Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін жазба жұмыстары арқылы қалыптастыру жолдары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Бастауыш сыныпта жазба жұмыстары арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың теориялық негіздері ... ... ... ... ...7
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетінің педагогикалық .психологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Жазба жұмыстарын орындату арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

2 Жазба жұмыстарын орындату арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту мүмкіндіктері ... 42
2.1 Анықтаушы эксперимент материалдарын дайындау, жүргізу, қорытындылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
2.2 Қалыптастырушы эксперимент материалдарын дайындау, жүргізу, қорытындылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
2.3 Тәжірибелік . эксперимент жұмысының нәтижесін анықтау ... ... ... ... ... ...53

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі танда еліміздің білім беру жүйесінде оқыту үрдісін тың жаңалықтарға негізделген жаңа мазмұнмен қамтамасыз ету міндеті тұр. Соның бірі - қоғамдық-саяси өмірге белсенді араласуға қабілетті, өзіндік пікірін ауызша және жазба түрде тиянақты, анық, жүйелі жеткізе алатын жеке тұлғаны қалыптастыру.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында білім беру жүйесінің жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған ролі атап көрсетілсе, осы заңның 41-бабында: «педагог қызметкерлер оқушылардың мемлекеттік білім беру стандартында көздеген деңгейден төмен емес білім, білік, дағды алуын қамтамасыз етуге, жеке шығармашылық қабілеттерінің көрінісін, дамуы үшін жағдай жасауға міндетті», - делінген [1].
Қазіргі таңда жалпы білім беретін мектептердің дамуында жағымды өзгерістер және оқыту мен тәрбиелеу ісінің ұтымды жақтары ашылып жатқанымен, оқушылардың жеке басының шығармашылық жақтарына терең үңіле бермейміз.
Тұжырымдамада көрсетілгендей, бастауыш сынып оқушыларына әдебиеттік оқу сабақтарында жазба жұмыстарын орындай отырып, тілдік құралдарды өз тәжірибесінде пайдалана білудің ғылыми-әдістемелік жолдарын көрсетіп, ойын жүйелі түрде дұрыс айта және жаза алатындай етіп үйрету-бүгінгі заман талабы [1]. Мұның себебі, біріншіден, тіл - адам мәдениетінің, интеллектісі мен жан-жақтылығының көрсеткіші болса, екіншіден, өз ойын байланыстырып айту және жазу баланың басқа адамдармен еркін қарым-қатынас жасауына мүмкіндік береді. Басқалармен қарым-қатынастың тартымды, сәтті болуы адамның өзінің ойын қаншалықты еркін, тиянақты, жүйелі түрде жеткізуіне байланысты. Бастауыш сынып оқушылары әдебиеттік оқу сабақтарында жазбаша жұмыстарды орындау және сөздерді байланыстырып сөйлеуге үйрену арқылы тілдің мағыналық, құрылымдық ерекшелігін тануға, көркемдік бейнелілігін ұғынуға, сөздік қорының кеңеюіне мүмкіндік алады.
Жазбаша байланыстырып сөйлеу әрекетінде окушы сөйлемнің мәніне, мағынасына көңіл аудара отырып, ойлау әрекеті мен пайымдауы арқылы санасынан өткізеді де, өз ойын байланыстырып, жүйелі жазудың нәтижесінде жазбаша тілдік қатынасты жүзеге асырады.
Баланың мектепке келгенге дейінгі өзі игерген ауызша сөйлеуімен салыстырғанда, тілдік қатынастың күрделі түрі жазбаша сөйлеуге үйрету белгілі бір жасанды дағды негізінде қалыптасады. Сондықтан да бұл жұмыс мұғалім мен оқушы тарапынан көп көңіл бөлуді қажет етеді..
А.Байтұрсыновтың жазуға үйрету әдісі жайлы «...сөйлегенде сөздің жүйесін, қисынын келтіріп сөйлеу кандай қажет болса, жазғанда да сөздің кестесін келтіріп жазу сондай керек....Сөздің жүйесін, қисынын келтіріп жаза білуге: қай сөз қандай орында өзгеріп, қалайша бір-бірімен қиындасып,
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұ-жырымдамасы // Егемен Қазақстан. -2003. -№ 332-333. -3-7 б.
2. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. - Алматы: Ана тілі, 1992. - 448 б.
3. Оразбаева Ф.Ш. Тілдік қатынас пен қатысым әдісінің ғылыми-практикалық негіздері. - Алматы, 1996.-1786.
4. Әбдікәрім Т.М. «Әліппе» мен «Ана тілі» оқулықтарында мәтін түзудің ғылыми-әдістемелік негіздері: пед. ғыл. докторы... дисс: 13.00.02. - Алматы: Абай атындағы Қаз ¥ПУ, 2007. -298 б.
5. Алдамұратов Ә. Жалпы психология. - Алматы, 1996. - 280.
6. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Оку құралы - Алматы, 1994.- 272 б.
7. Философский энциклопедический словарь. - Москва, 1989. -525 с.
8. Құнанбаев А. Шығармалары. - Алматы: Жазушы, 1977. - 251 б
9. Ыбырай Алтынсарин тағылымы / Құраст. М. Жармұхамедов. - Алматы: Жазушы, 1991.-3846.
10. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. Ред.басқ. А.В. Петровский. -Алматы, 1987.
11. Тәжібаев Т. Жалпы психология. - Алматы, 1993.
12. Рубинштейн СЛ. Основы общей психологии. Т. П. - Москва, 1989.
13. Теплов Б.М. Избранные психологические труды. - Москва, 1985.
14. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. - Москва, 1975.
15. Жарықбаев Қ. Психология. - Алматы, 1982.
16. Лейтес Н.С. Умственные способности и возраст. - Москва, 1971.
17.Давыдов В.В.Теория развивающего обучения.- Москва: Педагогика, 1986.
18.Годфруа.Ж.Чтотакоепсихология:В2-х т.Т1.Пер.сфранц.-Москва:Мир,1992.
19. Выготский Л.С. Проблема возраста // Собр.Соч. : В 6 т. - Москва, 1982-1984. Т.4. с.224-268.
20. Крутецкий В.А. Психология математических способностей школьников. -Москва, 1968.
21.Практикум по общей психологии.Под. ред.А.И.Щербакова.- Москва, 1990.
22. Т.В. Драгунова, Д.Б. Эльконин. Возрастные и индивидуальные особенности младших подростков - Москва:Просвещение, 1967 - с.317,360
23. Айтауханова, Д.Х. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы логикалық тапсырмалардың маңызы: // Мектептегі тарих.- 2005.- N1-2.- 3-4 б.
24. Андреев В.И. Педагогика. Учебный курс для творческого саморазвития. -Казань, 2001.- 608с.
25. Әбдібекқызы Қ. Оқушылардың көркем шығармашылық қабілетін дамыту.-Алматы: Рауан, 1994.- 80с.
26. Құдайқұлов М.Ә. Қабілеттілік. Дағды. Шеберлік. - Алматы, 1986.
27. Какенова, Д. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту: [Тіл сабағы]// Бала тәрбиесі.- 2005.- N 1.- 6-86.
28. Хочевар По Лук А.Н. Теоретические основы вявления творческих способностей. - Москва: ИНИОН, 1979
29. Развитие и диагностика способностей. // Отв. Ред. В.Н.Дружинина и В.В.Шадрикова - Москва: Наука, 1991 -181 с.
30. Лернер И.Я. Дидактические основы методов обучения. - Москва: Педагогика, 1981, 185 с.
31. Тұрғынбаева Б.А. Бастауыш қазақ мектептерінде дамыта оқыту жүйесінің идеяларын пайдалану мүмкіндіктері // Білім берудегі менеджмент. №1, 1996
32. Нұрсейтова Б. Оқушылардың жеке басының дамуын зерттеудегі психологиялық ойлар: [Психология оқу орнында// ¥лағат.- 2005.- № 3.- 77-81.
33. Әбілқасымова А.Е., Омарова Р.С. Мұғалімдердің танымдық ізденімпаздығын қалыптастыру негіздері. - Алматы, 2003. 144-6.
34.ШамоваТ.И.Активизация учения школьников,- Москва:Педагогика, 1982, 35. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психология. - Алматы, 1982.
36. Байжұманова Б.И. Оқушының психикалық даму ерекшеліктері. // Бастауыш мектеп. №12, 1998.
37. Байжұманова Б.И. Бастауыш мектеп оқушыларының танымдық қабілетін дамыту // «Қазақстан мектебі» №2, 1999.
38. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. -Москва, 1996.
39. Алдамұратов Ә. Жалпы психология. - Алматы, 1996.
40. Хайдарова С. Оқушының шығармашылығын дамыту // Бастауыш мектеп. №4, 1997.
41.Сабиров Т.Окушылардың оку белсенділігін арттыру жолдары.-Алматы,1978.
42.Омарова Р.С. Студенттердің танымдық ізденімпаздығын дамыту.- Ақтөбе, 1999.
44. Песталоцци И.Г. Избранные педагогические сочинения. В 2-х томах / Под ред. В.Н.Столетова, - Москва: Педагогика, 1981, 334 с.
45. Пидкасистый П.И. Самостоятельная деятельность учащихся. Дидактический анализ процесса и структуры воспроизведения и творчества. - Москва: Педагогика, 1972.-170 с.
46. И.Е.Синица «Педагогтық әдеп және ұстаздық шеберлік» Алматы. «Мектеп» 1987ж. - «Педагогтық әдеп - мұғалімнің кәсіптік сапасы» - 20бет.53
47. Алдамұратов Ә. Оқушылардың грамматикалық ұтымдарды меңгеру психологиясы. - Алматы: Мектеп, 1983.- 152 б.
48. Әзімбаева, Г. Ж. Оқушының жеке тұлғалық қасиеттерін дамытудағы модульдік оқытудың ролі: [Оқыту әдістемесі] // Білім.- 2005.- N 2.- 32-35 б.
49. Сейтенова С.С. «Жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретудің педагогикалық ұстанымдары». Білім беру жүйесінде жаңа формация маманда рының кәсіби дайындығы рес.ғыл. –практ. конф.Ақтөбе гум-қ колледжі, 2008
50. Сейтенова С.С. «Жазбашы байланыстырып сөйлеу үрдісінің өзіндік ерекшеліктері». АГПИ Хабаршысы №2 2009 жыл
51. Сейтенова С.С «Жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретуде техникалық оқу құралдарын пайдалану»,«Ұлттық білім беру жүйесін жаңарту және адам ресурстарының жаңа сапасын қалыптастырудағы оның ролі»Хал. Ғыл.кон. 2009ж.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі танда еліміздің білім беру жүйесінде оқыту үрдісін тың жаңалықтарға негізделген жаңа мазмұнмен ... ету ... тұр. ... бірі - ... өмірге белсенді араласуға қабілетті, өзіндік пікірін ауызша және жазба түрде тиянақты, анық, жүйелі жеткізе алатын жеке ... ... ... ... білім беру жүйесінің жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған ролі атап көрсетілсе, осы ... ... , - ... ... ... ... ... беретін мектептердің дамуында жағымды өзгерістер және оқыту мен тәрбиелеу ісінің ... ... ... жатқанымен, оқушылардың жеке басының шығармашылық жақтарына терең үңіле бермейміз.
Тұжырымдамада көрсетілгендей, бастауыш сынып оқушыларына әдебиеттік оқу ... ... ... орындай отырып, тілдік құралдарды өз тәжірибесінде пайдалана білудің ғылыми-әдістемелік жолдарын көрсетіп, ойын ... ... ... айта және жаза ... етіп ... ... талабы [1]. Мұның себебі, біріншіден, тіл - адам мәдениетінің, интеллектісі мен жан-жақтылығының ... ... ... өз ойын байланыстырып айту және жазу баланың басқа адамдармен ... ... ... ... береді. Басқалармен қарым-қатынастың тартымды, сәтті болуы адамның өзінің ойын қаншалықты еркін, тиянақты, жүйелі түрде жеткізуіне байланысты. ... ... ... ... оқу сабақтарында жазбаша жұмыстарды орындау және сөздерді ... ... ... ... тілдің мағыналық, құрылымдық ерекшелігін тануға, көркемдік бейнелілігін ұғынуға, сөздік қорының кеңеюіне мүмкіндік алады.
Жазбаша ... ... ... ... ... ... ... көңіл аудара отырып, ойлау әрекеті мен пайымдауы арқылы санасынан өткізеді де, өз ойын байланыстырып, жүйелі жазудың нәтижесінде жазбаша тілдік ... ... ... ... келгенге дейінгі өзі игерген ауызша сөйлеуімен салыстырғанда, тілдік қатынастың күрделі түрі жазбаша сөйлеуге үйрету белгілі бір ... ... ... ... ... да бұл жұмыс мұғалім мен оқушы тарапынан көп көңіл бөлуді ... ... ... ... әдісі жайлы , - дей отырып, сөйлеудің жазба түрінің күрделі екеніне көңіл бөліп, жазуға үйретуге ерекше мән ... тиіс ... ... ... байланыстырып сөйлеу тілдік таңбаның мағыналық тұтастығынан тұратын, ... ... іске ... ... болатын қатысымдық тұлға мәтін құру арқылы жүргізіледі.
Соңғы кездері әдістемелік еңбектерде мәтін тек оқу және ... ... ... ғана ... сөйлеу кезінде ойды басқаға жеткізу құралы тұрғысынан қарастырылуда. Сөйлеушінің айтатын ойы ... құру ... ... ... жөніндегі ой-пікірлер, зерттеулер Ф.Ш.Оразбаеваның [3], Т.Әбдікәрімнің, С.Р.Рахметованың, Н.Ж.Құрманованың, А.С.Қыдыршаевтың, Б.Қалимұқашеваның, Ә.Е.Жұмабаеваның, Б.Қабатайдың, Н.Сламбекованың, Н.Тойбазарованың т.с.с. көптеген ғылыми-әдістемелік еңбектерінде ... [4]. ... ... ... ... ... ... байланыстырып сөйлеуге үйретуге байланысты шешімін таппаған мәселелер де жоқ емес.
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабақтарындағы жазба жұмыстарын тексеру ... ... ... бар ... ... ... оқушылардың көпшілігі өз ойын байланыстырып жүйелі жаза алмайтындығы;
2) бағдарлама, оқулық, оқу ... ... ... ... ... ... меңгертуге байланысты берілетін материалдар көлемінің теориялық жағынан да, тәжірибелік жағынан да ... ... ... құру кезінде тақырып пен мазмұнының байланысын ұғына алмайтындығы;
4) мәтіндегі негізгі ойды анықтай алмайтындығы;
5) сөз таңдау қабілетінің төмендігі, бір сөзді ретсіз ... ... ... ... ... сөйлемдерінің бір-бірімен байланыспауы.
Осы сияқты олқылықтарды есепке ала отырып, зерттеудің өзектілігі айқындалды.
Зерттеу ... - ... ... ... оқу ... ... тұрғыда негізделген тиімді әдіс-тәсілдер арқылы оқушыларды жазба жұмыстары арқылы шығармашылық қабілетін дамытудың әдістемелік жүйесін негіздеу және тәжірбиеде қолдануға ұсыну
Зерттеу нысаны - ... ... ... оку ... оқушыларды жазба жұмыстарын орындату арқылы шығармашылық қабілетін дамыту үрдісі.
Зерттеу пәні - ... ... ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту мүмкіндіктер
Зерттеу болжамы. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту үшін әдебиеттік оқу сабақтарында жазба жұмыстарының тиімділігі мынадай шарттар ... ... ... егер ... ... ... жайлы теориялық білім мен қажетті білік, дағдылар нақтыланып, тақырыпқа байланысты мәтін құрастырудың әдіс-тәсілдері саналы түрде меңгерілсе, онда оқушылардың өзіндік әрекеттері мен ... ... ... ... етіліп, ойын тиянақты түрде жазуға дағдыланады.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
- философиялық, лингвистикалық, психологиялық әдебиеттерді оқып, тақырып тұрғысынан талдау жасай отырып, жүйелеу арқылы ... ... ... ... шығармашылық қабілетті дамытудың негіздерін айқындау;
- бастауыш сыныптардағы әдебиет оқу сабақтарына арналған оқыту бағдарламалары мен оқулықтарды ... ... ... ... ... қалыптастырудағы әдіс-тәсілдердің психологиялық, педагогикалық талаптарға сай келуін анықтау;
- анықтау эксперименті бойынша бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... орындату арқылы сөйлеу деңгейлерінің қазіргі жайын саралау;
- оқушыларды жазбаша сөйлеуге үйретуге арналған жаттығулар мен тапсырмалардың (2 ... ... ... ... ... әдістері мен құралдарын ұсыну;
- ұсынылған әдістемелік жүйенің, жаттығулар мен тапсырмалардың ұтымдылығын оқыту эксперименті арқылы дәлелдеу.
Зерттеудің деңгейі және дерек ... ... ... ... ... ... мектептегі педагогикалық тәжірибе жұмысы. Оқушылардың оқу танымдық ... ... ... ролі жөніндегі ғьлыми еңбектер мен сабақ барысында ... ... ... ... ұйымдастыру жолдарын Б.А.Тұрғынбаеваның атты оку әдістемелік құралы басшылыққа алынды.
Зерттеудің әдіснамалық негіздері және теориялық негіздері. Зерттеуге қатысты философиялық ... ... ... ... лингвистикалық, ғылыми әдістемелік ... ... ... ... ... және таным психологиясы, үйрету теориясы, әрекет теориясы, мәтін теориясы және оны оқыту әдістемесі, оқыту технологиясының жетістіктері мен тиімді ... ... ... ... ... ... ой-пікірлерге, психологиялық, педагогикалық, әдістемелік ғылыми әдебиеттерге талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... әрекетін талдау (салыстыру, жіктеу); статистикалық әдіс (эксперимент нәтижесінің сандық-сапалық ... ... ... жаңалығы және практикалық маңыздылығы.
- бастауыш сыныптарда окушылардың шығармашылық қабілетін жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретудің ... ... ... ... ... ... байланыстырып сөйлеуге үйретудің және шағырмашылық қабілеті лингвистикалық, педагогикалық, психологиялық ... ... ... ... ... мен ... дағдыларын қалыптастыру бағытында өз ойын жүйелі жазуға үйретудің әдістемелік жүйесі ұсынылды;
- мәтін құру арқылы жазбаша байланыстырып сөйлеуге ... ... ... ... арқылы дәлелденіп, оқулықтарды осы саладан жетілдіре түсу жөнінде ұсыныстар дайындалды.
Зерттеу жұмысындағы тұжырымдарды мектеп мұғалімдері тіл дамыту сабақтарында қолдануына болады.
Практикалық ... ... ... ... ... ... ... №19 жалпы қазақ орта мектебі.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Дипломдық жұмыс жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
1
Бастауыш сыныпта ... ... ... ... шығармашылық қабілетін дамытудыңтеориялық негіздері
1.1
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетінің педагогикалық - психологиялық негіздері
Қоғам даму деңгейі мен әлеуметтік сұраным талаптарына ... ... ... көлемі оқыту мен тәрбиелеудің басты ұстанымдарына сәйкес іріктеліп, оны меңгеру үрдісі психологияның жаңа бағыттарын ... ала ... ... ... ... ... қол ... белгілі. Сондықтан заман талабына сәйкес оқыту үрдісін жетілдіре отырып, қоғам сұранысына сай жеке ... ... ... бойынша бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту бүтінгі күннің өзекті мәселесіне ... ... ... ... ... әрбір жеке адамның дамуындағы қозғаушы күш - шығармашылық. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... ... бұл мәселеге деген қызығушылықтың артуымен сипатталады.
Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... анықтау, психология мен педагогика ғылымдарында ертеден зерттеліп келеді. Шығармашылық - әлемдік мәдениеттің барлық дәуіріндегі ойшылдардың назарында болғандығын, ... ... ... ... ... ... ... Сондыктан шығармашылық педагогикасының негізгі мақсаты - бүгінгі күн талаптарынан туындаған озық ... ... жаңа ... ... сапа қалыптастыру және дамытуда тың жолдар мен шешімдер іздестіру болып табылады.
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... ең алдымен ұғымының мәнін терең түсініп алуды қажет етеді.
... ... ... өмірге қарағанда біршама тар мағынада қолданылады, ал ғылымда - ... ... ... ... және ... ... өлшенеді. Білім, ептілік және дағдылар тұлғаның қабілеті ретінде өзбеттілі қарастырылуы ... ... дәл сол ... ... ... не берілсе, сол қабілет болып есептелінбейді. Бұл тек қабілеттің ... алғы шарт ... ... Қабілет туралы айтқанда, тұлғаның қандайда бір нәрсені істеуге мүмкіншілігі көрсетіледі, ал талант, дарындылық туралы ... ... ... ... туа ... ... сипаты көрсетіледі. Осыған қоса қабілет те, дарын да іс-әрекеттің нәтижесінде көрінеді.
Кейде қабілетті тума қасиет деп есептейді. Дегенмен, ғылыми ... тек ... туа ... ... мүмкін, ал қабілет - нышанның даму нәтижесі болып табылатындығын көрсетеді. Тұлғалардағы нышанның өзгешеліктері қабілет арқылы көрінбейді және қайталанбайды, ендеше ... ... ... ... ал ... тек ... ғана ... дамымайды.
Бастауыш сынып оқушыларының қабілетін дамыту мәселесі өзінің тамырын адамзат тарихының тереңінен ... ... ... ... сапында көрнекті анатомдар, физиологтар, философтар, педагогтар, қоғам қайраткерлері, психологтар т.б. болған. Қабілеттер проблемасы психологияда көп зерттелген бөлімге жатады. Оның басында ... және ... ... олардың еңбектері талай ғасырлардан өтіп, қазіргі уақытқа дейін жетті. Олардың бағыттары бойынша, қабілеттердің туысынан болатыны және сыртқы жағдайларға ... ... ... келеді [5].
Платонның пікірінше, [5].
Аристотельдің пікірінше, қабілеттерді тұлғаның сапасын, оның іс-әрекетінің ... ... ... ... болады [5].
Ежелгі грек философы Сократ оқушы бойында болатын қабілеттерге ерекше мән берген. Ол өз ... ... ... ... ... жасап отырғандығын оларға ешқандай дайын ұсыныстар бермей, "ақиқатқа жетуді" өздеріне тапсырғанын байқауға болады. Бұл әдіс "сократтық" әдіс деп ... ... ... Хуан Уарте адам қабілеттерінің шектеулі екенін, сол себепті ол әртүрлі әрекеттерді ... ... ... мүмкін еместігін айтса, бұған керісінше педагог-гуманист Я.А. Коменский оқыту арқылы оқушыда ... ... ... ... ... идеяны ұсынады [6].
Өз заманындағы сан алуан ғылым салаларын меңгерген ғұлама ақын ... ... ... ... білік" атты еңбегінде жан-жақты дамыған адамды, барлық қабілеттері дамыған "толық пішімді адам" дей келе, оған ... жолы ... ... ... атап ... ... ақыл-парасаты барлық нәрсенің мән-мағынасын түсінуге қабілетті деген пікір айтқан [7].
Адамның ақыл-ойын, қабілеттерін дамыту арқылы оны ... ... ... ... ... арнаған шығыстың әйгілі ойшылы Әл-Фараби, қабілеттер өзінен-өзі табиғат ... ... ... ... оларды бағыттау, тәрбиелеу, дамыту керек екендігіне тоқталған.
Абай Құнанбаев "...жан ... ... ... ғана ... ... ... адам ол ... зор айтады, ескерусіз қалса, ол куаттар жоғалады, не аз-мәз нәрсе болмаса, үлкен ешнәрсе ... ... Адам ... тән ... ғана ... жан ... да ... үшін қам жеуі керек", деп тұжырымдайды [8. 251]. Бар өмірін ағарту, тәлім-тәрбие саласына сарп ... осы ... өз ... ... арқауы деп санаған педагог, ағартушы Ыбырай Алтынсарин арнайы психологиялық ... ... ... ... ... оның алуан сындарлы ойға толы шығармаларынан әлеуметтік, балалар және психологиялық-педагогикалық мәселелерге орайлас айтылған әртүрлі ... ... ... ... әңгімелерінде адамның тағдыры туысынан белгіленбейтіндігін, адамдық қасиеттердің, қабілеттердің ... жері өмір ... ... ету ... ескертеді [9.38].
Қабілеттер жайлы жазылған ойларды, тұжырымдарды, еңбектерді талдай келе, адам бойындағы табиғи мүмкіндіктер болады, олар тек белгілі бір ... ... ... әрі ... ... әр адам ... ... өзінің табиғи психологиялық өзгешеліктерімен ерекшеленеді деген қорытындыға келуге болады.
Философияда "қабілеттерді" тұлғаның белгілі бір ... ... ... ... жеке ерекшеліктері дей келе, олар қоғамдық - тарихи іс-әрекеттердің нәтижесінде қалыптасып, әрі қарай дамып отыратындығын атап көрсеткен ... ... ... ... ... саны өте көп. [10]. "Қабілеттер іс-әрекеттің белгілі бір ... ... ... ... ... ... жеке қасиеті" т.б. [11].
Кеңестік психологтардың қабілеттер жайлы еңбектерін шартты түрде 2 топқа белуге болады. Біріншілер қабілеттер мәселесін теориялық тұрғыдан талдаса, ... топ ... ... ... ... ... мәселесін көтерген С.Л.Рубенштейн іс-әрекеттің қабілет дамытудағы ролін нақтылады [12]. ... ... ... ... ... ... теория қалыптасып, бұл екі категория біртұтастықта қарастырылатын болды.
Ерекше тоқталуды қажет ететін қатарға Б.М.Теплов және оның шәкірттерінің еңбектері жатады [13]. Олар ... жеке ... ... ... деп ... ... ... нышандардың роліне ерекше назар аударады. Қабілеттер туа пайда болады деген пікірлерге қарсы, туа берілетін ... алғы ... яғни ... деп қорытындылайды.
А.Н.Леонтьев басқа авторлардың қабілеттерге берген анықтамаларына қосыла отырып, оларды дамытудағы әлеуметтік жағдайлардың шешуші ролі ... ... ... [14]. ... ... ... сияқты, қабілеттер де алдыңғы ұрпақтар тәжірибесін меңгеруде қалыптасып, дамып отырады деген ... алға ... ... ой-пікірлерді әрі қарай өрбіте отырып, Б.Г.Ананьев қабілеттер тек білім, ... ... ғана ... ... ... білудегі дербестік, саналылық, шығармашылық деген пікір айтады [15].
Қабілеттердің дамуын тұлғаның дамуымен ... ... ... ... ... ... таланттылық деп қабілеттердің көпқырлылығын айтады.
Б.Г.Ананьевтің пікірі бойынша нышан қабілеттердің алғы шарты және олар тек іс-әрекетте ғана қабілетке айналады [15].
Оқушы бойындағы ... ... ... ... зерттеген Н.С.Лейтес қабілетке "іс-әрекеттің белгілі бір түрінде жетісіктерге жеткізетін психологиялық қасиет" деген анықтама береді ... ... алғы ... белсенділік және өзін-өзі реттеу деген қорытынды жасайды.
К.К.Платонов қабілеттер жайлы түсініктерді тұлғаның ерекшеліктерімен байланыста қарастырады. Ақыл-ой қабілетінің ... ... ... ... ... зерттеген Н.В.Кузьмина оның құрамының 3 түрлі қасиеттер тобынан тұратындығын анықтап, олардың бір-бірімен байланысын ашып ... ... ... мен ... талдай отырып, бұл проблемаға деген қызығушылықтың үнемі болып отырғандығын және оларда соншалықты қарама-қайшылықтардың жоқ екенін ... ... ... ... ... ... ... теориялық негіздемесін қамтамасыз етіп, әрі қарай жетілдіру жолдарын белгілеуге үлес қосады.
Қабілеттер ... - ... ... ... ... ... туа бітетін қасиет емес, олар өмір сүру ... ... ... ... ... әр адамда әр түрлі деңгейде болады. Оқушы бойындағы жалпы және ... ... алғы ... ... ... ... ... әрекетте байқалып, сол әрекет арқылы дамып отырады.
Қабілет әрекеттің белгілі бір түрімен айналысуға ... ... ... ... - деп ... ... Т.Тәжібаев [11.54]. Бала кезде ерекше көзге түсетін бейімділік оның келешек көрсеткіші ... ... - ... ... ... ... [16.117]. Оқушының бейімділігін тәрбиелей отырып, оның жалпы қалыптасуына, ... ... ... ... болатындығына тоқталады.
Қабілеттер мәселесін қорытындылай келе, педагогикалық практика үшін мәні ... мына ... ... ... болады.
Бірінші - адамдардың қабілеттер деңгейі жағынан тең дәрежеде болмауы. Қабілеттердің бірдей еместігін сыныпта отырған оқушылардың әрқайсысының әр пәнге және әр ... ... ... ... ... Бірі ... жүйрік болса, екіншісі тілге бай, ал енді біреулері сурет ... ... ... ... ... да, оны ... ... де әртүрлі болады. Мәселен: математикалық қабілет басым оқушыларда ойлау операцияларының тез, дәл ... да, ... ... ... ... нақты заттардың бөліктерінің ара-қатынасын жылдам анықтай білу сияқты белгілер басым болады. Музыкаға қабілетті бала есту, ... ... ... ... сапалармен ерекшеленеді.
Екінші - адамдар бойында қабілеттің бір түрі ғана бола ма, әлде ... ... ... бола ма ... ... ... пікірлер айтылады. Ғалымдар, керісінше көзқарастардың бар екеніне қарамастан, адам ... ... ... түрін орындай алу мүмкіндіктерінің бар екенін дәлелдейді.
Психологтар қабілеттердің екі түрлі деңгейінің болатындығын дәлелдёйді:
1. Репродуктивті - ... ... ... үлгі ... ... алу деңгейі.
2. Шығармашылық - жаңалық ойлап табуға бағытталған қабілеттер деңгейі.
Зерттеу жұмысының негізгі ... бірі ... ... ... ... деген сөздің сырына үңілсек, "Шығармашылық" сөзінің төркіні - "шығару", "іздену", "ойлап табу" дегенге келіп саяды. Ол тарихи қоғамдық мәні бар, ... ... ... әрекеті. Ол - адамның мақсатты ісіне жету жолындағы ... мен ... ... мен ... ... мен ізденісінен құралып, ақыл-ой мен сезімнің, қиялдың ерекше бітімінен көрінеді.
Шығармашылық - бұл ... өмір ... ... ... ... ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой түйіп, өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер ... ... ... ... Адам бойындағы қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу адамның рухани күшін ... ... ... көмектеседі. Өйткені, адам туынды ғана емес, тудырушы, жаратушы да. Адамның өз болмысын тануына көмектесіп, ... ... ... ... ... сол ... оған толыққанды өмір сүру үшін жаңа рухани күш беру - білімнің ең маңызды мақсаты.
Демек, жаңа ... ... ... сол арқылы жетістікке қол жеткізу деп түсіну керек. Философиялық сөздікте: - деп ... ... ... ... деп жаңалық ашатын әрекетті атаған [19]. Ал осы мәселені терең зерттеген психологтардың бірі Я.А.Пономарев оны ... ... ... ... ... ... әсіресе интеллектуалдық тұрғыдағы болса, ол окушының психикасын жаңа сапалық деңгейге көтереді деп есептейді [20]. Бұл пікір бүтінгі күнгі педагогиканың талаптарына ... ... ... ... ... ... - өте күрделі психологиялық процесс. Ол іс-әрекеттің түрі болғандықтан, тек адамға ғана тән.
Yenзақ ... бойы ... ... адамның қолынан келе бермейді деп қарастырылып келсе, қазіргі ғылым жетістіктері қабілеттің мұндай дәрежесіне белгілі бір ... ... ... кез ... ... ... болатындығы жайлы көп айтуда.
В.В.Давыдов деп есептеген [21]. Б.Д.Эльконин шығармашылыққа мынадай анықтама береді: [22].
Осы саланы тереңірек зерттеген дәрігер, әрі ... ... ... ... назар аударуды қажет етеді. А.Н.Лук әрекеттің нәтиженің шығармашылық ... ... ең ... шығармашылық ойлауға байланысты деген пікір айтады.Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту - көп аспектілі және күрделі ... ... және ... ... қабілеттіліктің табиғаты мен ұғымы жайында әртүрлі көзқарастар бар. Шығармашылық қабілет деп белгілі бір бағыттагы білім, іскерлік, дағдыны ғана ... ... ... олардың тез қабылдануын, бекітілуін және практикада қолданылуын да айтады. Осының бәрі жалпы ... ... ... ... ... барысында дамытылатын тұлғаның шығармашылығы мен шығармашылық қабілеттерінің зерттелуіне ерекше көңіл бөлудің қажеттігін көрсетеді [23].
В.В.Давыдов оқушының шығармашылығын қалыптастыру ... ең ... ... ... қалыптасуына көмектесу қажет деп атап көрсеткен [21].
Л.С.Выготский жаңа бейнені құрастыру үшін ойлау, қиялдау, еркіндік арасындағы өзара ішкі ... ... ... деп ... Ол ... еңбегінде қандай да бір жаңа жасау мен шығаруда қабілетті дамыту шығармашылық ақыл-ойды түзу, ... ... ... екі ... ашып ... [19]. Бізді қоршаған барлық заттар адамның қолымен ... ... әлем ... ... ... ... - осының барлығы адамның шығармашылығы мен қиялының өнімі.
Л.С.Выготский шығармашылық адамның өмір сүру жағдайының бәріне керек ескіліктің мөлшерінен тыс шығу және ... ... ... деп түсінді. Мұлдай жағдайда шығармашылықты дамытуды ерте жастан оқушыны үйретумен бірге бастау қажет екендігі жөнінде айтуға болады. ... ... мен ... ... ... ... ... үшін қиялдау мен шындықтың байланысы өте маңызды екенін атап өтті [21].
Л.А.Парамонов оқытудың мазмұнды жағын талдағанда, оқушы шығармашылығын дамыту үшін ... ... бар ... ... ... ... атап ... [20]. Бұл әрекеттер тек қана білімді игере алу мақсатында ғана емес, біліктілікті қалыптастыру, сонымен бірге оқушылардың шығармашылық қабілетін ... ... ... ... деп ... Л.С.Выготский. Оның пікірінше, қиялдау, ойлау, елестету мен оқушы шығармашылығын дамытудың өзара байланыс - тұлғаның ... ... ... ... ... ... негізгі жетекші принцип.
Шығармашылық қабілеттердің белгілері ретінде:
- мәселені қарастырудағы қырағылық, көрегендік;
- ақпаратты ... ... код ... хабарлау;
- тасымалдай білу;
- ақылдың икемділігі, ойдың оралымдылығы;
- әрекетті бағалай білуді қарастырады.
Әрекеттің шығармашылық қабілеттерді дамытуы үшін қажетті ахуалдың болуы керектігін және ... ... ... шамадан тыс сынау сияқты психологиялық кедергілермен күресу қажеттігіне ... ... ... ... орта және ... оқу ... ... тұлға тәрбиелеу және өзін-өзі тәрбиелеу мәселесінің диалектикасына арналады [24]. Бұл проблеманың зерттелуінің методологиялық ... ... ... ... ... ... заңдылықтары мен принциптеріне тоқталады.
Оқушылардың шығармашылық қабілеттерінің ерекшеліктері, оларды дамытудың жолдары мен әдістері ... ... ... ... ... [25]. Шығармашылық қабілеттердің жоғары деңгейі дарындьшық, таланттылық ... ... ... ... ... ... И.П.Волков осы феноменнің ерекшеліктері, олармен жұмыс түрлері, дарынды, талантты балалар экологиясы жайлы ой қозғап, оқу-тәрбие ... ... ... ... бөлісіп ұсыныстар береді [26]. Педагогикалық еңбекті шығармашылық процесс ретінде қарастырған В.А.Кан-Калик, ... ... ... ... ... ... мұғалімнің жеке шығармашылығын қалыптастыру жолдарына талдау жасалады [27].
Жоғарыда аталып кеткен еңбектерде, шығармашылық қабілеттердің белгілерін анықтау, шарттарын айқындау, ... ... ... ... ... ... бар ... көруге болады.
Сонымен, ұғымының соңғы уақыттарда көптеген зерттеулердің негізі арқауы болғанын ... ... ... ... ... ойлар мен жасалған тұжырымдамаларды талдай отырып, оны мына төмендегідей ерекшеліктермен ... адам ... ... ... ... болады:
- шығармашылықтағы қарама-қайшылықтардың болуы;
- әлеуметтік немесе жеке адамға деген мәнінің ... ... ... шарттардың, жағдайдың болуы;
- шығармашыл тұлғаның жекелік қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... ... жасауға болады. Оқушының шығармашылығы тек өзіне ғана жаңалық ... ... ... жаңалық.
Шығармашылық педагогикасына арналған зерттеулер мен еңбектерді талдай отырып, оқушыларға тән шығармашылық процестің кезеңдерін шартты түрде төмендегіше топтастыруға болады:
1. Жаңалықпен ... ... ... белгісіздік, екіұштылық.
3. Шешімнің жарқ етуі.
4. Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.
Шығармашылық ... әр ... ... ... әртүрлі сапалық қасиеттер қалыптасып жатады. Мысалы: алғашқы кезеңдерде ... ... ... ... ... ал ... сәттерде шығармашылыққа деген күдік, шығармашылық елес орын алады. ... ... , ... танымдық белсенділік, эрудицияны қалыптастырса, еңбектің нәтижесі, оқушыны ... ... ... жаңа ... ... Мұның барлығы окушыларда болуға тиісті қасиеттер болып табылады.
Әрине, шығармашылық жұмыстың түріне, мақсатына қарай бұл кезеңдер бір-бірімен астасып, қабысып жатуы әбден ... ... ... әрі ... ... ... сапалар да бірі анық көрініп, бірі керісінше уақытша көмескіленіп ... ... Дей ... тұтас алғанда, әр оқушының бойындағы табиғи, қайталанбас ... ... ... ... ... көп ... шығармашыл тұлғаның таңғажайып үлгісін құрайды. Шығармашылық педагогикасының басты мақсаттарының бірі де осы. ... ... ... ақыл-ойын, қабілеттерін дамытатын болса, келесі кезекте категориясының мазмұны мен мәніне тоқталу қажет.
ұғымы ... ... , - деп ... Диалектика заңы бойынша кез келген құбылыс өзінің жеткен дәрежесіне қанағаттанып тұрып қалмай, ... ... ... ... жаңа ... көшеді. Терістеу-дамудың қозғаушы күші. Терістеу - белгілі бір зат пен құбылыстың қайшылықтарын ашу, олардың шешу жолдарын анықтау, жаңа сапаның болуына ... ... ... ... анықтамасы жаңару процесі, жаңаның өмірге келіп, ескінің жоғалуы деген мағынаны береді. Барлық табиғат құбылыстары сияқты бала ... да ... ... ... дамып, өзгеріп, бір деңгейден екінші деңгейге өтіп отырады. Ғалымдардың зерттеулері оқушының даму процесіне 3 түрлі күш пен 3 ... ... ... ... ... ... фактор.
Бұл - ата-анадан ауысқан, туа бітті және өмір сүру барысында қабылданған дененің барлық мүшелерінің оның барлық жүйесі құрылысының ерекшелігін білдіретін, бала ... ... ... ... Әлеуметтік фактор.
Бұл бала өмір сүретін орта, ең алдымен адамдардың ... Бұл ... ... ... ... ... сипаттары, мінез-құлық және ақыл-ой бейнелері,олардың мүдделері мен пікірлері, істері мен сөздері, талаптары мен дағдылары, ұмтылыстары, яғни бала өсіп ... ... ... ... өз ... процесіне әсер ететін бұл үшінші күш болып саналады. Оқитын пән қандай да жаңа, бағалы болмасын, мұғалімнің шеберлігі қаншама жоғары ... егер ... ... өз ... ... ... оған ... іс пен еңбекте баланың әрекетке қатынасуы әрекет күткен нәтиже бермейді. Баланың организм ретінде дамуы мен жеке бас ... ... ... ... ... ... ... даму процесі, оның қоғамның белсенді де пайдалы мүшесі, азамат ретінде қалыптасуы осы үш ... ... ... ... Олахтың айтуы бойынша шығармашылық адамдарға төмен ... жеке ... ... тән ... Дербестік -- өз жеке басының стандарты топ стандартына құнды, бағалауда және ... ... ... жоқ ... ... ... ... және өзгелердің фантазиясына сенуге дайындық, жаңа және әдеттен тыс нәрсені қабылдағыштығы.
3. Айқын емес және шешілмеген ... ... ... бұл жағдайларда конструкциялы белсенділік.
4. Эстетикалық жоғары сезім, сұлулыққа тырысушылық.
Креативтер креативті ... ... ... және ... бөлектеу жүреді, абстрактілі ойлауға қабілетті және едәуір интеллектуалды, лидерлікке бейім, біршама тұрақты, ережені едәуір сақтаушы, әлсуметтік ... ... ... бай болып ... [28]. ... 1 ... жене ... ... ... ... интеллект пен шығармашылық қабілеттің айырмашылыгы бойынша окушылардың жеке басының ерекшеліктері [29].
Интеллект
Жоғары ... ... ... Өзін-өзі жақсы бақылау. Жақсы әлеуметтік интеграция. Зейінін тұрақтатуга жоғары қабілет және барлық жаңа нәрсеге үлкен қызығушылық.
Әлем туралы және мектеп талаптары ... өз ой ... ... ... ... сенімділіктің жеткіліксіздігі Айналасындағылардың берген бағасына қорқыныш
Ж
О
Ғ
А
Р
Ы
Оқуда жоғары нәтижеге жетуге бағытталған энергия. Сәтсіздікті ... ... ... Өз ойын білдіруге және бел бууға тартыншақтық қарым-қатынастың төмендігі. Өзін-өзі бағалаудағы қорқыныш.
Сырттай көрінісі болса да ... ... ... мен ... ... ... ... қарым-қатынаспен немесе бірқатар пассивтілігімен компенсацияланады.
Е.П.Торренстің [30] интеллект креативтіліктің ең негізгі базасы, интеллектуал адам шығармашыл адам болуы мүмкін, бірақ интеллектісі ... ... адам ... ... бола ... деген тұжырымдамасына келісе отырып, мұны эксперименттік зерттеулерге психологиялық бағыттың негізде ұстандық. Жас ерекшеліктік даму барысында меңгерушілік -- ... ... ... ... жоғалтуы мүмкін. - деп көрсетеді Н.С.Лейтес[16]. Сонымен, әртүрлі балалардағы қабілеттің сапалы өзіндік үйлесімділіктердің ... ... ... оның жеке ... мен өзіндік ерекшеліктігі тең болады. Сондықтан балаларды оқыту мен тәрбиелеу барысында, оларда көрінген ... ... ... мен ... мән берілуі керек, бастауыш сыныптың оқушыларына жеке даралық әсер етудің әртүрлі жазба жұмыстарын, әдістерін ... ... оны ... қажет.
Бастауыш мектеп окушыларының оқу іс-әрекеті мен оқудан тыс уақытындағы іс-әрекетінде шығармашылық қабілетін дамыту - өскелең буынға тәлім-тәрбие ... ... ... әрекет болып табылады. Шығармашылық қабілеттің дамуы оқушылардың интеллектісін ... ... ... ... ала ... оқу ... тиімді ұйымдастырудың, іс-әрекеттің субъектісінің творчестволық сапалық ерекшеліктерінің, ... ... және ... тыс ... ... және ... ... ұтымды қолданудың мәні зор.
Қазіргі кезде мектептердегі білімдер жүйесінен бір ... ... ... болады. Мұның мәні - оқыту әдіс-тәсілдерінің жеткіліксіздігі емес ... ... ... ... ... ... Бүгінгі күннің негізгі талабы - білімді адамды әлемнің бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, шығармашылық таныммен тікелей қатынас жасай алатын жаңаша ... ... ... ... ... ... төркіні, этимологиясы , дегенге келіп саяды. Демек жаңа нәрсе ойлап ... сол ... ... қол ... деп ... керек. Философиялық сөздікте дейді [8].
Гештальтпсихология өкілдерінің пікіріне сүйеніп, мәнсіз қайталау еш нәтиже ... ... ... ... ... ... құрылымын түсіндіру қажеттігіне көзіміз жетті. Оқушыны жазбаша ... ... ... мұғалім алдымен мәтін құрастырудың жолын өзі көрсетеді, сызба арқылы түсіндіреді, мәтіннің ... ... ... ... ... деңгейін ескере отырып, нәтижеге бағытталған (Э.Торндайк теориясы бойынша), қызықты мазмұнға құрылған жаттығулар мен тапсырмалар орындатьшады. Мәтінге байланысты жаттығулардың ... ... ... қажетін қанағаттандырып, дағдыға, әдетке айналдырады. Бұл К.Халла теориясы бойынша оқушының әрбір алған білімін қуаттап отырмайынша үйрету ... емес ... ... ... ... ... ... Н.Ж.Құрманова, Т.М.Әбдікәрім, Т.А.Ладыженская, Г.С.Щеголева т.б.) оқушының мәтінді құрастыру білігін оның тілдік қатысымдық білігін ... ... ... қарастырады.
Әдіскер-ғалымдар тілдік білік қалыптасу үшін мынадай кезеңдерді бөліп көрсетеді: 1) дайындық кезеңі; 2) біліктің қалыптасу кезеңі; 3) оны практикада ... ... 4) ... ... басқа оқу материалын оқу кезінде қолдану кезеңі.
Кез келген тілдік құбылыс осы торт кезеңнен өткенде ғана ... ... Осы ... ... мәтін құрастыруды үйретуге қажетті оқушының біліктері мен дағдыларын мына кестеден көруге болады (кесте 1).
Қазақ ... ... ... ... ... ... үйретуге қажетті тілдік біліктерді қалыптастыру, оны дағдыға айналдырудың кешендік құрылымын былайша көрсетеміз (сурет ... ... ... ... үйретуде теориялық білім беру ұстанымын басшылыққа ала отырып, тұтас бір ойды білдіретін ... ... ... ... ... сүйеніп орындау көзделеді.Мәтіннің сөйлемнен айырмашьшығы, оның бөліктерге жіктелуі, негізгі ой мен тақырып байланысы, мәтіндегі ... ... т.б. ... ... беру ... ... үрдісіндегі ерекше кезең болып табылады. Мәтінді мағыналық, кұрылымдық жағынан теориялық талдау тілдік ... ... ... ... ... ... бағытын түсінуге, мәтіндегі тұтастықты қамтамасыз ететін элементтердің арасындағы ... ... ... ұғынуға мүмкіндік ашады.
1- кесте - Оқушыларға мәтін құрастыруды үйретуге қажетті біліктердің-
қалыптасу кезеңдері
Дайындық кезеңі
Қалыптасу кезеңі
Практикада қолдану кезеңі
Бекіту кезеңі
Мәтінді түсіну, қабылдау ... ... ... ... ... ... мен стиліне сәйкес тілдік құралдарды таңдау білігі.
Шығармашылық мәтінді кұрастыру білігі.
Мәтіннің негізгі ойын түсіну; мәтінді саналы ... ... ... ... ... анықтай алу білігі т.б.
Мәтінді логикалық жағынан аяқталған бөлікке жіктеу; ... ... салу ... ... бейнелі сөзді табу; оның сөйлем ішіндегі мәнін анықтау; мәтін сызбасына сәйкес мәтін құру; жазғанын жөндеу, редакциялау;мәтіндегі стильдік қатені жөндеу т.б.
үлгі ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындау;өзкөзқарасын, пікірін білдіру; өз ойынан жұмбақ, ертегі құрастыру білігі т.б.
Мәтінді мағыналық бөлікке бөлу және ... құра ... ... ... байланыстра білуі
Мәтін бөліктері арасында мағыналық байланыс орната білу
Тақырып пен негізгі ойға сәйкестендіріп жаза білу
Көркемдік және ғылыми стильдік ... ... ... ... ... ... ... білу
Мәтіннен негізгі ойды ашатын бөлікті таба білу
Мәтіндегі тілдік құралдары анықтай білу
Мәтін ... ... ... мен ... ойын анықтау
2-сурет. Жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретудің кешенді құрылымы
Ұжымдық рефлексияга құрылу ұстанымы бойынша оқушыға білім беру үрдісі ... пен ... ... ғана ... әр ... ... мүмкіншілігін ашу және оны қанағаттандыру үшін педагогикалық қолайлы жағдайларды анықтауды көздейді. Бұл сабақ үрдісінде жүзеге асырылады.
Оқушының үйренген білімі мен ... ... ... ... ... ... оның оқуға деген қызығушылығын арттырады. Сондықтан да қазақ тілі сабақтарында оқушының өз ойын байланыстырып жазуына толық жағдай жасайтын субъект-субъектілік қарым-қатынас ... ... ... Жеке ... еркіндігі оқу әрекеті жағдайында субъектілер қарым-қатынасын жүзеге асыру арқылы орындалады.
Мұғалімнің ұйымдастырып отырған әдіс-тәсілі оқушының көңіліне ... ... ... баурап алып отырса, онда оқушының сөйлеуге, өз ойын жазуға деген ынтасы артады. Баланың қажеттілігі мен ... ... ... ... жақсы эмоциялық көңіл-күй туғызу ұстанымы бойынша оның көңіл-күйінен көрінеді.
Бастауыш сыныптардағы ... ... ... ... ... ... ... көркем шығармаларынан алынған үзінділер окушыға әдеби тілдің көркемдігін, сөз бейнелілігін тануға көмектеседі. Баланың қоршаған ортаны, болмысты дұрыс ... ... ... жақсы, ненің жаман екенін аңғара білуі, адамгершілік тәрбиенің қалыптасуы жазушы шығармаларынан алынған үзінділерді талдау барысында баса ... ... ... оку процесі оқушылардың ізденімпаздығын, танымдық белсенділігін арттырып, шығармашылық әлеуетін дамытуына жол ашуы ... ... ... балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты жүзеге асады. Кіші мектеп оқушыларында жас ... ... ... ... Кіші мектеп оқушыларында бұл жағдай балалардың қызығуларын ескеріп ... ... үш ... ... біреуі- деген қорқыныш сезімі,
:: екінші - өзіне - өзі тым риза болмаушылық,
:: үшінші - жалқаулық. Ондай ... ... ... ... ... ... ... айналысуына мектепте, сабақ үстінде, үйде қолайлы жағдай жасау;
- шығармашылық бағытқа баланы жүйелі, ... ... ... ... ... ... баулып, олардың белсенділдіктерін, қызығушылықтарын артыра түсу үшін шығармашылық қабілеттерін сабақта және сабақтан тыс уақытта ... әр ... әдіс - ... қолдануға болады. Олар мынадай:
-тақырыпты мазмұнына қарай жинақтау; арнаулы бір тақырыпта пікірталас тудыру;
-логикалық ойлауын ... ... ... ... шешу;
- ... ... ... ... жұмыс; әңгіменің ұқсастығын салыстыру, бөліктерге бөлу, ат қойғызу;
- қиялдау арқылы сурет салғызу; ұнатқан кейіпкеріне мінездеме беру;
-ой шапшаңдығын, сөз ... ... өлең ... құрастыру;
-ертегіні өз бетінше аяқтау; Ал, ... тыс ... ... ... ... ... жұмыс түрлері:
- мұражайға апару; әр түрлі кездесулер өткізу;
-әр түрлі тақырыпта пікірталас, сайыс өткізіп, алған ... ... етіп ... ... ... ... ... кезінде үнемі пайдалану. Кіші ... ... ... ... ... ... ... тән жағдай үлкендерге бағдарлану, яғни оларға еліктеу, оларды үлгі тұту ерекшеліктері педагог үшін мықты дамыту құралы болып табылады. Соның ... ... ... және интеллектуалды даму деңгейлері жоғарылап қана қоймайды, әрі олардың мінез-құлқындағы позитивті ... де ... ... ... білімдер жүйесінде қазіргі кезде белгілі бір дағдарыс кезеңдерін ... оның ... ... ... емес немесе мектеп өмірін басқаша ұйымдастыру емес. Бүгінгі күннің негізгі бір талабы - білімді адамнан әлемнің бүтіндей бейнесін ... ... ... адамды дайындау.
Балаларда әлемнің көпбейнелі жақтарын шығармашылық таным негізінде көре білу қабілетін ... ... ... ... ... ... тәрбиелеп оқыту, педагогикалық психологияның маңызды мәселелерінің бірі деп білеміз. Педагогикалық психология тұрғысынан ... ... ... ... бір ... ... ... мәселесі аса мәнді сұрақтардың бірі.
Мәтін арқылы жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретуге арналған жаттығулар мен тапсырмалар былайша ... ... ... ... ... жаттығулары; шығармашылық ізденіс жаттығулары. Зерттеуімізде жаттығуларды іріктеу үшін мынадай әдістемелік талаптарды басшылыққа ... ... ... білімін практикада қолдануына бағытталуы; окушыда қызығушылық туғызып, ... өз ... ... ... ... ... ой, ... пікір, бейнелі сөздер кездесетін, тәрбиелік мәні бар, қызықты мәтін берілуі; ... ... ... ... көзделді. Жаттығулар мен тапсырмалар бойынша мынадай жұмыс түрлері жүргізілді:
1. Танымдық-талдау ... ... ... ... ... мәтіннің мағыналық, кұрылымдық ерекшелігі жайлы, қазақ тілі окулығындағы тілдік тұлғалардың қолданылуы ... ... ... ... Бақылау, салыстыру, талдау, сызба құру т.б. арқылы оқушылардың теориялық ұғымдарды ... ... ... өз ... ... білу дағдысын жетілдіріледі.
2. Түзету жаттығулары арқылы белгілі бір тақырып, негізгі ой бойынша дұрыс ... ... ... ... түзету дағдысы қалыптастырылады. Тілдік құралдар арқылы өз мәтінін түзу үрдісінде ой жүйесін бір-бірімен байланыстыра ... ... ... бір ... ... ой ... ... жазылмаған мәтіндегі қатені тауып, түзетуге үйрену арқылы жазбаша байланыстырып сөйлеудің логикалық құрылымын танып біледі.
3. Өлең, жұмбақ, ертегі құрастыру барысында оқушының ... ... мен ... ... құру ... ... ... өз ойын жүйелі жазуға, шығармашылық қабілетін шыңдауға мүмкіндік ашылады. Үш топқа біріктірілген жаттығулар ... ... ... ... ... талдау жаттығуларын орындатудағы басты мақсат - мәтінге байланысты ұғымдарды саналы ... ... өз ... ... білу дағдысын жетілдіру. Бұл тапсырмалар мен жаттығулар мәтіннің мазмұндық құрылымдық ерекшелігін танытуға құрылады. Оқушылар ... ... ... бірліктердің қолданысын түсініп, тақырып пен негізгі ойдың байланысын, ... ... мен ... ... ... Мәтіндегі тұтастық сақталу үшін байланыстың қалай жүзеге асатынын аңғарады, ой ... ... ... ... ... ой байланысын, оқиға желісін дұрыс құруға, өңдеуге құрылады. Қате құрылған мәтінмен жұмыс істеудің тиімді жағы, қатені іздеген ... ... оны ... рет ... ... бірнеше рет қайта айналып келу, қайта оку ерікті түрде әрі жеңіл ... Егер ... ... болсақ, тапсырма қызықсыз әрі еріксіз орындалар еді. Қатені түзету мақсатымен оқитын кезде бала ойланады, ... ... ... ... ... бала ... ... біртіндеп өз сөзін де қадағалауға жаттығады.
Мәтінді түзету, қалпына келтіру тапсырмасын , деп ... ойын ... ... ... ... Мысалы, сандықтың бір жағына белгілі бір мәтіннен алынған бір сөйлемді, екінші сандыққа екінші сөйлемді жазып, бірнеше сандықты пайдалануға болады. ... ... ... ... ... ... тапсырма беруге болады. Олар: берілген тақырып бойынша мәтін құру; бірінші ... ... ... құру т.б. осы ... ... орындау барысында оқушы белгілі бір тақырыпта сөйлемдерді жинақтап, ... ... ... ... ... ... ішкі ... түсінуге үйрету үшін, ұйқасы бұзылған өлең мәтінін редакциялап, түзету тапсырмасы беріледі. Мұны ойыны арқылы жүргізуге болады. Екі ... ... ... ... де, ... өлең жолдары орны ауыстырылып беріледі. Оқушының міндеті осы өлең ... қай ... ... ... ... анықтап, түзетіп жазады. Тапсырма топтық немесе жұптық жұмыс түрінде ұйымдастырылады. Мұндай жаттығуларды ... ... ... ... ... арқылы коммуникативтік қарым-қатынас жасауына мүмкіндік туады.
Шығармашылық ізденіс ... ... ... ... сөздер мен сөз тіркестерін іздестіру жұмыстары арқылы жүргізіледі. Оған ... ... өлең ... ... ... ... құрастыруды үйрету;
3) жұмбақ мәтінін құрастыруды үйрету;
4) сурет бойынша өз ойынан мәтін құрастыруға ... ... ... ... бөлек тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру барысында да шығармашылық қабілетті дамыту, оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін ұйымдастыру жолдарын қарастырған болатынбыз. Әл-Фараби бабамыз ... ... ... ... ... ... бөлдік.
-- әдістемесі. Баланың қиялын ... үшін ... ... ... ... ... ... кейіпкерінің тапсырмаларын, кейіпкердің жаулары мен достары және ... ... ... ... ... Бала ... ... тұрып, ертегі кейіпкерін, тапсырмасын, жауын, досын және сиқырлы затын таңдап алады. Бұл әр ертегінің элементтерінен ... ... Бала осы ... жаңа ... құрастыру қажет. Мысалы ертегі -- бауырсақ, тапсырмасы жоғалып кеткен бауырын (ағасын) табу, жаулары -- ... ... досы -- ит, ... заты -- ... ... ... әдістемесі балалардың еске түсіру, ойлау қиял ерекшеліктерін ... ... ... мектеп жасындағы балаға қандай да бір әңгіме қажетті көмекші құрал ретінде бірнеше сөздер беріледі. Осы көмекші сөздердің көмегімен бала ... ... ... ... ... тақырыбында әңгіме құрастыруға қажетті сөздер киіз үй, ауа райы ... ... ... ат ... ... т.б. сөздер. "Бейне құрастыру" әдістемесі. Балаға алдын-ала ... ... ... ... ... Олар ... бір-біріне қосу арқылы қандай да бір заттың бейнесін құрастыру қажет.
-- ... ... ... бір ... ... аяқталмаған тапсырма беріледі. Балалар осы суретке қосымша суреттер салып, сюжетті картина етіп ... ... Әрі өзі ... ... картинаға тақырып ойластыруы қажет. Мысалы, бала тапсырма соңында ауырып қалған итін дәрігерге жүгіріп алып келе ... ... ... мүмкін.
Бұл әдісте алдыңғы сияқты оқушыларды ұжым болып жұмыс жасауға үйретеді. Ақпаратты өз бетінше үйренуге жағдай ... Сөз ... ... ... ... ... әдістің тиімділігі сабақтан тысқары қалатын оқушы болмайды. Осылайша ... оқу ... ... ... оқырман қалыптастыру мүмкіндігі туады.
Қазіргі таңда жалпы білім беретін мектептердің дамуында жағымды ... және ... мен ... ... ұтымды жақтары ашылып жатқанымен, оқушылардың жеке басының шығармашылық жақтарына терең үңіле бермейміз.
Тұжырымдамада көрсетілгендей, ... ... ... ... оқу сабақтарында жазба жұмыстарын орындай отырып, тілдік құралдарды өз тәжірибесінде пайдалана білудің ғылыми-әдістемелік жолдарын көрсетіп, ойын жүйелі түрде дұрыс айта және жаза ... етіп ... ... ... [1]. Мұның себебі, біріншіден, тіл - адам мәдениетінің, интеллектісі мен жан-жақтылығының көрсеткіші болса, екіншіден, өз ойын байланыстырып айту және жазу ... ... ... ... ... ... ... береді. Басқалармен қарым-қатынастың тартымды, сәтті болуы адамның өзінің ойын қаншалықты еркін, тиянақты, жүйелі түрде ... ... ... ... ... әдебиеттік оқу сабақтарында жазбаша жұмыстарды орындау және сөздерді байланыстырып сөйлеуге үйрену арқылы тілдің ... ... ... ... ... бейнелілігін ұғынуға, сөздік қорының кеңеюіне мүмкіндік алады.
Жазбаша байланыстырып сөйлеу әрекетінде окушы сөйлемнің мәніне, мағынасына көңіл аудара отырып, ойлау әрекеті мен ... ... ... өткізеді де, өз ойын байланыстырып, жүйелі жазудың нәтижесінде жазбаша тілдік қатынасты жүзеге асырады.
Баланың мектепке келгенге дейінгі өзі игерген ... ... ... тілдік қатынастың күрделі түрі жазбаша сөйлеуге үйрету белгілі бір жасанды дағды негізінде қалыптасады. Сондықтан да бұл жұмыс мұғалім мен оқушы ... көп ... ... ... етеді..
Жазбаша байланыстырып сөйлеу тілдік таңбаның мағыналық тұтастығынан тұратын, тілдік қатынастың іске асуына негіз болатын қатысымдық тұлға ... құру ... ... ... оқушылардың жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйретудің негізгі жолы мәтінмен жұмыс болып табылады. Жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйрету мәтіннің ... ... ... таныту және өз ойынан мәтін құруға үйрету тәсілдері арқылы жүргізіледі.
2
Жазба жұмыстарын орындату ... ... ... ... шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған педагогикалық - тәжірибелік ... ... ... ... жүргізу,
қорытындылау
Анықтаушы эксперимент жұмысы Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары ... №19 ... ... орта ... 2 "а" ... ... ал бақылау тобы ретінде 2 сыныбы алынды.
Педагогикалық ... үш ... ...
1. ... эксперимент.
2. Қалыптастырушы эксперимент.
3. Тәжірибелік эксперимент
Анықтаушы эксперименттің мақсаты: жазба жұмыстарын орындату арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетінің қалыптасуын анықтау.
Анықтаушы эксперимент ... ... ... ... жинақтау.
- Анықтаушы эксперимент материалдарын тәжірибеден өткізу.
- Анықтаушы эксперимент материалдарын қорытындылау.
1-әдістеме. Оқушыларға арналған сауалнама
Сауалнама сұрақтары:
1.Жоспар бойынша мәтін құрып жаза ... ... ... ... ... мәтінін құрып жаза аласыз ба?
3. Тақырып пен тірек сөздерді пайдаланып, мәтін құрастыра аласыз ба?
4. Мәтіннен автордың ... ойы ... ... (бөлікті) тауып, көшіріп жаза аласыз ба?
5. Мәтінде не туралы айтылғанын қысқаша айтып бере аласыз ба?
6. Суреттердегі заттарға қарап жұмбақ ... ... ... не туралы айтылғанын қысқаша айтып бере аласыз ба?
8. Мәтіннің бірінші сөйлемі бойынша өз ойыңнан шығарма жаза аласыңба?
2-кесте - ... ... ... көрсеткіші.
Экспериментке қатысушы
топтар
Оның ішінде
Жоспар бойынша мәтін құрып жаза аласыз ба?
Сурет ... ... ... ... жаза ... ... пен тірек сөздерді пайдаланып, мәтін құрастыра аласыз ба?
Мәтіннен ... ... ойы ... ... ... тауып, көшіріп жаза аласыз ба?
Мәтінде не туралы айтылғанын қысқаша айтып бере аласыз ... ... ... ... ... ... не ... айтылғанын қысқаша айтып бере аласыз ба?
Мәтіннің бірінші сөйлемі бойынша өз ойыңнан шығарма жаза аласыңба?
Эксперимент
тобы
42 %
45 %
38%
42%
50%
30%
40 ... ... %
30 ... %
20 ... ... ... екі ... да мәтіннің ішкі құрылымы ондағы сөйлемдердің өзара байланысуы арқылы, ал ол байланыс лексикалық тілдік құралдар арқылы жүзеге асатынын аңғармайтыны ... ... ... ... ...
1-тапсырма. Мәтін түрін анықтап, сызбасын көрсет.
2-тапсырма. ... орны ... ... ... ... ... ... мәтін құрастыру.
1- тапсырма: Мәтін түрін анықтап, сызбасын көрсетіңдер.
Міндеті: Әңгімелеу мәтіні қимылды білдіретін сөздер арқылы құрылып, әрекеттің ... соң бірі ... ... ... ... бөлімдерін және ол бөлімдердің өзара байланысын аңғарту.
Түлкі мен қырғауыл.
(Мысал)
Қалың ағашты аралап бір түлкі келе жатып, ағаштың ... ... ... ... де, ... ... :
* Сәлеметсіз бе, қырғауыл! Қалай тұрасың, достым? - деді.
* Жақсы сөзіңе рақмет! Өзіңіз қалай тұрасыз? - деді ... ... ... ... ... ... ... бір құлағым жөнді естімейді, - деді түлкі.
Мәтін мазмұнындағы байланысты қамтамасыз ететін кілттік сөздердің асты ... ... ... ... деп ... - әрбір сөйлемде тиянақты ойды білдіретін негізгі сөз. Осы кілттік сөздер сызбамен байланыстырылып, әңгімелеу мәтінінің құрылымы ... ... ... ... ... да осы сияқты сызбамен түсіндіріледі.
Сурет 3. ... ... ... басы - кіріспе бөлімі
Мәтіннің ортасы- негізгі бөлімі
Мәтіннің соңы-
қорытынды бөлімі
Түлкі мен ... ... ... ... көреді.
Біреуге біреу зорлық қылмасқа.
Шоқи бастайды құлатайды
Кім біледі, иттер естімеген шығар.
естімеген
2-ші мәтін. Кемпір қосақ.
Жаңбыр жауып басылды,
Аспан ... ... ... асылды.
Кілттік сөздер: жауады, ашылды, болады, жайнайды.
Кемпірқосақ
Жаңбыр жауады
Аспан ашылды
Көкте қызыл-жасылды болады
Кемпірқосақ
Мың ... ... ... ... ... сурет . Әңгімелеу мәтінінің сызбасы
2- тапсырма . Бөлімдерінің орны өзгерген мәтінді қалпына келтіру.
Тапсырма: Ертегі бөлімдерін басы, ортасы, соңы ... соны ... ... ... ... ішіне жазып шығыңдар.
Міндеті: Мәтін бөліктерінің орны ауыстырылған мәтінді мағыналық мазмұны ... ... ... ... басқы (кіріспе), ортаңғы (негізгі), соңғы (қорытынды) бөлімдері болатыны жайлы ұғым қалыптастыру.
Байлық пен ақыл
Үлкен ұлы асыл ... ... ... ... ... ... ... байлығым. Ал кім бай болса, сол ақылды, - ... / ... ... Біреуіңнің үй иесі болатын уақыттарың жетті. Кімнің ақылы мен байлығы сай болса, сол мұрагерім ... ... ... ... мен ... көрсетіңдер, - депті. /................./
Шалға кенже ұлының жауабы ұнайды. Ол өзінің мұрагері болады деп кіші ұлын атапты. Үлкен балаларына інісінің айтқанынан ... ... ... / ... ұлы асыл ... киіп, әдеміленіп келеді де:
* Мені осы түрімде көргендер ақылым мен ... ... бас ... - дейді. /................./
* Менде аыл тасты, жүзік те, ... киім де, ... ... ... ... те жоқ. Тек ... ... екі қолым, қайрат-жігерге толы жүрегім бар. /................./
3-тапсырма. Сурет ... ... ... ... ... қабілетін ұштай отырып, байланыстырып сөйлеу тілін дамыту; Сурет бойынша сипаттау мәтінін құрастыру жолын ... ... ... ... үшін ... ... түрлері жүргізіледі:
- тақырыбын ашу мақсатында сурет құрылымын анықтау;
- суреттегі бейнеленген нәрселердің бір-бірімен мағыналық байланысын ашу;
- жеке нысаны алып, оны ... ... оның ... ... анықтау;
- жеке нысананың сезім мүшелері арқылы қабылданатын ... ... ... ... ... т.б. ... ... қолдана отырып, суреттеу;
Сурет бойынша мәтін құру арқылы оқушының шығармашылық қызметі мен логикалық ойлау қабілеті жетіледі. Суретте бейнеленген нәрсені ... ... ... ... ... негізгі ойын (идеясын ашуға үйренеді.
Анықтаушы экспериментте алынған шығармашылық қабілеттің дамыту деңгейінің нәтижелерін жалпы көрінісін мына ... ... ... ... 3).
3-кесте - Бастауыш сынып оқушыларының жазба жұмыстарын құру білігі мен дағдыларының ... ... ... құру ... мен дағдысының қалыптасуын тексеру критерийлері
4 сыныбы
4 сыныбы
1. Мәтін түрін анықтап, ... ... ... Бөлімдерінің орны өзгерген мәтінді қалпына келтіре алғандар.
35
36
3. Сурет бойынша мәтін құрастыра алғандар
37
37
Орта есеппен
32%
36%
Анықтау кезеңінде оқушылардың жазбаша байланыстырып ... ... ... ... ... тапсырмалар берілді. Бұл тапсырмаларды орындау барысында оқушылардың жазба жұмыстарынан ... ... ... ... ... жайлы ұғымдарды жаттанды түрде меңгеретіндігі;
- құрастырған мәтініне ат (тақырып) қойғанымен, сол тақырыптың мазмұнын аша алмайтындығы;
- белгілі бір дәрежеде өз ... ... ... ... құру ... көркем сөзді қолдану (стиль) ерекшелігін түсінбегендіктен, мүлде қолданбайтындығы;
- бір сөзді бірнеше рет орынсыз қолдану, бір ойды жазып бітпей жатып, екінші бір ойға ... ... ... ... ойы мен ... ... ... бір-бірімен байланыс-пайтындығы т.с.с.
Эксперимент сыныптарында жүргізілген сабақтарда жазба тапсырмалар мен жаттығулар өткізілді. Бақылау сыныптары дәстүрлі оқытудағы әдіс-тәсілдер негізінде ұйымдастырылды. ... ... ... құрылымдық ерекшелігін меңгерту, мәтін құрастыруға үйрету аудио, визуальдық, оқушы мен ... ... ... ... ... ... ... және ұжымдық шығармашылық әрекеті арқылы ұйымдастырылды. қалыптастыру экспериментінен кейін окушылардан соңында, бастапқыда ... ... ... ... ... ... білім, білік, дағдылары сараланып, нәтижесі тексеріліп отырды.
Эксперименттің қалыптастыру кезеңінде ... ... бір ... ... ... қорытындыланды. Эксперименттік сыныптардағы алынған бақылау жұмыстарынан экспериментке дейінгі бастапқы деңгейлерімен салыстырғанда, балалардың мәтіндік, тілдік құралдардың қызметіне түсініп, мәтін ... өз ойын ... ... ... ... ... көз ...
2.2
Қалыптастырушы эксперимент материалдарын дайындау, жүргізу,
қорытындылау
Қалыптастырушы эксперименттің мақсаты: оқушыларға жазба жұмыстарын орындату арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін қалыптасуын анықтау.
Қалыптасушы ... ... ... ... ... ... ... эксперимент материалдарын тәжірибеден өткізу.
-Қалыптастырушы эксперимент материалдарын қорытындылау. ... ... ... ... оқу ... ... ... сабақ жүргізілді.
Қалыптастырушы экспериментте жүргізілген сабақ жоспарлары
ұсынып отырмыз.
Тақырыбы: Түлкі мен ... ... ... меңгертіп,құрылымдық ерекшелігін таныту.
Міндеті: Мәтін туралы білімдерін пайдалана ... ... ... ... оның ... ерекшелігін танытуға, сызбасын құруға үйрету.
Сабақтың әдіс-тәсілдері: проблемалық әдіс, сұрақ-жауап әдісі, талдау әдісі, көрнекілік әдіс, ... ... ... ... ... ... ... ынтасын сабаққа аудару.
1)Өзі үлкен жануар.
Үстінде екі тауы бар. (түйе)
2.Түйенің төлі қалай аталады.? Бота.
ІІ.Үй ... ... Жаңа ... ... құйрығы,
Бір алдарлық қулығы. (Түлкі)
Ендеше бүгінгі өтетін тақырыбымыз түлкі ... ... ... ... ... ... ... Мысал авторы: С. Көбеев туралы қысқаша өмір- баяны.
Түлкі мен қырғауыл.
Қалың ... ... бір ... келе ... ... ... ... бір
* қырғауылды көрді.Ол не? /Балалардың жауабын тыңдаймын/
* Сәлеметсіз бе, қырғауыл! Ол не? ... ... ... ... ... рақмет! Өзіңіз қалай тұрасыз? - деді қырғауыл. Ол не?
Жерге түсіп сөйлессең ... ... ... бір ... ... естімейді, - деді түлкі.Ол не? Ендеше түлкі мен қырғауыл туралы мәтінге ... ... Жаңа ... Мәтінді оқу.
2. Мәтін мазмұны туралы сұрақ қою.
* Бұл мәтінде не туралы айтылған?
* ... ... ой ... ... әңгімелеу ме, сипаттау ма?
* Қандай деген сұраққа жауап ... ... ... ... ... ... арқылы құрылады екен?
Мәтін мазмұнындағы байланысты қамтамасыз ететін кілттік сөздердің асты сызылып беріледі. Кілттік сөздер деп отырғанымыз - ... ... ... ойды білдіретін негізгі сөз. Осы кілттік сөздер сызбамен байланыстырылып, әңгімелеу мәтінінің құрылымы былайша түсіндіріледі.
Суреттеу, пайымдау мәтіндерінің құрылысы да осы ... ... ... басы - кіріспе бөлімі
Мәтіннің ортасы- негізгі бөлімі
Мәтіннің соңы-
қорытынды бөлімі
Түлкі мен қырғауыл
Ағаштың ... ... ... ... біреу зорлық қылмасқа.
Шоқи бастайды құлатайды
Кім біледі, иттер ... ... ... ... ... ... кілттік сөздерді пайдаланып, сипаттау мәтінін құрыңдар.
Оқушылардың құрған мәтіні:
Ағаштың басында отырған қырғауылды көреді.Түлкі қырғауылды алдап жерге түсіргісі ... ... ... қулығын түсініп жерге түспейді. Жаңа қалаға барып едім, төмендегідей бұйрық шығыпты: біреуге біреу зорлық қылмасқа деген.
Тапсырма: ... ... ... ... ... тауып, астын сызыңдар. Бұл мәтіннің қай түріне жатады? Неліктен әңгімелеу мәтіні дейміз?
Қорытынды жасалады: ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Бұл сөздерді мәтін мазмұнын құруға көмектесетін кілттік сөздер деп ... ... ... ... ... ... жұмыс.
1-тапсырма. Аң құстардың аттарын ата.
2-тапсырма.
Түлкі қандай аң?
Түр-түсі : ... ... - ... ақ, ... ... ... ... : ... ... ... түсі ... ... - ... ... ... ... ... ... ... ... ... кесті.
V ІІ .Қортынды.
4
> ойыны. .
1
Жұлдыз ... ... не ... ... мен ... арасында қандай әңгіме болды?
* Түлкі қырғауылды не деп алдады ?
* Осы мәтінде ... ... ... деп ойлайсың?
* Түлкі неге қаша жөнелді?
VІІІ.Үйге тапсырма.
Мысалды сахналау.187-188 бет.
ІХ.Бағалау.
Сабаққа жақсы қатысқан оқушыларды ... ... ... пен ақыл ... ... Ертегіні саналы түсіне отырып, негізгі ойды аша білуге ... ... ... ... ... ... ... беруге машықтандыру, кейіпкерге мінездеме бере білу, ойын жүйелі баяндауға төселдіру.
* Сөздік қорын байыту, ... ... ... ... ... кеңейту.
* Оқушыларды жауапкершілікке, еңбек ете білуге, еңбекті сүюге, еңбекті бағалап, құрметтей білуге тәрбиелеу.
Сабақтың ... ... ... әдістері: хабарлау, сұрақ жауап, салыстыру, әңгімелеу, көрнекілік.
Сабақтың ... ... - ... ... ... ... ... кезеңі:
* Оқушылармен амандасу;
* Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
II. Үй ... ... ... сөзі ... ... түсіндіру.
* Балалар, бүгін біз ертегісімен танысамыз.
* деген сөзді естігенде көз ... не ... ... ... ... - ... ... Ой қорғау мақсатында оқушыларға деген проблемалық сұрақ қойылады.Оқушылар өз ойын қағазға түсіреді.
Оқушылар жазғандарын оқиды. Қорытынды шығарады.
ЕҢБЕК ЕТСЕҢ - ... ҚОЛ ... ... ... ... ертегіні баяндап береді.
* Сөздік жұмысы.
Әшекей - өрнек, сәнді ою.
Мұрагер - орын ... ... ие ... ... ... ... оқиды.
* Рольге бөліп оқу. Сергіту сәті.
Мұғалім ... ... ... ... ... әкесі кенже ұлына мұрасын берді?
* Басқа ұлдарының жауабына қандай көзқарас бар?
* ... ... ... ... ... ... ... ұлдарына қарап неге басын шайқады?
* Шалға неге кенже ұлының ... ...
IV. ... ... ... бүгінгі сабақтан біз не білдік?
* Не түйдің?
- Еңбек ... ... ... - ... ... Үйге тапсырма беру.
* Ертегінің мазмұнын айтуға дайындалып кел.
* Еңбек туралы, байлық, ақыл туралы мақал - ... ...
IV. ... - ... ... ... ...
Өлшемдер
Эксперименттік топ
Бақылау тобы
Жоғары деңгей
Орташа деңгей
Төмен деңгей
Жоғары деңгей
Орташа деңгей
Томен деңгей
1.Оқушылардың шығармашылығы қалыптасқан, ізденімпаз тұлға.
9%
23%
57%
9,5%
20,5%
58 %
2.0қушылар ... ... ... ... ... %
-
31,3%
49 %
3.Шығармашылыққа ықыласы орташа, білімді меңгеруге белсенді көз-қарасы оның іс-әрекетінде көрініс бермейді.
-
37%
63%
-
35%
65%
2.3
Тәжірибелік - эксперимент жұмысының нәтижесін анықтау
Сонымен, біздің ... ... ... тек қана ... ... ғана ... ... қатар жеке тұлғаның жан-жақты дамуын, жетілуін қамтиды. Оқушының ... ... ... ... ... пен ... білуі, оны өз іс-әрекетінде шығармашылықпен қолдануы оның тұлғалық дамуына тән қасиеті ретінде қарастыруға болады.
Жүргізілген зерттеулер кезеңдерінде ... ... ... ... мен ... ... ... деген бағдарының қалыптасу көрсеткіштерінің әрқайсысы алдыңғы кезеңнің соңғы кезеңмен байланысының шарты немесе нәтижесі, қорытындысы ... ... Бір ... екінші кезеңге өтуде оқушылардың шығармашылық қабілеттерінің қалыптасу көрсеткіші мен деңгейі жоғарылағаны байқалады. Зерттеу нәтижелерін ... ... ... ... ... ... олардың шығармашылық қабілеттерінің деңгейінің өскені анықталып отырды. ... - ... ... ... ... жұмыстарын құру білігі мен дағдыларының пайыздық көрсеткіштер
Жазба жұмыстарын құру білігі мен дағдысының қалыптасуын тексеру ... ... ... ... ... кейінгі
Экспериментке дейінгі
Эксперименттен кейінгі
1. Мәтін түрін анықтап, сызбасын көрсете алғандар.
53
83
53
68
2. ... орны ... ... ... ... ... Сурет бойынша мәтін құрастыра алғандар.
37
65
37
52
Орташа есеппен
36%
71,3%
32%
54%
6-сурет. Оқушыларының жазба жұмыстарын құру білігі мен ... ... ... ... ... оқушылардың бір деңгейден екінші деңгейге ауысуы көптеген әдістемелік жүйедегі тапсырмалар топтамасын орындаудан тұрады, олар бірте-бірте күрделену арқылы, сатылы түрде ... да ... ... ... ... ... ... жүйелік сипатта беріліп отырды.
6-кесте - Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін анықтауға бағытталған эксперимент жұмыстарының нәтижелері (%)
Деңгейлері
Кезеңдері
Экспериментке дейін
Эксперименттен кейін
Экспер/к ... ... ... тобы
1.
Жоғары
10
11
22
12
2.
Орташа
32
34
13
33
3.
Төмен
36
35
16
31
7-сурет. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін анықтауға бағытталған эксперимент жұмыстарының диаграммасы
Жалпы, оқушылардың шығармашылығын дамыту өзекті мәселе болуы тиіс, себебі, қоғам мүшелерінің білімдарлығы, ... ... ... ... қойған міндеттерді шеше алуы танымдық іс-әрекетті дұрыс, оңтайлы ұйымдастыруына тікелей байланысты.
Бастауыш сынып оқушыларының оқыту эксперименті кезіндегі ... орта ... ... қарайтын болсақ, эксперимент сыныптарында оқушылардың жазбаша байланыстырып сөйлеу деңгейі біртіндеп көтерілгенін байқаймыз
Оқушылардың ... ... ... ... ... қабілетті қалыптастыруда әртүрлі әдістемелерді жүйелі қолдана отырып 44%-дан 82,8 %-ға өскенін көруге болады. Ал, бақылау топтарында өзгеріс болды дегенмен, эксперимент ... 28,8 % -дан жэне 11,5 %-ға ... ... ... болады.
7-кесте - Экспериментке дейін және кейін жүргізілген жазба жұмыстарымен жұмыс жасай алу қабілетінің деңгейі
Сыныбы
2 сыныбы
2 сыныбы
Экспериментке ... ... ... ... ... ... ... мен қорытындыларынан бастауыш сынып оқушыларын жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйрету үшін мәтін ... ... бір ... ... білімді меңгеру қажеттігі айқындалды. Оқушыға теориялық білімді ... ... ... ... ... белгілі. Дайындалған жаттығулар мен тапсырмалар кешені бойынша оқушыларды мәтін құруға үйрету жұмыстарын ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... байқалды. Мәтін құруға үйрету оқушылардың көру, есту, тірек-сызба, көрнекі-бейнелі қабылдау ... ... өз ойын ... жазу жұмысы біршама жеңілдеді.
Қорыта келгенде, тәжірибелік эксперимент ... ... ... ... ... ... ... нұсқаулар, үлгі мәтіндер, жұмбақ,мәтін түрін, ертегі құрастыруға көмектесетін тірек-сызбалар оқушылардың белсенді іс-әрекетін, өз бетінше жұмыс істеуін, шығармашылық қабілетін дамытты;
- экспериментік ... ... ... ... ... ... бақылау сыныптарына қарағанда анағұрлым нәтижелі болды. Оқушылардың мәтін белгілерін, құрылымдық ерекшелігін саналы ұғынған сайын, оны өз ... ... яғни ... құру қабілеті, өз ойын байланыстырып жаза білу біліктілігі жақсарды;
- оқушыларды жазбаша байланыстырып ... ... ... ... әдістемелік жүйе ретінде қарастырылды.
- эксперимент нәтижелері ұсынған әдістеменің тиімділігін дәлелдеді.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... шығармашылық қабілет оқушының тек қана ақыл-ой белсенділігін ғана емес, сонымен қатар жеке тұлғанының ... ... ... әсер ... ... ... ... іс-әрекетті белсендіруге бағытталған қызметі терең білімді игеріп, қажетті іскерлік пен тәжірибені білуі, оны өмірдің өзгермелі жағдайында пайдалануына бағытталуы деп ... ... ... ... ... ... белсенділігінің келесі жоғары деңгейдегі сатыға шығуы арқылы көрінеді.
Зерттеу барысындағы нәтижелерді талдай келе, мынадай қорытынды ... ... ... ... дамыту мәселесін арнайы қарастыру, оны ұйымдастыру мен оны ... ... ... ... ... ... - ... үрдісін жетілдірудің басты шарты.
Бұл мәселені шешу мектеп мұғалімдерінің шығармашылық іс-әрекетіне, ... мен ... ... ... екені сөзсіз.
Мұғалімге оқушының шығармашылығын ұйымдастыру мақсатында түрлі тапсырмалар дайындауда мынадай талаптар ескерілуі қажет деп есептейміз:
тапсырмалар дайындауда оқылатын пәннің және ... ... ... ... ... деңгейде болу керек;
кезекті тапсырма бұрын берілген тапсырмамен байланысты және бір жүйеде берілуі;
тапсырмалар іс-әрекетті ... және ... ... ... ... беретіндей болуы; ... мен ... ... оқушының ақыл- ой әрекетін дамытатын; тапсырмалардың өзгеруі.
Жалпы, оқушылардың шығармашылығын дамыту өзекті мәселе болуы ... ... ... ... ... ... ұстанымдарының дұрыстығы, алдына қойған міндеттерді шеше алуы ... ... ... ... ... ... байланысты.
Қорытынды
Жеке тұлғаның шығармашылық қабілетін дамыту қоғамдағы аса маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Әсіресе, соңғы онжылдықтағы елімізде болып ... ... - ... ... ... бұл ... ... артып отыр. Қоғамда болып жатқан жаңа нарықтық қатынастар мен экономика саласында болып жатқан өзгерістер білім беру жүйесін өсіп келе ... ... тез ... ... ... құбылыстарға бейім маман етіп тәрбиелеуге бағыттайды. Әлеуметтік өмірде болып жатқан өзгерістерге байланысты білім беру жүйесінде де түрлі өзгерістер туындауда. ... ... жаңа ... ... орта ... өзінің алдына оқушылардың шығармашылық белсенділігін арттыру, олардың білімді өз бетінше алу және алған білімді қолдана білу дағдысын ... ... ... ... ... ... ... бар назары оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытудың тиімді жолдарын табуға аударылып отырғандығын айта ... ... Бұл ... ... ... бірі оқушылардың ана тіліндегі жазбаша сөйлеу әрекетін қалыптастыру болып табылады. Әдебиеттік шығармаларды оқу оқушының басқа тілдерді жетік меңгеруінің негізі ғана ... ... ... ... ... ... ететін басты пән болып табылады.
Ана тілінде жазбаша сөйлеу әрекетін қалыптастыру үрдісінің барысында кіші мектеп окушылары сөйлеу дағдылырын шебер меңгереді, олардың өз ... ... ... ... ... ... қабілеттері жетіледі.
Жазбаша сөйлеу іскерлігі мен дағдысының негіздері бастауыш сыныпта қаланады. Сондықтан да оқытудың бастауыш сатысы оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... арқылы дамыту мәселесіне назар аударған дұрыс. Кіші мектеп жасы шығармашылыққа ... ... ... ... ... ... белсенділігі жоғары кезеңге жатады. Тілдік сезімталдықтың жоғарылығы, еліктеуге бейімділік жазбаша сөйлеу әрекеті үрдісінде ... ... ... дамыту бойынша жұмыстарды шебер ұйымдастыруға септігін тигізді.
Қазіргі мектептердегі оқыту бағдарламаларында оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту мәселесіне үлкен мән ... Кіші ... ... ... ... жазба жұмыстарында қиял басым түрде жұмыс жасайды. Бақылау ... ... өз ... ... ... ... танытып, көпшілігі сөйлемдерін дұрыс құра алмайды. Мұндай жағдай мектептерде кіші мектеп жасындағы оқушылардың жазбаша сөйлеу әрекетінде шығармашылық ... ... ... үшін жеткілікті дәрежеде жұмыс түрлері жүргізілмейтіндігін байқатады.
Зерттеу жұмысының нәтижесі ... ... ... жасалды:
* Оқушыға берілетін мәтін жайлы теориялық білім мен қажетті білік, дағдылар нақтыланса;
* Тақырыпқа байланысты мәтін құрастырудың әдіс-тәсілдері саналы түрде ... ... ... ... ... әр ... ... шығармашылық тапсырмаларды, ұтымды әдістерді, жаңа технологиялық оқыту құралдарын қолданғанда нәтижелі болады.
* Оқушының тілдік және қатысымдық ... ... құру ... ... ... біріккен белсенді әрекеті мен өзіндік іс-әрекеті арқылы ұйымдастыру жеке тұлғаның жан-жақты дамуына, өзін-өзі тануына мүмкіндік ашады
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасының 2015 ... ... ... ... ... ... // Егемен Қазақстан. -2003. -№ 332-333. -3-7 б.
2. Байтұрсынов А. Тіл ... - ... Ана ... 1992. - 448 б.
3. Оразбаева Ф.Ш. Тілдік ... пен ... ... ... негіздері. - Алматы, 1996.-1786.
4. Әбдікәрім Т.М. мен оқулықтарында мәтін түзудің ғылыми-әдістемелік негіздері: пед. ғыл. докторы... дисс: ... - ... Абай ... Қаз YenПУ, 2007. -298 ... ... Ә. Жалпы психология. - Алматы, 1996. - 280.
6. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Оку құралы - Алматы, 1994.- 272 ... ... ... ... - ... 1989. -525 ... ... А. Шығармалары. - Алматы: Жазушы, 1977. - 251 б
9. Ыбырай Алтынсарин тағылымы / Құраст. М. Жармұхамедов. - Алматы: Жазушы, ... ... және жас ... ... ... А.В. Петровский. -Алматы, 1987.
11. Тәжібаев Т. Жалпы психология. - Алматы, 1993.
12. Рубинштейн СЛ. Основы ... ... Т. П. - ... 1989.
13. Теплов Б.М. Избранные психологические труды. - Москва, 1985.
14. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. ... - ... ... ... Қ. Психология. - Алматы, 1982.
16. Лейтес Н.С. Умственные способности и возраст. - Москва, 1971.
17.Давыдов В.В.Теория развивающего ... ... ... ... ... Выготский Л.С. Проблема возраста // Собр.Соч. : В 6 т. - Москва, 1982-1984. Т.4. с.224-268.
20. ... В.А. ... ... ... ... ... ... по общей психологии.Под. ред.А.И.Щербакова.- Москва, 1990.
22. Т.В. Драгунова, Д.Б. Эльконин. Возрастные и индивидуальные особенности младших подростков - ... 1967 - ... ... Д.Х. ... ... ... ... логикалық тапсырмалардың маңызы: // Мектептегі тарих.- 2005.- N1-2.- 3-4 б.
24. Андреев В.И. Педагогика. Учебный курс для творческого ... ... 2001.- ... ... Қ. ... ... ... қабілетін дамыту.-Алматы: Рауан, 1994.- 80с.
26. Құдайқұлов М.Ә. Қабілеттілік. Дағды. ... - ... ... ... Д. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту: [Тіл сабағы]// Бала тәрбиесі.- 2005.- N 1.- ... ... По Лук А.Н. ... ... ... ... способностей. - Москва: ИНИОН, 1979
29. Развитие и диагностика способностей. // Отв. Ред. В.Н.Дружинина и В.В.Шадрикова - Москва: ... 1991 -181 ... ... И.Я. Дидактические основы методов обучения. - Москва: Педагогика, 1981, 185 ... ... Б.А. ... қазақ мектептерінде дамыта оқыту жүйесінің идеяларын пайдалану мүмкіндіктері // Білім берудегі менеджмент. №1, 1996
32. Нұрсейтова Б. Оқушылардың жеке басының дамуын ... ... ... [Психология оқу орнында// Yenлағат.- 2005.- № 3.- 77-81.
33. Әбілқасымова А.Е., Омарова Р.С. Мұғалімдердің ... ... ... ... - ... 2003. ... учения школьников,- Москва:Педагогика, 1982, 35. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психология. - Алматы, 1982.
36. Байжұманова Б.И. Оқушының ... даму ... // ... ... №12, ... ... Б.И. ... мектеп оқушыларының танымдық қабілетін дамыту // №2, 1999.
38. Рогов Е.И. Настольная ... ... ... в образовании. -Москва, 1996.
39. Алдамұратов Ә. Жалпы психология. - Алматы, 1996.
40. Хайдарова С. Оқушының шығармашылығын дамыту // Бастауыш ... №4, ... ... оку ... ... жолдары.-Алматы,1978.
42.Омарова Р.С. Студенттердің танымдық ізденімпаздығын дамыту.- Ақтөбе, 1999.
44. ... И.Г. ... ... ... В 2-х ... / Под ред. ... - ... Педагогика, 1981, 334 с.
45. Пидкасистый П.И. Самостоятельная деятельность учащихся. Дидактический анализ процесса и ... ... и ... - ... Педагогика, 1972.-170 с.
46. И.Е.Синица Алматы. 1987ж. - - 20бет.53
47. Алдамұратов Ә. Оқушылардың грамматикалық ұтымдарды меңгеру психологиясы. - ... ... 1983.- 152 ... ... Г. Ж. ... жеке тұлғалық қасиеттерін дамытудағы модульдік оқытудың ролі: [Оқыту әдістемесі] // ... 2005.- N 2.- 32-35 ... ... С.С. . ... беру ... жаңа ... маманда рының кәсіби дайындығы рес.ғыл. - практ. конф.Ақтөбе гум-қ колледжі, 2008
50. Сейтенова С.С. . АГПИ ... №2 2009 ... ... С.С ,Хал. Ғыл.кон. 2009ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Жазбаша жұмыс арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту55 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың теориялық негіздері25 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Ақпараттық технологиялар туралы жалпы түсініктер22 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияны бастауыш сыныптарда дамыту9 бет
Баланың сөйлеу тілінің дамуында жаңылпаш пен жұмбақ қолдану24 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь