Педагогикалық процесте оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастыру (патриоттық тәрбие)

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І. ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕЛЖАНДЫЛЫҚ СЕЗІМДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ . ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ...
1.1 «Елжандылық», «елжандылықты қалыптастыру» ұғымдары және оның мазмұнын әдебиеттерде талдай отырып, мәнін ашу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастырудың мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.3 Елжандылықты қалыптастырудағы көркем шығармалардың орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II. ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕЛЖАНДЫЛЫҚ СЕЗІМДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТӘЖІРИБЕЛІК ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЖҰМЫСТАРЫ ... ...

2.1 Оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастырудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2.2 Педагогикалық процесте оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастырудың эксперименттік жұмыстарының нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
КІРІСПЕ

Зерттеудің көкейкестілігі. Жас ұрпақты елжандылыққа тәрбиелеу тұжырымдамасын таңдау қажеттігі Қазақстан Республикасындағы білім туралы заңнама, Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасының қағидаларынан, яғни жас ұрпақты азаматтық пен елжандылыққа, өз Отаны – Қазақстан Республикасына сүйіспеншілікке, мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге, туған тілін білу, халық дәстүрлерін қастерлеуге, Конституцияға қайшы және қоғамға қарсы кез-келген көріністерге төзбеуге тәрбиелеу; әлемдік және отандық мәдениеттің жетістіктеріне баурау, қазақ халқы мен республиканың басқа да халықтарының тарихын, әдет-ғұрпы мен дәстүрлерін зерделеу міндеттерінен туындады.
Тәрбие – халықтың ғасырлар бойы жинақтап, іріктеп алған озық тәжірибесі мен ізгі қасиеттерін, жас ұрпақтың бойына сіңіру, өмірге деген көзқарасын және соған сай мінез-құлқын қалыптастыру үшін мақсатты ықпалда жүзеге асатын іс-әрекет. Мектеп барлық кезде оқушыларға елін, халқын, туған жерін сүю және қорғау сезімдерін дарытып және дамытып келеді. Әсіресе, оқушыларды елжандылыққа тәрбиелеу мәселесі барлық кезде де қоғам мен мемлекеттің назарынан тыс болмаған. Ал бүгінгі таңда жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанға айналу, яғни жаңарту үдерісі қоғамымыздың барлық саласында, соның ішінде білім беру саласында жүргізілуі әлемдік деңгейге сай дамуды талап етеді. Еліміздің көпұлтты және көпконфессиялы жағдайында қоғамдық келісімді одан әрі нығайту міндеті басты назарда тұрғандықтан, мектеп оқушыларының елжандылық көзқарасын қалыптастыруда жаңа бағыттың қажет екендігі де аңғарылды. Өйткені, өткен озық тәжірибелердің елжандылық сезімге игі әсер ететін тәлімді-тағылымдық әлеуеті мен бүгінгі мектептегі тәрбие әрекетінде, олардың пайдалануы арасында қайшылықтар қатты сезілуде. Себебі Отан, сенім, ерлік дәстүрлерге құрмет, парыз, абырой, ар-намыс, елі үшін өзін құрбан ету сияқты құндылықтарға көзқарас өзгеріп кетті. Әлеуметтік-адамгершілік бағыт бұрмаланып кетті, керісінше жастарға өзімшілдік, антигумандық тән бола бастады. Күнделікті өмірде қазіргі жастардың маңызды азаматтық міндеттерін орындамауы, әлеуметтік және рухани толыспағандығын көрсетуі, әртүрлі діни секталарға кіруі, жасөспірімдер арасында заңсыз топтардың пайда болуы сияқты іс-әрекеттерден көрініс беруде. Туындап отырған жағдайлардың себептерінің бірі еліміз егемендік алғаннан кейін елжандылық тәрбиенің мәні мен рөлінің жете бағаланбағандығынан болып отыр. Елжандылық тәрбиенің практикада жинақталған бай тәжірибесінің ғана беделі түскен жоқ, сонымен қатар Қазақстан Республикасының мүддесін қорғауға дайын және қабілетті елжанды азаматтың да, яғни тұлғаны қалыптастыру мен дамыту идеясының да беделі түсіп кетті.
Көпұлтты және көпконфессиялы мемлекет жағдайында шынайы елжандылықты қалыптастыруды қамтамасыз ету үшін, білім беру саласы қазіргі кездегі әлеуметтік маңызды құндылықтар мен мақсаттарды қоғамның жаңа құндылық жүйесіне біріктіруі қажет. Ол ашықтықты, рухани және мәдени мазмұнға бай ұлтаралық татулықты, толеранттылықты қамтамасыз етуге бағытталған сара жол болуы қажет.
Қазiргi қоғамдық-әлеуметтiк жағдайда жеке тұлғаның бойындағы Қазақстандық патриотизмдi қалыптастыру басты міндет болып саналады. Елжандылық тәрбиенiң күре тамыры Күлтегiн, Тонiкөк, ХҮI-ХҮIII ғасырда елi мен жерi үшiн жан аямай күрескен Жалаңтөс, Қарасай, Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай т.б. батырлар ісінен бастау алады.
Ұрпақ бойындағы ерлiк сезiмiн оятып, туған жерге деген сүйiспеншiлiгiн қалыптастыруда Аймауытов Ж., әл-Фараби., Байтұрсынов А., Баласағұн Ж., Бөкейханов Ә., Гумилев Л.Н., Диваев Ә., Досмұхамедов Х., Дулатов М., Қашқари М., Құдайбердиев Ш., Левшин А., Потанин Г.Н.. Радлов В.В., т.б. мәдени мұралары шешуші рөл атқарады.
Жас ұрпаққа елжандылық тәрбие берудің теориялық-әдiснамалық негiздерi философиялық ілімде Алтаев Ж., Айталы А., Гершунский Б.С., Есiм Ғ., Изотов М., Кiшiбеков Д., Қасабеков А., Нысанбаев Ә., Сәрсенбаев Н., т.б., тарих саласы бойынша Ахметова Л., Қасымбаев Ж., Қозыбаев М., Мыңжанұлы Қ., Смағұлов О., Тұрлығұлов Т., Жұртбаев Т., Шоқай М., филологиялық еңбектерде Әуезов М., Дәуiтұлы С. Жолдасбеков М., Жұмадiлов Қ., Кекiлбаев Ә., Келiмбетов Н., Мағауин М., Мұқаметқанов Қ., Мұқанов С., Салғарин Қ., Сейдiмбек А., т.б. еңбектерiнде зерделенген.
Қазақстанда бiлiм мен тәрбие iсiнiң даму мәселелерi, елжандылық
тәрбиенің тарихи-педагогикалық қырлары Әлмұхамбетов Б.А., Бержанов Қ.Б., Беркiмбаева Ш.К., Қалиев С.Қ., Құнантаева К.Қ., Сейдахметова Л., Сембаев Ә.I., Сытдықов Ә., Тәжiбаев Т., Нұрахметов Н.Н., Храпченков Г.М., т.б.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Алдамұратов Ә. Әдептілік негіздері. – Алматы. Санат, 1998.
2. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы. Рауан, 1993.
3. Табиғаттануды оқыту және бала тәрбиесi: - Алматы. Мектеп, 1985.
4. Қоянбаев Ж.Б Педагогика. – Астана. 1998.
5. Төлегенов Ө. Оқытудың пелагогикалық – психологикалық ерекшелiктерi //
бастауыш мектеп, 2001, №1, 33б.
6. Жалпы бiлiм беретiн мектептiң оқу бағдарламасы / 1-4 сыныптар/. –
Алматы. 1997.
7. Макаренко А.С. Педагогика индивидуального действия. – М.: Книга, 1960.
8. Табылдиев Ә. Әдеп әліппесі. – Алматы. Мектеп, 1997.
9. Мұқамадиева Ш.С “Дүниетану” сабақтарында бiлiм беру және тәрбиелеу.1-
2 сынып / Әдiстемелiк нұсқаулар. - Өскемен. 2000.
10. Қайболдина А. Ата өнерi – балаға мұра // Бастауыш мектеп, 2003, №3 35б.
11. Ғаббасов С. Ізгілік әліппесі. -Алматы. Ғылым, 1991.
12. Әлімбаев М. Тәрбие туралы әңгімелер. – Алматы. Ғылым, 1979.
13. Бексайын Қ. Бала келешегi бастауыштан басталады // Қаз. мектебi, 2001,
№3, 7б.
14. Асылов Ү. Даналардан шыққан сөз. – Алматы. Мектеп, 1987.
15. Тұрманжанов Ө. Қазақтың мақал – мәтелдері. – Алматы. Мектеп, 1987.
16. Алтынсарин Ы. Таза бұлақ. – Алматы. Білім, 1990.
17. Қоянбаева Г. Халқын сүйген – салтын сүйер // Бастауыш мектеп, 1996,
№2, 18б.
18. Табылдиев Ә. Тағылымды тәсiл // Қаз. мект. 1995, №3, 38б.
19. Қоянбаев Ж.Б Педагогика. – Астана. 1998.
20. Ұзақбаева С. Тамыры терең тәрбие. – Алматы. Білім, 1995.
21. Елекбаев Н. Ұлттық психология. – Алматы. Білім, 1992.
22. Мамырханова Л.Н Оқушылардың пәнге қызығушыларын арттырудағы
халықтық педагогиканың ролi // Педагогический вестник, 2003, №2, 29б.
23. Мамбетказиев Е. А. Табиғатты қорғау. – Алматы. Қайнар, 1990.
24. Ешiмова С. Қоршаған ортамен таныстыру // Бастауыш мектеп, 1985,
№6, 22б.
25. Каженбаева С. Табиғатты қорғау. – Алматы. Ана тілі, 1992.
26. Қадауова Қ. Дүниетану сабағында оқушылардың танымдық қызметін
ұйымдастыру // Қаз. географиясы және экология, 2004, №5, 22б.
27. Төреқұлов Н. Нақыл сөздердің тәрбиелік мәні. – Алматы. мектеп, 1971.
28. Адамгершілікке тәрбиелеу әліппесі. – Алматы. Мектеп, 1975.
29. Балтабай Е Этнопедагогика және тәрбие // Қазақстан мектебi, 2003,
№1, 40б.
30. Сүлейменова К Әдептi болсын десеңiз // Бастауыш мектеп, 1997, №4, б.39
31. Қопсаева С. Ізгілік қасиеттерінің негіздерін оқу – тәрбие процесіне енгізу
моделі // Ізденіс 1999, №6
32. Сiләмбекова Т. Адамгершiлiкке тәрбиелеу – басты мақсат // Қаз. Мектебi,
2003, №5, 44б.
33. Серiкбаева Г. Табиғат – тiршiлiк ұясы // Бастауыш мектеп, 1996, №3, б.15
34. Алтынбекова Л. Жақсы қарым – қатынас сапалы білім берудің шарты //
Ізденіс, 1999, №3, 32б.
35. Аңламасова З. Халықтық дәстүрмен сабақтастық // Бастауыш мектеп, 1991,
№3, 21б.
36. Керiмбаева Р. Оқушының дуниетанымын қалыптастыру. // Бастауыш
мектеп, 2000, №2, 29б.
37. Барсай Б. Бастауыш сыныпта оқытудың жаңа технологиясы // Бастауыш
мектеп, 1998, №1, 27б.
38. Ауданбаева Қ. Деңгейлiк тапсырмалар // Қазақстан мектебi,-2003. №1, 75б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ..................................................................................................
І.
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕЛЖАНДЫЛЫҚ СЕЗІМДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ - ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗІ............................
1.1
, ұғымдары және оның ... ... ... ... ... ... елжандылық сезімдерін қалыптастырудың мүмкіндіктері..............................................................................
1.3
Елжандылықты қалыптастырудағы көркем шығармалардың орны............................................................................................
II.
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕЛЖАНДЫЛЫҚ СЕЗІМДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТӘЖІРИБЕЛІК ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЖҰМЫСТАРЫ.......
2.1
Оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... эксперименттік жұмыстарының нәтижесі...........................................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ ......................................................................................
6
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ..........................................................................
6
ҚОСЫМШАЛАР ...................................................................................
6
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі. Жас ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы білім туралы заңнама, Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім ... ... ... ... яғни жас ... ... пен елжандылыққа, өз Отаны - Қазақстан Республикасына сүйіспеншілікке, мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге, туған тілін білу, халық ... ... ... ... және қоғамға қарсы кез-келген көріністерге төзбеуге тәрбиелеу; әлемдік және отандық мәдениеттің жетістіктеріне баурау, қазақ халқы мен ... ... да ... ... ... мен ... зерделеу міндеттерінен туындады.
Тәрбие - халықтың ғасырлар бойы жинақтап, іріктеп алған озық тәжірибесі мен ізгі қасиеттерін, жас ұрпақтың бойына ... ... ... ... және ... сай ... ... үшін мақсатты ықпалда жүзеге асатын іс-әрекет. Мектеп барлық кезде оқушыларға елін, халқын, туған жерін сүю және қорғау сезімдерін ... және ... ... ... ... ... тәрбиелеу мәселесі барлық кезде де қоғам мен мемлекеттің назарынан тыс болмаған. Ал ... ... жаңа ... жаңа ... ... яғни ... үдерісі қоғамымыздың барлық саласында, соның ішінде білім беру саласында ... ... ... сай ... ... етеді. Еліміздің көпұлтты және көпконфессиялы жағдайында қоғамдық келісімді одан әрі нығайту міндеті басты назарда тұрғандықтан, мектеп оқушыларының ... ... ... жаңа ... қажет екендігі де аңғарылды. Өйткені, өткен озық тәжірибелердің ... ... игі әсер ... тәлімді-тағылымдық әлеуеті мен бүгінгі мектептегі тәрбие әрекетінде, олардың пайдалануы арасында қайшылықтар ... ... ... ... сенім, ерлік дәстүрлерге құрмет, парыз, абырой, ар-намыс, елі үшін өзін ... ету ... ... ... өзгеріп кетті. Әлеуметтік-адамгершілік бағыт бұрмаланып кетті, керісінше жастарға өзімшілдік, антигумандық тән бола ... ... ... ... ... маңызды азаматтық міндеттерін орындамауы, әлеуметтік және рухани толыспағандығын көрсетуі, ... діни ... ... ... арасында заңсыз топтардың пайда болуы сияқты іс-әрекеттерден көрініс беруде. Туындап отырған ... ... бірі ... ... ... ... елжандылық тәрбиенің мәні мен рөлінің жете бағаланбағандығынан болып отыр. Елжандылық тәрбиенің практикада жинақталған бай тәжірибесінің ғана ... ... жоқ, ... ... Қазақстан Республикасының мүддесін қорғауға дайын және қабілетті елжанды азаматтың да, яғни тұлғаны ... мен ... ... да ... ... ... және ... мемлекет жағдайында шынайы елжандылықты қалыптастыруды қамтамасыз ету үшін, ... беру ... ... кездегі әлеуметтік маңызды құндылықтар мен мақсаттарды қоғамның жаңа құндылық жүйесіне біріктіруі қажет. Ол ашықтықты, рухани және ... ... бай ... ... ... ... ... бағытталған сара жол болуы қажет.
Қазiргi қоғамдық-әлеуметтiк жағдайда жеке тұлғаның бойындағы Қазақстандық ... ... ... ... ... саналады. Елжандылық тәрбиенiң күре тамыры Күлтегiн, Тонiкөк, ХҮI-ХҮIII ... елi мен жерi үшiн жан ... ... Жалаңтөс, Қарасай, Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай т.б. батырлар ісінен бастау ... ... ... ... ... ... туған жерге деген сүйiспеншiлiгiн қалыптастыруда Аймауытов Ж., ... ... А., ... Ж., ... Ә., ... Л.Н., ... Ә., Досмұхамедов Х., Дулатов М., Қашқари М., Құдайбердиев Ш., Левшин А., Потанин Г.Н.. ... В.В., т.б. ... ... ... рөл атқарады.
Жас ұрпаққа елжандылық тәрбие берудің теориялық-әдiснамалық негiздерi философиялық ілімде Алтаев Ж., Айталы А., Гершунский Б.С., Есiм Ғ., ... М., ... Д., ... А., ... Ә., Сәрсенбаев Н., т.б., тарих саласы бойынша Ахметова Л., ... Ж., ... М., ... Қ., Смағұлов О., Тұрлығұлов Т., Жұртбаев Т., Шоқай М., филологиялық еңбектерде Әуезов М., ... С. ... М., ... Қ., ... Ә., Келiмбетов Н., Мағауин М., Мұқаметқанов Қ., Мұқанов С., Салғарин Қ., Сейдiмбек А., т.б. еңбектерiнде зерделенген.
Қазақстанда бiлiм мен ... ... даму ... ...
тәрбиенің тарихи-педагогикалық қырлары Әлмұхамбетов Б.А., Бержанов Қ.Б., Беркiмбаева Ш.К., Қалиев С.Қ., ... К.Қ., ... Л., ... Ә.I., ... Ә., ... Т., Нұрахметов Н.Н., Храпченков Г.М., т.б. еңбектерінде баяндалған.
Зерттеу мәселесінің психологиялық негіздері Аймауытов Ж., ... С., ... Қ., ... Қ., ... Б., ... М., ... К., ... С.Л., Темірбеков А., т.б. еңбектерінде зерделенген.
Елжандылық тәрбие адамгершiлiк тәрбиенiң негізгі құрамдас бөлігі ... ... А.Н., ... Л.А., ... А.А., ... Х.Қ., Ким А., ... А.Н., Майғаранова Ш., Нұрғалиева Г.Қ., Орынбасарова Э.А., Төлеубекова Р.К., т.б. еңбектерінде зерттелген.
Елжандылық тәрбие берудiң этникалық және ұлттық негiздерi ... А., ... Ж., ... И.И., ... Г.Н., Ғаббасов С., Джаңабаева Р.А., Ешiмханов С., Жұмаханов Ә., Измайлов Э., Қалиев Ж.Қ., Қожахметова К.Ж., Құсайынов А.Қ., ... Ж., ... Р.Я., ... В.А., ... Ш., ... С.А., т.б. зерттеу еңбектерінде жүйеленіп берілген.
Тәрбие үрдісінде тұлғаны әлеуметтендiру, оның гуманистік көзқарасын және ... ... ... ... Қ.М., ... Қ.Ж., Батталханов Е.З., Криворотова Д.А., Мақатова Ж.А, Меңлiбекова Г.Ж., Менлибаев К.Н., т.б. ... ... ... ... ... ... ... әскери-патриоттық, дене тәрбиесі және оның дамуы Аронов А.А., Конпиев Н.М., Минжанов А., Н.Ромашов, Нұрмұқашева С., Храпченков В.Г., т.б. ... ... ... ... елжандылық мәселелерді шешудегі бағыттылығы қамтылады.
Жалпы білім беретін мектептерде, мектеп гимназияларда елжандылық
тәрбие ... ... мен ... ұстанымдары, технологиялары Агапова И.А., Аронов А.А., Бекмұхамедов Б.М., Датский В., Конжиев Н.М., ... Г.А., ... Н.В., ... С.В., ... С.Е., т.б. ... шешімін тапқан.
Болашақ мұғалімдердің педагогикалық іс-әрекетін қалыптастыру, тұлғалардың өмiрi арқылы ... ... ... ... Ш., Әбілғазиева К.Т., Г.Қ.Белгібаева, Дүйсенбаев А.Қ., Жұматаева Е.Ө., Зима М.В., Исаева З., Каргин С.Т., Көбесов А., Құсайынова Д., Момынбаев Б.К., ... Р., ... Н.Ә., ... И.Р., т.б. ... ... ... ... талданған ғылыми еңбектерде елжандылық тәрбие берудiң кешендi жүйесi жеткілікті ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік
бағдарламада " Елжандылық ... ... ... білім беру мекемелерінде іске асырылады. Бірақ білім беру мекемелерінде тарихи аспектідегі ... күн ... ... және қазақстандықтардың ұлттық менталитетін, елжандылық дүниетанымды жүйелі түрде қалыптастыруға бағытталған ақпараттық-дидактикалық материалдардың жеткіліксіздігін атап ... тура ... - деп ... ... алғанда елжандылық тәрбие беруде қарама-қайшылықтар туындап отыр:
* елжандылық ... ... ... мақсатты бағытталған процесс ретінде бағаламауында;
* әр түрлі ақпарат көздерінде қоғамға жат пікірлердің етек ... ... ... ... келе ... ... ... мен бүгiнгi қоғамдағы елжандылық тәрбиенiң өзара
сабақтастығының болмауы;
* мектепте, мектептен тыс мекемелерде оқушыларға ... ... ... ... ... ... жоқтығы қарама-қайшылықты анық туғызады.
Бұл зерттеу проблемасының көкейтестілігін көрсетіп, зерттеу тақырыбын деп ... ... ... ... - ... елжандылық сезімдерін қалыптастырудың мазмұнын, формасын, әдістерін негіздеу.
Зерттеу міндеттері:
* Елжандылық туралы қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі теориялық, тәжірибелік ой-пікірлерді айқындау;
* Оқушылардың елжандылық сезімдерін қалыптастырудың құндылықтарын ... ... ... сезімдерін педагогикалық процесте қалыптастырудың мүмкіндіктерін қарастыру.
Зерттеу объектісі - ... ... ... орта ... ... ... ... сынып оқушылары.
Зерттеу пәні - елжандылық сезімді жетілдірудің жолдарын педагогикалық процесте қалыптастыру.
Зерттеудің болжамы. Егер елжандылық ... кіші ... жасы ... ... ... ... елжандылық сезімі қалыптастырылса, Егеменді ... ... ... оның құндылықтарын сақтауға, ... ... ... ... және т.б. ... сезімдерінің арқасында өздерінің елжандылық мүмкіндіктерін ... ... ... идея. Жалпы білім беретін орта мектеп оқушыларының бойында елжандылық сезімді қалыптастырып, бүгінгі заман талабына сай отаншылдық рухы биік азамат ... ... ... ... ... ... (1997); орта ... беруді дамыту тұжырымдамасы (1997); Қазақстан Республикасының (1999); Қазақстан Республикасының 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (2004);
Зерттеудің әдіснамалық және ... ... Жеке ... ... ... ... мен ... тұлға теориясы; іс-әрекет теориясы; тәрбие үрдісінің мәні, құрылымы мен мазмұны туралы теориялар; тәрбие идеалы туралы теория; құндылықтар теориясы; ... ... ... ... ... проблемасы бойынша философиялық, педагогикалық, этнопедагогикалық, психологиялық, этнопсихологиялық, әдебиеттану, тарихи, ... ... ... ... жасау, мектеп құжаттарын, оқу-тәрбие бағдарламаларын, оқулықтарды зерттеу, модельдеу, бақылау, сауалнама, әңгімелесу, педагогикалық материалдарды саралау.
Қорғауға ұсынылатын ... ... , ... ... ... ... ... көркем шығармалар арқылы қалыптастырудың ерекшеліктері;
3. Педагогикалық процесте мектеп оқушыларының елжандылық сезімдерін қалыптастыруға қатысты іс-шаралар кешені, ... ... ... ... ... ... ... қаласы №-----------------------орта мектебінде жүргізілді.
Дипломның құрылымы. Диплом ... екі ... ... ... ... әдебиеттер тізімінен, қосымшадан тұрады.
I ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕЛЖАНДЫЛЫҚ СЕЗІМДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ... - ... ... , ұғымдары және оның мазмұнын әдебиеттерде талдай отырып,мәнін ашу
Елжандылық - өз ұлтын, халқын, жерін, ана ... ... ... ... оны ... мен қауіпсіздігін сақтауды қоғам мұратымен тығыз байланыста іске асыратын, өзге халықтарға бөтен ниеті жоқ ... ұлт ... ... ... - бұл ... ... өзің туып өскен жеріңе деген сүйіспеншілік. Өзіңнің еліңнің өткені мен бүгіні үшін мақтаныш сезімі. Адамның өз ... ... ... өз елі мен ... құрметтеуге үйретуі адамзат қоғамымен бірге жасасып келе жатқан тарихи процесс екені белгілі. ... ... ... дала ... ... ... жас ұрпаққа саяси-патриоттық тәрбие берудің бай тәжірибесін жинақтап, өзіндік салт-сана, әдет-ғұрып, дәстүр рәміздерін қалыптастырды. Дала тұрғындарының өздерінің өмір сүрген ... ... ... мен ... ... жас ... тәлім-тәрбие берудің басқа жұртта қайталанбас талап-тілектерін дүниеге ... Жас ... ... ... ... ... моральдік-психологиялық нормасы белгіленіп, дала тұрғындарына биік талаптар қойылды. Олардың ең бастылары - атамекенді, ел намысын қорғаудағы ержүректілік, жаудан беті ... ... ... ... ... ... көз жіберсек, сонау Күлтөгін, Білкеқаған,Тоныкөктен бастап ерін, елін, жерін, тілін, ділін, қорғаудағы өшпес ерліктерге ... ... ... ... бай ... халықты көп қылдым...
Түркі иелігінен айырылған халықты
Ата-баба мекеніне орнаттым...- дейді.
Жоңғар сияқты алып империамен алысуға, Ресей патшалығының зеңбірегіне қышпен қарсы шабуылға жетелеген де осы ... ... ... ... күмбірлеген күміс күйі, сыбызғы-сырнайының үні, асқақтата салған әсем әні, ғашықтық жырлары, шешендік сөз, айтыс ... ... мен ... үшін жері мен елін ... ... ... ... тарихи дастандарды ғасырлар бойы өз ұрпағын өнегелі де өнерлі, адамгершілік ар- ожданы жоғары намысқой азамат етіп тәрбиелеп келгені ... ... ... ... өте ... ... ... баршамызға аян. Кез келген халықтың тәрбие беру ... ... тән ... ... ... ... халқында да, сан ғасырлар бойы жас ұрпақты имандылық пен ізгілікке, адалдық пен әділеттілікке, қарапайымдылық пен мейірбандылыққа, ерлік пен батырлыққа ... ... ... ... мен ... батырлары мен ақын-жыраулары болғаны баршаға мәлім.
Кемеңгер ойшыл ... ... ата, ... Қожа ... ... Махмұт Қашғари, Ахмет Жүйнеки, Сайф Сарай, Қадырғали Жалайри, Дулати, Шоқан, Ыбырай, Абай, Шәкәрім, т.б. ғұлама-ғалымдар өздерінің шығармаларында ел мен жер, ... сүю, ... ... ... ... ... ... игілігіне жұмсау секілді ұлттық рухтың өзекті мәселелеріне ерекше мән беріп келсе, XV-XVIII ғ.ғ. өмір сүрген Асан қайғы, Жиенбет, Шалкиіз, Бұқар, ... ... ... ... өлең-жыр, толғауларымен елдік пен ерлікті, әділдік пен адалдықты, сақилық пен серілікті жалықпай насихаттаған. Ал Доспамбет, ... ... ... әрі ... әрі ақын-жыраулар деп қарап, дұшпанға өткір тілді өлеңін де, алмас қылышын да жұмсай білді. ... грек ... ... ... патриот сөзі дүниежүзілік қауымдастықтың даму тарихына және мемлекеттерді саяси жағдайға байланысты сан алуан сипат пен мағынаға ие ... ... ... грек ғұламалары Аристотель, Платон, Цицерон, 18-ғасырда француз матералистері, неміс ... орыс ... ... ... ... ... ... А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Ш.Құдайбердиев, М.Дулатов, Ж.Аймауытов, С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, Б.Майлиндер т.б. еңбектері мен шығармаларын еліне, жеріне ... ... және ... сүйіспеншілік көрініс тапқан.
Халқымыз ғасырлар бойы ұрпағын өз елін сүюге, ... ... ... Бұл ұлтымыздың дәстүрлі ұлттық тәрбиесінің өзегі деуге болады.
Қазақ тарихын тұңғыш зерттеуші ғалым Ш. Уалиханов өзінің патриотық ... ... ... ... ... сезімім ірбіт сандығындай (матрешка сиақты бір сандықтың ішінде бір сандық, оның ішінде бір сандық ), мен ең алдымен өз отбасымды, ... ... одан соң ... ... ... одан соң халқымды, одан соң Сібір орыстары, Ресей ... ... - ... ... ... ең ... ... балалары үшін халық мұрасына, салт-дәстүріне, ерлік, адамгершілік тәрбиесіне негіздей отырып, оқулық жазған Ы.Алтынсарин болды. Ол көшпелі елдің ... ... ... өнер үйретуді армандады.
Абай Құнанбаевтың еңбектерін зерделеп қарайтын ... ... ... рухта, елжандылыққа баулып, намысын, ар-ожданын, адамгершілік қасиеттерін оятуды үнемі мақсат етті. Оның Азаматтың бәрін сүй бауырым - деген сөзі ұлы ... ... ... ... еді. ...
Қазақ халқының батыры, халық қаһарманы Бауыржан Момышұлы ,- деп атап көрсеткен болатын.
Халық батыры ... ... ... ... ... .
Олай болса, Отанымыз аумағының бүтіндігін сақтау, халықтың тыныштығын алатын лаңкестермен қарсы ұйымшылдықпен күрес, мемлекеттерге ... ... кез ... ... және ішкі ... қарсы тұрудың өзі жастарды елжандылық рухта тәрбиелеу міндетін ... ... ... ... ... ... өн ... ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлы мақсат болғандықтан, оқушылардың бойындағы ... ... ... мен ... ... ... халқымыздың біртуар ұлы, даңқты қолбасшы, Қазақстанның Халық Қаһарманы, жазушы Бауыржан ... ... ... үлгі етіп ... ... мен ... толы шығармаларының орны ерекше.
Бауыржан Момышұлы еңбегінде елжандылыққа төмендегідей анықтама береді:
Елжандылық дегеніміз - Отанға деген сүйіспеншілік.
Ерлік дегеніміз - ... сыйы ... ең ... ... ар-намысын және адамзаттың қасиетті абыройын ұятқа қалу, опасыздық пен масқара болу ... ... ... ... ең ұлы ... - ... парызын орындау үшін, осындай адамгершілік теңдікті өзіңмен сайысқа түсе отырып тұтас ұжым ... ... ғана ... оның ... ... де ... жауды барынша жою, жанға - жанмен, қанға - ... ... кек алу ... жеке ... және ... ... ... ұмтылу, саналы түрде қауіп-қатерге бас тігу.
Батылдық - қимыл, әрекет есебін тәуекелдеумен үйлестіре ... - ... ... қайсарлық - адамның тіпті мүмкін емес деген жағдайдың өзінде абыроймен өлімге бас тігуге тәуекел ... ... ... ... өзі де ... азамат екенін артында қалдырған қанатты сөздерінен көрініс табады. , .
Тәрбие үдерісінде жазушы, ержүрек қолбасшы ... ... ... пайдалану - елжандылық тәрбие берудің қайнар көзі.
Қазақ халқының бұрынғы дәстүрлі ... ... ... мұралардағы басты мәселе - қоғамның жағдайы адамның өзіне байланысты қарастырылған. Олай болса, ... ... ... егемендігі мен тәуелсіздігінің нығаюы мен дамуының объективті ... бірі - ... Жас ... ... тәрбие беру турасында Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев: және , - деп атап ... ... ... ... ... ... - ... лауазымына кірісу рәсімінде сөй - леген сөзінде әрбір түйінді ойы - ның орамын "Қымбатты отан - ... ... ... "Қым - ... отандастарым!" деп бас - тады. Өткен өмір үдерістерінен құ - лаққа сіңген "жолдастар" деп ке - ... ... ... ... ... - ... ... сөз ресми рә - сім - ді салтанаттандырып, Елбасы - ның ... ... ... дарытып, тыңдаушы көпшілікті рухтандырып отырды. Себебі, "Отан" сөзін өзі - нің барша ... ... айта алу, ... кел - ген - де, ... ... - - ... мен ұлттың еркіндігіне мерей - ленудің нышандық айғағы деген сөз. Біз ... ... ... ... өз Отанымыз - Қазақстанға қаратып айтуға жасқанып, қорға - лақтап өскен ұр - ... ... ... есеміз - дің орнын толтыру - дың ең бір жанды тетігі - ... және ... ... ... елжандылық сезімін орнықтыру болса керек. Бұл ретте ... - ең ... ... мен ... ... ... ... "отансүйгіштік", "елжандылық ", "ұлтжандылық" деген сөз - дерді ... ... жиі ... ... ... та азаматтық сезімді жасқанбай емін-еркін сыртқа шығара алатын күнге жеткенімізге шүкіршілік етеміз. Осы ... ... жө - ні ... ... мән бере бер - ... де рас. ... ... қойсақ, "отансүйгіштік", "елжандылық ", "ұлтжандылық" сөздерінің өзіндік мән-мазмұны бір ... ... ... " ... де өзіндік дербес мән-мағынасы бар екенін аңғарту қиын емес. Елжандылық - Отанын жан-тәнімен сүйіп, оған ... ... ету ға - на ... ... - ең алды - м - - ен өз ... ... ... - рын, ғұмыр жолын, қадір-қасиетін терең білу және өз Отаны үшін асқақ сезімдерге бөлену деген сөз. Тек білім-білік пен ... ... ғана ... ... ... болады. Отаныңды қандай қадір-қасиеті үшін кие тұтарыңды білмей тұрып, ... болу ... ... ... - ең ... білім мен тәрбиенің тұғыры болуға тиіс деуіміздің сыр-себебі де осында. Ал біздің ұлы ... - ... ... ... ... ... де, соқтық - палы-соқпақты ғұмыр жолымен де, мейлінше толымды мәдени-рухани төлтума болмысымен де кез ... ... кез ... қазақстандықты мерейлендіруге тиіс.
Елжандылық сезім жеке адамда өмір бойы қалыптасып, саяси процестерге қатысудан, Отанды қорғаудан және қоғамда алатын өз ... ... ... ... Адамға жеке құндылықтардан басқа да жалпы адамзаттық құндылықтар қажет. Соның бірі елжандылық қасиет ... ... ... қол жеткізгеннен бері балалардың бойында елжандылық сезімді жастайынан қалыптастыру мәселесі күрделене түсті. Сондықтан ... ... ... дені сау, ... сана-сезімі оянған, иманды, ақылды, парасатты, рухани ойлау дәрежесі биік, ар- ожданы мол, ... ... ... ... және ... тағы да ... ізгі қасиеттері бар азаматты тәрбиелеу деп белгіленген. ... ... яғни ... ... ... ... мақсаты сегіз қырлы, бір сырлы, жетілген адамды тәрбиелеу деп санаған.Тәрбенің негізгі міндеттерінің (бағыттарының) ішінде елжандылық, ... ... ... орын ... ... ... дамуындағы ең маңызды нәтиже - оның барысында қалыптасқан жаңа адам бостандықты жеңіп ... оны ауыр ... ... ... барлық сын - сынақтардан өтіп, өзі адам ... ... ... ... ... ... саяси мұраттылықты қосып, өмір сүрудің тәжірибелерінен қуат алып, өзінің жеке басының мәдениетін, білімін кәдеге ... ... ... білетін адам.
Ұлттық дәстүрге берік, елің жерін сүйетін азамат тәрбиелеу, оқушылардың бойына қазақстандық елжандылық сезімді қалыптастыру өскелең өмір талабынан туындап отыр.
Қазіргі ... ... ... зор мән берілуде. Көп ұлтты Қазақстан халқының елжандылық сезімін қалыптастыратын - ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін сақтау ұлттық келісім, ішкі үндесім барша халқымыздың ынтымағы мен өзара жарасымдылығында.
Азаматтық тәрбие сана-сезімді, дүниетанымды ... ... ... ... ... ... елжандылыққа әкеледі. Патриотизм - отанға деген ... ... ... ... Отан ... мен мүддесіне жұмсау, туған жерін, ана тілін, елдің әдет-ғұрпы мен ... ... ... ... ... patriotes- отандас, patris-отан, туған жер деген ұғымды білдіреді. Елжандылық - ... ... ... ... ... сол сезімін ояту, өзін өз елінің азаматымын деп ... ... ... ... ... және ... ... сезу, адамды қолдап, отыратын өзінің күші мен мүмкіндіктерін, сенімін нығайтатын ең ... ... ... ... ... ұғымы елдің саяси құрылысына, оның саяси мекемелеріне сүйіспеншілік пен халықтың құрамын, өзі өмір ... ... ... ортаға (мәдениетке, адамгершілікке, елдің әдет-ғұрпына) халықтың сүйіспеншілігін, өзі өмір сүріп отырған әлеуметтік ортаға (елдегі ... ... оның ... ... ... сүйіспеншілігі мен құрметін қамтиды. Еліміздегі жас ұрпақты елжандылыққа тәрбиелеу міндеттеріне:
* Қазақстанда өмір ... ... ... ұлт ... ұлтжандылық сезімді түсіндіру;
* Қазақстанда қызмет етуді мойындату;
* Қазақстанды ішкі немесе сыртқы жаудан қорғауға ... ... ... ... жоқ. Әр ... өз мүддесін қорғайды.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін жалпыадамзаттық құндылықтарға негізделген қоғамда жаңа идеология қалыптастыру керек болды. Бұл идеологиялардың ... , және ... ... Президенті Қазақстан халқына жолдауында:-Біз Қазақстанның барлық азаматтарының елжандылық сезімі мен өз еліне деген ... ... ... ... ... ... тарихи аласапырандарды басынан өткізіп барып, тәуелсіздікке қолын жеткізген, көп ұлтты республика. Сондықтан оның берік болуы елжандылық тәрбині ... ... қоя ... ... ... Тәуелсіз мемлекетіміздің жаңа Конституциясында да республика қызметінің түбегейлі қағидаларының бірі- қазақстандық патриотизм деп атап ... ... ... ... қоса ... жаңа сөз ... еліміздегі саяси-әлеуметтік ахуалдың ерекшелігін көрсетеді. Елімізде жүзден аса ұлттар мен ұлыстардың өкілі өмір сүруде. Қазақстан олардың көпшілігінің туған ... және ... ... да ... ... ... ... болмақ. Сондықтан олардың әрқайсысы Қазақстанды ата жұртым деп танып, оның тәуелсіздігін ... және ... ... ... ... етуі ... Сол ... қазақстандық патриотизм ұғымы күнделікті өмірде жиі қолданылып, кеңінен қалыптасып келеді.
Бұл ұғымның педагогикалық ... ... ... ол ... ... азаматтарын тәрбиелеумен тығыз байланысты. Қазақстандық патриотизм - Отан-анаға деген сүйіспеншілік пен азаматтық ерлік, өнеге ... ... ... мен ... ақыл-парасатты ел игілігіне жұмсау, атамекен мүддесіне арнау болмақ. Өз елінің өткенін құрметтей білу де осы қазақстандық патриотизм құрамына кірсе ... ... ... ... ... естен шығаруға болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда патриоттық сана, елжандылық сезім қалыптастырудан бастау алғанда ғана ... ... ... ... жан-дүниесі, сезім әрекеттеріне екінші сигналдық жүйенің ықпалы мол екендігі айтылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... олардың, жалпы оқушылардың сана - сезіміне ықпал ету, іс-әрекеттерін ұйымдастыру бағыттарында жүргізілгендігін анықтадық. Ұйымдастыру жұмыстарын осы бағыттар бойынша топтастырсақ, олар ... ... ... ... және еңбек ардагерлерімен кездесулер, әңгіме кітаптар бойынша оқырман ... ... ... ... ... материалдар жинау, фото қалқаншалар, фотоальбомдар жасау тағы басқа іс-әрекеттерді ұйымдастыруға бағытталған. Тәрбиелік іс-шараның бағыттары ... ... ... ... ол - ... ... ... парыз секілді тағы басқа ұғымдар мен түсініктерді нақтылауды; олар туралы ... ... ... және ... ... ... тереңдетуді; сөйтіп Отан, мемлекет, ел, ұлт, халық, атамекен секілді киелі ұғымдармен байланысын ашып көрсетуді талап ... Өсіп келе ... жас ... бойында елжандылық сезімді қалыптастыруда, олардың әрқайсыларының деп сезінуін нысанаға ала отырып, Қазақстандағы дәл ... ... ,-деп ... жөн. ... өзі ... ... ...
Сурет 1 - Оқушыларға елжандылық тәрбие беру мәселесімен айналысқан ғалымдар
Оқушыларды елжандылыққа тәрбиелеу мәселесін ... ... ... Қ.Б., ... С.Қ., ... Ж.Ж., т.б.
Елжандылық тәрбиенің тарихи-педагогикалық бағыттары
Елжандылық тәрбие берудің теориялық - ... ... Н.П., ... Ә., ... К.Е., Құсайынов А.Қ., Таубаева Ш., т.б
Ұлтаралық мәдениет және ұлтаралық қатынастар
Асипова Н.А., Гасанов З.Т., Мудрик А.В., Киричук А.В., т.б.
Ахметов А., Бекмұхамедов Б.М., ... К.Г., ... С.А., ... сабақтарында елжандылық тәрбие берудің жолдары
Агаев М.Г., Нұрмуқашева С., Сейдахметова Л., Конжиев Н.М., ... Н., ... - ... ... беру және оның даму ... М.А., ... Н.Н., ... ұйымдар арқылы елжандылықты қалыптастыру
Тұлғалардың өмірі арқылы елжандылықты қалыптастыру
Әбілғазиева К.Т., Бөжиг Ж., Дүйсенбаев А.Қ., ... Е., т.б. ... ... тәрбие беру ісіне бейімдеу
Белгібаева Г.Қ., Тауланов С.С., Нуждин Д.М., Санабаев М., т.б.
Елжандылық сезім - ... ... ... байланысты: қуаныш, мақтаныш, күйіну, сүйсіну секілді т.б. эмоция спектілеріне қозғау салу, ояту, дамыту, қалыптастыру мәселелерін шешуді де ... ... ... - ... ... ... ... деген пікірдеміз. Өйткені ол қатысты болып келеді, ол сананың жетілуімен ... ... ... ... ... ықпалымен патриоттық сезімдер тұрақтанып, оқушының іс-әрекеті, мінез-құлқынан, сөзі мен ісінен ... ... ... халқы, Отаны үшін қызмет етуге дайын тұрады.
А.Абижанов - - ... ... ... ... ... ... адамның санасы және сезімімен байланыстырып отыр, демек, болашақ азаматтардың бойына елжандылық сана-сезім орнықтыру қажет. Қазақстандағы мектеп оқушыларын ... ... ... ... бері зерттеліп келеді. Сондай еңбектердің бірі ретінде С.Қ.Нұрмұқашеваның еңбегін атауға тұрарлық. Онда, білімнің ... ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерін жаңғырту; оқушыларға тарихи ерекшеліктерді іздеп табу оларды оқу-тәрбие ісіне ... ... ... ... ... ... берілген.
Философиялық еңбектерді талдау барысында біз және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы осы мемлекетте туып, тұрғылықты ... ... ... ұлт ... Отан ... тек тұрғылықты қазақ халқына ғана Отан және ... ... ... ... ... ... кезінде біз үшін М.Н.Росенко ұсынған деген ұғым ... ... ... бойынша моральдық таным тұлғаның мінез-құлық нормалары мен принциптерінде, нысаналы қондырғыларда, сенімдерінде анықталады. Ол адамдар ... ... ... екі ... қызмет етеді: олар эмоционалды-сезімдік және рационалды- теориялық. Осылардың негізінде моральдық танымнан туындайтындардың бірі ... ... және ... ... ... Интеллектуалдық компонеттерді қалыптастыру өз Отанының тарихы, мәдениеті, дәстүрлері және т.б. туралы білімдерді игеруді ... ... ... ... мен ... әсер ... оқу-тәрбие факторларын айқындау кезіндегі өз зерттеулерімізде біз этномәдени білім ... ... ... ... үш ... ... ... арқа сүйейміз: институционалдық (балабақша, мектеп, гимназия, лицей, колледж, ЖОО-лар және т.б ); институционалдық емес (курстар, кітапханалар, ... ... ... ... ұйымдары, орталықтар, қоғамдық ұйымдар, діни ұйымдар), ресми емес( отбасында ... мен ... ... ... ... ... және т.б.). Қазақстан мемлекетінің егемен ел болып қалыптасып өркендеп гүлденуі ұлттық біртектілікті сақтаудан басталады. Оның басты құндылықтары - ана ... ... рух, діни ... сенімдермен тығыз байланысты. Бүгінгі күнге дейін сақталып, тәулелсіз ... ие болу ... ... ... ...
Қазіргі қоғам адам тағдырына жаңа көзқараспен қарап, соған сәйкес оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін ... ... ... мен ... ... ... сана-сезімді қалыптастыруды, оқушылардың білім сапасын жетілдіруді талап етуде.
Педагогикалық зерттеулерде оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыру мәселесі жеке дара қарастырылмаған, көптеген ... ... ... ... Р.Елубаев, А.Қисымова, Ж.Сәдірмекова, А.Аманжолова, С.Әбілдина), елжандылық (К.Әбілғазиева, А.Жұмаханов, С.Иманбаева,) т.б.тәрбиелері үнемі бірге жүріп жатыр. ... ... ... ... қалыптастыратын тәрбиемен білім беру мәселесін арнайы зерттеулерде жеке бағыт ретінде бөліп қарастыруға ... ... оның ... ... мен ... тән міндеттері бар. Бүгінгі таңда атамекен ұғымына әр ғылым саласындағы ғалымдар әртүрлі анықтамалар беріп жүр. Атамекен сөзі араб ... ... - жай орын ... ... туындап, кір жуып, кіндік кескен аймақ, өңір дегенді білдіреді. Атамекен сөзі түркі ... ... ата ... қосылып, әуелде ата қоныс ұғымында қолданған.
Атамекенге сүйіспеншілікті қалыптастырушы тәрбие адамгершілік тәрбиесімен тығыз байланысты. Өйткені адам ... асыл ... ... ... ... де ... ... атамекенге деген сүйіспеншілігін қалыптастыруда жеке тұлғаның әлеуметтік жағынан құнды, жағымды қасиеттерін ... ғана ... ... ... ... ... ... сапалы білім беріліп, біліктері мен дағдыларын орнықтыруға да ... ... ... сүйіспеншілікті қалыптастыру кең мағынада ұйымдастырылған педагогикалық іс-әрекет, ол оқушыларға халық педагогикасы негізінде сапалы білім ... ... ... пен ... ... ... ... жеке тұлғада атамекенді қадірлеу, сүю, көркейту секілді атамекенге деген сүйіспеншіліктің белгілерін, қалыптастыруға, саяси сана мен ... ... ... ... ... ... пәнінде оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыратын халық педагогикасымен сабақтастыруда пәнаралық байланыстардың артатыны ... ... өлке ... - ... ... ауылдың, яғни атамекеннің өсімдігі мен жануарларын түсіндіргенде биологиямен, атамекен шежіресін ... ... ... ... ... ... әдебиетпен, тіпті атамекеннің көрікті жерлерінің суреттерін салдырғанда бейнелеу өнері пәндерімен байланыстырамыз. [24;12-17]
Туған жер, табиғат, оның ... тіл, ... ... ... ... ... тамаша киелі орындар - жалпы ұлттық құндылықтар ешкімді де бейтарап ... ... Олар ... адам көкірегінде жылылық, жақындық, туыстық сезімдерді ұялатып ... Бір ... ... ... ... ... ... келсек, ол тек қазақтардың ғана өз отанына сүйіспеншілігі емес, онда мекендейтін бүкіл ұлт пен ұлыс өкілдерінің ... ... ... Бұл ... ... ... аумағы кең, құдіреті күшті. Ол өз мазмұны, өз аясы бар, құдіретті күшке кездейсоқтықтан айналмайды, бұл сезімнің оянып, бірте-бірте күш ... ... ... ... өлшемі, мағынасы бар біртұтас сезімге ұласуы обьективтік шарттылықтарды қажет етеді.
Отанын адамның өзі тануы тиіс. Оны жете ... ... - ... ұққанда, тарихын, өткен жолын, қиындық мехнаттарын, рухын, тар жол, ... ... көз ... ... ... сезе білгенде, елдің басын біріктірген жат жұрттықтардан жерін, суын, ... ... ... ... ... қорғап алған ерліктерін сезіп білгенде ғана, соған деген мақтаныш сезімі ... ... - ұлт ... ... айнасы, өлшемі. Елбасы өзінің халыққа Жолдауында азаматтардың елжандылық сезімі мен өз еліне деген сүйіспеншілігін ... ... ... ... негізгі элементтерінің бірі ретінде таниды.
Халықтың елжандылық сезімін ... үшін ... ... ... ... Сол алғы шарттардың пісіп жетілуімен сабақтаса адамдардың сана-сезімі артып, жаңа ... оның ... ... ... бойына молырақ сезінетін болады.
Адам қауымдасып өмір сүргеннен бастап, қандай ғылым болмасын адамзаттың ақыл-ойынан, өмірден, іс-тәжірибеден туындайтыны аян. Адам ... ... ... ... - ... тұжырымдамалар халық тәрбиесі мен ғылыми ойдың ажырамас туындысы. Ал халықтық тәлім - тәрбие әр ұлттың ғасырдан-ғасырға жалғасқан мұрасы. ... да ... ... негізі, нәр беретін тамыры болмақ.
Әр заманның өзіне тән экономикалық, саяси-әлеуметтік және идеологиялық ерекшелігі болатыны ... Сол ... ... ... ... да өз ... өз ерекшелігі бар. Халқымыз терең мағыналы дана сөзін деп тауып айтқан. ... ел, жаңа тіл ... ... мен ... ... жүйесіне жаңа көзқарастағы азаматтар тәрбиелеуді талап етуде.
Елбасы Н.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі арналған стратегиясында Қазақстан ... ... ... мен ... ... аса көп мән беру ... айтылған.
Әрбір азамат өзін әлем, бүкіл планетаның бір бөлігі ретінде түсіне ... өз ... таба ... ... ең маңызды мәселе болып табылады. Әлемде өз ... ... яғни өз ... ... тани білу және оның осал тұстарын дамыту ерекше мәнге ие.
Ел Президентінің ... ... ... ... ... барысында кездесетін кедергілерді саналы түрде жеңе білуі жеке адамның, яғни, саналы да салауатты азаматтың қолында екендігі айқын көрсетіп ... Осы біз ... ... ел қорғайтын саналы да салауатты азамат тәрбиелеу - тек ... ... ... ... ... ... елі ұлт ... қалыптасқалы немесе сай ер азаматтар тәрбиелеп келеді және ... ... ... де ... кез ... адам ... немесе басқа жағдайда ерлік істерге бару үшін алдымен рухани жағынан дайын болуы ... ... ... ... ... ... ... көздейді: педагогикалық тәжірибедегі мүмкіндіктерді барынша толық қамтып, біртұтас ... ... жеке ... ... ... жүйесін жасау; әр түрлі пәндерді оқытуда және тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда тірек ... ... ие ... бұл ... жас буынды елжандылыққа тәрбиелеудің теориясы мен тәжірибесіне қатысты жаңа ... ... ашып іс ... ... т.б.
Елжандылыққа тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен шығаруға болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда патриоттық сана, патриоттық сезім қалыптастырудан бастау ... ғана ... ... мен ... бөліп қарауға болмайтын біртұтас дүниелер болғанымен, олардың психологиясында тегі әр түрлі. Сана - өмір ... адам ... ... келе ... ұрпақты елжандылыққа тәрбиелеу қашанда толастамаған. Сонау төңкеріс ... ... ... Ұлы Отан ... ... ... Одан ... жылдары елжандылыққа баулу жан-жақты, үйлесімді дамыған тұлға тәрбиелеу, ... ... ... ... ... Отаншылдыққа, туған жерін қорғауға баулу мектептің тәрбиелік жұмыстарының аса маңызды бөлігін құрады. Елжандылықтың тарихи элементтері туған жерге, ана тіліне, ... ... ... ... ықылым заманнан қалыптаса бастаған. Таптық қоғамда елжандылық мазмұны да таптық тұрғыда көрініс табады, өйткені әрбір тап Отанға ... көз ... өз ... ... ... ... ... жұмысын халықтың педагогика негізінде ұйымдастыру туралы көп жылдардан бері айтылып келеді. Егер осы идея толығымен жүзеге асатын ... ... ... ... ... ... бөліп қараудың қажеті бола қоймас еді. Өкінішке орай сабақтан тыс тәрбие жұмысы бір жүйеге түсе ... жоқ, әлі де ... ... ... ие. Өсіп келе ... жас ... елжандылық тәрбие берудің психологиялық тетіктерін Ә.Алдамұратов, С.Әсімбетовалар атты ... ... ... бірге Қ.Б.Жарықбаев халықтық педагогика, ұлттық психологияға қатысты еңбектерінде елжандылыққа ... мән ... ... ... ... ... Ұлттық сана-сезім - туған-туысыңның, ағайыныңның жағдайын емес, ұлтыңның қамын ойлау ... сөз. Ең ... ... ... ... керек.
Тәуелсіздік жылдары түбегейлі қандай өзгерістер болды және ұлттың бірегейлікті дамыту үшін есеп мәресі болар негіз не?
Біріншіден, қазақтар ... ... ... ... ... ... басым көпшілік болды. Осынау жалаң статистикалық сан көп жағдайды аңғартады. Бүгінде қазақтар елдегі халықтың жартысынан көбін құрап ... Оның ... ... ... ... 25 жас болуы демографиялық қуатымыздың күштілігін аңғартады. Францияда - ... ... - ... ... - ... ... болуы әбден табиғи жағдай деп қабылданса, қазақтардың туған жерінде демографиялық басымдылыққа жетуі не үшін мәселе туғызуы керек?! Иә, бұл оң да ірі ... оны ... ... заңды мақтаныш тұта алады.
Екіншіден, қазақ халқы бүгінде көрініп отыр. Біз осы заманғы нарықтық қоғамның әлеуметтік ... қол ... ... ... ұлты ... ... іске ... қатысты әлеуметтік жаңа сөрелерді: менеджерлік страт пен жаңа ... ... ... ... сала ... ... т.б. ... жатыр. Бұдан жеті жыл бұрынның өзінде біз мыңдаған қазақ жастарының әлемнің ... ... мен ... ... ... ... алатынын тіпті армандаған да жоқ едік. Мемлекет білім алудың бұл бағытын одан әрі қолдай бермек.
Әлемнің ... ... мен ... санасы күрт ұлғайып, жаңа технология, ақпарат, таным түсінік арнасы өздігінен ... ... ... ... ... ... ... тың топтар пайда болды. Бұл үрдістегі кемшіліктерге, әрине, ... да ... ... ... да бар. ... қазақ халқы әлеуметтік жаңа рөлдердің тұтас бір жиынтығын жақсы қарқынмен меңгеріп жатқаны даусыз. Ал ол рөлдерсіз қазіргі бәсекелес ... ... бір ұлт аман сау өмір ... кете ... ... ... ... ұлтының тарихи - генетикалық мекені екені құқықтық тұрғыдан конституциялық және халықаралық деңгейде толық негізделді. ... ... сана ... ... ... ... ешқашанда бос сөз болмаған. Ол бір қарағанда ғана солай көрінуі ықтимал. Нақтылы ереже мынау: ұлт дегеніміз ... өзін өзі ... ... ... ... ... ... мемлекетіміздің құрылуы - қазақ халқының талай ғасырларға созылған ұлт-азаттық күресінің заңды нәтижесі. Қазіргі кезде халқымыздың даму тарихында ... жаңа ... ... ... ... ... ... жол даңғыл болған жоқ, ол ұлы белестерден, қиын-қыстау асулардан ... ... ... ... ... осы ... ... қаланған болатын, сондықтан да азаттық жолындағы қасиеттері де қасіретті күресте еңбегі ерен азаматтарымыздың артына қалдырған мол мұрасымен тарихын ... ... ... зор ... ие болып отыр. "Біз бүгінгі бейбіт тірлігіміз үшін, ... деп ... ... жер ... ... ... ... әр тұсында осы елді, осы жерді қорғаған қайсар жандардың аруағының ... ... да ... - деп ... ... ... Н.Назарбаев айтқандай, біздің алдымызда , болатын ұрпақ тәрбиелеу міндеттері жатыр.
Адамзат тарихының беттерін ақтара отырып, әлем құрлықтарында өмір ... ... ... бойы ... үшін ... ... ... Еліміздің дербес, толық қанды ел, егеменді мемлекет болуы, халқымыздың ... ... ... ... ... жері - ... үшін ... жемісі. Бүгінгі таңдағы еліміздің әлемдік өркениет шеңберінде өз орны мен статусын алуға ұмтылысы заңды құбылыс. Өйткені, әр ... ... ... ... тән ... - ... бар. ... - алға жетелейтін, болашақтан қол бұлғап шақыратын, халықтың арманы, мақсаты. Ал ... ... ... - ол, ... қол ... ... қоғамдық-рухани сананың көрсеткіші - идеал.
Осы тұрғыдан, Қазақстан халқының мұраты: еркін халық болу; өзгелермен терезесі тең мемлекет ... өз ... ... пен ынтымақ орнаған халық болу. Бұл мұратты жүзеге асырудың негізгі шарты - ... ... ... қатардағы қоғам мүшесі деңгейінен мемлекеттің саналы, әрі белсенді азаматы, әрі өз ... ... ... ... ... ... ...
Елжандылық - азаматтық санамен қалыптасатын қасиет. - ... ... аға ... ... ... ... ... туған жері мен елінің рухани-материалдық, мәдени құндылықтарын бойына сіңіре білген, ақыл мен парасаттылығы жетілген, жеке мүдде мен болашақ үшін ... ... мен ... ... ... парызбен ұштастыра білетін, ұлтжанды саналы азаматы болуды ... ... ... ... ... ... білім беру тұжырымдамасында - деп атап көрсеткендей, еліміздің елдігі мен ... ... ... ... ... ... ... салаларының алдындағы негізгі міндеттердің бірі.
Еліміздің егемендігімен бірге, халықтық тәлім-тәрбие қазыналарын жинақтап, оны этнопедагогиканың негізі мазмұнына енгізсек, сол мазмұнды ... ... ... ... - ... ... ... ұлттық білім беру жүйесінде ұғымы қолданылып келеді. арқылы Отан, туған жер, ел, атамекен, мемлекет, туған өлке, ... ... ... оқу ... ... ... тыс іс - шараларда елжандылық сезімді дамыту, ұлттық салт - дәстүрді сақтау, мемлекеттік рәміздерді құрметтеу, ана ... ... ... ... оқушылар бойында қалыптастыру жүзеге асырылады.
Бұл ұғымның педагогикалық жүгіне келер болсақ, ол болашақ Қазақстан азаматтарын тәрбиелеумен тығыз байланысты.
Қазақстандық патриотизм - көп ... ... ... ... ... ... ... Өзін - өзі тану - өзіндік өсу мен өзіндік даму ... ... ... ... ... меңгеруге, бағалауға алып келеді. Ең бастысы - жас ұрпақтың бойында Отанға, туған еліне деген сүйіспеншілік сезімін қалыптастыру.Елжандылықтың негізгі ... Елге ... ... Ел ... ... ... ... арттыру;
* Ел мүддесіне қызмет етуге дайын болу;
* Отанды қорғау;
* Елінің қол жеткен жетістіктерін ішкі және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіл ретінде үйрену;
* Қазақстанда тұратын ұлт өкілдерінің құқықтарына құрметпен қарау;
* Ана тілін ... ... ұлт ... ... салт - ... және әдет - ғұрпына құрметпен қарай білу;
Қазақстандық патриотизмнің негізін қалыптастыру - мемлекеттің және барлық азаматтардың экономикалық өмірі мен қауіпсіздік жағдайын ... ... ... ... ... ... айырмашылығы ол басқа халықтарға деген құрмет сезімінің, бүкіл адамзат туралы адамгершілік түсінікке ... ... ... ... ... ... бола алады.
Елжандылық сезім - адамға туа біткен қасиет емес. Ол адамның саналы өмірімен қабаттас қалыптасатын ... ... - ... ... ... ... жалпы адам баласының еліне, жеріне, өз тілі мен мәдениетіне, ұлттық ... жеке ... ... ... түйсінуін, қуаттап қолдауын пайымдайтын сезім көрсеткіші болып табылады. Осыған орай ҚР ... ... ... "Әр ... ұлттық сезімін сыйлап, бірде-бір ұлтпен қарама-қайшылық туғызбау"- деп белгілеген.
Қазақ халқы деген ... бала ... ерте ... ... ... ... да соншама кең далада өмір сүрсе де, ата-бабаларымыз үшін атамекен үғымы-әрдайым қастерлі де ... ... - ... ... қайнар көзі.
Елжандылық тәрбие - Отан, туған жер, атамекен, туған ел деген адам ... ... ... ... пен елжандылық - егіз ұғым.
ұғымының қазақшасы - отансүйгіштік, гректің патриотес - отандас деген ... ... - жаңа ... ... ... туған тарихи саты.
Қазіргі таңда елімізде бұл екі ұғым жаңа мағынада айтылып келеді. Патриотизмді Қазақстандық патриотизм немесе елжандылық деп атайды. Оның ... - ... ... деп білетін әрбір азамат тек осы Қазақстанды сүйіп, соның ... ... ... ... ... ... өз үлесін қосу.
Өскелең ұрпақты, жастарды, болашақ мамандарды кез-келген жағдайда ерлік, елжандылық ... ... үшін оған ... ... жағынан дайын болуы керек. Елжандылық тәрбиелеу ұлттық ерлік дәстүрлерге сүйене отырып, жастардың ішкі жан дүниесі - ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... Елбасымыз Н.Назарбаевтың - дегенді, біздің ұстанып отырған пікірлерімізді қуаттай ... ... ... іс-әрекетін ұйымдастыру және өзін-өзі тәрбиелеуін, не істесе де ... ... ... мүддесін көздеу деп санаймыз. Өз мүддесін көздеп орындаған жұмыстарының саналы болуының өзін ... ... үлес ... ... да маңызы зор. Осыны әркімнің санасына сіңірген күнде ғана біз ... ... ... ... аламыз.
Елжандылық сана ұлттық және жалпы адамзаттың мүдделер тұрғысынан қарастырғанда Отанға деген көзқарас құндылықтарының жиынтығы болып табылады.
Жоғарыда айтып ... ... өз ... азаматы етіп тәрбиелеу - қай халықтың болмысын тәрбиелеу жүйесінің негізгі талаптарының бірі.
Білім берудің сапасы жастарымыздың Отан алдындағы азаматтың парызын ... ... ... халықтық бағытына рухани және материалдық құнды қазынаны сақтап қалуға ұмтылуымен де өлшенуі тиіс.
Бүгінгі Қазақстан жағдайындағы елжандылықтың басты көрінісі - ... ана ... ... ас ... ... ... беруі, ұлттық мінез бен болмыс қалыптастыру, ізеттілік, құрметтеу, қайырымдылық, мейірімділік сынды сезімдерін дамытуы.
Өскелең ұрпақ - ... ... ... Олар өзімізді қоршаған ірі өркениет орталықтарын, түрлі мәдениетті меңгеріп, өзін ... ... ... ... бай, ... деңгейі жоғары, білімді де білікті жаһандану заманына сай болуы шарт.
Жас ұрпақты елжандылыққа тәрбиелеу мәселелерін зерттеген ғалымдардың еңбектерінің корытындылары мен тікелей ... ... ... ... ... ... ... мектептегі елжандылққа тәрбиелеу - оқушылардың нақты іс-әрекеті, мінез-құлқын ұйымдастыру, оған бағыт ... ... алу ... деп ... ... ... ... мәнін естен шығаруға болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда патриоттық сана, елжандылық сезім ... ... ... ғана ... болмақ.
Қазіргі қоғамның әлеуметтік сұранысын мектепке койып отырған талап тұрғысынан қарастырғанда, елжандылық ... беру ... ... болып отыр. Елжандылық білім ол қоғамда білімнің тез және шапшаң ... ... ... ... ... ... ... алған білімдерімен шектеліп қалуына болмайды.
Әрбір оқушы білімді өздігінен ізденіп, ғылыми және техникалык ақпараттардың ағымына бағдар ұстау дағдысын қалыптастыру ... Бұл ... ... ... оқушы тұлғасын қалыптастыруға бағыттау үшін қажет. Елжандылық білім - оқушылардың іс-әрекет тәсілдерді меңгеруі мен ... ... ... пен ... ... даярлау. Елжандылық білім қасиеттілігі осы заманда ақпараттық алмасу үлгісінің қарқындығымен құнды.
Ақпараттандыру - бұл адамзат өмірінің ... ... ... ... интеллектілік құндылығы мен ықпал етушілік дәрежесінің артуына байланысты туатын объективтік үрдіс. ... орай ... ... ... ... ... ... басты шарты болып табылады. Бүгінгі таңда білімді ақпараттандыру нарықтық қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ... патриотизм өткен замандағы қоғам құндылықтары: тұлға, отбасы, білім, еңбек, Отан, Жер бетіндегі бейбітшілік. Бүгінгі таңдағы елжандылық тәрбие жекелеген ... ғана ... ... құндылықтарына қарай бағыт ұстайды. Өйткені елжандылық сезімнің басты нысанасы - Отан, оның ... ... жер, ... дін, тіл, ... тарих, әдебиет, өнер. Олар жеке тұлғаны ерекше ... ... ... ... сезімнің елжандылық негізі болады.
Отанға деген сүйіспеншілік, туған жерге құрмет, елжандылық - тұлғаның ... ең ... ... сипаттайтын аса маңызды рухани игіліктердің бірі. Ол адамның Отан игілігі үшін қызмет етуінен, қажет болса, сол ... ... ... ... ... ... баруынан көрінеді.
Біз баршаға мүмкіндік беретін қоғам: әрбір ... жеке басы мен ... ... ... ... ... жағдайы жоқ жандарды қамқорлыққа бөлейтін, қандай еңбекті болса да қадірлейтін, ана мен ... ... ... ... ... ... мен отан қорғаушыларды ардақ тұтатын қоғам құруды аяқтауға тиіспіз. Бұл ... ... ... ... ... ісі. Сондай-ақ еліміздің әрбір азаматының санасына сіңіру кезек күттірмейтін мәселе. Ұлтына, нәсіліне, сенімі мен нанымына, ... ... мен ... ... т.б. ... қарамастан, Республикамыздың әрбір азаматы өзі өмір сүріп, ауасын жұтып, игілігін пайдаланып ... ... деп ... ... Мемлекетке есімін беріп отырған ұлттың салт-дәстүріне құрметпен қарау, оның тілі мен дінін сыйлау, ... ... ... ... ... ... - ... әрбір мүшесінің басты міндеті.
Елімізде болып жатқан шын мәніндегі тарихи өзгерістер, ұлттық сана-сезімнің өсуі, ұлт арқылы қатынастар үрдісі Отанымыздың ортақ тағдыры үшін ... ... ... ... ... ... талап етеді. Осыған байланысты мектеп ұжымдарының жас ұрпақтың елжандылық санасын қалыптастыру үрдісіне қажетті адамгершілік ұстанымдар мен тұжырымдардың мәндерін тереңірек ... ... - ... ... ... сөзі ... ... ел мен жердің бүтіндігін сақтау, халықтар достығы мен бірлігі екенін нақтылай түседі.
Жас ұрпақтың елжандылығының қалыптасуын әдіснамалық тұрғыда тану үшін , , ... ... ... қажет етеді. түсінігі ғылыми әдебиеттерде бірнеше мәнге ие болады. ... ... бір ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Кейбір жағдайда деген түсінік деген мағынаны береді. Ғылыми педагогикалық әдебиеттерде ... алда ... ... жеке ... ... алуы, белсенді өмірлік ұстанымды жүзеге асыруға қажетті білім мен іскерлікті меңгеру екендігі анықталған. Бұл ... жеке ... кең ... ... дәлірек айтқанда жеке тұлғаның жан-жақты қалыптасуын қамтиды. түсінігі педагог-тәрбиеші ... ... ... Бұл ... ... ... адамға қатысты нақты міндеттерді саналы түрде шешуге арналған, педагог-тәрбиешінің іс-әрекетінің жиынтығын көрсетеді. Оқушылардың елжандылығын қалыптастыру жеке тұлғаның ... ... ... арқылы, елжандылық үлгілерінің білімдерін, елжандылық іскерліктері мен дағдыларын, қызығушылығын, көзқарасын, идеалын қалыптастыру мақсатын көздейді.
Сонымен, елжанды азаматтың ... ... ... ... ... ? Олар : ... адам ... сапалық белгілермен дараланады; елжандылық даралық қасиеттерге қоғамдық-саяси қарымдылық, саяси көрегенділік, отансүйгіштік, өркениеттілік, принципшілдік, кемшілікке төзбеушілік сияқты ... ... ... ... ... ... ... зиялылық, хабардарлық, жаңашылдық, жоғары мәдени дүниетаным, ұқсай білуге іңкәрлік, өзіндік ... ... ... ... ... ұқыптылық, қарымдылық; тұлғалық эмоционалды-динамикалық сапалық белгілері: көтеріңкі көңіл күй адамы, ... ... ... ... ... сапалық белгілері: өнертапқыштық, өзбетінше әрекетшілдік, қарымдылық, көркемдік талғампаздылық, көпшілдік, сабақтастықты ұстану, бөгдеге ұқсамаушылық, ... ... ... тәлімгершілдік; белсенділік белгілері: ынташылдық, іскерлік, қабілет, қайрат-қажырлылық, энтузиазм, кәсіпкерлік; мінез-құлық сапалық ... ... ... тапқырлық, мақсатшылдық, байсалдылық, шектен аспау, сарыуайымсыздық, елгезектілік, қарапайымдылық, іңкәршілдік; адамдарға қатысты көзқарасындағы белгілері: тілтапқыштық, ұжымшылдық, беделдік, ... ... ... ... ... қатынас жасау үдерісінде байқалатын сапалық белгілері: елгезектілік, мейірбандылық, орнықтылық, кішіпейілділік, төзімшіл, бір сөзде ... қол ұшын ... ... ... ... ... ... жасаудағы сапалық көріністер: тәрбиелілік, талапшылдық, қайырымдылық, міндеткерлік, назаршылдық; өзіне сын көзбен қарау сапалық көріністері: өзін-өзі орнықты ұстау, қарапайымды, ... сын ... ... ... ... ... сезімін қалыптастыру үшін әр ұлттар мен ұлыстар тек өз мәдениетін ғана танып білуі жеткіліксіз, сонымен қатар олар бір - ... ... ... құрметтеуі тиіс. Мектеп оқушылары қазақ халқының тарихы мен мәдениетін білуі ... ... ... ... ... ... дегеніміз - Отанға деген сүйіспеншілік, жеке тұлғаның
аман-саулығының мемлекеттік қауіпсіздікке тікелей байланыстылығын
сезіну, ал мемлекетті нығайту дегеніміз - жеке ... ... ... ... ... ... елжандылық мемлекет деген ұғымды жеке тұлғамен, яғни оның өткенімен, бүгінгі күнімен және болашағымен қарым-қатынасты білдіреді.
Қазіргі Қазақстан Республикасының ... ең ... ... оның ... ... жаңа ... яғни бостандықты жеңіп алып, тәуелсіздігін қорғай білетін, бәсекеге қабілетті, өзінің күш-қуатын аямай барлық қиындықтарға төтеп беріп, ... құра ... ... ... ... ... жеке басының мәдениетін қалыптастырып, еліміздің жетістімен бірге қуанатын және күресетін адам. Бұл адам жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанның елжанды азаматы деп айта ... ... ... ... , - деп ... отансүйгіштік тәрбие беру мәселесіне ерекше көңіл бөліп отыр.
Отансүйгіштік - ... ... ... ... - ... ... аға ... қалдырған мәдени-тәлім мұраларынан сусындаған, туған жері мен елінің рухани-материалдық, мәдени құндылықтарын бойына сіңіре білген, ақыл мен ... ... жеке ... мен ... үшін ... ... мен ... үрпақ алдындағы парызбен ұштастыра білетін, елжанды саналы азаматы болуды талап ететін құбылыс.
Қазақстан Республикасының этномәдени білім беру тұжырымдамасында - деп атап ... - ... ... туып ... ... деген сүйіспеншілігімен қоса, үлкен достық жанұя құрайтын жүзден астам ұлттар мен ұлыстар мекендеп ... ... ... ... ... ... Әр адамның Отанға деген сүйіспеншілігі осы жерде тұратын барлық адамдарға деген достық пен туысқандық ... ... ... ... ... ... ... рухында тәрбиелеу нәтижесінде қандай ұлттың өкілі болмасын өзін біртұтас көп ұлтты мемлекеттің - Қазақстан Республикасының азаматымын деп ... ... ... ... ... өзіне тиген зор бақыт және үлкен жауапкершілік деп түсінеді. Отанға деген сүйіспеншілік әрбір ... ... ... ... ... ғана іс-әрекетке айналады.
Сурет 2 - Елжанды тұлғаны қалыптастырудың тұжырымдамалық негіздері
ҚР Жалпы білім беретін ... ... ... тұжырымдамасы
ҚР Конституциясы
ҚР тәлім-тәрбие тұжырымдамасы
ҚР білім беру мекемелерінде тәрбиенің кешенді бағдарламасы
ҚР Заңы
ҚР жалпы орта ... ... ... стандарттары
ҚР Білім мемлекеттік бағдарламасы
ҚР жастар саясаты тқжырымдамасы
ҚР мектеп оқушыларына елжандылық тәрбие берудің тұжырымдамасы
Елжандылық тәрбиені іске ... ... ... азаматтық тәрбие беру тұжырымдамасы
ҚР азаматтарының елжандылық тәрбиелеу жөніндегі мемлекеттік бағдарламасы
ҚР гуманитарлық білім беру ... ... ... ... ... елжандылық тәрбие беру
Елжандылық тәрбиенің мазмұны, әдіс-тәсілдері, құралдары
Елжанды тұлғаның қалыптасуы
Тұлғаны тәрбиелеу
Тұлғаның ... ... ... ... сезім туа біте пайда болатын қасиет. Сәбидің бойында ең алдымен анасына, өз отбасына, өз үйіне, туған жеріне деген жылы сезімнен ... ... ... ... ... біртіндеп ұлт, халық, әлеумет, мемлекет деңгейіне көтеріле ... бұл ... ... ... ... жалғасып жатады.
Айнала қоршаған ортадан беймәлім сәби дүниеге келгенде мейірімділік пен ... ... ... ... пен ... ... ... Өмірлік тәжірибесі енді ғана қалыптасып келе жатқан ... ... ... - жаман қасиет екенін тани ... ... және ... ... ...
Тәрбиеде ең қиын нәрсе - сезе білуге үйрету. Балаларды сезе ... ... ... ... ... - адамгершілік мәдениетін бере білу. Баланы сезе білуге жақын ... ... ... ... көре білуге үйрету үшін ... бала ... ... ... сезімдік қасиетін аялай білу керек.
Баланы елжандылық ... ... ... ... - бұл, ... орта ... мағлұмат беру болып табылады. Әлеуметтік орта күрделі, қыр сыры көп, көп ... ... ... Осы ... ... ... әрекет, әрине психолог - ... ... ... бөлінеді.
Елжандылық сезімі мазмұны жағынан көпқұрлы, бірнеше сөздермен айту ... Бұл ... ... ... ... өз ... үшін мақтаныш, және өзінің қоршаған ... ... ... ... ... мен өз елінің байлығын сақтап, молайту ниетінің ... ... ... ... ... ... кезі ... дейінгі жастан басталып әрі қарай бастауыш ... жан - ... ... ... ...
Елжандылық тек күрделі ауыр жағдайларда ғана ... ... ... ... ... өмірінде байқалады. Елжандылық сезімі осыншама ... ... онда ... ... ... осы ... тәрбиелеу жөнінде сөз қозғауға болар ма ... Жас ... ... ескеріп, балаларды зор ықыласпен бақыласақ, мынадай қорытынды жасауға болады. ... ... ... ... ... едәуір көбейген деуге болады және тек ... ... ғана ... болашақ туралы мәселе қызықтырады. Олардың әңгімелерінен, ... ... пен ... әлеуметтік әділетсіздік туралы пайымдауларын естуге болады: . Үлкен ... ... орын алып ... ... ... танытуларын оқушылардың осындай пікірлерінен байқауға болады.
Бастауыш сынып ... ... ... ... үшін еңбек етуге, табиғат байлығын қорғауға толыққанды қатынасқылары келеді. Ұлы Отан ... ... ... соғысқа суреттерін, өздері жасаған заттарын жіберді, жаралы жауынгерлердің алдында концерттер ...
А. И. ... , - ... ... ... ... тәрбиелеу балалардың жас кезінен бастап, мектеп ... ... ... қарқынды, тереңдетіліп қолға ... ... ... сезімнің бастапқы кездерін еске алғанымызда, ... ... ... ... ... бұл ... түбінде өскен ағаштар, атамыздың ... бау - ... ... дастарған басындағы таусылмас әңгімелері, ... ... ... әндері.
Бала туылғаннан ана тілін ... ... ... ... ... ... беймәлім өмірдің есігін ашады, дүниені құлпыртып, айналаны ... ... ... үміт пен ... ... ... ... балаға ой салады, түрлі сезімдерге жетелеп бірде жылатып, бірде күлдіреді ең ... ... ... жоқ ... ... ... отансүйгіштік, өзара көмек екенін көрсетеді. ... - ... ... отыратын адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелейтін әр халықтың өз ертегілері бар. ... ... ... бала өз ... нені ... соны сүйеді, неден жиренсе ... ... ... ... - ... балалар жеңіл де зор ынтамен ... Онда әзіл де, наз да, ... ... ... ... терең сүйіспеншілік те бар. ... ... - ... елге ... ... ... тілге деген сүйіспеншілікті тәрбиелеудің кәусар бұлағы.
Балалық ... ... ... ... оқиғаларға байланысты өрбейді. Мысалы үлкен ағасын әскерге ... салу ... ... ... ... зер салсақ, көптеген сезімдердің ... ... Бала ... ... ... ... болғандықтан және де арқа сүйер бауыр ... ... ... жыл көре алмайтындығынан оның ... ... ... ... ... жауап іздеп мазасызданады да ағасын сұрақтың астына алады.
* Аға, сіз ... ... ... ... ... не үшін ... Ұланғайыр еліміздің, халқымыздың, көрші ... ... ата - ... достарымыздың тыныштығын қорғау үшін ... ... ... шығарып салу кешіндегі әкесінің, анасының айтқан тілектерінің, берген ақ ... ... ... ... ... ... ... етіп ұланғайыр дала төсінде дархан пейілмен көшіп - қонып жүріп ... ... ... ... осы ұлан - ... ... ақ ... күшімен ақ найзаның ұшымен ұстап, қанаттыға қақтырмай, ... ... ... ... ... ... бабамның ұрпағысың, құрметті балам!
Сен бүгін әскерге шығарып салып ... ... ... аман барып, сау қайт! .[2;18-19 б]
Белгiлi ақын Сағи Жиенбаевтың Қазақстан Республикасының ... ... ... ... атты ... ... мына жыр ... шырылдаған құлын даусың,
Құдайдың құлағына жеткен шығар,
Көл болған көз жасыңды көрген шығар,
Ежелден елдiгiне сенген шығар,
Ешкiмге ... жоқ ... ел ... адал ... ... ... ... болды жер - бесiгiм,
Дәулеттiң тiлемеймiн көл-көсiрiн - деп, ... ... мен ... ... дәл ... сынып оқушыларының сана - сезімін оятып, зердесін дамытатын үздік суреттелген, мазмұнды көркем шығармалар баланың мінез-құлқын қалыптастырып, ... ... ... пен ... мейірімділік пен қайырымдылық, табандылық пен қайраттылық,
намысшылдық пен ержүректілік сияқты асыл қасиеттерді сіңіруге көмектеседі. Осы ... ізгі ... ... ... ... қана өз Отанының гүлденуіне үлес қосып, Қазақстанның елжанды азаматы болып тәрбиеленеді.
Отан, ... ... не етер ... ... боп өтер ... бұл ... ... ем.
Құс ұясыз, жыртқыш iнсiз болмайды,
Отаны жоқ өмiрiнде оңбайды.
Өзiн-өзi қорлайды да, ... ... - сол ... ... әкесiз де, анасыз.
Өмiр сүрер, әйелсiз де, баласыз,
Ал Отансыз - нағыз сорлы ... ... ... Отан ... ... осы үш шумақта кестеленген. Отансыз тiршiлiгiн елестете алмайтын бақытсыздығы мен ащы өксiгiнiң себебi сол ... ... ... ... ... өмiр ... бейiл, ал Отансыз мүмкiн емес.
Жалпы кез - ... адам іс - ... ... ... ... ерлік істерге бару үшін алдымен рухани жағынан дайын болуы керек. Елжандылыққа тәрбиелеудің ... ... ... ... ... педагогикалық тәжірибедегі мүмкіндіктерді барынша толық қамтып, біртұтас түрде оқушының жеке ... ... ... ... ... әр түрлі пәндерді және тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда тірек болатындай сипатқа ие болу; бұл бағытта жас буынды елжандылыққа тәрбиелеудің ... мен ... ... жаңа ... үнемі ашып іс жүзінде қолдану т.б.
Елжандылыққа тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен шығаруға болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда ұлттық сана - ... ... ... ... ғана ... болмақ.
Сана мен сезім бөліп қарауға болмайтын біртұтас дүниелер болғанымен, олардың психологиясында тегі әр түрлі. Ұлттық сана - өмір ... адам ... ғы ... Ұлттық сезiм - адамдардың туған жерге, өскен елге, ана тiлiне, ұлттық салт-дәстүрлерге деген сүйiспеншiлiктi бiлдiруi.[3;44-46 б]
Көркем ... ... ... ... ... елжандылық сезімдерін қалыптастыруда оқытудың әдістерінің түрлері сан алуан. ... ... ... ... ... ... бір құрамды бөлігі болып табылады.
Кез келген педагогикалық ... ... онда ... әдісі ұғымына сан алуан анықтама берген. Мәселен, Ж. Әбиев, С. ... ... - ... Ал, ... профессоры П. И. Пидкасистый: - дейді, яғни әрбір ұлттың өзіндік ... ... ... сол ... ... баса назар аудару қажеттігін ескерткен. Сондықтан да осы айтылғанды ескере отырып жас ұрпақты Отанын сүюге, ол үшін аянбай ... ... ... пен ... ... ... ... міндетіміз болмақ. Әр оқушы бойына намыс, ар, сүйіспеншілік сезімдерін ұялатып, туған жер табиғаты, ана ... ... ... тарихи ата- бабаларымыздың ерлігі- Отанға деген сезімнің шынайы қайнар көзі екеніне өз іс- әрекеттеріміз, іс- шараларымыз арқылы көз ... ... ... ... ... тәрбиелеуді жүйелі жүргізу көп нәтиже берері даусыз. Осыған байланысты мектептің ... ... ең ... міндет - өркениетті прогресшіл бағыттағы азаматтық - адамгершілік қасиеті мол, терең ... ... ... еңбекшіл азамат тәрбиелеу.
Қорыта айтқанда, көркем шығармалар негізінде жеке тұлғаның дамуы мен тәрбиесін Қазақстандық елжандылық рухы негізінде ... ... ... де ... мәселе болып табылады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Ағылшын елдерінде болашақ әлеуметтік педагогтарды кәсіби даярлау ерекшеліктері80 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Жоғары оқу орындарында оқыту процесінде студенттердің отансүйгіштік сезімдерін қалыптастырудың педагогикалық шарттары124 бет
Азаматтық, Қазақстандық елжандылық, этносаралық келісім тұралы ұғым5 бет
Атақұлдық ой-пікірлерінің патриоттық тәрбиеге ықпалы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь