Түркістан өлкесі - кеңес билігі тұсында (1918-1925 жж.)

Жоспар

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім
а) XX ғасырдың басындағы Түркістан өлкесіндегі саяси жағдай
б) 1917 жылғы революциялардың Түркістан өлкесіне ықпалы, саяси процестер мен ұлт азаттық қозғалысының бағыттары
в) Түркі . мұсылман халықтарының азаттық жолындағы күресінде М.Шоқай мен Т.Рысқұловтың алатын орны
г) Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының ұлттық.территориялық межеленуінің себептері мен салдарын жан . жақты ашып көрсету;

3. Қорытынды.
Қазіргі таңда төл тарихымыздың ақтандақ беттері ашылып, тың құжаттар мен материалдар зерттеушілерін тауып отыр. Тәуелсіздік алғаннан кейін бұрмаланған тарихымызды қайта қарап, кеңестік тарихнаманы талдауға бағыт алдық. Өйткені кеңес үкіметі тұсында Қазақстан мен Орта Азия мемлекеттерінің тарихы ұлттық сипатынан айрылып, таптық мүдде тұрғысынан жазылды. Қазақ халқының Ресей империясы құрамындағы кезіндегі тарихын бұрмалауды большевиктер жалғастырып, КСРО халықтарының ұлттық тарихын партиялық қағиданы басшылыққа ала отырып жазды.
Бүгінде Отандық тарихнамада XX ғасырдың өзекті мәселелері арнайы зерттеу нысанына айналды. Кеңес үкіметінің Қазақстандағы билігі зорлық – зомбылық, күштеу әдістерімен орнатылды. 1917 жылғы революциялар кезінде большевиктер ұлттық зиялы қауым өкілдеріне жала жауып, орталық биліктен аластатты. Мәселен 1917-1918 жылдар аралығында өмір сүрген «Түркістан мұхтариатының» М.Шоқай, М.Тынышбаев, З.У.Тоған, У.Қожаев, Ә.Оразаев секілді көрнекті қайраткерлері өмірінің ақырына дейін еліне аянбай қызмет етті. Солардың ішінде М.Шоқай иммиграцияда жүріп, Түркістан өлкесіндегі большевиктердің әрекеттерін әшкереледі.
Қазақстан мен Орта Азия тарихы түркі дәуірімен ортақ, әрі бір - бірімен тығыз байланысты. Ресей империясының отарлығында болған түркі - мұсылман халықтарының тағдыры бір.
XIX ғасырдың екінші жартысында құрылған Түркістан генерал-губернаторлығына қазіргі Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркменстан, Тәжікстан жерлері қарады. 1924 жылғы ұлттық-териториялық межелеу түркі – мұсылман халықтарын дербес мемлекеттерге бөліп жіберді. Бұл Ресейдің «ұлы державиялық шовинистік» саясатының көрінісі, патшалық дәуірдің «бөліп ал да, билей бер» қағидасының жалғасы болғандығы тарихи шындық.
1917 жылы Түркістан өлкесінде Түркістан ұлттық автономия құрылды. Көп кешікпей большевиктер оны құлатып тынды. 1918 жылы ұлттық сипатындағы автономияның орнына «Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы» жарияланды. ТАКСР большевиктік сипатта болғанымен, онда қызмет еткен зиялы қауым өкілдері, мәселен, Т.Рысқұлов, С.Қожанов, С.Асфендияров және тағы басқа ұлтшылдылығымен көзге түсті. Олар Кеңестік автономия мүддесін алға қойып, ел қамын ойлап, солардың жағдайвн барынша оә шешуге тырысты.
Большевиктер қол астындағы қазақ, өзбек, түркмен, кавказ халықтары, шуваштар, башкұрттар мен татарлар және т.б. ұлттар большевиктердің қатігездігін бастан өткерді. 1918-1927 жылдар аралығында Түркістан өлкесін шарпыған большевиктік «қызыл» террорға қарсы үлкен саяси күш басмашылық қозғалысын өршіді. Алайда кеңес үкіметі тарапынан аяусыз басып – жанышталды. Кеңес үкіметі Қазақстан мен Орта Азияда, сияқты Ресейдің шеткергі аймақтарында қан төгіспен орнатылды. Басқаша айтқанда жергілікті қаншама ұлттар мен халықтар азаттық қарсылық көрсету жолында құрбан болды. Патшалық отарлау саясатының зұлымдығы мен сұмдықғын көрген қазақ халқы революциядан кейін, кеңестік геноцид саясатынын тырнағына ілікті.
Большевиктердің жергілікті ұлттарға менсінбей қарауы, оларды орыстардан төмен санауы, патшалық отарлау жүйесінен қалған мұра деуге болады. Ерекшелігі билікке келген адамдардың өзгеруі және әдіс – тәсілдердің өзгешелігі
Қарастырылып отырған кезеңдегі ұлт зиялыларының қызметін зерттеу өте қажет, әрі маңызды. Бірақ, кеңестік террордың құрбанына ұшыраған зиялы – қауым өкілдері көздеген мақсаттарына толық жете алмады. Есесіне қазақ зиялылары отаршылдыққа қарсы, тәуелсіздік идеясын негіздеп бергені баршаға аян.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Иноятов Х.Ш. Народы Средней Азии в борьбе против интервентов и внутренней контрреволюции. Москва, 1984 г, 462 б
2. Покровский С.Н. Разгром интервентов и внутренней контрреволюции в Казахстане 1918-1920. Алма-Ата, 1967
3. Зорин А.Н. Революционное движение Киргизии. Фрунзе, 1965г
4. Бартольд В.В. Соченение, Том II, Москва, 1963, 1016 б
5. Е.Елеуов «Великая октябрьская социалистическая революция в Казахстане», А., 1967 ж, 458 б
6. С.С.Голубятников «Победа великой октябрьской социалистической революции в Казахстане», құжаттар мен материалдар жинағы, А., 1957, 423 б
7. Иванов А.И. Русская колонизация в Туркестанском крае. СПб., 1890 ж, 224 б.
8. История таджикского народа, под. рекдакции Б.И.Искандарова, М., 1964, Том 2, 315 б
9. «История Узбекской ССР», Ташкент, 1957 г, Том 1, 415 б
10. «История Казахской ССР», Алматы, 1979 ж, том 4, 639 б
11. « История Таджикского народа» Том 1, Мәскеу, 1952 ж, 461 б
12. Скрыплев П.А. Русские селения в Яимкентском уезде Сыр-Дарьинской области. СПб., 1909 ж, 321 б
13. Заозерская В.В. и Александер К.А. Промышленные заведение Туркестанского края, СПб., 1915 г, 256 б
14. Дитов А.Е. От колониального рабство к социализму, Ташкент, 1939 г, 342 б
15. Сапегина В.А. Борьба за создание воветского государственного аппарата в Туркестане, Ташкент, 1956 г, 361 б
16. Спиридонов И.А. К истории возникновения и развития комсомола Казахстана, Алма-Ата, 1947 г, 289 б
17. Васильев В.А. Семиреченская обдасть как колония и роль в ней Чуйской долины, Петроград, 1915 г, 348 б
18. Нейштадт С.А. Социалистическое преобразование экономики Казахской ССР (1917-1937), Алма-Ата, 1957 г, 415 б
19. Виленский Е.Л. Ликвидация безработицы и аграрного перенаселения в Средней Азии и Казахстане (1917-1932), Алма-Ата, 1980 г, 277 б
20. Есмағамбетов К.Л. Әлем таныған тұлға. Алматы, 2008 ж, 501 б
21. Қоңыратбаев О. Тұрар Рысқұлов қоғамдық-саяси және мемлекеттік қызметі. (Түркістан кезеңі) , Алматы, 1994 ж, 447 б
22. Т.Рыскулов «Собрание сочинии в трех томах», А., 1998 ж, Том 1, 335 б
23. М.Шоқай «Таңдамалы шығармалар», А., 2007 ж, Том 2, 391 б
Ибраев У.С. Патшалық Ресейдің Оңтүстік Қазақстандағы отарлық жүйесі. (Граф К.К.Паленнің сенаторлық тексеру комиссиясының материалдары негізінде) Т.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты
        
        ТҮРКІСТАН ӨЛКЕСІ - КЕҢЕС БИЛІГІ ТҰСЫНДА (1918-1925 жж.)
Қызылорда, 2010
Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
а) XX ғасырдың басындағы Түркістан ... ... ... 1917 жылғы революциялардың Түркістан өлкесіне ықпалы, саяси ... ұлт ... ... ... ...... ... азаттық жолындағы күресінде М.Шоқай мен
Т.Рысқұловтың алатын орны
г) Түркістан Автономиялық ... ... ... ... ... ... мен ... жан - жақты ашып көрсету;
3. Қорытынды.
Қазіргі ... төл ... ... ... ... ... мен материалдар зерттеушілерін тауып отыр. Тәуелсіздік алғаннан
кейін бұрмаланған тарихымызды қайта қарап, кеңестік ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен Орта Азия
мемлекеттерінің тарихы ұлттық сипатынан айрылып, таптық мүдде ... ... ... ... ... ... кезіндегі тарихын
бұрмалауды большевиктер жалғастырып, КСРО халықтарының ұлттық тарихын
партиялық ... ... ала ... жазды.
Бүгінде Отандық тарихнамада XX ғасырдың өзекті мәселелері ... ... ... ... ... Қазақстандағы билігі зорлық –
зомбылық, күштеу әдістерімен орнатылды. 1917 ... ... ... ... ... ... өкілдеріне жала жауып, орталық биліктен
аластатты. Мәселен 1917-1918 жылдар аралығында өмір ... ... ... ... ... ... ... секілді
көрнекті қайраткерлері өмірінің ақырына дейін еліне аянбай ... ... ... ... ... ... Түркістан өлкесіндегі
большевиктердің әрекеттерін әшкереледі.
Қазақстан мен Орта Азия тарихы ... ... ... әрі бір -
бірімен тығыз байланысты. Ресей империясының ... ... ... -
мұсылман халықтарының тағдыры бір.
XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркменстан,
Тәжікстан жерлері қарады. 1924 жылғы ұлттық-териториялық межелеу түркі –
мұсылман ... ... ... ... жіберді. Бұл Ресейдің «ұлы
державиялық шовинистік» саясатының көрінісі, патшалық дәуірдің ... ... ... бер» қағидасының жалғасы болғандығы тарихи шындық.
1917 жылы Түркістан өлкесінде Түркістан ұлттық автономия құрылды. Көп
кешікпей большевиктер оны құлатып ... 1918 жылы ... ... ... ... ... Кеңестік Социалистік
Республикасы» жарияланды. ТАКСР большевиктік сипатта болғанымен, ... ... ... ... ... ... Т.Рысқұлов, С.Қожанов,
С.Асфендияров және тағы басқа ұлтшылдылығымен ... ... Олар ... ... алға ... ел ... ... солардың жағдайвн барынша оә
шешуге тырысты.
Большевиктер қол астындағы ... ... ... ... ... ... мен татарлар және т.б. ... ... ... ... ... жылдар аралығында Түркістан өлкесін
шарпыған большевиктік «қызыл» террорға қарсы үлкен саяси күш ... ... ... ... ... тарапынан аяусыз басып –
жанышталды. Кеңес үкіметі Қазақстан мен Орта ... ... ... ... қан ... ... ... айтқанда жергілікті
қаншама ұлттар мен халықтар азаттық қарсылық көрсету жолында құрбан болды.
Патшалық отарлау саясатының ... мен ... ... ... халқы
революциядан кейін, кеңестік геноцид саясатынын тырнағына ілікті.
Большевиктердің жергілікті ұлттарға менсінбей қарауы, ... ... ... патшалық отарлау жүйесінен қалған мұра деуге
болады. ... ... ... ... ... және әдіс ... өзгешелігі
Қарастырылып отырған кезеңдегі ұлт зиялыларының қызметін зерттеу өте
қажет, әрі ... ... ... ... ... ұшыраған зиялы –
қауым өкілдері ... ... ... жете ... ... қазақ
зиялылары отаршылдыққа қарсы, тәуелсіздік идеясын негіздеп ... ... ... ... Түркістан өлкесі» деп аталатын 1-тарауда
өлкенің экономикалық - әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... үкіметінің билігі түпкілікті орнағаннан кейін,
өлкенің дамуы мен жергілікті түркі – ... ... ... ... ... ... XX ғасырдың басындағы Ресейден
көшіп келген ... ... беру ... ... ... шөл ... жерлерге көшуге мәжбүр болды.
Жергілікті халықтың көп бөлігі көшпелі және жартылай ... ... XX ... басында халық отырықшы шаруашылыққа
көше бастады. Мәселен 1906 жылы Шымкент уезіндегі халықтың 80,38%-дан астам
отырықшылыққа ... егін ... ал 16,2% ... ... айналысқан. Қазалы уезінде 57,14%, Перовск уезінде 31,18%,
ал облыс бойынша XX ... ... ... 61% ... ... [24,20б]
Өлкеде өндіріс пен өнеркәсіп баяу дамып, ішкі Ресейдің тек ... ... ... ... қалды. Түркістан өлкесі шикізат
базасы ... ... ... ... ... ... экспорталып тұрды.
Мысалы, Қазалы уезі арқылы Ресейге 3 561 300 сомның ... ... ... ... ... одан ... тауар - 400000
сомды құрады. [19, 212 б]
1917 жылы ... ... ... пен жұмысшы, шаруа және солдаттар
депутаттары Кеңесінің билігі орнады. ... ... ... аймақ
халықтары қуанышпен қарсы алды. Бұрынғы ... ... ... ... ... ... құруға деген талпыныстары байқалды.
Түркістан өлкесінде 1917 ... 27 ... ... ... мұсылман
сьезінде Түркістанның оңтүстік-шығыс одағына кіру және ... құру ... ... ... 28 ... ... (Түркістан Мухтариаты) деп жариялап, Түркістан құрылтайын
шақыруға ... ... ... ... ... ... мен ... халық
билігіне өтетіндігі жөнінде қаулы ... ... ... ... 54 адам ... оның 32 ... Бүкілресейлік құрылтайға
сайланған депутаттар еді. Бұлардың арасында негізгі ... ... және ... ... 11 өкіл (9 және 2) бар ... ... ... автономияның мақсаты Түркістан өлкесіндегі билік
толығымен халық беру және жергілікті өңірді ... ...... жад ... ... тазарту еді. Көп кешікпей ... ... ... ... автономиясын» большевиктер күшпен таратып
жіберді.
1917ж. 1 наурызында Түркістан ... ... ... «Қоқан
автономиясы» барлық басшыларын заңнан тыс деп жариялап, олардың мүлкін
тәркіледі. Түркістан ... ... ... мен ... ... ... тұтқындалып, Ресейдің түкпір-түкпіріне айдалды. Ұлттық сипаттағы
«Шурои ... ... ... және тағы ... ... ұйымдары таратылды.
«Түркістан өлкесіндегі Кеңестік биліктің ерекшелігі» деп аталатын ... ... ... ... ... ... большевиктер
билігіне қарсы ұлт-азаттық қозғалыстар, соның ішінде басмашылық қозғалыс
және қозғалыс жетекшілері туралы мәселелер қамтылған.
1918 жылы ... ... ... Мухтариаты таратылып,
ұлттық автономия құлатылғанан кейін өлкеде большевиктер ... ... ... ... ... ... ... өздерінің іс-
әрекеттерін тоқтатқан жоқ. 1918 ... 20 ... ... Ташкентте Түркістан
өлкесінің жұмысшы, солдат, шаруа және диқаншылар ... ... ... ашылды. Сьезге 300 тарта делегаттар қатысты. 300 делегаттың ... 70 ... ... 87 ... ... мүше емес, 17
меньшевиктер және оңшыл әсерлерден құралды. 30 сәуір күні V сьез ... ... ... ... ... ... ... большевиктер билігі орнатылды.
Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында Түркістан автономиясын ХКК-де
ұлттық істер жөніндегі ... құру және оның ... ... ... ... ... тұсында 5 бөлім құрылды. ... ... ... ... ... ісі, жалпы
ұйымдастырушылық бөлімдері ... 1918ж. 5-15 ... ... шақырылған Түркістан АКСР кеңестерінің IV ... ... 460 ... (141 ... 78 ... эсерлер) шешімімен
Түркістан Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы ... ... жылы ... ... Республикасының Денсаулық сақтау халық
комиссариатының төрағасы Т.Рысқұлов ... ... ... ... ... кең ... жұқпалы ауруларды жою ісін
ұйымдастыруға, дәрігерлік көмекті дұрыс жолға қою жұмыстарына кірісті. Осы
уақытта өлкеде ашаршылық кең етек ... ... ... мәліметтері
бойынша Түркістан Республикасында ашықандардың саны 2 млн. ... ... ... негізгі бөлігін көшпелі халық құрады дейді. [21, 52 б]
Т.Рысқұловтың ...... ... 1917 жазда Әулиеатада
«Бұқара қазақ ... ... ... ... құруымен басталады.
Содан кейін ол 1917 жылы ... ... ... ... 1918 ... кеңестер депутатарының төрағасы етіп сайланады, 1918 жылы шілде
айында Түркістан ... ... ... ... ... 1918 жылы қазанда Түркістан Республикасының VI ... ... ... сайланады. 1918 жылы 28 қарашада Түркістан АКСР
аштыққа қарсы күресу төтенше ... ... ... тағайындалып, сол
жылдыңжелтоқсан айында ТүрОАК төрағасының орынбасары қызметін атқарды.
Т.Рысқұловтың осы кезден бастап ... ... ... ... ... ... ... 1919 жылы наурыз айында Түркістан өлкесіндегі
ТКП Мұсылман ... ... ... сайланып, 1920 жылы қаңтар айында
ТүрОАК төрағасы етіп тағайындалды. Бірақ осы аталған ... ... ... ... үшін 1922 жылы ... ... Түркістан АКСР
Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалуы. Өйткені ...... ... үшін өзі ойлағандай игі істерді істеуге мүмкіндік
туды. Ол жоғары лауазымды қызметтерде жүргенде ... ... ... ойлап, құлдыраған шаруашылықты қалпына ... ... ... ... қатар диссертацияда Түркістан өлкесінде белең алған ұлт-
азаттық ... ... ... ... ... ... билігіне қарсы бағытталған қозғалыс болған. Жергілікті халық
барынша ұлт-азаттық қозғалыс жетекшілеріне көмек көрсетті. ... ... ... Осман империясының әскери министрі Әнуар паша
Түркістан өлкесіне келді. Әнуар паша ... ... ... қару ... ... жеткен. Басмашылар жетекшілерінің бірі ... ... ... ... ... қарсы шықты. 1922 жылы 4 тамыз күні
Әнуар пашаның Әбдар ... ... ... ... ... қоршауда
қалған ұлт-азаттық көтерілістің ... ... паша ... ... ... қаза ... ... ұлт – азаттық көтеріліс Орта Азия халықтарының
тарихында мұсылман халқының большевиктерге ұйымдастырған қарсылығы ... ... ... мұхтариаты жергілікті мұсылман халықтарының
қару көтеріп, өз жерінен қызыл қанышерлер большевиктер әскерінен азат ... алға ... ... ... ... бұл ... ... алмай, керісінше бай – феодал, қанаушылардың билікке ... ... ... ... ... тарих шындықты ашып, бұл қозғалыстың Түркістан
өлкесі үшін ... ... ... ... ... XIX – XX ғасырлардың тоғысында Түркістан өлкесінің
тарихы 3 кезеңге ... ... ... – XX ... басындағы
экономикалық - әлеуметтік ахуал, патшалық отарлаудың басталу ...... ... ... ...... отарлау
жүйесіне қарсылық, ұлттық-территориялық межелеу кезеңі. ... ... ... және оның ... ... ... ... тізімі:
1. Иноятов Х.Ш. Народы Средней Азии в борьбе против интервентов и
внутренней контрреволюции. ... 1984 г, 462 ... ... С.Н. ... интервентов и внутренней контрреволюции в
Казахстане 1918-1920. Алма-Ата, 1967
3. Зорин А.Н. ... ... ... ... ... ... В.В. ... Том II, Москва, 1963, 1016 б
5. Е.Елеуов «Великая октябрьская социалистическая ... ... А., 1967 ж, 458 ... С.С.Голубятников «Победа великой октябрьской социалистической
революции в Казахстане», құжаттар мен ... ... А., ... ... Иванов А.И. Русская колонизация в Туркестанском крае. СПб., 1890 ж,
224 б.
8. История таджикского народа, под. ... ... М., ... 2, 315 ... ... ... ... Ташкент, 1957 г, Том 1, 415 б
10. «История Казахской ССР», ... 1979 ж, том 4, 639 ... « ... ... ... Том 1, Мәскеу, 1952 ж, 461 б
12. Скрыплев П.А. Русские ... в ... ... ... СПб., 1909 ж, 321 б
13. Заозерская В.В. и Александер К.А. Промышленные заведение
Туркестанского края, СПб., 1915 г, 256 ... ... А.Е. От ... ... к социализму, Ташкент, 1939 г,
342 б
15. Сапегина В.А. Борьба за создание воветского ... ... ... ... 1956 г, 361 б
16. Спиридонов И.А. К истории возникновения и развития комсомола
Казахстана, ... 1947 г, 289 ... ... В.А. ... ... как ... и роль в ней Чуйской
долины, Петроград, 1915 г, 348 б
18. Нейштадт С.А. Социалистическое преобразование экономики Казахской ССР
(1917-1937), Алма-Ата, 1957 г, 415 ... ... Е.Л. ... ... и ... ... в
Средней Азии и Казахстане (1917-1932), Алма-Ата, 1980 г, 277 б
20. ... К.Л. Әлем ... ... ... 2008 ж, 501 ... ... О. ... Рысқұлов қоғамдық-саяси және мемлекеттік қызметі.
(Түркістан кезеңі) , Алматы, 1994 ж, 447 ... ... ... ... в трех томах», А., 1998 ж, Том 1, 335
б
23. М.Шоқай «Таңдамалы ... А., 2007 ж, Том 2, 391 ... ... У.С. ... ... Оңтүстік Қазақстандағы отарлық жүйесі.
(Граф К.К.Паленнің сенаторлық тексеру ... ... ... ... ... алу үшін ... диссертацияның
авторефераты. Алматы 2008 ж.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А. Байтұрсынұлы8 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
1918-1920 жылдардағы азамат соғысы10 бет
1924-1925 жж. ұлттық-мемлекеттік межелеу. Қазақстанның тұңғыш шекарасының белгіленуі18 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет
«Түркістан» газетіндегі мәдени мәселелердің көрінісі51 бет
ІI- ші дүние жүзілік соғыс кезіндегі Түркістан легионы51 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь