Әлеуметтану тарихының негізгі кезеңдеріне сипаттама

Жоспар:
1. Әлеуметтанудың пайда болуының алғашқы кезеңі .ХІХ ғасырдың 40.
жылдары.
2. Әлеуметтану дамуындағы классикалық кезең.
3. XIX ғасырдың әлеуметтануы.
1. Әлеуметтанудың пайда болуының алғашқы кезеңі –ХІХ ғасырдың 40- жылдары

Қандай да бір ғылым белгілі бір объективтік қажеттілікте, өмір сұранысына байланысты пайда болады. Өмір, тәжірибе қажеттілігі, сұранысы болмаса, ғылым пайда болмаған болар еді. Осыған орай әрбір ғылымның, тіпті теорияның өзіне тән шығу, пайда болу тарихы бар. Сондықтан әрбір ғылымның шығу, пайда болу тарихын білу қажет, өйткені бұларды білмейінше біздің нақтылы ғылым туралы біліміміз шектеулі, біржақты, үстірт болады.
Бұл шарттардың да әлеуметтану ғылымына тікелей қатысы бар және біз оның әрбір теориясына, тұжырымдамасына тарихи тұрғыдан қарасақ, біз ондағы ескі, кертартпа ой-пікірлерді, қателерді жағымсыз тәжірибені болдырмауға, қайталамауға тырысып, болашағы зор теорияны, тұжырымдарды тәжірибені кең қолдануға мүмкіндік тудыратын процестерге жол ашамыз. Олардың ілгерілеп дамуына мүмкіндік жасалады. Сөйтіп қоғамның, адамның жан-жақты дамуына тікелей ықпалын тигізеді.
Әлеуметтану қалай пайда болды, оның алғы шарттары, шығу себептері қандай, оның ғылым болып қалыптасуына қандай қозғаушы күштер түрткі болды?
Бұл сұрақтарға бірден жауап беру емес оңай емес. Өйткені әлеуметтанудың шығуының түп-тамыры көне заманға ұласады. Қоғам, қоғамдық өмірдің болғанын біз антикалық философиядан, біздің жыл санауымыздан бұрынғы VI ғасырда өмір сүрген ұлы ойшылдары Платонның “Заңдар”, “Мемлекет туралы” еңбектері мен Аристотельдің “Саясат”, т.б. еңбектерінен кездестіреміз. Бұл мәселелер жаңа дәуірде Макиавелли, Руссо, Гоббс, т.б. еңбектерінде де өткір тұжырымдалған. Әлеуметтану қалай пайда болды, қай уақытта, оның өмірге келуіне қандай алғышарттар себеп болды, т.с.с. сұрақтарға ғылыми дұрыс жауап беру үшін біз ғылымдардың шығуы мен дамуы зерттейтін “Науковедение” атты кітаптың деректеріне сүйенеміз. Бұл ғылымның ұйғарымы бойынша, әлеуметтану ХІХ ғасырдың 40-жылдары, оның негізін салушы француз оқымыстысы Огюст Конттың 1839 жылы “Позитивтік философия курсы” атты еңбегі шыққаннан кейін пайда болған. О.Конт бұл 6 томдық еңбегінің 3-ші томында “Социология” деген ұғымды бірінші рет қолданып, қоғамды ғылыми негізінде зерттеп білуді міндет қойды. Қоғамды ғылыми негізінде зерттеу қажеттілігі - әлеуметтану ғылымының пайда болуының және қалыптасуының басты себебі болды.
        
        Әлеуметтану тарихының негізгі кезеңдеріне сипаттама
Жоспар:
1. Әлеуметтанудың пайда болуының алғашқы кезеңі –ХІХ ғасырдың 40-
жылдары.
2. Әлеуметтану дамуындағы классикалық ... XIX ... ... ... ... ... ... кезеңі –ХІХ ғасырдың 40- жылдары
Қандай да бір ғылым белгілі бір объективтік қажеттілікте, өмір
сұранысына байланысты пайда ... ... ... ... ... ... ... болмаған болар еді. Осыған орай әрбір ғылымның, тіпті
теорияның өзіне тән шығу, пайда болу тарихы бар. Сондықтан ... ... ... болу тарихын білу қажет, өйткені ... ... ... ... ... біліміміз шектеулі, біржақты, үстірт болады.
Бұл шарттардың да әлеуметтану ғылымына тікелей қатысы бар және
біз оның ... ... ... ... ... ... ... ескі, кертартпа ой-пікірлерді, қателерді жағымсыз тәжірибені
болдырмауға, қайталамауға тырысып, ... зор ... ...  кең ... ... тудыратын процестерге жол ашамыз.
Олардың ілгерілеп дамуына мүмкіндік жасалады. Сөйтіп қоғамның, адамның жан-
жақты дамуына тікелей ықпалын ... ... ... ... оның алғы ... шығу себептері
қандай, оның ғылым болып қалыптасуына қандай қозғаушы күштер түрткі болды?
Бұл сұрақтарға бірден ... беру емес оңай ... ... ... ... көне ... ұласады. Қоғам, қоғамдық
өмірдің болғанын біз антикалық философиядан, біздің жыл ... VI ... өмір ... ұлы ... ... “Заңдар”, “Мемлекет
туралы” еңбектері мен ... ... т.б. ... Бұл мәселелер жаңа дәуірде Макиавелли, ... ... ... де ... ... ... қалай пайда болды, қай
уақытта, оның өмірге келуіне қандай алғышарттар ... ... ... ... дұрыс жауап беру үшін біз ғылымдардың шығуы мен дамуы
зерттейтін “Науковедение” атты ... ... ... Бұл ... ... әлеуметтану ХІХ ғасырдың 40-жылдары, оның негізін салушы
француз ... ... ... 1839 жылы ... ... ... ... шыққаннан кейін пайда болған. О.Конт бұл 6 томдық еңбегінің ... ... ... ... ... бірінші рет қолданып, қоғамды ғылыми
негізінде зерттеп білуді міндет қойды. Қоғамды ... ... ... - ... ... пайда болуының және қалыптасуының басты
себебі болды.
Өзінің даму кезеңінде ... төрт ... ... ... Әлеуметтану ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың 20-30
жылдарының ... ... ... ... ... ... Бұл
кезеңде әлеуметтану философиядан ... ... ... ... жаңа ... ... тұжырымдарын іздестіре бастады.
Әлеуметтану дамуының алғашқы кезеңінің өзінде-ақ осы ғылымның пайда ... ... ... ... ... ... ілімдер
қалыптасты. Бұл кезеңде әлеуметтанудың қолданбалы саласы қалыптаса бастады.
2-кезең. Қолданбалы әлеуметтану ХХ ғасырдың 30-60 ... ... ... әлеуметтанудың әдістемелік және әдістік аппаратын ... ... ... ... ... ... Оның
әр түрлі ақпарат құралдары қалыптасып, математикалық аппаратты кеңінен
қолдана бастады.
3-кезең. ХХ ... 60-90 ... ... Бұл кезеңде әлеуметтану өткен
кездегі әлеуметтанудың теорияларын, алуан түрлі ... ... ... ... ... ... елдерінде парламентті және
президенттерді сайлаулардың қарсаңында нақтылы ... ... ... ... ... ... етіп отырды.
4-кезең. Бүгінгі таңда әлеуметтану әлемдік шеңберде жүйелі білімге айналды.
Бұл кезеңде әлеуметтану ғылымында алуан түрлі ... ... ... ... ... ... бұдан мыңдаған жылдар бұрын грек
ойшылары Сократ, ... ... ... ... ... ... Олар ... дамуының кейбір мәселелерін қарапайым
түрде қарағандарымен, көптеген ұнамды, жақсы ойлар айтқан.
2. Әлеуметтану дамуындағы классикалық ... ХІХ ... 30-40 ... өз ... ... ғылым
болып қалыптасты. Оның негізін салушы француз оқымыстысы Огюст Конт ... ж.ж.) ... Оның ... ... ... ... сатыларға жіктелуі туралы идея жатыр.
Конттың тұжырымдамасы бойынша, әрбір қоғамды ақыл-сана, жалпы
идея басқарады деген идеалистік ой жатыр. ... ... ... ... ... ... ... санасының бір ізділікпен
дәйекті дамуының үш кезеңі, яғни ... ... ... ... ... ... ... яғни теологиялық сатыда адам қандай да бір құбылыс, процесс, зат
болмасын, оларды діни ... ... ... оларға табиғат пен
өмірге байланысты жоқ ғажайып, абстарктілі ұғымдарды қолданды.
Екінші, яғни метафизикалық сатыда адам ... ... тыс ... бас тартты, ендігі жерде құбылыстарды, процесс, олардың мәні ... ... ... ... ... түсіндіруге тырысты.
Бұл кезеңнің басты қызметі – ол қандай да бір ... ... ... ... сын ... өткізіп қарауды қажет етеді.
Үшінші, яғни позитивистік кезеңде адам құбылыс, процесттердің, заттардың
абстрактылы мәндері мен мазмұндарынан, ... бас ... Ол ... ... ... ... арасындағы тұрақты байланыс пен
қатынастарды белгілеп отырды.
Конттың пікірінше, ... ... ... болуы керек, ол
үшін нақтылы фактілерді оқып, үйрену қажет. ... ... ... ... мен ... ... қарапайым болған сайын одан
алынатын позитивтік  (яғни, оң, ... – А.И.) ... ... ... ... орай ... әдіс алғаш рет ... ... ... биология ғылымдарына қолданған.
Әлеуметтанудың шығуына екінші бір үлкен ... ... ... ол
О.Конттың өзі ашқан еңбектің бөлінуі және оны кооперациялау ... ... Бұл ... ... ... ... ... маңызы болды,
өйткені бір жағынан осылардың негізінде қоғамда әлеуметтік және маманданған
топтар пайда ... ... ... ... ... ... ... жақсара бастады. Екінші жағынан, бұл факторлар қоғамға кері
әсер етті, өйткені бұлар байлықтардың бір ... ... ... топтардың
қолына жиналуына әкелді, сөйтіп қанаушылыққа жол берді. Конттың  пікірінше,
осы адамдардың арасындағы ынтымақтастықты, келісімді тек әлеуметтану ғылымы
реттеп ... ... ... ... ... ... динамика деген бөлімдерден тұрады. Әлеуметтік статика қоғамдық
өмір сүру жүйенің шарты мен даму заңдылықтарын зерттейді. Бұл салада ... ... ... түрлерін, яғни, отбасын, мемлекетті,
дінді алып қарайды. Конт қоғамның ілгері дамуы ... ... ... одан әрі ... ... ... ... ілгері дамуы
негізінде, рухани бастама, адамзаттың ақыл-ойының ... ... ... ... зерттеуде әлеуметтік фактілерді бақылау әдісіне
үлкен мән берген, өйткені ... ... ... ... ... ... бір ... әдісі- ол эксперимент. О.Конттың
пікірінше, эксперимент бұл белгілі бір арнаулы жасанды жағдайда әлеуметтік
процесстердің ... ... ... ... ... Конт бойынша
әлеуметтанудың үшінші негізгі әдісі – салыстыру. Бұл әдіс ... ... ... салыстаруда қолданылады. Конттың осы ... ... де ... өте құнды, маңызды рөл атқарады.
О.Конттың ой-пікірлері, идеясын одан әрі дамытқан ағылшын
әлеуметтанушысы Герберт Спенсер ... ж.ж.) ... Оның ... тоқтасақ, Спенсердің әлеуметтану теориясы негізгі екі мәселеден
тұрады. Бұл екі ой-пікір, идея ... ... ... пайда болу
теориясының негізінде пайда болған.
1. Қоғамды биологиялық организм ретінде қарау;
2. Әлеуметтік эволюция идеясы.
Г.Спенсер тірі организмдердің жүйке ... ... ... ... ... ...  мен организм арасында кейбір ерекшеліктер туралы,
ой-пікір қозғады. Мысалы, қоғамдағы адам ... ... ... ... ал организмнің бөліктері мен элементтері оның тұтастығын
құрайды, оған тәуелді. ... ... ... ... ... үшін өмір сүреді.
Г.Спенсердің бұл ойлары қоғамды бір жүйе деп ... ... жол ... ... ... ... ... қоғамды
іштей үш жүйелес салаға бөлуге әкеледі. Олар:
1) қолдаушы;
2) материалдық игілікті өндіру;
3) қоғамның жеке бөліктерінің арасындағы байланыс, ... ... ... ... ... тұрушы және жеке бөліктердің ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымын талдай келе, әлеуметтік
институттардың 6 тұрпатын атап көрсеткен. ... ... ... ... ... және ... ... жатады. Өзінің еңбектерінде
(Социология как предмет изучения. СПБ, 1986; Основные ... ... ... СПБ, 1906г.) әлеуметтік институттардың эволюциясын
зерттеген. Г.Спенсер әлеуметтаншулардың ішінен бірінші болып, осы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік институт,
әлеуметтік бақылау, құрылым және функция, т.б. Бірақ, ол ... ... пен ... ... ... ... өзінше ерекше
ой-пікір айтып, әлеуметтанудың айырықша тұжырымдамасын ... Карл ... ж.ж.) ... ... ... ... ... бағалы ой-пікірлері, тұжырымдары бар. Оны мыналардан байқауға
болады:
1. К.Маркс мінсіздендірілген, абстракталы қоғам жағдайына тән ... ... ... ... ... ... фактілерге негізделген
қоғамның объективтік ... ... ... ... ... ... ерекше бір құбылыс ретінде қарастырды;
2. К.Маркс қоғамның даму заңдарын ... әр ... ... ... ... оның ... өндіргіш күштерді,
оларға сәйкес өндірістік қатынастарды) ең басты, қозғаушы, шешуші күш ... ... ... ... бір формацияның, оған тән
өндірісітік тәсілдің ... бір ... ... байланыстырды;
4. К.Маркстың әдістемесінде қоғам дамуының екі басты үлгісі бар: а)
органикалық, б) механикалық. ... ... ... процесті
түсіндіру үшін қолданылады. Екінші үлгі, формацияның негізгі екі компоненті
... пен ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
5. К.Маркс әлеуметтік құрылым (яғни, қоғамды таптарға, топтарға,
жікке бөлу) теориясын жасаған ... бірі ... ... ... ... ... ... өндірістік құрал-жабдықтарына меншік формасына
байланысты ... ... XIX ... әлеуметтануы
XIX ғасырдағы әлеуметтану - әлеуметтанудың жаңа ... ... ... ... дамуы ... ... ... Бұл ... XX ... 20-шы ... ... қазіргі өмірімізге дейінгі уақытты қамтиды. Бұл дәуір
негізінен үш кезеңнен ... ... ... 20-жылдардан 40-шы жылдарға
дейінгі уақытты қамтиды. Бұл кезеңде эмпирикалық әлеуметтанудың басымдылығы
байқалады; Екінші кезең – 40-шы екінші ... 60-шы ... ... ... Бұл ... ... ... әлеуметтанудың
құрылымы күшейіп, эмпирикалық әлеуметтанудан жоғары көтерілді. Үшінші ... ... ... ... ... дейін жалғастары. Үшінші ... ... ... ... және ... ... әрекет жасалады. Екінші жағынан, әлеуметтануды жеке ... жаңа ... ... ... процестерді зерттеу, оларды жаңа
сапада ... ... ... ... Жаңа ... интегративті
бағыттар пайда болды.
Әлеуметтанудың ХХ  ғасырдағы негізгі тенденциялары – эмпирикалық
әлеуметтанудың дамуынан басталады. Эмпирикалық ... деп, ... ... ... негізінде арнаулы әдістер қолдану (сұрау,
бақылау, тәжірибе) арқылы жаңа ... ... ... ... ... нақты зерттеулер 20-30-жылдары АҚШ-та, ... ... ... елдерде өте қызу жүргізіле бастады. Адольф-Кетле (франко-белгиялық
статист), Чарльз Бут (Англия), Ульям ... ... ... ... салада еңбек етті. Дегенмен, эмпирикалық нақты зерттеулер ... ... ... бір ... ... жасады, теорияның маңызы
мен рөлін төмендетті. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Мертон, Питирим Сорокин, т.б. зор
еңбек сіңірді. Талкотт Парсоностың (1902-1979ж.ж.) көп еңбектерінің ішінде
біз оның екі ... ... яғни ... ... ... ... және құрылымды-функциональды талдау («структурно-функциональный
анализ») қарастырғанымыз орынды болады. Бұлардың қысқаша ... мен ... ... да бір ... ... ... ... қажетті
шарттар бар. Т. Парсонстың пікірінше, әрбір ... ... ... ... ... оның ... белгілері (символдары) бар.
Олар: мысалы, тіл, ... ... ... бір ... ... яғни ... ... қабылдаған нормаларға,
құндылыққа тәуелді болуы.
«Әлеуметтік іс-әрекет» ... ең ... ... – «әрекеттер
жүйесі». Т. Парсонс әрекеттер жүйесіне ... ... ... ... алуан түрлі деңгейлерін, олардың бір-бірімен өзара
белгілі бір байланысын жатқызады. Әрбір жүйе дұрыс іс-әрекет, қимыл, қызмет
атқару үшін ... ... ... ... ... құрылымы, мақсатқа
жету (целедостижение), бейімделу (адаптация) ... 4 ... ... ... айтқанда, бұл өзгермейтін (инвариантный) ... ... Ол ... ... және оның ... ... ... керек. Ол -
әлеуметтік жүйенің тұрақтылығын көрсететін құрылым және оның ... Осы ... ... ... Т. Парсонстың екінші теориясы,
яғни «құрылымдық – функционалды талдау» бағытталған. Бұл ... ... және оның жеке ... белгілі бір функцияларды орындауы
қарастырылады. Т. ... ...... ... ... әрі ... жолдарын іздеді. Ол жаңа эволюциялық емес тұжырымдамасын
түйіндеді. Онда ол қоғам құрылымының жіктелуіне басты назар аударады. ... ... ... деп Т. Парсонс әрбір кезеңге сәйкес
қоғам құрылымының күрделенуін түсінген. Ол құрылымның ... ... оның ... ... азайтады деп қорытынды жасайды.
Эмпирикалық және теориялық әлеуметтануды біріктіру идеясын ... ... ... Мертон (1910ж.) болды. 1949 жылы оның «Әлеуметтік
теория және ... ... атты ... ... Оның ... және теориялық әлеуметтанудың бірігуінің «алтын дәуірі»
басталды. Бұл ... ... Р. ... ... ... ойын ... ... бірақ бұл дұрыс болмады, өйткені эмпирикалық ... ... ... ... ұзақ ... ... ... Р. Мертон
осы мақсатқа жету үшін өзінің ... ... және ... ... ... ... ... бірінші болып Р. ... ... ... ... ... ... және оны қолдау
функциясын емес, керісінше, олардың дисфункциясына, яғни әлеуметтік
құбылыстардың ... ... ... ... ... ... ... қайшлықты көрсетуге баса назад аударды.
«Ортаңғы деңгей» теориясы бір жағынан әлеуметтік фактілердің үлкен ... ... ... ... Екінші жағынан, жалпы әлеуметтанудың
кейбір жақтарын одан әрі нақтылап ... ... ... Белгілі
әлеуметтанушы Питирим Сорокин (1889-1968жж.) 1922-ші жылға ... ... ... ... ... елдеріне эмиграцмяға кетуге мәжбүр болды. АҚШ-та
қызмет ете жүріп, эмпирикалық әлеуметтанудың ... ... ... ... ... ... ... оны өткір сынға алды. Ол
әлеуметтік стратификация, яғни ... ... ... ... және ... ... ауысу) мәселелеріне эмпирикалық зерттеу жүргізе отырып,
бұларды әлеутеттік ірі мәселелермен, мысалы, қоғмның әлеуметтік құрылымымен
тығыз байланыстырды. Одан әрі ол ... ... ... ... ... ... ... құратын элементтердің атқаратын қызметімен
байланыстырып түсіндіруге тырысты. Осындай ... бірі ... ... ... алды. Осыған орай ол ... оның ... ... ... ... ... ... шіркеудің, т.б. әлеуметтік мобтльдікке қандай
әсерлері бар ... ... П.А. ... ... ірі
тұжырымдамасын жасап, дүние жүзіндегі өзгерістердің болашағын түсіндірді.
Оның бұл жөнінде екі тұжырымдамасы ... ... ... ... ... екіншісі – қоғамның тұтастық (яғни, біріктіруші - И.А.)
тұрпаты. Бірінші ... ... да бір ... ... болмасын, оны
мәдени типтердің дамуы ретінде қарады. Ал, мұндаға әрбір мәдени тип ... ... ... ... ... П. ... ... осындай
негігі топтардың үш түрі ... ... ... ... ... ... нақты дүниені тікелей сезімдер
арқылы қабылдау, екіншісінде ақыл – парасатқа, ... ... ...... ... ... ... басым болуы арқылы
іске асырылады. Осылай мәдени типтің әрқайсысы дамып ... және ... ... ... ... ... тән. П. ... әлеуметтік
мәдени тұжырымдамасы қоғамдағы әлеуметтік өзгерістердің пайда болатын ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамзаттың ежелгі тарихының негізгі кезеңдеріне жалпы сипаттама4 бет
Түркістан қаласының әлеуметтік-саяси тарихының мәселелері20 бет
Қарқаралы петициясы92 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь