немесе Виет, IX сыныпта Ньютонның логарифм ... және т.б.) ... ... ... ұсыну керек. Егер мұғалім жаңа кітаптар немесе мақалалар шығуын ... ... ... ... онда ол өзінің оқушыларына жаңа мәліметтер беруіне мүмкіндіктері бар. Оқушыларға ұсынылатын математика ... мен ... ... беру ... Егер біз ... ... оқушыға түсініксіз болып және ол әдебиетке түсініктеме берілмесе, онда келесі жолы оқушы біздің ұсынылған әдебиетке көңіл ... ... да бір ... ... жай атап кету ... ... ... қатар оқушыға бұл әдебиетті оқуда қандай қиындықтар болатынын және оны қалай жеңе білу керектігін, қалай айналып өтіп ... ... айта ... жөн; ... ... ... (бет, тарау) жерлерге көңіл бөлу керек немесе алғашқы оқудан бастап қандай (бет, тарау) жерлерге ... бөлу ... ... ... жөн; ... кітапты көрсету керек; кітаптан үзінді айтып (немесе оқып) беру керек; оны қай ... ... ... ... айту керек, кейде алуына көмектесу керек.
Математика оқулықтарына деген қызығушылық пен дағдының артуы математикалық үйірменің құрылуына үлкен ... ... ... сабақтарында анда-санда жаңа кітаптар туралы хабарлап отыруға болады. Математикамен байланысты әңгіме, очерк және үзінділер оқудан ұжымдық оқу ... ... ... ... ... ... берілген тапсырма бойынша қолдануға әдебиеттер ұсыну да өз көмегін тигізеді.
Жүйелі жұмыстардың бірі ол ... ... ... ... ... ... ... мақсаты- ұсынылған әдебиеттерге деген рецензиялар және жаңа әдебиеттерге арналған аннотация мен мақалаларды жазу. Бұл аннотациялар мынандай тақырыптармен , және т.б. ... ... ... кітаптың мазмұнынан алынады да қосымша мәліметтер үшін қабырға газеттің соңында бір - екі ... ... ... атын ... қою қажет [4].
Мұғалім оқушыға қандай да бір математикалық ... ... ... cол оқушымен осы кітап жайлы сөйлесуі немесе қажетті бір бөлігін ... ... ... ... ... ... керек. Әңгімелесу кезінде мұғалім оқушының математикадан қандай сұраққа икемді екенін анықтайды. Сонда ... ... ... ... әдебиеттерді оқуға болатынына кеңес бере алады, егер оқушы мектеп ... ... ... оқи ... онда ... оған ... ... сұрақтар бойынша әдебиеттер ұсынуына болады. Мұғалімдер ұсынған әдебиеттер әрдайым табыла бермейді. Сондықтан ... ... ... кітапхана құрылады. Ол кітапханаға үйірме мүшелерінен арнайы таңдап алынған кітапханашы тағайындалады. Кітапханаға ... ... ... ... және мұғалімдер мен оқушылардан алады, кейбір кітаптарды кітапханаға ... мен ... ... ... кітапханадағы кітаптың кейбіреуін өзіндік бақылау үшін сұрақтар тізіміне енгізу тиімді. Мұндай сұрақнаманы құрауды оқушыға ... ... ... ... ... математикалық конференциялар, үйірмелік сабақтар, жиналыстар жүргізуде маңызды орын ... ... , . ... ... ... ... (мақалалардың) мазмұны бойынша қандай викторина ұйымдастыруға болады.
Жоғарыда айтылғандарға қоса оқушылардың математика кітаптарына деген қызығушылығын, нақты бір ... ... ... ... сайыстар бойынша арттыруға болады. Мысалы: , , және т.б. тақырыптар ... ... ... болады. Барлық сұрақтар бірнеше бөліктерге ( төрт, бес бөліктерге) бөлінеді. Әр бөлікте шамамен ... ... ... мен ... беріледі. Әрбір сұрақ сериясы жеке плакаттарға (немесе қабырға газеттеріне) орналастырылады. Әрбір ... жеке ... ... 2-3 апта. Әрбір сұрақ суреттермен және текстермен қатар басылады. Кезекті шығатын сұрақтармен қоса алдыңғы сұрақтарға дұрыс жауап ... ... аты - жөні мен ... ... ... ... Қандайда бір сұраққа жауап беру үшін оқушы әдебиеттерді қарастырады. Ол көптеген жаңа мағлұматтар алады. ... ... ... ... ... және ... радио басқармаларында өткізіп отырса, жақсы болар еді.мұғалімдерге ұсынылатын бір шара ол математикадан сыныптан тыс оқу үшін ... ... ... ... ... мен мақалалар (аннотациялар) тізімі. Аннотацияны кітаптарда жазылған қандай да бір тапсырмалардан, қызықты фактілерден және т.б. бастауға болады. Тізімдер мынадай: , және т.б. ... ... ... ... ... ... түсу мақсатында математикалық шығармалар да ұйымдастыруға болады. Кейбір мұғалімдер өз сыныбының әрбір оқушысына екі-үш тоқсанда математикалық ... ... ... тапсырады. Кейбір мектептерде математикалық шығармаларды үйірме мүшелері ғана жазады және де ең жақсы шығармалар үйірмелердің математикалық журналында ... ... ... ... ... ... ... берілген кітаптан тақырыбына қатысты текстерін көшіріп алуымен шектеледі. Яғни, оқушыға берілетін тақырып қосымша түсіндірілмейді, бір ғана ... ... және ... қарастырылатын тақырып берілген әдебиетте толық мағлұматпен бар болса, онда оқушыға барлық ... ... біз оның ... ... ... Кейбір тақырыптар үшін оқушыларға ешбір әдебиеттер тізімі берілмей, тек қажетті нұсқаулар беріледі. Мысалы, ұсынып, теореманың ... мен ... ... ... ... нұсқаулар беру керек. Дәлелдемесін оқушының өзі жасайды. Оқушы шығарма жазу ... ... ... ... ... ... ... керек. Мұғалім оқушыға жұмысты бермес бұрын оның ... ... ала құру ...
Оқушы шығармасы үшін бірнеше тақырыптарды мысалға келтірейік:
1) үшбұрыштың кейбір нүктелерінің орналасуына қарап үшбұрыш құру керек;
2) бұрыштары арифметикалық прогрессия құрайтын ... ... ... ... ... ... қасиеттері;
4) сырттай сызылған параллелограмм;
5) Стюарт теоремалары және оның ... ... ... және оның ... ... және ... аналог болатын тетраэдрдың қасиеттері;
8) шеңберге іштей сызылған үшбұрыштың шеңбердегі кейбір сызықтары арқылы ... ... ... ... ... ... n ... бірдей қашықтықта жатқан шеңберлер саны;
11) n нүктелерден бірдей қашықтықта ... ... ... ... емес ... ... табу үшін ... жасанды әдістер;
13) шахмат тақтасындағы математикалық есептер (шахмат тақтасын әр түрлі фигуралармен жүргізу; шахмат тақтасына фигураларды әр ... ... және ... үш ... және екі ... арқылы төртбұрыш салу (толық зерттеумен);
16) параллепипедтегі геодезикалық сызықтар (өз бетінше есеп ... және оны ... ... ... ... ... зерттеуге арналған шығармалар өте қызықты болады. Бұл сыныпсикалық түрлендірулер болуы мүмкін (әр түрлі қозғалыс түрлері, орта ... ... ... ... ... оның ... жағдайлары және т.с.с.). Сонымен қатар толық анықталмаған түрлендірулерді де ... ... тыс ... ... ... ширатуға Есеп дағдыларын жетілдіруге Зейінді шоғырландыруға Тапқырлығы мен дүние танымын арттыруға Кеңістіктегі қиялын дамытуға және ... ... ... ... ... ... ... Лабиринт - тер, сиқырлы фигуралар, арифмети - калық шытырмандар, танграмдар Фигуралар санын анықта, айырмашылығын тап, ... ... ... тап ... өлең ... математикалық фокустар, сөз жұмбақ - тар, логика - лық есептер Геометрия - лық конструкторлар, ... ... ... ... ... - лық ребустар таяқшалардан фигура құрастыру, сөзжұмбақтарОрыстың ұлы педагогы В. А. ... ... ... - ... адамның дарындылығын ашу, оның толыққанды шығармашылық, интеллектуалдық еңбек жолын бағдарлау, әрбір оқушының дарынын дөп ... ... аша ... ... ... ... ... дарынмен келсе де оқусыз, шығармашылықсыз дамуы мүмкін емес.
Дұрыс ұйымдастырылған сабақ оқушының ой өрісін кеңейтеді. Мұғалім үнемі оқушылардың ойлау белсенділігін арттырып, ... ... ... ғана сабақ мақсатына жетеді. Ал қызығуды тудырудың әдіс - тәсілдері өте көп. Олар сабақ барысындағы: жарыстар, ... ... т. б. Егер ... сабаққа қызықса, білімді игеру оңай және ғылымға құрмет сезімі қалыптасады. Сондықтан заман талабына ... оқу ... ... ... қоғам сұраныстарына сай жеке тұлғаны қалыптастыру үшін оқушының шығармашылық іс - әрекетін дамыту бүгінгі күннің өзекті мәселесі ... ... ... ... әртүрлі математикалық олимпиадалар өткізіле бастады. Дәстүрлі, дәстүрлі емес, сырттай т. с. с. Дәстүрлі олимпиадалар ереже бойынша бес ... ... ... ... ... аймақтық, республикалық. Кейінгі жылдары оқушылардың ойлау қабілетін арттыратын 3 - 10 ... ... ... және ... ... ... ... конкурстар өтіп жүр.
Математикалық олимпиадалар оқушылардың ішінен математикалық таланттарды іріктеп алу үшін ... ... ең ... ... ... 1894 жылы Венгрияда өтті. ТМД елдерінің ішінде ең бірінші олимпиада 1934 жылы ... ... ... ... ... ... ... тұңғыш математикалық олимпиада 1963 жылы Алматы қаласында өтті.Оқушыларды олимпиадаға дайындауға арналған нұсқаулар:
Математикалық ... ... ... тыс, ... ... ... ... бейімділігі жоғары, математиканы тереңдетіп оқитын оқушылар ғана жеңіске жете алады. Олай ... ... ... ... бір ... оқушылардың математикаға бейімділігін дамыту, ойлау қабілетін жетілдіру.Оқушылардың математикаға бейімділігін дамыту, ойлау қабілетін ... үшін ... не ... ... ... ... проблема тудыра білу керек, яғни негізгі есептерді шығарып болған соң, ... ... тыс есеп беру ... ... ... ... есеп тауып келуге немесе есеп ойлап табуға тапсырма беру керек.
- С тобындағы есептерді шығаруға кеңес беру керек.Математикадан мықты оқушыны ... ... ... ... ... ... керек
2.3.Ауызша есептеуге үйрету тәсілдері.
Есеп шығаруға үйрету - ... ... ең қиын әрі ... ... бірі. Бұл балалардың шама-шарқына, психологиялық жас ерекшелігіне ... ... ... талдау жасау, қарама-қарсы қою. Жалпылау, түрлендіру, зерттеу, әр алуан категорияларға біріктіру, қорытындылау, абстрактциялау сияқты түрліше меңгеруіне байланысты ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері қабілет деңгейлерінің әр түрлілігіне байланысты, олардың бәрінен де бір ... ... ... ... ... ... ... үйренеді деуге болмайды.
3. Есеп шығаруға үйрету алғашқы сабақтардың өзінде-ақ басталып, сынып ілгерілген сайын бірте-бірте сәйкес шеберлік те қалыптаса бастайды.
Ауызша есептеуге ... ... ... ... ... ... Ол уақыт үнемдеу тұрғысынан тиімді. Бір ғана мысалдың нәтижесін бірнеше тәсілмен ... ... ... ... нәтижелердің қалай шығатыны, ақтық нәтижеде не болатыны ауызша айтылады да, оларды жазуға ... ... Оған қоса қай ... ... ... өз еркінде болғанымен, олардың барынша тиімдісін іріктеп алуды үйретуге де мүмкіндік мол.
Математика сабағында ауызша есептеу дағдыларын қалыптастыру жұмыстарын ... ... зор. ... ... ойлау қабілетін дамыту үшін есеп шығарғанда орындайтын амалдарды ойша шешіп алуды дағдыландырған жөн.
Бастауыш сыныпта математиканы оқыту тек ... ... ... ... Бұл пән ... ... ... дамытуда маңызы өте зор. Оқушылардың ойлау процесінің ... ... ... үшін ... ... ... ... өз бетінше жұмысын ұйымдастыру керек.
Ауызша есептеуге үйретуде оқушылардың білімі мен дағдысын тексеру кезінде арифметикалық ... ... ... ескеру қажет. Диктанттан кейін тексеруді ауызша жүргізген қолайлы.
Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту мектепке сабақ және сабақтан тыс жүргізілетін сабақтар формасында ... ... ... ... ... деген ынтасын арттыруға,олардың өз бетінше жұмыс істей білу ... ... ... ... ... Пәнге деген ынтасы мен өз бетінше ойлай білу өзара тығыз байланысты. ... ... үшін ... ... олардың оқу жұмысында да белсенділігі артып, өз бетінше жұмыс ... ... ... ... ... деген ынтасы өседі. Оқушыларды өз бетімен ойлауға тәрбиелеп, математикаға деген ынтасын арттыру үшін оқыту әдістерін дұрыс таңдап ... ... зор. ... ... ... бірі - ... өз ... жұмыс істете білу.
Барлық сабақтың елеулі бөлігінде өз бетімен жұмыс істегенде оқушы жұмыстың мақсатын айқын түсіне білуі, оны ... ... және ... ... сияқты өз бетімен істелетін жұмыстың жалпы әдістерін ... ... алуы ... ... өздігінен орындайтын жұмыстарын тиімді ұйымдастыру үшін математика кабинеттерінде дидактикалық материалды, үлестірмелі материалдар, баспа негіздегі дәптерлер, тағы басқа оқу ... ... ... Дегенмен оқушыларға оқулықпен жұмыс істеуді үйретудің орны ерекше. Барлық ғылыми-техникалық білімнің көзі - кітапқа, оның ішінде оқулыққа ... ... мен ... ... ... өздігінен жұмыс істеуді үйрету мұғалімнің басты міндетінің бірі. Әр сынып оқулықтары қажетіне орай орындалуға тиісті ... ... ... ... суреттермен қамтамассыз етілген. Өздігінен жұмыс істеуді оқушылардың сабақ үстіндегі қызметіне енгізу сабақтың құрылымына да, элементтеріне де ... ... ... үшін ... ... ... ... көбінесе тақтаға жазылған, сондай-ақ қалталы полотноға белгіленген тапсырмалар ... ... 2 ... -49a2 ... +16ad +16d4 (2a+4d)2 ... -125b3 ... +4d2) (4a2-16ad2+16d2) (2a)3+(4d2)3
Математикалық диктант.
Өрнек түрінде жазыңдар:
1) а мен 3 сандарының ... ... в және 5 ... ... мен ... ... в және 5а сандарының кубтарының көсыңдысы
4) 2х 2 және 2 ... ... мен ... ... тап
Оқушылар тақтадағы есептердің дұрысын табады
16-4х2 ... ... ... ... ... 3-1 ... ... өз ... жаз.
125-8а3 с3-64 а2 -4в2 ... 16-в2 ( ... ... ... өрнектің айырымының квадраты
Екі өрнектің квадраттарының айырымы
"?" Белгісінің орнына қандай ... жазу ... ... ... 4ас +..?. ... - .?..)(а2 +5а +25) ... ... -10вс +25в2 ... 3с)( ... ... ... үшін ... тапсырма әрбір оқушыға жеке түрде беріледі. Бұл жағдайда тапсырмаларды әр оқушының шама-шарқын ескере отырып, сораптауға болады. Сонда жұмыстың өз бетімен ... ... ... ... ... етіледі. Өзіндік жұмысты сыныпта жүргізу оқушыларға дағдыларын игертеді және олардың сабаққа деген ынтасын арттырады. ... ... ... ... карточкалар бойынша ұсынған тиімді. Мұнда оқушылардың жеке дара ерекшеліктері және ... ... ... ескеру мүмкін болады. Оқушыларды жалықтырып жібермес үшін, өзіндік жұмыс түрлерінің өзгермелі болғаны жөн.
Балалардың сабақта өз бетімен орындаған ... ... ... ... болса да ескерілуі тиіс. Мұғалім тапсырманың орындалуын қарап шығуға уақыт бөлуі және өз бағасын айтып, жақсы ... атап ... ... табуға көмектесуі тиіс.
Көрнекті қоғам қайраткерінің бірі Н.К. Крупская: -- көрсеткен ... ... өз ... жұмыстарын ұйымдастырудың басты формасы - жұмыстарды орындау, ептілік, іскерлік, шеберлік дағдысын дамыту. Бұл үшін ... ... ... ... тура ... Өз бетінше істелетін кез-келген жұмыстың нақты мақсаты болу керек. Әрбір оқушы ... ... ... ... білу ... Өз ... жұмыс оқушылардың бойындағы танымдық қабілетін, творчестволық ойлау жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
3. Жұмыстың мазмұны оқушының қызығуын, талпынысын оята білуі ... Яғни оның ... ... соңына дейін бәсендемейтіндей болуы керек.
4. Өз бетінше жұмысты оқушылар еңбек дағдылары мен әдістерін жетік игеріп түсетіндей етіп ... ... ... ... өз ... орындайтын жұмыстары: карьочкалар, өздік жұмыстар, есептер шығарту, кестелер толтыру арқылы жүзеге асады. Тоқсандық бақылау, өздік 5-10 минуттық бақылау жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... таным белсенділігін, екіншіден сабаққа ынталарын, қызығушылығын, үшіншіден ешкімнің көмегінсіз дербес жұмыс істеу қабілеттерін ... ... ... ... ... негізгі принциптері бір бірімен байланысты жүзеге асады. Мысалы: Саналық, көрнекілік, жүйелілік, беріктік, шамаға лайықтылық және тағы басқалар. Бастауыш сыныпта математикадан ... ... ... ... көрнекілік принциптерінің рөлі ерекше.
Көрнекі түрде оқыту - оқушылардың тиісті бақылауларына сүйеніп оқыту, бірақ ... ... ... тек көрнекі құралдарды пайдаланып отыру деп түсінбеу керек. Алдыңғы айтқандай көрнекілікпен оқыту арқылы білім сапасын артттырамыз, материалды жетік терең әрі тез, ... ... ... жасаймыз. Көрнекі құралдар оларды қалай пайдалану керектігі туралы бірқатар педагогикалық-психологиялық зерттеулерге тоқталып өтуге болады.
Көрнекілік принципін теориялық жағынан бірінші болып ... Я.А. ... ... ... орыс ... ең ... ұлы ... К.Д. Ушинский (1824-1870) көрнекілік мәнін психологиялық жағынан қоса алып көрсетті.
Көрнекілік әдісімен оқу - ... өз ... ... ... негізделеді. К.Д. Ушинский көрнекілік әдіске психологиялық анализ жасай келе, көрнекілік тек көру сезіміне ғана байланысты деген бір ... ... ... Себебі қандай нәрсені болса да қабылдағанда сезім мүшелеріміз неғұрлым көбірек қатынасса зат және құбылыс жөніндегі қабылданбаған ұғым, түсінік есіңізге ... ... ... есте ... ... көзбен көру, дыбыс органымен айту, қолмен жазу, тағы басқа сезім ... ... ... ... Егер де ... баланың есінде бірдеңені берік қалдыруды көздейтін болса, ал көз, құлақ, дауыс, бұлшық ет ... ... ... ... ... ... иіс және дәм сезімдерін де есте сақтап қалу актісіне көбірек қарастыруға тырысуы керек деген К.Д. ... ... ... білім сапасын арттырады, көрнекі құралды пайдалана отырып, мұғалімнің жетегімен, оқушылар өздігінен оңай ... ... ... ... көрнекі құралдармен иллюстрациялау арифметикалық оқытудың бірінші күнінен бастап барлық оқу жылдарында қолданылып отырады. Баланың санды үйренудегі бірінші ... ... ... ... ... көз алдынан құстың, қоянның, мысықтың, тағы сол сияқты ... ... Бұл ... ... жолмен құралып, бірінші ондық сандарының әрқайсысын кескіндейді.
Көрнекі құралдар ... ... ... идеясын да түсінетін болады, мысалы, тәрелкедегі сүтті жалап жатқан екі мысыққа үшінші бір мысық жүгіріп келе ... ... бала ... неше ... ... сұрауға жауап беру үшін, 2+1 керек деген ой келеді.
Көрнекі құралдарды әр-түрлі тәсілмен пайдаланудың маңыздылығы оны ... және ... ... ... ... Берекесіз пайдаланған көрнекілік өзінің сапасын жоғалтады. Мұнда оқу процесінің білімділігі де кемиді. Оқушылардың сабаққа ынта-жігері, қызығушылықтары жоғалады. Сондықтан көрнекіліктерді ... ... ... ... қолдану тәсілдерін таңдау үшін көрнекі құралдарды оқушылардың оқу процесіндегі ролін білуіміз керек. Көрнекіліктің оқу процесіндегі роліне қарай екі үлкен топқа ... ... ... ... ... көрнекілікке бөлуге болады. Бірінші топтың құралдары: суреттер, фотосуреттер, диафильмдер, кино үзінділері, ... ... және тағы ... ... міне ... ... мен ... қалыптастыру кезінде сезімдік қабылдауына оқушыларға өзара жәрдем беріп отырады. ... ... ... құралдар: схемалық көлемді объектілердің күрделі байланыстарын, өзара тиімділігін және ... ... ... байланысты пайдалану керек. Көрнекі құралдарды қолданудың осындай тәсілдерін білу мұғалімнің оларды дұрыс таңдап алуына және оқытуды тиімді түрде жүргізуге, ... ... ... ... ... ... бір мақсатқа бағындыруға көмектеседі. Сабақта көрнекі құралдарды тек қана бір тәсілмен қолдану ... ... Олар ... ... , біте ... ... математика сабағында білім көзі ретінде қолданылған, ол елеулі мәселеде берілетін білімдерді нақтылау мақсатында көрнекі ... да ... ... қолданылады.
Жоғарыда айтылып өткендей оқыту процесінде бір-бірімен тығыз байланысты оқулықтардың, көрнекі құралдардың және оқытудың техникалық құралдарының тұтас ... ... ... ... ең ... бірі -- әр ... ... жеке-жеке басылатын . ең алдымен курс бойынша орындалатын ... мен ... ... әр түрлі жұмыстарды ұйымдастыруда мұғалімге елеулі көмек көрсетеді. Сонымен бірге, сабақ үстінде топтық немесе жеке-дара жұмыстар орындағанда, ... ... ... ... ... оқушылармен жеке жұмыс жүргізгенде, бақылау жұмысын ұйымдастырғанда; сондай-ақ оқушылардың әр алуан категорияларымен жұмыс істегенде кеңінен пайдаланылады.
Оқушылар сабақта, ойын ... ... ... ... табу, зерттеу жұмыстарымен шұғылданады. Оларды ұштап, жетілдіріп отыру мұғалімнің міндеті деп білеміз. Бастауыш сыныптарда математика пәнін оқытуда баланың ой-өрісін ... ... ... негізгі материалдарды практикада қолдана білуіне, оқушылардың сабаққа деген ынта-ықыласын арттыруына, өткен материалды өз ... ... ... ... ... ... ішінде дидактикалық ойынның мәні зор. Сабақта өтілген метериалға сәйкес дұрыс жүргізілген дидактикалық ойындар оқушылардың сабаққа қызығушылығын, ... ... ... ... ... ... ... - ұлы ғылым, адам ақылының ең бір асыл қабілеттерінің тамаша жемісі. Шәкірттерді білім нәрімен сусындататын, өмірдің асулары мен ... ... ... ... жол ... - ... ұлы ғылым саласынан сапалы білім алуы тікелей мұғалімге байланысты. Яғни, мұғалімнің сабақ барысында оқушыларға білім беру мақсатымен жүргізілетін жұмыс түрлеріне. Бұл ... ... әр ... ... ... оқушының білім сапасының ойдағыдай деңгейде нәтиже беретініне үлкен үміт артуымызға болады. Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... қарастырдық. Онда ауызша есептеуге үйрету тәсілдеріне; өз бетімен жұмыс істеу машықтарын қалыптастыруға; көрнекі құралдарды пайдалану жүйесіне; дидактикалық ... ... ... ... ... ... Осылардың барлығы оқушы санасына жеткізе білу мұғалімнің профессионалдық шеберлігімен, іскерлігімен тікелей байланысты, болса, десек артық ... ... ... ... ... басқа ғылым салаларымен ұштастыру ұстаздардың басты міндеті екенін ... есте ... ... ... тыс жұмыстарда қолданылатын тапсырма түрлері
Математикалық мазмұнды өлең ... Түйе бота маң ... ... бес ... ... қос ... ... екі қой
Бәрі нешеу айта ғой?(17 бас мал)
2.Бір балық
Екі ешкі
Үш үкі
Төрт түлкі
Алты арғымақ
Ауызша жазбаша
Қосып шық ... ... ... ... ... ... бет?
Бірмей отыр Қамшыбек
Отыз парақ санады
Он бет тағы қарады
4.Ескі жұрттан таптық олжа
Кейбіреуі тіпті тозған
Кейі жаңа ... ... ... ... ... ... ... таға
Отыз шеге,
Төстен бесеу
Сегіз семсер,
Алты кепсер
Зерек бала
Қане сана!
Жауабы: (2+1+5+7+4+9+30+5+8+6=77)
Қазақтың байырғы қара ... ... сыры ... Сыры ... де сыны ... Алтын қазына. Бұл бөлімде оқушының ой-өрісін, ізденімпаздығын дамытуға арналған логикалық есептер қарастырылған. Логикалық есептер оқушының тереңнен ойлау ... ... ... ... ... ... ... есебі.
Екі сегіз - он алты. Және сегіз және алты. Жандап жүрген бір ... ... ... ... жаңа ... ... дана болмайды. Бүл есептің ауызша айтқанда жауабы түрліше болады, себебі екпінді түрліше түсіруге болады. Жазбаша келтірілген есеп соның бір жағдайы ... ... ... =36. ... ... ... бірінші буынында мынандай жағдай болуы мүмкін:
2) 2+8+10+6= 26, демек 26+8+6+6= 46;
3) 2+8+16= 26, демек 26+8+6+6 =46;
4) ... 32, ... ... 52;
5) 2*8+16 =32, ... ... 52;
6) 2+80+6 =88, ... 88+8+6+6= 108.
Бұл қарастырғанымыз есептің бірінші буыны өзгеріп, екінші және үшінші буыны өзгермегендегі жағдайлар. Есептің бірінші және ... ... ... ... не ... ... буында екі жағдай болады:
7) бір алты, демек 6, мұны талдадық.
8) Бір және ... ... 7. ... ... ... ... ... алты жағдаймен әрекеттестіреміз. Сөйтіп мына жауаптарды аламыз:
1) 2*8+8+6+7 =37,
2) 26+8+6+7 =47,
3) 32+8+6+7 ... 88+8+6+7 =109. ... ... ... және ... буындарының өзгерісіне сай мына жауаптарды аламыз: 36, 46, 52, 108, 37, 47, 53, 109.
есебі.
Әр түйе төрт ... жүк ... ... екі ... ... ... ... дейін жеткізу үшін, Ыбырай оқушысы Медресінге неше түйе ... ... еді?- ... ... Емберген Тереков. Нар түйеден жүк ауыспас.
Жауабы. 6 ...
... - ... деді ... ... ағасы . -4 жылқы, тоқтымын, - деді Тәттімбет күйші. Тәттімбет неше жаста? Дананың сөзі асыл тас. Жауабы.Тәттімбет 4 жылқы деу ... ... төрт ... толғандығын айтты және тоқты деу арқылы 2 жас қос деді, яғни 49+2=51.
... ... би бала ... бір бай жоқ ... үшін көш ... келе жатып, еру ауылдың жанында асық ойнап жүрген бір топ балаға жолығыпты. Балалардың бірі байдың атын үркітіпті. Оған бай ... әлгі ... ... ... ... асау тай екен, баланың желбіреген көйлегінен үркіп мөңкиді. Мөңкіп ... ... ... ... үшып ... Байтал одан бетер тулап, байды жығып кетеді, бай қаза табады. Содан кейін байдың тумалары және елінің игі ... ... ... ... ... құн ... Екі ел ... алмай кеңес бірнеше күнге созылады. Мөңке сол ауылдың баласы ... ... ... ... ... ... , -депті. Көпшілік баланың ықыласына риза болып бір ауыздан: , -депті. Сонда мөңкенің айтқаны: -дерті. Бұл билікке екі жағы да ... ... -деп ... ... ... ... түсіндіріпті. Ақыры, екі жағы да осы билікке разы болып, ... ... ... ... ... ... бес жылқы төлеп құтылыпты. Мөңке баланың би болуына осы билік себеп болыпты. Мөңке-қырғыз Қайдауыл ... ... ... де көңіл аударамыз. Жауабы. Мөңке бала тұжырымы.

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары5 бет
Металдар.металдардын каттылыгы5 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үдерісі66 бет
Математикадан бастауыш мектепте сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстар25 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
«Бек-сервис» ЖШС жылжымалы құрамына ТҚК мен жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және басқару37 бет
«Грамматика, емле және тіл дамыту жұмыстарына үйретудің әдіс-тәсілдері»29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь