Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке үйретуде өзбетінше жұмыстардың маңызы (Әдебиеттік оқу пәнін оқыту әдістемесі бойынша, 3-сынып)

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Өзбетінше жұмыстар арқылы бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1 Оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау дағдысын қалыптастырудың ғылыми зерттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2
1.

Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулудың маңызы ... ... ...20
Өз бетінше жұмыстар арқылы оқушыларды жауапкершілкке баулудың әдебиеттік оқу пәніндегі мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2 Өзбетінше жұмыстар арқылы бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулуға бағытталған тәжірибелік педагогикалық эксперимент ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.1 Оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау, жауапкершілік қасиетінің даму деңгейін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.2 Бастауыш сынып оқушыларын өз бетінше жұмыстар арқылы жауапкершілікке баулуға бағытталған эксперимент ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасы - бай тарихи дәстүрлері бар тәуелсіз мемлекет. Қазіргі кезеңде Қазақстан үшін азаматтар бойындағы өзіндік қасиеттерге нұқсан келтірмей жаңа қасиеттерді, дербестікті және таңдау мен шешім қабылдау жағдайындағы жауапкершілікке баулу, қоғамдағы тиімділікті арттыруға әсер ететін білім, білік, дағдыларды ұлттық мәдениет аясында қалыптастыру мәселесі тұр. Білім беру жүйесі арқылы ғана оқыту мен тәрбиелеудегі жеке тұлғаға бағытталған жұмыс нәтижесінде оқушылардың белсенді өмірлік ұстанымын қалыптастыруға, олардың әлеуметтік міндеттерінің және өз бетінше жұмыс жасау дағдыларын көтеруге болады.
Адамгершілік тәрбиесі – тұлғаның жан-жақты дамуының маңызды компоненттерінің бірі. Адамгершілік тәрбиесінің маңызды қасиеттерінің бірі жауапкершілік. Жауапкершілігі жоғары оқушы өз әрекетін әр уақытта тиянақты орындайды. Ал әрбір іс-әрекетіне тиянақтылықпен қарайтын оқушының сабақ үлгерімі де жоғары болмақ. Демек жауакершілікке баулудың бірден-бір жолы - өз бетінше жұмыстар. Бұл тұрғыда өз бетінше жұмыстар арқылы жауапкершілікке баулудың маңыздылығы артып, өзектілігін айқындай түседі. Себебі оқушы кез-келген оқу тапсырмасын өз бетінше орындай отырып, оның толық, әрі дұрыс орындалуына жауапкершілікпен қарауға міндетті. Сондықтан да біз бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулуда өз бетінше жұмыс түрлерін қолдануды басшылыққа алдық.
Адамгершілік тәрбие мәселелері көптеген педагог ғалымдардың (Я.А.Коменский, И.Г.Гербарт, А.Н.Кочетов, А.С.Макаренко т.б.) еңбектерінде кеңінен қарастырылған.
Өз зерттеулерінде ғалым-зерттеушілер адамгершілік тәрбие берудің мақсаттарын, қағидаларын жүзеге асырудың жолдарын жан-жақты анықтап негіздеуге талпынған А.Я.Коменский балалар мен жастар мінезінде өзін-өзі билеу, кішіпейілділік, сыпайлық, ізгілік, жауапкершілік сапаларды тәрбиелеуді талап етті. Ол мектеп тәртібі жөнінде терең мәнді пікірлер айтқан.
Ал, И.Г.Гербардтың дәлелдеуінше адамгершілік тәрбиесінің басты мақсаты-мінез-құлықты, ізгілікті, жауапкершілікті қалыптастыру. Бұл тәрбие Гербардтың пікірінше негізінен оқу арқылы жүргізіледі.
Кеңес педагогы А.С.Макаренко болса, адамгершілік тәрбиесін ұжым арқылы қалыптастыруға аса көңіл бөлген ғалым, педагог.
Абай, Шәкәрім өз еңбектерінде тұлға бойында, рақымшылық, қанағат, төзімділік, жауапкершілік секілді қасиеттердің қалыптасуына көп көңіл бөлген. Бұл тұлғаның адамгершілігінің белгісі ретінде қарастырған. Сол секілді қазақ ағартушылары Ы.Алтынсарин, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов балаға адамгершілік тәрбие беруді оқу-тәрбие ісінде пайдалануға айрықша көңіл бөлу қажеттілігін барынша дәлелдеуге талпынды [1, 6].
Осы кезекте Ыбырай Алтынсарин үлгісіндегі педагог-жазушы Спандияр Көбеевтің де пікірлерін қарастырып өткен жөн. Спандияр Көбеев өз шығармаларында балалар үшін тәрбиелік мәні бар мәселелерді көтерді. Біреулерінде С.Көбеев қиын жағдайда адамдардың бір-біріне көмек беруі қажет екенін айта отырып, адамды адамға жақсылық жасауға үндесе, келесілерінде зорлықты, қатыгездікті әшкерелейді.
Ал, өзіндік жұмысты зерттеу мәселесіне көптеген жұмыстар арналған. Дегенмен де, оқушылардың өзіндік жұмыстарын, қызметін, ерекшеліктерін, мағынасын анықтауда қалыптасқан бір көзқарас жоқ екендігін атап өтуге болады. Өзіндік жұмыс туралы ғалымдардың пікірлері бір бағытта тоғыспайды. Әр түрлі бағытта қарастырылған пікірлерге тоқталуға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының этикалық-мәдени білім тұжырымдамасы // Егеменді Қазақстан. 1996. № 7.
2. Тәлім-тәрбие тұжырымдамасы. – Алматы, 1994.
3. Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы. – Алматы: Қазақстан, 1994.
4. Бержанов Қ., Мусин С. Педагогика тарихы. - Алматы: Мектеп, 1984. -256 б.
5. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 270 б.
6. Ы.Алтынсарин. Тағылым. – Алматы: Жазушы, 1991. -384 б.
7. Қоянбаев Р.М., Қоянбаев Ж.Б. Педагогика. – Астана, 1992. – 114 б.
8. Крупская Н.К. Таңдамалы педагогикалық шығармалары. – Алматы, -1961. – 772 б.
9. Макаренко А. С. «Мои педагогические воззрения». – Москва, 1960. – 286 б.
10. Диваев Ә. Тарту. /Құраст. Ф.Оразаева - Алматы: Ана тілі, 1992. -256 б.
11. Жарықбаев Қ., Қалиев С., Смайлова М. Тәлім-тәрбие тарихынан. – Алматы: Кітап, 1992.-224 б.
12. Ұзақбаева А.С. Тамыры терең тәрбие. - Алматы: Білім, 1995. -232 б.
13. Ақ сандық, көк сандық: Балалар фольклоры. / Құраст. Ш.Ибраев, - Алматы: Жазушы, 1988. – 256 б.
14. Любинская А.А. Детская психология. – Москва: Просвещение, 1960. – 154 б.
15. Богословский В.В. Жалпы психология. – Алматы: Мектеп, 1986. -370 б.
16. Жарықбаев Қ. Психология. - Алматы, 1970. -270 б.
17. Мұқанов С. Жас және педагогикалық психология. -Алматы: Рауан, 1981. -220б. Төлеубекова Р.К. Адамгершілік тәрбиесінің негіздері. Алматы, 199. 1-30 б.
18. Қабекенов Ғ. Адамгершілік және имандылық мәселелері // Ұлт тағлымы. 2001. №3. 96 б.
19. Төлебеков З. Бала тәрбиесіндегі халықтық педагогика. -Алматы, 1994.
20. Адамгершілікке тәрбиелеу басты міндет // Қазақстан мектебі. 2004. №2. -80б.
21. Қайыров И.А. Адамгершілікке тәрбиелеу әліппесі. – Алматы: Мектеп, 1988. -345 б.
22. Қоңыратбаев Ә. Қазақ фольклорының тарихы. – Алматы: Ана тілі, 1991. -288 б.
23. Қазақтың мақал-мәтелдері. /Құраст. О. Тұрманжанов. -Алматы, 1980. -35 б.
24. Әлімбаев М. Халық-ғажап тәлімгер.-Алматы: Рауан, 1994. -114 б.
25. Бахтиярова Г.Р. Халық тағылымы-тәрбие қайнары. -Алматы: Ғылым, 2001. -107 б.
26. М.Балтабаев., Б.Өтемұратова. Елім-ай. -Алматы: Атамекен, 1993. -1994.
27. Ұзақбаева С.А., Қожахметова К.Ж. Использованием материалов казахской этнопедагогики при изучении педагогических дисциплин. – Алматы, 1997. -81 с.
28. Жалпы білім беретін мектептің оқу бағдарламасы (I-IY) – Алматы, 1997. - 152 бет.
29. Польская О.Я. Психологический практикум в школе. -Москва:Просвещение, 1981. -94 б.
30. Т.Әбдікаримова., С.Рахметова., Б.Қабатпаева. Ана тілі: Жалпы білім беретін мектептің 3 сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Атамұра, 1999. -304 б.
31. Жарықбаев Қ. Қазақ психологиясының тарихы. – Алматы: Қазақстан, 1996. -155 б.
32. Аманашвили Ш.А. Единство цели. Пособия для учителя.- Москва: Просвещение, 1987. -208 б.
33. Дүкенбаева Ғ., Мектеп жасына дейінгі балаларды ойын арқылы адамгершілікке тәрбиелеу. – Алматы: Рауан, - 1992. -59 б.
34. Габдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы: Санат, 1996. -366 б.
35. Әмірова Ә. Балаларды әдебиет арқылы адамгершілікке тәрбиелеу. – Алматы: Рауан. 1998. -98 б.
36. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. В 2-х томах. –Москва, 1989.
37. Выготский Л.С. Психологическая педогогика . -М.: Педагогика, 1991. -232 с.
38. Божович Л.И. Личность и ее формирование в детском возрасте.-М., 1968. -464с.
39. Қоянбаев Р.М. Тәрбие теориясы.- Алматы, 1991. -143 б.
40. Қожахметова К.Ж. Мектептің ұлттық тәрбие жүйесі: теория және практика. – Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 1997. -141 б.
41. Бөлеев Қ., Бөлеев Т. Қазақ педагогикасының тарихы // Қазақстан мектебі. 1996. №2.
42. Асанов Ж. Тәлім-тәрбиенің ұлттық негіздері // Қазақстан мектебі. 1995. №6.
43. Қазақ халқының салт-дәстүрлері /Құраст. С.Қалиев, М.Оразаев, М.Смайлова.-Алматы: Рауан, 1994. -221 б.
44. Меңжанова А. Оқушыларды әдеби шығармаларды оқыту арқылы адамгершілікке тәрбиелеу.-Алматы: Мектеп, 1977. -75 б.
45. Ата-салтындағы аяла. /Құраст. Н.Ақбаев.-Алматы: Ана тілі, 1998-160б.
46. Ұзақбаева С.А. Өміршең өнер өрісі. – Алматы: Мектеп, 1988-135 б.
47. Аймауытов А. Таңдамалы шығармалары. Алматы: Рауан, 1991-208 б
48. Төлебекова З. Балаларды адамгершілікке тәрбиелеу // Ұлт тағлымы. 2001. №1. - 91 б.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасы - бай тарихи дәстүрлері бар ... ... ... ... ... үшін азаматтар бойындағы өзіндік қасиеттерге нұқсан келтірмей жаңа қасиеттерді, дербестікті және таңдау мен шешім қабылдау жағдайындағы жауапкершілікке баулу, қоғамдағы тиімділікті ... әсер ... ... білік, дағдыларды ұлттық мәдениет аясында қалыптастыру мәселесі тұр. Білім беру жүйесі арқылы ғана оқыту мен тәрбиелеудегі жеке тұлғаға ... ... ... ... ... ... ұстанымын қалыптастыруға, олардың әлеуметтік міндеттерінің және өз бетінше жұмыс жасау ... ... ... ... ... - ... ... дамуының маңызды компоненттерінің бірі. Адамгершілік тәрбиесінің маңызды қасиеттерінің бірі жауапкершілік. Жауапкершілігі жоғары оқушы өз әрекетін әр ... ... ... Ал ... ... ... ... оқушының сабақ үлгерімі де жоғары болмақ. Демек жауакершілікке баулудың бірден-бір жолы - өз бетінше ... Бұл ... өз ... ... арқылы жауапкершілікке баулудың маңыздылығы артып, өзектілігін айқындай түседі. Себебі оқушы кез-келген оқу тапсырмасын өз бетінше орындай ... оның ... әрі ... ... жауапкершілікпен қарауға міндетті. Сондықтан да біз бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке ... өз ... ... ... ... басшылыққа алдық.
Адамгершілік тәрбие мәселелері көптеген педагог ғалымдардың (Я.А.Коменский, И.Г.Гербарт, А.Н.Кочетов, А.С.Макаренко т.б.) ... ... ... ... ... ... адамгершілік тәрбие берудің мақсаттарын, қағидаларын жүзеге асырудың жолдарын жан-жақты анықтап негіздеуге талпынған А.Я.Коменский балалар мен жастар ... ... ... ... сыпайлық, ізгілік, жауапкершілік сапаларды тәрбиелеуді талап етті. Ол мектеп тәртібі жөнінде терең ... ... ... ... дәлелдеуінше адамгершілік тәрбиесінің басты мақсаты-мінез-құлықты, ізгілікті, жауапкершілікті қалыптастыру. Бұл тәрбие ... ... ... оқу арқылы жүргізіледі.
Кеңес педагогы А.С.Макаренко болса, адамгершілік тәрбиесін ұжым ... ... аса ... ... ... ... Шәкәрім өз еңбектерінде тұлға бойында, рақымшылық, қанағат, ... ... ... қасиеттердің қалыптасуына көп көңіл бөлген. Бұл тұлғаның адамгершілігінің белгісі ... ... Сол ... ... ... ... ... Ж.Аймауытов балаға адамгершілік тәрбие беруді оқу-тәрбие ісінде пайдалануға айрықша көңіл бөлу қажеттілігін барынша дәлелдеуге талпынды [1, ... ... ... ... үлгісіндегі педагог-жазушы Спандияр Көбеевтің де пікірлерін қарастырып өткен жөн. Спандияр Көбеев өз шығармаларында балалар үшін тәрбиелік мәні бар ... ... ... ... қиын ... ... ... көмек беруі қажет екенін айта отырып, адамды адамға жақсылық жасауға үндесе, келесілерінде зорлықты, қатыгездікті әшкерелейді.
Ал, өзіндік жұмысты зерттеу мәселесіне көптеген ... ... ... де, оқушылардың өзіндік жұмыстарын, қызметін, ерекшеліктерін, мағынасын анықтауда қалыптасқан бір көзқарас жоқ екендігін атап өтуге болады. Өзіндік жұмыс туралы ғалымдардың ... бір ... ... Әр түрлі бағытта қарастырылған пікірлерге тоқталуға болады.
Өзіндік ... ... ... туралы Б.Г.Ананьев, В.А.Артемова, Д,Г.Богоявленский, Л.И.Божович, Н.В.Витт, Л.С.Выготский, П.Я.Гальперин, В.В.Давыдов, И.П.Зинченко, И.А.Зимниий, Л.Б.Ительсон, З.И.Клычникова, ... ... ... ... ... және т.б. ...
В.А. Добромыслов. В.В. Голубков. Е.Я. Голант, Г.В. Воробьев. А.В. ... А.Ф. ... А.Ф. ... Г.И. ... және т.б. ... өзіндік жұмыстың танымдық ізденімпаздық дамуындағы ролі туралы айтады [2,28].
Джон Локктың ойынша, баланың өзіндік жұмысы олардың дамытудың ... ... ... ... ... оқыту ұстанымы.
Теориялық материалдарды зерделей отырып, оқушының жапкершілігін дамыту, өз бетінше жұмыс туралы еңбектердің ... ... ... ... өз ... жұмыстар арқылы бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулу мәселесіне бағытталған еңбектердің жеткіліксіздігі анықталды. Бұл біздің дипломдық жұмысымыздың қазіргі ... ... ... бірі ... тағы да бір ... Сондықтан да дипломдық жұмыс тақырыбын деп таңдадық.
Зерттеу мақсаты: өзбетінше ... ... ... ... ... ... баулудың теориялық негіздерін қарастыру, оны тәжірибелік эксперименттен өткізіп, маңыздылығын дәлелдеу.
Зерттеу объектісі: әдебиеттік оқу пәніндегі оқыту үрдісі.
Зерттеу пәні: ... ... ... ... сынып оқушыларын жауапкершілікке баулу.
Зерттеудің болжамы: егер зерттеу мақсатына сай оқушылардың ... ... өз ... сезінетіндей етіп ұйымдастырса, осы ретте әдебиеттік оқу ... ... ... ... онда ... ... ... оқушыларды жауапкершілікке баулу мүмкіндіктері артады.
Зерттеу міндеттері:
1. Өзбетінше жұмыстар арқылы бастауыш ... ... ... ... ... тұрғыдан қарастыру.
2. Бастауыш сынып оқушыларының өзбетінше жұмыс жасай білу, жауапкершілік деңгейін анықтау.
3. Өзбетінше жұмыстар арқылы 3-сынып ... ... ... ... ... ... жүргізу, оларды өңдеп, нәтижелерін көрсету.
Әдіснамалық және теориялық негізі: жеке тұлғаның дамуы мен ... ... ... ... ... теориясы, тұлғалық-бағдарлы оқыту теориясы, таным теориясы.
Зерттеу әдістері:
- зерттеу мәселесіне байланысты ... ... ... ... бақылау, сауалнама, тест;
- тәжірибелік-педагогикалық эксперимент жүргізу;
- алынған мәліметтерді математикалық тұрғыда ... . ... ... мен ... ... ... проблемасының теориялық тұрғыдан негізделуі, тәжірибелік эксперимент арқылы тиімділігінің дәлелденуі, әдістемелік ұсыныстар берілуі.
Дипломдық жұмыстағы теориялық және әдістемелік материалдарды мектеп ... ... ... ... базасы: Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы №1-ші Қарауылкелді орта мектебі.
Дипломдық жұмыстың құрылымы.
Дипломдық жұмыс: Кіріспеден, екі тараудан, жалпы ... және ... ... ... ... ... ... мақсаты, міндеттері, зерттеу пәні, ғылыми болжамы, зерттеу әдістері, дипломдық жұмыстың құрылымы қарастырылған.
1-тарауда: Өзбетінше ... ... ... ... ... ... жауакершілікке баулудың теориялық негіздері қарастырылған.
2-тарауда: Өз бетінше жұмыс жасау арқылы бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке ... ... ... - ... ... (3-сынып, әдебиеттік оқу пәні негізінде) материалдары берілген.
Қорытынды бөлімде: Ғылыми пікірлердің құндылығы, болжамдардың ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
1 Өзбетінше жұмыстар арқылы бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулудың теориялық негіздері
1.1 Оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау дағдысын қалыптастырудың ғылыми ... ... ... ... ... ... алу ... жетілдіруге сай мектеп мұғалімдерінен олардың ойлау қабілеттерін одан әрі арттыру, танымдық және ... ... ... ... қатар өзіндік жұмыстарына қатысты іскерліктері мен дағдысын тәрбиелеу талап етілуде. Ол үшін ... ... ... ... тек үй ... ... барысында ғана емес, оқыту процесінің барысында өз орнын табуы тиіс. Білім алушылардың әртүрлі өзіндік жұмыстары негізінде сабақтың нәтижесін және ... ... ... ... ... ... алушылардың өзіндік жұмысы - мұғалімнің қажетті нұсқаулары бойынша орындайтын оқушылардың оқу ... жеке дара және ... ... ... ... өз ... жұмысы тек қана оқытудың педагогикалық әдістері мен құралдары ретінде ғана емес, ... ... ... ... ... өз ... жұмыс деп - белгілі уақыт ішінде алға ... ... ... ... ... - білімді іздеу, оны ұғыну, бекіту, білік және дағдыны қалыптастыру және ... ... ... және ... қорытуды айтамыз.
И.Г.Пестолоццидің пікірінше, оқыту әдістері-бұл баланың өзбеттілігі мен өзіндік әрекеті; тәрбиенің шешуші ... ... ... ... және өзін ... ... өзбеттілік әрекет-өздігінен білім алуға жетелейтін таным еркіндігі деген.
К.Д.Ушинский: деп ... ... ол ... жас ... ... қажет етеді.
К.Д.Ушинскийдің пікірінше, оқытудың алғашқы сатысында ... ... ... ... ... ... мұғалімнің ролін ескере отырып, ол білім алушының белсенділігі мен ізденімпаздығын дамытуда ұйымдастырылған өз бетінділік бақылау және тәжірибе, ... ... ... ... ... ... ... Ол: ,-дейді [14].
Осылайша, К.Д.Ушинский педагогикалық ғылымда алғаш рет оқушылардың өзіндік жұмыстарына ... және ... - ... ... ... жасайды.
,- деді К.Д.Ушинский.
Ы.Алтынсарин: ,-деді.
А.Байтұрсынов бала білімді тәжірибе арқылы өздігінен алу керек, мұғалімнің міндеті балаға жұмысты әліне ... ... беру және ... мақсатқа қарай бағыттап отыру керек екендігіне көңіл ... ... ... ... қарапайымнан күрделіге көше отырып, өз бетіншебілім алуға үйрету қажеттілігін көрсетеді. Ол: ,-деп жазды.
Н.К.Крупская 1934 ж ... ... ... мынадай жалпы кеңестер береді:
1. Өздігінен білім алу үшін, алдымен, сол жұмысқа қажетті нақты ... ие болу ... мен ... шұғылдану қолайлы жағдайларды керек етеді. Ең дұрысы - кітапханаларда, оқу залдарында білім мен шұғылдануға дағдылану.
3. Өздігінен білім алатын адам нені ... анық ... ол ... ... жоспармен, жүйемен жасау керек.
4. Алғашқы кезеңдерде тәжірибелі адамдардан, кітапханашылардан кеңес, консультациялар алуды пайдасы зор.
5. Өздігінен білім алу жұмысын асықпай, көп үзіліс жасамай ... ... К. ... бұл кеңес - нұсқаулары қазіргі күнде де маңызын жойған жоқ.
П.Ф.Каптерев: ,-деді.
Р.Г.Лемберг: ,-деп жазды.
Н.Г.Чернышевский оқу үрдісінде оқушылардың танымдық ... арқа ... ... ... - ... ... ғылымдарының докторы, профессор Т.Сабыров атты еңбегінде оқушылардың өз бетінше жұмысын ұйымдастырудың маңызы мен ... ... ... ... ... ... ... деген [21].
Т.И.Шамова оқу әрекетінде өз беттілікті анықтауға басқаша анықтама береді. Оның ... ... өз ... - адамның жеке басының қасиеті. Бұл оқушылардың басқаның көмегінсіз білімді ... алға ... ... ... игерілген білімді жетілдіруде өз алдына мақсат қоя білуінде байқалады [7].
Ю.К.Бабанскийдің, А.Л.Усованың және басқалар оқудағы өз бетінше ... - ... ... ... ... оқу әрекетінің компонентерін жоғары дәрежеде меңгеруді қалыптастыру деп өз зерттеулерімен дәлелдеген [27].
В.И.Селиванов өз ... оқу ... ... ... жеке ... еркі мен ... бағыттылығын, дер кезінде шешім қолдана білуін, шыдамдылығын, өзіне деген ... ... т.б. ... атап көрсетеді [22].
В.А.Крутецкийдің пікірінше өз бетінше жұмыс адамның жеке басының көзқарасы мен ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Л.С.Выготский өз бетінше жұмыстың көріністерін оқушылардың іс-әрекетімен анықтайды. Оқушылардың өз ... ... ... ... көмегінсіз, қадағалауынсыз жұмыс істеу деп біледі. Бұл әрекет оқушыларды өзін қоршаған ортада ұстай ... өз ... ... ... ... ... ... білуге үйретеді.
В.А.Ковалев, А.И.Кочетов, С.Е.Рувинский өз бетімен жұмысты өзін-өзі тәрбиелеумен байланыстырады.
А.К.Маркова, М.И.Низамов және басқалар өзіндік жұмысты тапсырма берушінің нұсқауы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмыстың мақсаты арқылы сипаттайды.
Н.В.Кузьмина, А.Г.Ковалев және басқалар өзіндік жұмыс оқушыларды үйретудің, ... ... деп ... ... ... өз ... ешкімнің көмегінсіз орындауды айтады [72].
Г.П.Семеновтың пікірінше, өзіндік ... ... ... формасы да, әдіс-тәсілі де емес, өзіндік жұмыс - алдын-ала берілген ... ... ... арқылы, оқытушының қатысуымен орындалатын танымдық әрекет [73].
П.И.Пидкасистый өзіндік жұмысты оқушының ... ... ... ... ретінде қарастырып мынадай анықтама берген: [38].
В.П.Бондаревскийдің пікірінше өзіндік жұмыс - болашақ маманның шығармашылық өзіндік ойлауын, ғылыми ... және ... ... ... қамтасыз ететін жоғары оқуы орындарындағы оқыту әдісі деп ... ... ... ... ... ... және ұйымдастыруымен, бірақ тапсырманы өз бетімен орындауын айтады.
Б.П.Есипов: ,-дей келе, оқушының өзіндік жұмысы мұғалімнің мынадай педагогикалық міндеттерді ... ... ... ... игеруі мен түсінігін кеңейтуде;
ә) оқу бағдарламасында көрсетілген ... мен ... ... ... ... ... ... көздері аркылы өз бетімен білімді игеріп, оны терең ұғыну);
б) алған білімін өмірде, ... ... ... ... ... білуде:
в) олардың танымдық ізденімпаздығын дамытуда (бақылау, логикалық ойлау, шығармашылық белсенділік және т.б.);
г) акыл-ой мәдениеті мен дене еңбегі мәдениетін дамытуда окушының өзіндік ... ... ... мақсатқа жету;
ғ) алдағы уақытта да оқушының өз бетімен нәтижелі жұмыс істеугс үйретуде [21].
Н.Ф.Талызина, ... және ... ... заңдылықтарға сүйене отырып, өзіндік жұмыстың ішкі мағынасын айқындады. Олардың көзқарастары бойынша ... ... ... ... ... ... белсенділігін және танымдық бағдарларды өз бетімен жұмыс істеуін қалыптастырып білімдерін тереңдету жолдарын қарастырады [22].
Р.Г.Лемберг, М.Н.Скаткин, В.А.Занков және басқалар ... ... ... ... ... ... және өз ... әрекет жасауына байланысты деп санайды.
Профессор Р.Г. Лембергтің пікірінше, оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру мына ... ... ... ... ... ... ... түсінуі;
- жұмыстың жемісті аяқталуына, оның алдағы нәтижесіне қызығуы;
- жұмысты оқушылардың өз ... ... ... [45]. ... ... авторлар өзіндік жұмысты тапсырма берушінің нұсқауы арқылы жүзеге асатын әрекет ретінде ... ... ... т.б.), ... - ... жұмыстың мақсаты арқылы сипаттайды (В.Б. Бондаревский, Н.Д.Хмель). ... ... ... ... ... ... ретінде немесе оқытуды ұйымдастырудың формасы ретінде, немесе оқушылардың өздігінен білім алуға дайындығының негізі ретінде сипатталады. Мұндай түрлі пікірлер құбылыстың күрделілігін, ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігін ашуға, оның ішкі және сыртқы қырларын анықтауға тырысқан [47,52].
Өз бетінше жұмыс - оқушының алдына қойған мақсатына жетуге ... ... жеке ... ... ғана ... ... ... ол болашақ мамандығын таңдауына, өзара қатынасын сипаттайтын жеке тұлғаның қоғамдық көрінісі.
Өзіндік жұмыс тақырыбында жазылған еңбектерге шолу жасай отырып, оның ... ... ... ... ... ... Бір зерттеушілер өзіндік жұмысты оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруы және басқаруының белгілі бір педагогикалық ... ... ... ... ... М.Г.Гарунов.
В.К. Буряктың көзқарасы бойынша өзіндік жұмыс оқушылардың ойлану қабілетін дамытып, олардың белсенділігін және танымдық бағдарларды өз бетімен ... ... ... білімдерін терендету жолдарын қарастырады. Өзіндік жұмыстың мағынасын сипаттауда ол оқушылардың ішкі ойлану үрдісінің ерекшеліктерін ескеру керек ... ... ... ... ... тапсырмалары, өзін-өзі тексеруге апаратын, ... ... - ... ... ... ойлану мүмкіндігін туғызады. Өзін-өзі тексеру барысында ... осы ... ... ... білім алушылардың өзіндік жұмыстарының сан алуан түрі бар ... ... ... білім алушылардың сабақ үстінде меңгерген оқу материалдарын пысықтау үшін оқулық немесе басқа құралдар бойынша жұмыс істеуі, көркем әдебиеттерді, ... және ... ... ... ... ... ... түрінде орындауы, графикалық жаттығу жұмыстарын жүргізуі, түрлі практикалық немесе лабороториялық бақылау жұмыстарын өткізуі шығармашылық дағдыларын дамыту мақсатында ... ... ... ... ... және ... ... модельдер, конструкциялық т.б. жұмыс түрлерін жатқызуға болады.
Өзіндік жұмыстың мақсатына ,орындалуына байланысты типтерін бөліп ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар
Репродуктивтік типтегі өзіндік жұмыстарын оқушылар өздерінің меңгерген білімдеріне ... ... ... ... ... өзіндік жұмыстарын орындауда оқушылар өзінің болжау, топшылау, түрлі құбылыстардың арасындағы байланыстарды салыстыра білу қабілетіне сүйене отырып, ой ... ... ... ... ... жаңалық ашады. Сөйтіп бұл жағдайда белгілі дәрежеде оқушылардың бейімділігін айқындап береді.
Өзіндік жұмыстар білім ... ... ... ... ... болуын қамтамасыз етіп, біліктілігі мен дағдысын қалыптастыру нәтижесінде оқу үрдісінде жоғары нәтижелерге жетуге көмектеседі.
Эстониялық ... - ... ... ... ... ... ... ұстанымдарға қарай топтастырады:
1. Психологиялық (ойлау амалдарын қолдануға байланысты).
2. Психологиялық - ... ... ... жеке әрекетіне байланысты).
3. Дидактикалық (жұмыстың атқаратын функциясына байланысты).
4. Дидактикалық - әдістемелік (проблема тапсырмалардың дәрежесіне байланысты).
5. Әдістемелік (берілген ... ... ... жағдайлар негізінде берілуге байланысты).
6. Ұйымдастыру-әдістемелік (жұмыстың орындалуын басқаруға байланысты).
7. Ұйымдастыру ұстанымы (жұмысты ұйымдастыру формасына байланысты).
Өзбетінше ... ... ... ... ... ... ... дамытады. М.И.Махмутовтың пікірінше, өздігінен білім алу мынадай белгілермен сипатталады:
а) әр ... ... ... жаңа білім алып, біліктері мен дағдыларын дамыту;
ә) үйренген білімін, дағды, біліктерін келешекке пайдалана алуы;
б) әр түрлі жағдайда ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмысын өте маңызды деп есептеу қажет, бұл оның ілгері ұмтылып, алдына мақсат қойып оқуына, таным ... ... әсер ... ... ... ... ... бойында ұйымдастырушылық, тәртіптілік, еріктілік, мақсаткерлік, құбылысты талдау білігі, ізденімпаздық, белсенділік сияқты қасиеттерді ... ... өз ... жұмысын дұрыс әрі нәтижелі ұйымдастыру үшін өзіндік жұмысқа тән ерекшеліктерді ескеру ... ... ... өз ... ... және нақты мақсаты мен міндетін анықтау;
- жоспарға сәйкес амал-тәсілдерді қолдана білу;
- өз әрекетінің барысын бақылап отыру;
Егер ... ... ... ... ... ... оның оқуы жемісті болмайды, ол жиі сәтсіздікке ұшырайды. Мұндай жағдайда оқушының оқуға деген ынтасы төмендейді соның салдарынан үлгермеушілер қатарына ... өз ... ... атқаратын негізгі функциясы мен міндеттері:
1. Білім алушылардың дербестік қасиетін мейлінше арттыру. ... ... ... ... ... дамыту, алған білімін жүйелеу, сабаққа дайындау.
3. Білім алушылардың алған білімдерінің бірізділігін сақтау мен белсенділігін, саналылығы қамтамасыз ету. ... ... ... ... біліктер мен дағдыларды қалыптастыру.
5. Білім алушыларды сыныптан тыс және мектептен тыс дербес білім алуға әзірлеу.
6. Білім алушылардың оқуға ынтасын ... ... ... әсер ... білім алуды қамтамасыз ету.
Білім алушының өзіндік жұмысы күрделі әрекет болғандықтан, бір ғана белгімен сипаттауға келмейді. Өзіндік жұмысты ұйымдастырудың ... ... ... ... беруі.
2. Жұмысты орындауының және аяқтауының уақытын белгілеуі.
3. Мұғалімнің басқаруы мен оқушылардың дербестігінің өзара байланысы.
4. Оқушылардың жұмысты өз ... ... оған әсер ... ... ... жұмыстарына мұғалімнің тапсырмасы бойынша өздері жоспар жасап, ... ... ... оның ... ... ... жұмысты қарастыратын болсақ, оның өткізу жоспары болады:
1) оқу тапсырмасының ... ... ... орындалатынын түсіну;
2) білім алушыларға орындалу жолын айтып, нұсқау беру;
3) нұсқау арқылы орындау ... ... ... ... мен ... бақылау;
5) оқушылардың жұмысын тексеру, қателерін талдау.
Білім алушыларға берілетін өзіндік жұмыс ауызша және жазбаша, практикалық және ... ... ... ... ... алушылардың өз бетімен жұмыс жасауын қалыптастыру үшін біліктіліктің түрлері қажет:/16/
1. Белсенділік біліктілігі (білімге деген белсенділік, сұрақ қоя ... ... ... ... бақа адамның көменгінсіз жұмысты орындау, өзін-өзі қадағалау.)
2. Ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... күн ... жұмыс орнының тазалығы, өзіне қажетті құралдарды қамтамасыз ету.
3. Саналы түрде әрекет ету белсенділігі. Жұмысты дұрыс
жоспарлау, оқу мәселелерін ... ... ... мен біліктілігін жаңа арнада қолдана білу.
4. Ерлік біліктілігі - оқу ... ... ... ... білу, жұмысқа тез кірісе білу және өзін ұзақ уақыт бойына белседілік көрсетуге дағдыландыру.
Өзіндік жұмыс-бұл оқу үрдісінің демеуші күші, оқытудың тиімді ... ... ... ... Өз ... ... ... мақсатына қарай сабақтың әр түрлі кезеңінде қолдануға болады:
1. Жаңа білімді меңгеру (материалды жан - ... ... ... ... ... жоспарын, конспектісін жасау, т.б. тәсілдерге үйрену).
2. Жаңа білімді бекіту (түрлі жаттығулар, есеп шығару, т.б.).
3. Білім мен дағдыларды ... ... және ... ... ... ... ... т.б. жұмыстар.
4. Жаңа материалды игеруге дайындық;
Бұдан шығатын қорытынды өзіндік жұмыстарды мұғалім өз шеберлігіне, ... ... сай ... әр ... ... орынды, тиімді пайдалануына болады.
1.2 Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке баулудың маңызы
Өркениетті қоғам мен құқылы мемлекеттің қалыптасуы өскелең ұрпақтың рухани ... мен ... ... ... ... мен ... ... біліктілігі мен білімділігін керек ететіні белгілі.
Педагогика тарихында бастауыш мектеп оқушыларын адамгершілікке тәрбиелеу қоғамның әр түрлі кезеңдерінде де зерттеу нысаны болды. ... ... мен ... ... ... билеу, кішіпейілдік, сыпайлық, ізгілік сапаларды тәрбиелеуді талап етті. Ол мектеп тәртібі ... ... жаңа ... ... Оның еңбегінің маңыздылығы сонда, ол - орта ғасырлық мектептің жазалау тәртібіне қарсы болды, сонымен бірге,мұғалім ... ... ... ... ... ете ... керек деген тұжырым айтты [7].
И.Г.Гербарттың дәлелдеуінше адамгершілік тәрбиесінің мақсаты - ... ... Бұл ... ... әр ... қызығушылақтар мен адамгершілік елестетулеріне негізделіп оқу арқылы жүргізіледі.
И.Г.Пестолоции еңбек адамгершілікке үйретеді, балалардың бірімен-бірін өзара және олардың ересектермен дұрыс қарым-қатынаста ... ... деп ... [8].
Көрнекі педагог К.Д.Ушинскийдің айтуынша, еңбек біріншіден адам өмірінің негізі, өмірдің құралы. Екіншіден, еңбек - адамгершілік, ақыл-ой ... ... дене ... ... ... ... ғылымын дамытуда үлкен үлес қосқан ірі ғалым педагогтар Н.К.Крупская, А.В.Луначарский, М.Н.Покровский адамгершілік тәрбие беруде елеулі еңбек етті [8].
Адамгершілік ... мен ... аса ... ... сын көзімен қарамайынша бүгінгі тәрбиенің негізгі бағыттарын айқындау қиынға түседі. Әсіресе, бүгінгі күнде орын алатын ұлттық педагогика тұрғысынан жалпы тәрбиенің, оның ... ... ... ... ... негізін алып көрсету әлі де болса шешімін тапқан жоқ.
Адамгершілік сезімдерге ұнату мен ұнатпау, кұрметтеу мен жек көру, сыйлау мен ... ... пен ... ... зерттеулерде сезім дегеніміз - әлеуметтік және табиғи өмірдің сан алуан жақтарына эмоциялық қатынас. т.б. осындай сезімнің түрлері болады ... ... ... ... Оқушылардың тілдік қорларының жетілуімен олардың адамгершілік сезімдері мен ... ... ауыз ... ... ... мол. ... ... адамдардың бірлесе жасаған әрекеттері процесінде туып, дамиды да осы қоғамда қалыптасқан адамгершілік ережелеріне бағынады. Олар ... ... және ... ... ... әсерлерінен туады.
Адамгершілік тәрбиесі жан-жақты тәрбиенің аса маңызды бөлігі болуымен қатар, ол ... - ... ... ... әрі ... ... ... байланысты дамып жетіліп отыратын маңызды құбылыс.
Адамгершілік тәрбиесінің өзекті міндеті - өзі өмір сүріп отырған кезеңдегі ... ... ... ... мүддесіне сай адамгершілік қасиеттердің тұтастығын тәрбиелеу.
Адамгершілік тәрбиесі күрделі де қайшылыққа толы процесс. Сондықтан, адамгершілікке ... ... - ол ... ... бе, кіші ме, әрбір істеген ісін, сөйлеген сөзін, өзгелермен қарым-қатынасын ... ... ... ... ... ... ... ең әділ, ең дұрыс жолын таңдап ала білуі.
Тұжырымдай келе адамгершілік - ... ... ... Ғасырлар бойы адамдар арасындағы қарым-қатынасты суреттеу, сол арқылы жастарға өнегелі тәрбие беру. Мақал-мәтелдер, жұмбақ, айтыс, ... ... ... арқауы. Адамгершіліктің ең жоғары түрі - бауырмалдық, бүкіл адам ... ... дос ... көпшіл болу, сонымен қатар міндетін жауапкершілікпен орындау.
В.В.Макаевтың пікірінше адамгершілік тәрбиенің негізін мыналар құрайды деп ... ... ... түсінікті, идеалды қалыптастыру;
- адамгершілік сезімді дамыту;
- адамгершілік сенімді қалыптастыру;
- мінез-құлықты, дағдыны дамыту, қалыптастыру;
- ... ... ... ... әрекеттерге қарсы тұра білу.
Бірақта біздің дипломдық жұмысымызға негіз болған В.А.Блюмкинаның, А.Н.Гуминицкийдің, Т.В.Цырлинаның адамгершіліктік қасиеттерді 4-ке жіктеуі:
1. Ұжымдық қасиеттер: ұжымшылдық, ... ... ... ... ... ... өзін-өзі ұстау, батылдық, эгоизм, даралылық.
2. Ізгіліктік қасиеттер.
3. Тұлғаның ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерге байланысты қасиеттер.
Психологтар мен педагогтар: К.Б.Бозжанов, Г.Жүнісова, С.Рахметова, Э.А.Орынбасарова, Л.Рундева, Л.С.Выготский, Л.Н.Леонтьев, Н.И.Болдырев, ... ... ... ... ... ... ... өте алғыр, неге үйретсе соның барлығына шынайы сезіммен қарайтындығын дәлелдеп береді. Дәл осы кезде ... ... және ... ... ... ... зор ... туады деп есептейді.
Жеке тұлғалық қасиеттің бірі адамгершілік қасиеттердің дамуын анықтайтын тәрбиенің өзегі, балалардың адамгершілік қарым-қатынасы мен өзара қатынастарының ... ... ... Осыған байланысты біздер баланың жеке басының адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру үшін балалар фольклорына ерекше назар аудардық. Оқушы тек ... ... ... және ... ... ... жасаған кезде ең алдымен тіл алғыштығын ескеру керек.
Жазушы әрі педагог Л.Толстой - дейді. ... - ... ... бойынша іс-әрекетті орындауды бақылаудың түрлі формасында көрінеді. Бақылаудың екі формасы бар: ішкі және сыртқы. Сыртқы бақылау ... ... ... ... ... жауапкершілін қамтамасыз етсе, ішкі бақылау формалары әрекетті өзара реттейді (жауапкершілік сезімі, ... ... ... ... ... бір ... бағынуға, саналы түрде оларды сақтауға, моральдық қағаидаларды құқықтық нормаларды сақтауға бағыттайды. ... ... ... ... ... тәрбие мәселесі және қоғамдық қатынастарға, қоғамдық-педагогикалық практикаға, тәрбиенің жалпы мақсатына, оның мазмұнына, бағыттылығына және болжамдыған нәтижеге байланысты еенін анық ... ... ... бар қоғамның құруын мақсат етеді. Қазақстанның жедел экономикалық және әлеуметтік прогресінің алғышарты ретінде ел ... ... ... ... ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаев

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
3-сынып «Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы28 бет
«Әдебиеттік оқу» пәнінің базалық мазмұны9 бет
«Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы41 бет
Балалардың сөздік қорын дамыту4 бет
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту97 бет
Шағын комплектілі мектепте өзбетінше жұмысты ұйымдастыру46 бет
Шағын комплектті мектептерде математиканы оқыту әдістері28 бет
Балабақшадағы әдістемелік жұмыстардың формалары5 бет
Бастауыш сыныпта «Қазақ тілі» мен «Әдебиеттік оқу» сабақтарында қолданылатын инновациялық технологиялар35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь