Бастауыш сынып оқушыларын еңбек тәрбиесіне тәрбиелеу (еңбек дағдысы)

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастырудың педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Қазақ халқының еңбек дәстүрінің тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2 Бастауыш мектептің оқу.тәрбие үрдісінде еңбек дағдыларын қалыптастырудың әдістемесі
2.1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастыру жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.2 Бастауыш сынып оқушыларының сыныптан және мектептен тыс жұмыстарда еңбек дағдыларын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
Кіріспе

Зерттеудің көкейкестілігі. Өскелең ұрпақты еңбекке баулуды болашағына бағыттап-жүргізу бүгінгі күннің бірден-бір қажетті, кезек күттірмес мәселе екендігін байқатады. Еліміздің Президенті Н. Назарбаевтың «Қазақстан – 2030» стратегиясында болашақты жасайтын азаматтарды сол ғасыр талабына сай тәрбиелеу қажеттілігіне тоқтала келе: «2010 жылға дейінгі бастапқы кезеңде өз мүмкіндіктері мен бәсекелестік қабілеті тұрғысынан келешегі бар еңбекті қажет ететін салаларға көңіл бөлу керек», - деп атап көрсеткен [1].
Егеменді Қазақ Республикасының өркениетті ел болуға бағытталып, нарықтық қатынасқа көшу кезеңіндегі экономикасының жедел дамуы, оны жоғары еңбек ресурстарымен қамтамасыз етпей, олардың бойында жастарынан дүниетанымдылық, құзырлылық, адамгершілік, еңбексүйгіштік және азаматтық сияқты құнды қасиеттерді қалыптастырмай және бүгінгі әлеуметтік өзгермелі нарықтық өмір талабына сай еңбек қабілеттерді дамытпай жүзеге асыруы мүмкін емес. Бұл маңызды міндеттерді негізгі іске асырушы факторлар-мектеп және әлеуметтік орта болуға тиіс.
Еңбек тәрбиесінің ғылыми негізін жасаған, өзекті мәселелерін зерттеген А.С. Макаренко, Е.И. Тихеева, А.П. Усова т.б. еңбектерінде балаларды ерте жастан шамасы келетін еңбектің ең қарапайым - түрлеріне баулудың қажеттілігі, еңбектің тәрбие қүралы ретіндегі маңызы жоғары бағаланып талданған. Ойшылдардың тұжырымды ой-пікірлері біздің зерттеуіміздің негізі бола алады, бастауыш мектеп балаларын еңбекке баулу мәселесін зерттеген ғалымдардың ішінде Р.С. Буре, Т.А. Маркова, В.Г. Нечаева және т.б. ғылыми еңбектерін атап өтуге болады. Олардың оқушыларды еңбекке баулуда ұсынған әдіс-тәсілдері, ұйымдастыру жолдары туралы таңдаған пікірлері, ой-толғамдары зерттеулерге өзек болады [3].
Оқушыларда еңбекке жүйелі бағыттаудың негізінде оларда кәсіпке тұрақты қызығушылық пен бейімділік қалыптастырып, соның негізінде өндірістік еңбекке сапалы дайындауға болатын жолдарын анықтаған ғалымдар: К.К.Платонов, Бұл салада Қазақстанда: А.П.Сейтешев. М.Ә.Құдайқұлов, С.В.Батышев, М.Н.Сарыбеков, Ж.А.Караев, Н.Сарыбеков, Г.А.Байдельдинова, Г.Т.Хайруллин, Н.Д.Хмель, Г.К.Нұрғалиева, т.б. айтарлықтай еңбек жасаған зерттеулер бар [4].
Пайдаланған әдебиеттер

1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030. – Алматы: Білім, 1997.-256.
2. Қазақстан Республикасының білім туралы заңы, //Ақ жол 25-тамыз.2007
3. Ж. Әбиев, С. Бабаев, А,Құдиярова. Педагогика. – Алматы: Дарын, 2004
4. Шалғынбаева Қ.Қ.Балалар мен жастарды еңбекке тәрбиелеудегі қазақ халық педагогикасының мүмкіндіктері.-Алматы.Ал МУ, 2004.
5. С.Айдар Халықтық педагогика негізінде еңбек тәрбиесін ұйымдастыру.- //Қазақстан мектебі. 7,8-99 38.
6. Қалиев.С Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы. – Алматы: Рауан», 1998
7. Ырсымбетов М., Адамқұлов Н. Қазіргі еңбекке баулу ерекшеліктері.- //Қазақстан мектебі. №6 54.
8. А. Құралов Еңбек сабағында халықтық мұраларды пайдалану. - //Қазақстан мектебі №5.
9. Әбдіғапбарова Ұ. Оқушыларды тәрбиелеуде қазақ ұлттық ою-өрнек өнерін пайдалануға студенттерді даярлау.- //Қазақстан мектеп №5-6 2005.
10. Е. Райымжанова Еңбекке баулуды оқыту әдістемесі. – Алматы, 2006.
11. Машанов А. Әл-Фараби. – Алматы: Жазушы, 1970 -152.
12. Б.Ортаев Қол өнерге баулудағы сабақтастық - //Қазақстан мектеп № 1-2000. 59б
13. С.Жиенбаева Балаларды еңбекке баулудың психологиялық тәлім-тәрбиесінің маңызы. - //Бастауыш мектеп №6.
14. Б. Кенжебеков, Ә. Құтпанбаев Қазіргі еңбек сабағы.- //Қазақстан мектебі №1,2-2008.
15. Ж.Б. Қоянбаев Педагогика. – Алматы: «Рауан» 1992
16. Әсіпов С. Ыбырай Алтынсарин – ұлы ағартушы. – Алматы: Білім, 1989-69.
17. А. Құралов «Еңбек сабағында халықтық мұраларды пайдалану» №9-97.
18. Ә. Төлеуова Еңбек арқылы жеке бастың дамуы. – Бастауыш мектеп № 8-9-99 53.
19. Ахмадиев Р.Еңбексіз өнбек жоқ . - //Қазақстан Мектебі № 2,3-98 72б\.
20. С.Жолдасбекова, С.Алшынбаева. Құрақ құрау арқылы логикалық ойлауды дамыту. - //Қазақстан Мектебі. №9-99 60.
21. Камалов Ю, Ортаев Б. «Технология» оқыту пәнінің тұжырымдамасы.
// Қазақстан мектебі. 6-99. 30.
22. М. Құлиманова Қазақтың ою-өрнектері.- //Бастауыш.мектеп. № 10-99 44.
23. Сманов И. Живопись в жизни детей.- Алматы: Білім,2004.288.
24. Ә.Құтпанбаев Еңбекке баулу – биік міндет.- //Қазақстан мектеп № 11-12-1998. 52.
25. Сарыбекова Ж.Т. Қыздар тәрбиесін ұйымдастыру.- Астана.ЕГИ,2002.
26. Қоңыратбай Т. Кәсіп және мәдениет.- Алматы.РБК,2000
27. Сатқанов О. Еңбек сабағында қазақ өнеріне баулу. – Алматы: Рауан, 1992. -47.
28. Әміршин Қ.Ж. Қазақ қөлөнері. - Алматы: Дайк-пресс, 1996
29. М. Құлиманова Қазақтың ою-өрнектері. //Бастауыш мектеп, № 10-99 446
30. .Б.Ортаев Қөл өнерге баулудағы сабақтастық. //Қазақстан мектебі, № 1-2000 596
31 .Ә.Төлеуова Еңбек арқылы жеке бастың дамуы. //Бастауыш мектеп № 8-9-99, 536
32. Ұзақбаева С. Тамыры терең тәрбие. - Алматы: Білім 1995
33. Құнантаева К., Халитова І. Абай мұрасы және мектептегі тәрбие жұмыстары.- Алматы: РБК,2001.
34. Байжігітов.Б.К. Қазақ өнерінің эстетикалық табиғаты, - Алматы, 1994.
35. Бөлеев.Қ Қазақ этнопедагогикасы-ұлттық тәрбие берудің негізі.-Алматы: Нұрлы әлем. 2008.
36. Нұрланова Г.К: Орта ғасыр ғұламаларының тәрбие тағылымдары. Қазақстан мектебі, № 7. 2003.
37. Х.Арғынбаев. Қазақ халқының қолөнері. Алматы: Өнер,- 1987.
38. Р. Алпысбаева. Оқу-тәрбие учаскесі және еңбек тәрбиесі. Оқу Қазақ ССР министрлігі. Алматы: Мектеп, -1985. 65 б.
39. А.М.Гукасов. Методика трудового обучения с практикумом в учебных мастерских. М.Просв.-1983, 119.
40. Б.Жаршиева Балаларды семьяда еңбекке тәрбиелеу. – Алматы,1991.
41. Б. Ақназаров. Оқушыларды еңбекке баулу. - Алматы, 1996, 37.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе .....................................................................................................................3
1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Бастауыш сынып ... ... ... ... ... негіздері ........................................................................................ 7
1.2 Қазақ халқының еңбек дәстүрінің ... ... ... ... ... ... еңбек дағдыларын қалыптастырудың әдістемесі
2.1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастыру жайы........................................................................................................................28
2.2 Бастауыш сынып оқушыларының сыныптан және ... тыс ... ... ... қалыптастыру..................................................42
Қорытынды..........................................................................................................55
Пайдаланған әдебиеттер....................................................................................58
Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі. Өскелең ұрпақты еңбекке ... ... ... ... ... бірден-бір қажетті, кезек күттірмес мәселе екендігін байқатады. Еліміздің Президенті Н. Назарбаевтың ... ... ... ... сол ... ... сай ... қажеттілігіне тоқтала келе: , - деп атап көрсеткен [1].
Егеменді Қазақ Республикасының өркениетті ел болуға ... ... ... көшу ... ... ... дамуы, оны жоғары еңбек ресурстарымен қамтамасыз етпей, олардың бойында жастарынан дүниетанымдылық, құзырлылық, адамгершілік, еңбексүйгіштік және азаматтық сияқты құнды қасиеттерді ... және ... ... ... ... өмір ... сай ... қабілеттерді дамытпай жүзеге асыруы мүмкін емес. Бұл маңызды міндеттерді негізгі іске ... ... және ... орта ... тиіс.
Еңбек тәрбиесінің ғылыми негізін жасаған, өзекті мәселелерін зерттеген А.С. Макаренко, Е.И. Тихеева, А.П. Усова т.б. ... ... ерте ... ... ... ... ең қарапайым - түрлеріне баулудың қажеттілігі, еңбектің ... ... ... ... жоғары бағаланып талданған. Ойшылдардың тұжырымды ой-пікірлері біздің зерттеуіміздің негізі бола алады, бастауыш мектеп балаларын еңбекке ... ... ... ғалымдардың ішінде Р.С. Буре, Т.А. Маркова, В.Г. ... және т.б. ... ... атап өтуге болады. Олардың оқушыларды еңбекке баулуда ұсынған әдіс-тәсілдері, ұйымдастыру жолдары туралы таңдаған пікірлері, ой-толғамдары зерттеулерге өзек болады ... ... ... ... ... оларда кәсіпке тұрақты қызығушылық пен бейімділік қалыптастырып, соның негізінде өндірістік еңбекке сапалы ... ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстанда: А.П.Сейтешев. М.Ә.Құдайқұлов, С.В.Батышев, М.Н.Сарыбеков, Ж.А.Караев, Н.Сарыбеков, Г.А.Байдельдинова, Г.Т.Хайруллин, Н.Д.Хмель, Г.К.Нұрғалиева, т.б. ... ... ... ... бар ... ... кәсіпке өндірістік бригадалары мен еңбек бірлестіктері арқылы ... ... ... ... ... ... ... А.Д.Сазонов, А.П.Калюжный, В.А.Чичков, Е.П.Госсу, П.П.Костенков, т.б. зерттеушілердің есімдерін атау керек [3].
Біраз еңбектер оқушылардың кейбір өндірістік кәсіптерге коммуникативтік, ... ... ... ... ... дамытуға арналған, олардың нәтижелері оқушыларды кәсіпкерлікке баулуға ... ... ... ... ... ... Н.Ф.Тальзина, Г.И.Шукина, В.Ф.Шаталов, И.С.Якиманская, сонымен қоса біздің республикамызда бұл бағытта ат салысқандар: Р.Г.Лемберг, С.Қалиев, Г.К.Нұрғалиева, М.Ә.Құдайқұлов, Т.Г.Сабиров, т.б. ... үлес ... ... әр ... еңбек үрдісінде іскерліктерін дамытып, шығармашылық дағдыларын қалыптастыру мәселелеріне көп мән берген ... ... мен ... - ... Е.П.Герасимчук, Г.Кубраков, Петровская, В.Ф.Шаталов, сонымен қатар біздің республикамызда - Г.А.Уманов, Г.Т.Хайруллин, К.Бозжанова, К.М.Жүкібаев, Ж.И.Намазбаева, Е.Сағындықов, т.б. жатады ... ... ... және практикалық тұрғыдан адамның үйлесімді дамуына еңбек шешуші роль атқарады. Еңбек арқылы адамның денесі, ... ... және ... ... ... ... ... мәні және құндылығы артады. Халық еңбекті асыл мұрат деңгейінде қарады. Халық ... орын ... ... және ... ... тәрбиелеу көзқарастары қазіргі педагогика теориясындағы принциптерімен ұштасып жатыр. Еңбек дағдыларын қалыптастыру тәрбиесінің ... ... ... пайдалы, өнімді еңбекке тікелей қатысуы, оқуға деген саналы көзқарасты тәрбиелеудің азамат болып өсудің, жеке адамды адамгершілік және ... ... ... ... ... жету үшін төмендегідей міндеттерді шешу керек:
Балалардың еңбек дағдыларын психологиялық және практикалық ... ... - бұл ... үшін ... ... ... даярлығын және талаптануын тәрбиелеу, еңбекті өз бетімен, еркімен ынталанып ... ... ... ... қалыптастыруда балалардың қабілеті, дарындылығы толық ашылады. Еңбекте достық, ... ... ... және жауапершілік нығаяды.
Еңбек мәдениеті дағдыларын дарытудың негізгі көрсеткішітері: жұмысты сапалы және ... ... ... ... ... ... құралдарына, түрлі материалдарға құнттылықпен қарау. Балалардың ынтасын, қабілетін дамытуға халық ... ... ... ... ... қолданудағы сауаттылық жатады.
Еңбектің тәрбиелік құндылығы баланың шығармашылық ой-өрісінің, ынтасының, қабілетінің дамуына ... ... ... ... үйлесімді дамуында еңбек шешуші факторлардың бірі. Жеке адам еңбексіз дамымайды, ол біртіндеп кері кетеді, азаяды.
Еңбек арқылы ... ... ... ... және ... ... дамып жетіледі. Қоғамдық еңбектің әлеуметтік мәні және құндылығы арта түседі.
Еңбек мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші: жұмысты сапалы және тиімді істеу, уақытты ұтымды пайдалану, еңбек құралдарына, түрлі материалдарға құндылықпен ... ... ... жариялылық, өзінің инициативасын көрсете білу, дербестік, еңбектің демалыспен қабысуы, алдағы жұмыстың негізгі кезеңдерін белгілей білу, еңбек үрдісін талдау және іс-құжаттарын ... ... ...
Алайда, жоғарыда аталған зерттеушілер бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастырудың жүйесін құрудың мәселесін қарастырмаған. Сондықтан да, нарық экономикасы жағдайында ... ... ... ... ... ерекшеліктерін қамтамасыз ету, еңбек дағдылары мен іскерліктері ... ... ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік жағынан шешу қажеттілігі мен еңбек дағдыларын өз ... ... ... ... бар ... ... ... болса, айқындалған қарама-қайшылықты ғылыми-педагогикалық тұрғыдан шешу, еңбек дағдылары негізінде бастауыш сынып оқушыларының пайдалы еңбекке даярлығын және ... ... ... өз ... өз еркімен талаптанып орындау мүмкіндіктерін, мазмұндарын, әдіс-тәсілдерін қарастыру, біздің зерттеу жұмыстарымыздың көкейкестілігін анықтайды.
Зерттеу жұмысының тақырыбын деп ... ... ... ... ... ... болды.
Зерттеу мақсаты - бастауыш сынып оқушыларының оқу - тәрбие жүйесінде еңбек дағдыларын қалыптастыру, оның ерекшеліктерінің ... және ... ... анықтау.
Зерттеу нысаны - Бастауыш сынып оқушыларын ... ... ... ... ... пәні - ... сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастыру жүйесі.
Зерттеу болжамы - егер бастауыш сынып мұғалімдері оқу-тәрбие ... ... ... қалыптастыруды сабақтарда, сыныптан және мектептен тыс жұмыстарда теориялық және практикалық білімдерді меңгертсе, ... ... ... ... ... оқу-тәрбие берудің формалары мен әдістерінде пайдалану тиімді болар еді.
Зерттеу базасы - № 48 орта мектебі
Зерттеу міндеттері:
Бастауыш мектепте еңбек ... ... ... ... ... ... ... еңбек дағдыларын қалыптастыру жолдары және оған мұғалімдердің оқу - тәрбие ісіндегі ой - пікірін анықтау;
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері: ... ... ... ... ... мен халық педагогикасы дәстүрлерінің жетістіктері, жеке тұлғаның даму теориясы, іс-әрекет теориясы, қазақ халқының мәдени, материалдық және рухани ... ... және ... жөніндегі идеялар мен тұжырымдар, зерттеу проблемасына байланысты тарихи-педагогикалық ... ... ... ... ... ... білім беретін орта мектептердің бастауыш сыныптарында пайдалануға ... ... ... мәселеге байланысты философиялық, психологиялық, педагогикалық ғылыми еңбектерді талдау, дене тәрбиесін ... ... ... ... ... ... арнайы сауалнамалар, сұхбат, тәжірибелік-эксперимент жұмыстар жүргізу.
Зерттеудің практикалық ... ... ... ... білім беретін орта мектептердің бастауыш сыныптарында пайдалануға ... ... ... ... ... ... байланысты философиялық, психологиялық-педагогикалық және еңбек мәдениеті тарихы мен ... ... ... ғылыми талдау, зерттеудің ғылыми аппараты белгіленіп, еңбек сабағында дағдыларды қалыптастыру туралы материалдар жиналды.
Екінші кезеңде бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... Бұл ... ... жинақталған материалдар қорытындыланды.
Үшініші кезеңде жинақталған материалдар талданды, алынған нәтижелер мен қорытындылар бастауыш мектептің оқу - тәрбие ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының еңбек дағдыларын қалыптастырудың педагогикалық негіздері
Қазақстан Республикасының еңбек туралы заңының ... және ... Олай ... ... ... еңбектегі міндеттері мен құқығын, еңбек ережесін біліп өсуі еңбекке баулу мазмұнына ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев стратегиясында болашақты жасайтын азаматтарды сол ғасыр талабына лайықты ... ... ... ... , деп атап ... [1].
Елбасының бұл бағытынан мектептен ... бала ... жаңа ... және нарықтық экономикалық қатынастарды игеруге әзірлік, бәсекелестік пен кәсіптік икемділік, өзгерген жағдайларға тез бейімделе алатын, шығармашылық қабілеттілік сияқты жеке ... ... ... ... ... ... Республикасының заңында деп білім беру жүйесін одан әрі ... ... ... Бұл аса зор ... орындау барлық білім беру саласында жұмыс атқарып жатқан мамандарға жүктеледі [2].
Демек, оқу-тәрбие жұмыстарында оқыту тәсілдерінің ең тиімдісін қолдана отырып, қазіргі ... ... ... ... мектеп оқушыларын еңбексүйгіштікке тәрбиелеу міндеттері көзделеді. Осы міндеттерді шешу үшін бастауыш ... ... ... беру мен тәрбие негіздерін қалыптастырудың мазмұнын жаңарту, білім саласын жоғарғы дәрежеге көтеру бастауыш сынып мұғалімдеріне үлкен ... ... - ... ... берудiң қайнар бұлағы. Еңбек - өмiр кiлтi, ... ... ... ету тек күн ... ... ... қалып, нағыз творчествоға, қуаныштың қайнар көзiне айналуға тиiс. Мектеп оқушыларды еңбектiң негiзгi түрлерiмен таныстыра отырып оларды ... ... үшiн ... ете ... ... пен адам бірінен-бірі бөлінбейді. Еңбек аламды хайуанаттар әлемінен ... ... ... оның дене және рухани дамуына мүмкіндік ... Жас ... ... ... тәрбиелеудің орасан зор ролін педагогикада ... атап ... еді. ... ... деп жазды .
Еңбек әрекеті әрбір адамнан белгілі бір тапсырманы орындауды іске ... ... ... кірісуді мақсат етеді. Сондықтан да еңбек ... ... ... ... факторы болып табылалы. Балаларға әсіресе еңбек дағдысы әсер етеді, ... ... мен ... жаңа ... ... аша ... олардың нақтылы дүние туралы ... ... ... адам ... ... көзі ... әрбір адам еңбек етуге, еңбек сүюге тиіс екенін ... ... ... ... ... ... ... ету іскерлігі және дағдысы болғанда еңбектің қандайы ... да ... ... ... ... етуге тәрбиелеу міндеті - осындай іскерлік пен дағдыны ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Біздің қоғамымызда ... ... ... ... және оны ... жоғарғы мәдениетін талап етеді.
Енді біреулері сабақты оқушылардың барлығына ... ... ... бейім тұратындықтан, олар өздігінен ... ... тек ... ... ... ... ... оның әдетке айналуы мүмкін. Еңбекке баулу өз мүддесі және болашақ ... үшін ... ... ... ... ... еңбекқор, іскер, дамыған адам даярлау мақсатына бағытталалы, баланы еңбекке баулудың қаншалықты құндылығын түсіну киын емес.
Өскелең ... ... ... ... ... ... бүгінгі күннің бірден-бір қажетті, кезек күттірмес мәселесі ... ... ... ... ... ... ... тек ересек аламдардың ғана меншігіне тиіп, балаларды тәрбиелеудегі маңызы төмендеп кеткен мәселесі ... ... ... ... ... ... ... күн көріп, өмір сурудің басты шарты ретінде ... ... ... ... бұл мәселе зерттеліп, жүйеленіп, аса маңызды тұстары оқу-тәрбие үрдісінде орын алуда. Бұл ретте қазақ халқының тәлім-тәрбие тәжірибесі туралы ғылыми зерттеулерде (М. ... К. ... С. ... ... Қ. ... ... т.б. ... болады [6].
Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сатысында баланы еңбекке баулу жүйелі білім берудің, тәрбиелеудің, дамытудың, дағдыландырудың негізгі бір бөлігі болып ... ... ... оқытуда еңбек дағдыларын қалыптастыру арқылы оқушының жеке басының ... ... ... ... ... Бұл ... жүзеге асыру көп міндеттерді есте ұстауды талап етеді. Атап айтсақ, оқушылардың ақыл, ой-өрісін ... ... ... ... эстетикалық, экономикалық, экологиялық тәрбие беру және еңбек ... ... ... ... қызығуын ояту, мінез-құлқын тәрбиелеу. Сонымен қатар бастауыш сынып оқушылардың әр түрлі материалдарды көркем өңдеу және құрастыру мен ... ... ... қалыптастыру, техникалық ойлау қабілетін дамыту, қарапайым еңбек құралдарын пайдалана білуге және шығармашылыққа баулу, табиғи материалдармен жұмыс жасауға, оны үнемдеуге үйрету.
Еңбек ... ... ... ... және ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру үшін адам материалдық және рухани ... ... ... ... жеке адам өз ... ... және ... анықтайды. Неғұрлым адам өз еңбегінің қоғамдық маңызына терең түсінсе, соғұрлым оның жұмысы нәтижелі, өз басының бақыты таласқа түседі. Дұрыс жолға ... ... ... ... ... және ... бағдар, мектеп оқушыларының қоғамдық пайданы, өнімді еңбекке ... ... ... ... ... көзқарасты тәрбиелеудің азамат болып өсудің, жеке адамды адамгершілік және интеллектуалдық жағынан қалыптастырудың шығармашылық дамытудың таптырмас ... ... ... ... ... міндеттері бірнеше жеке міндеттерді орындау арқылы іске асырылады. Олар балаларды еңбекке ... және ... ... ... ... ... дағдыларын қалыптастыру, еңбек мәдениеті дағдыларын дарыту, оқушылардың ... ... ... ... ... оқушыларын осы мiндеттерге сай тәрбиелеудің мақсаты:
- еңбекке деген сүйiспеншiлiк пен ... ... ... ... ...
- ... қазiргi өнеркәсiптiк және ауылшаруашылық өндiрiсiнiң, құрылысының, қызмет көрсету саласының негiздерiмен таныстыру, олардың ... оқу мен ... ... жұмыс барысында еңбек дағдылары мен шеберлiктерiн қалыптастыру;
- саналы түрде кәсiптiк даярлық алуға ұмтылу, - деп ... ... ... ... ... ... және практикалық тұрғыдан дайындау бұл үшін оқушылардың пайдалы еңбекке даярлығын және ... ... ... өз ... өз ... ... ... үйрету. Бұл өте күрделі үрдіс. Мұнда оқушылардың ... ... ... ... ... ішкі ... ... өзінің борышын орындауы жүзеге асады. Мысалы: балалар адамдардың табысты еңбегіне немесе адал ... ... өмір ... ... ... жаны сүймейді, өсек көреді, керек десе олармен күресуге де даяр ... Бұл ... екі ... ... ... ... ... - қоғамның материалдық-техникалық базасын және жаңа қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Субъективті фактор - адамның, еңбектің маңызына терең түсінуі және ішкі ... ... ... ... ... ... әрекеттену - бұл жай ғана еңбекке үйрену емес, бұл адамгершілік тәрбиенің жоғары деңгейі, еңбек ... ... ... ... ... ... ... еңбекке даярлауды бірінші сыныптан, ал жанұяда балалық шақтан ... ... ... ... ... ... еңбектің адамды қайратты және бақытты ететіндігінде сенімін қалыптастыру.
Сонымен, ... және ... ... ... ... оқушыларды еңбекке психикалық және практикалық тұрғыдан дайындау міндеттерін шешуге бағытталуы тиіс.
Оқушылардың ұжымдық еңбек ... ... ... өте зор. Ұжымдық еңбекте балалардың қабілеттілігі, ... ... ... бастайды, ұжымдық өмірде адамгершілік әдістері, дағдыларын қалыптастырады. Еңбекте достық, жолдастық өзара көмек және жауапкершілік нығаяды. Әркімнің ... ... өмір ... ... ... мәдениеті дағдыларын дарыту басты мәселелердің бірі. Еңбек мәдениетінің көрсеткіші: Жұмысты сапалы және тиімді істеу, уақытты ұтымды пайдалану, еңбек ... ... ... құндылықпен қарау. Еңбек мәдениетіне жариялылық, өзінің инициативасын көрсете білу, дербестік, еңбектің демалыспен қабысуы, алдағы жұмыстың ... ... ... ... еңбек процесін талдау және іс-құжаттарын сауатты асау жатады.[7].
Отбасында өзіне-өзі қызмет етуде төсек орнын ... ... аяқ ... үй ... т.б. ... ... ... еңбек-қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру, жеке адамның дамуына мүмкіндік жасау. Мамандықты тануда ... ... ... ... ... сенімі және мәдени адамгершілік ұғымы артады. өнімді еңбек арқылы адам баласы өзіне және қоғамға қажетті ... ... ... ... еңбек барысында оқушылар өз мүмкіншілігіне сәйкес жалпы халықтық іске үлес қосады.
Сабақ үрдісіндегі еңбек дағдылары, іскерлік, төзімділік кейін жаппай ... ... ... де ... тәрбиесі үшін өте маңызды еңбек сабағы, онда оқушылар еңбек дағдыларына үйренеді. Еңбек ... ... ... ... және ... ... ... Білім еңбек сабақтарының ғылыми негізі болады, ал еңбек сабақтары мен тәрбие барысында оқушылар алған темір тәжірибесіне теориялық ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың еңбекке зерттеу және шығармашылық қатынасын қалыптастырдаы. Оқушылар мектепте алған білімдерін пайдаланып, әр ... ... ... ... жасайды, практикалық дағдылар мен түрлерін кейбір мамандықтардың түрлерін меңгереді.
Бұл жаңашыл - ... озық ... ... бастауыш мектеп туралы және оқушылардың еңбек тәрбиесі жөнінде терең ойлар айтып, іс жүзінде оқу-тәрбие үдерісінің тұтас жүйе ретінде қарастырылуы, /Г.Кубраков/ ... ... ... ... ... ұтымды екенін, мектептің әрбір құрылымын ізгілендіріп, теңелдіріп олардың ынтымақтастық негізде, оқушылардың өздерін-өздері басқару ... ... ... ... Е.А.Очкур/ әрі тиімді, әрі шығармашылықпен істейтін мектеп ойдағыдай өз міндеттерін атқара алатынын ... ... ... ... тиімді ұйымдастырған Г.М.Кубраков, А.С.Макаренколардың педагогикалық жүйесінің идеяларын кеңес мектебінің кемелденген жағдайында ... ... ... ... ... және гуманизациялау бағытында жүргізумен мол тәжірибе жинады, олардың мол тәжірибелері ... ... ... ... ... ... өндірістік, ұлттық еңбекке баулудан республикаға тәжірибелерін таратқан ... көбі ... ... ... ... деп айтуға болады [8].
Көпшілік жағдайда оқу үрдісінде бастау алған білімге үйрену, дамыту және ... ... ... тыс ... еңбекке баулу тәрбиелерінде жалғасады. Алайда бұл үдерістердің барлығы да тек ... ... ... ғана ... ... береді /Ы.Алтынсарин, М.Н.Скаткин, В.К.Дьяченко, В.Н.Кузьмин/ [9].
Бастауыш мектеп оқушыларының еңбек тәрбиесінің негізгі міндеті оларды қарапайым еңбек дағдыларына баулу және балалардың ... ... ... ... ... ... қоғам мүддесі үшін еңбек ететін жан-жақты дамыған адам даярлау мақсатында бағытталады. Күнделікті тәрбиеде саяси-идеялық, ... ... ... ... бірлікте жүргізе отырып, тәрбиенің өзге салаларын да іске асыру міндеті қойылады.
Адамның адам болып қалыптасуының құралы - ... ... ... ... ... оның ... саналы, шығармашылық көзқарасына байланысты. Олай болса бүгінгі таңдағы қоғам қажеттілігі - жас ұрпақтың бойында еңбекке ынталандыруды ... ... ... ... дұрыс таңдауға баулу. Баланың жеке басының еңбекке бейім болып өсуі оны еңбек ... ... ... ...
. ... жасынан еңбекке тәрбиелеу - адам қоғамымен тығыз байланысты. Тіптен жазу-сызу болмаған тайпалық дәуірдің өзінде өз ұрпағын өмірге ... ... ... ... ... ... аңшылыққа үйрету дәстүрі халық өмірінен өзекті орын алған.
Тарихта деректерге қарағанда УІ-УІІІ ғасырларда қазақ даласында өмір сүрген жартылай отырықшы тайпаларда ... ... ағаш ... ... ... қыш ... жасау, темірден қару-жарақ соғу, киіз басу, жіп иіру, шекпен тоқу, тіптен, тастан адам бейнесін жасау өнерінің болғанын ... ... ... ... ... ... негізінде туған халқының және жалпы адамзаттық еңбек дәстүрлерін, жетістіктерін, т.б. ... ... ... ... ... ... өмір ... жарасымды көзқарасын, эстетикалық талғам сапасын қалыптастыру мектептегі тәрбие үрдісінің міндеттерінің бірі болып саналады.
Әдебиеттер мен ғылыми зерттеу еңбектерінде ... ... ... ... оның өсіп ... ... әр кезендерінде тән психологиялық ой-пікірлер мен теориялық тұжырым әдістемелік тәжірибе жинақталған. Бұл көркемдік талғамды қалыптастыру ... беру ... ... мол ... ... ... негіз бола алады. Еңбекке баулу арқылы бастауыш сьнып ... ... ... Х.Х. ... ... Ы.Ы.Саккулина, Е.Е.Рожкова, А.В.Шербаков, Б.П.Юсов жүзеге асырды. Бұлардың еңбектерінде балалардың жас жағынан еңбекке баулу өнерімен баулудың сапалы аспектілері әдістемелік теөриялық ... ... ... [21].
Халқымыздың осындай ұзақ заманнан бері қалыптасқан тіршілігі мен ананың ақ сүтімен қоса беріліп келе жатқан өнегесі, тәлім-тәрбиесі, ұл ... ... қыз ... ... ... ... шеберлікке үйреткен. Баланың қабілеттілік, бейімділігін, қызығушылығын анықтау үшін жиын-тойға, ас-мәзірге, өлең-жыр айтыс ... ... ... билік айтқан алқалы топқа да апарған, басына өнер қонсын деп тілеген.
Енді осы еңбек ... ... ... ... ... ... пәні ретінде қай мерзімнен басталады? Оған кімдер ... ... ... ... ... көрейік:
Әрбір дәуірде өмір сүрген ойшылдар, ғалымдар, оқымыстылар, еңбек тәрбиесіне назар аудармай қойған жоқ. Сонау көне тарихқа көз жүгіртіп, алыс емес бір ... жуық ... ... ... еңбектер мен оқу-құралдарына, бағдарлама, ұсыныс-пікірлерге талдау жасалғанда оның даму ... көз ... ... ... ... ... ... негізделуі қажет деді. Ол ғылымды тарихи үрдіс деп түсініп, ғылыми-жүйелі түрде ... ... ... ... ... анықтама жасады. Еңбектің өзі өнер-еңбек тәрбиесі осы өнерден туындайды, әрбір ... ... ... ... шеберлігіне үйретеді. Олардың еңбек ету дағдысын қалыптастырады - деген болатын Фараби. Ол ... өзін ... өмір ... ... ... ... ... табиғи шарты деп қарастырды Фараби еңбек үрдісінің бағыттарын белгіледі. Ол мақсатқа сай қызмет, яғни, ... өзі, ... ... мен ... құралдары. Адам еңбегі бағытталған нәрсенің бәрі еңбек заттары деп аталады. Оның еңбек туралы бұл ... күні ... ... ... келе жатқан ғалымдар бар. Фараби еңбек тәрбиесінің теориясын жасауда еркін еңбектің адамның жан-жақты дамуы үшін ... зор ... ... жас ... және жеке адамдарға тәлім-тәрбие беріп, еңбекке үйретіп, еңбек тәрбиесін беретін, ұстаздық ... ... өте ... ... Оның ойынша тәрбиеші адам /қазіргі мұғалім/ - . Ол барлық ой мен қимыл әрекетіне ақылдың дәнін сеуіп, нұр ... ... ... ... көзі - ... ... Орта Азия ғұламасы Фарабидің шәкірті, оның ілімін әрі қарай жалғастырушы Ибн Сина: ,-деп көрсетті.
Фараби еңбектерінің, оның өз ... үшін ... ... ... ... ... ... оқу ағарту, білім беру ілімінің тәрбиелік мазмұны мен ... ... пен ... ... туралы тағылымының тәжірибелік маңызы мынадай болды:
1. Еңбек әрбір қоғамдық құбылыс ретінде өзгеріп отырады, ... - ... ... ... мен ... ... Әл-Фараби ілімі тәрбиенің әрбір қоғам кезіндегі /феодализм, капитализм, ... ... ... ... ... ... ... - еңбек, адамгершілік, ақыл-ой тәрбиесінің теориялық негізін қалыптастырады.
3. Ғылымдар тізбегін жасау, оны әрбір топқа бөлу арқылы - ... ... ... жетілдірудің қажеттілігін ғылыми тұрғыдан дәлелдеді. Ғылымның еңбек пен ... ... ... және оның ... ... ... ... тәрбиесінің ғылыми негізін сала отырып, оны практикада, өмірге қолданудың тәжірибесін көрсетті.
5. Әл-Фараби ілімі шығыс халықтарының ... ... ... ... - ... ... ... Демек, ол шығыс халықтарының салт-санасының, әдеп-ғұрпының ағартушылық, тәлім-тәрбиелік ой-пікірінің, ғұламалық ... ... жаңа ... ашқан - халықтық педагогиканың негізін қалады.[11]
1886 жылы Швецарияның Соломондық әдіспен оқытатын мектеп директоры ... ... ... ... 1889 жылы ... ... семинариясындағы талқылаудан кейін осы қол еңбегі бірінші рет дүниеге келген [12].
1900-1901 оқу жылында Россияда деген бағдарлама ... ... бір ... жуық ... ... сол ... басталуынан қазірге дейін мазмұны, мақсаты, жазылу ерекшелігі, оқыту-әдістемесі ұқсас, бір ... ... ... ... ... ... оқытуға біраз назар аударылған. Бұл жылдары бағдарламаға сәйкес мектеп шеберханалары, ауыл ... ... ... үй шаруысына үйрету, техникалық еңбек, оған керекті техника жөнінде ғылыми-теориялық және сарамандық дағдыларды ... ... ... еңбектер жарық көрген. 1930 жылы , 1940 жылы ... П.В., 1955 жылы , ... С.Н. 1957 жылы , 1955 жылы ... ... ... оқушыларды еңбекке тәрбиелеудің құлашы кең жазылып, мектептегі бұл салаға ... ... ... жылы ... рет ... ... Райымжанов Е. , - әдістемелік құралдары дүниеге келген. Е.Райымжановпен, О.Сатқановтың еңбектерінде төрт жылдық бастауыш мектеп мұғалімдеріне еңбекке баулу сабақтарының ... ... үлгі ... ... Әр ... ... тоқталып, оны өткізу әдістерін айқын көрсеткен [14].
Бастауыш мектепте пәні бойынша қоғамның қазіргі даму кезеңінен туындап отырған әлеуметтік сұранысқа ... ... жас ... ... ... ақыл-ойын дамытуға, интеллектуалдық, ерік, жігер белсенділігін, эстетикалық талғамын, кәсіптік ... ... ... ... ... ... еңбекке баулу пәнінің қызметі бойынша әлемдік педагогикалық тәжірибелер зерделенді. А. Эйнштейн - деп айтқандай, еңбекпен шұғылдану үстінде бала саусағының ... ... ... ... жазуға, сурет салуға, түрлі бұйымдар жасауға икемділіктері артады. Сонымен бірге еңбекке баулу пәніне бастауыш мектеп оқушылары еңбектің ... ... ... ... байқағыштығы, ой-өрісі, шығармашылық белсенділіктері артады және жас кезінен бастап жүйелі түрде еңбек тапсырмаларын орындауға, отбасындағы қажеттілікке көңіл ... ... ... жылдан еңбекке баулу ісіне айрықша назар аударыла бастады. Шаймерденова К. , Құдайқұлов М.Ә. , 1986 жыл ... , 1988 жыл, ... , 1992 жыл, ... С.Әубәкіров , 1990 жыл, Әлімқұлова Р. [14-132б.].
Алғаш рет еңбек пәнінен қазақша бағдарлама жасауды, оқулықтар жазуды ұсынған Қазақтың білім ... ... ... ... ... ... ... алғашқы директорларының бірі Ахмеди Искаков 1960 жылы газетіне деген ғылыми мақала жазып, еңбек пәнінің болашағы жөнінде құнды ... ... Осы ... ... болған академик, Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі Әбдіхамит Сембаев 1968 жылы ... ... ... ... жас ... тәрбиесіндегі маңызы жөнінде құнды пікір айтқан. Осы институттың педагогика зертханасын басқарған ... ... ... ... Омар ... ... ... арнап қазақша бағдарлама жасап, оқулық жазуды ұсынған [21].
Бұл жақсы ... ... 1995 жылы жаңа буын ... ... ... Алтынсарин атындағы Білім проблемалары институтының директоры Немеребай Нұрахметовтың ұйымдастыруымен қазақ тілінде І-ІУ сыныптарға арналған ... ... және ... ... Осы ... мен ... негізніде оқулықтар жазылды.
1997 жылы бірінші сыныпқа арналған оқулығы, авторлары Райымжанов Е., Қалназаров Б., Нұрсейітова С., 1998 жылы ... ... ... ... ... ... Т., ... М., 1990 жылы 3-сыныпқа арналған оқулығы, авторлары Оралбекова Т., Дүйсебаева М., ал 2000 жылы ... ... ... ... К.Өстеміров, Д.Әлмағамбетова. Оқулықтар жарық көрді. Осы оқулықтар Қазақтың білім академиясының арнайы бұйрығымен бекітілген эсперименттік мектептерден сынақтан ... ... ... ... беретін мектептерде оқушыларды еңбекке баулудың теориялық, әдістемелік, тәжірибелік мәселелерін Н.Беріков, ... ... ... ... және т.б. ... зерттеген. Оның ішінде мектеп оқушыларының еңбектегі шығармашылығын дамыту нарықтық кезендегі педагогикалық мәселе екенін, еңбекке баулу міндеттерін, оның әдіс-тәсілдерін, ұлттық тәлім-тәрбие ... ... алып ... түрлі жолдарын қарастырған [15].
Еңбек тәрбиесі қашан да ең ... ... ... бірі ... ... ... жас ... өсіп дамуы үшін бірден-бір қажетті нәрсе - еңбек ... ... ... ... ой ... мен дене еңбегі қатар жүрсе ғана жан-жақты жетіледі. Сондықтан еңбек тәрбиесінде , деп ... ... жоқ. Осы ... А.С.Макаренко былай деген:

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке адамның психологиялық құрылымы туралы4 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық дағдыларын оқу-тәрбие процесінде тәрбиелеудің педагогикалық негіздері51 бет
Көмекші мектеп бастауыш сынып оқушыларының оқу дағдысының ерекшеліктері56 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Бала тәрбиесiне байланысты салт-дәстүрлер7 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын мәтін құрастырудағы дағдысын қалыптастыру35 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру168 бет
Дәрігердің әріптестерімен коммуникативтік дағдысын бағалау әдісі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь