Тау ауруы

Жоспар

Кіріспе
1. Тау аурулардың жалпы сипаттамасы
2. Туристтік жорықтарда тау ауруына шалдыққан адамға бірінші көмек көрсету ережелері
3. Қазақстандағы тау туризмінің даму қарқыны
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тау ауруы туралы кеңінен мәлімет беріп,кезіге қалған жағдайда алдын алу шараларын жасау,емдеу тәсілдерін меңгеру
Тау ауруының адам денсаулығына келтіретін зардаптары
«Тау ауруы» түсінігі қазіргі таңдағы кең таралған ұғымдардың бірі табылады. Кей кездері,әртүрлі тау биіктіктерінде тау спортымен айналысатын спортшылар өздерін жайсыз сезінетіні көбіне белгілі.
Тау ауруының даму тарихында б.з.д 37-32 жылдары ең алғаш деректер қалдырған қытайлық Тоо-Кин болатын.Автор бұл ауруды Ауғанстандағы Килик Пасс тауының 4827 м биіктіктегі шыңына шыққанда байқағаны туралы жазады.Тағы да осы ауру жайлы жазып қалдырған ертедегі жазба деректерге 40 жыл бойы 5334 метрлік Анд тауының биіктігінде тұрған иезуиттік шырақшы Хозе де Акостаның қолжазбаларын айтсақ болады.Осы аурудан адам қаза тапқан ең алғашқы жағдай 1875 жылы ,8534 м биіктікте 2 француз әуе ұшқышының өлімімен тіркелді.
Қазіргі күні АҚШ-та 100000-нан астам белсенді альпинист бар.Көптеген тау шыңдарын бағындырушылар нақты мәліметтермен қамтылмаған немесе биік тау шыңдарында көрсетілетін медициналық аспектілер нашар қарастырылған. Бұл факторлар альпинистер арасында биік тау шыңдарында болатын тау ауруы және сол сияқты басқа аурулардың өсуіне әкеліп соғады.
Тау ауруы – таулы биік аймақтарға көтерілу барысында пайда болатын ауру түрі.Альпинистерде,геологтарда тауларға автотранспорт арқылы,канатты жолдар арқылы көтерілу барысында байқалады.
Осы ауруға шалдыққандығы туралы жағдай адамзатқа өте ертеден таныс. «Тау туризмі» атауының өзі әдетте Акосте (Acosta, 1590) атымен байланысты. Акосте 4500 м биіктікке Перуан Андысына саяхаттау барысында өзінің және серіктерінің жағдайының жағдайының нашарлағанын байқаған.Бірақ биіктіктің ағзаға әсері туралы жүйелі түрде XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап қана зерттеле бастады.
Дәл сол кезде биіктікке шыққанда парцалды оттегі қысымының төмендейтіні туралы қалыптасты.Одан басқа тау ауруының дамуына әсер етуші факторлардың қатарына жаяу көтерілу барысында туындайтын қиындықтарды жатқызуға болады,мысалға жұмсалатын үлкен физикалық күш-қуат пен ауа температурасы мен ылғалдылықтың төмендеуі,қатты желдер,ультракүлгінді радиацияның күшеюін айтсақ болады.
Ең алғашқы аппараттарымен бірге,содан соң әлдеқайда дамыған,үлкен биіктіктерге самғай алатын ұшақтар пайда болғаннан бастап адам ағзасына кері әсер етуші факторлар туындай бастады.Бұл ең алдымен атмосфералық қысымның төмендеуі,шу, тағы басқа жүйке жүйесіне әсер ететін жағдайлар.Шарықтау шегі ұшқыштарда туындайтын биіктіктерде гипоксия нәтижесінде пайда болатын ауру белгілерін,тау ауруы деп қабылдауға болады.
1. Физиология человека в условиях высокогорья: Руководство по физиологии. Под ред. О.Г. Газенко. – Москва, Наука, 1987, 520 бет
2. Л.А. Бельченкова. Адаптация человека и животных к гипоксии разного происхождения. Соросовский образов.журнал, Т.7, №7. 2001,68 бет
3. Павлов С. Е. Адаптация. – М., "Паруса", 2000. – 282 бет
4.А.З.Колчинская. Кислород. Физическое состояние. Работоспособность. Киев: Наукова думка, 1991. 206с
5. http://firsthelp.su/neschasniysluchai/29-pervaja-pomoshh-pri-gornojj-bolezni.html
6. О. Янчевский. Предупреждение и лечение тяжелых проявлений высотной гипоксии,М.: Мир, 1988. 56 бет
7.http://vizitkazakhstan.kz/gornyi-turizm.html
        
        Жоспар
Кіріспе
* Тау аурулардың жалпы сипаттамасы
* Туристтік жорықтарда тау ауруына шалдыққан адамға бірінші көмек көрсету ережелері
* Қазақстандағы тау туризмінің даму қарқыны ... ... ... ... ... ... ... беріп,кезіге қалған жағдайда алдын алу шараларын жасау,емдеу тәсілдерін меңгеру
Тау ауруының адам денсаулығына ... ... ... ... ... кең таралған ұғымдардың бірі табылады. Кей кездері,әртүрлі тау биіктіктерінде тау спортымен айналысатын спортшылар өздерін жайсыз сезінетіні көбіне белгілі.
Тау ауруының даму ... б.з.д 37-32 ... ең ... деректер қалдырған қытайлық Тоо-Кин болатын.Автор бұл ауруды Ауғанстандағы Килик Пасс тауының 4827 м биіктіктегі шыңына шыққанда байқағаны туралы жазады.Тағы да осы ауру ... ... ... ... ... ... 40 жыл бойы 5334 ... Анд тауының биіктігінде тұрған иезуиттік шырақшы Хозе де Акостаның қолжазбаларын ... ... ... адам қаза тапқан ең алғашқы жағдай 1875 жылы ,8534 м биіктікте 2 француз әуе ұшқышының өлімімен тіркелді.
Қазіргі күні АҚШ-та ... ... ... ... бар.Көптеген тау шыңдарын бағындырушылар нақты мәліметтермен қамтылмаған немесе биік тау шыңдарында ... ... ... ... ... Бұл ... альпинистер арасында биік тау шыңдарында болатын тау ауруы және сол сияқты басқа аурулардың өсуіне әкеліп соғады.
Тау ауруы - ... биік ... ... ... ... ... ауру ... тауларға автотранспорт арқылы,канатты жолдар арқылы көтерілу барысында байқалады.
Осы ауруға шалдыққандығы туралы жағдай адамзатқа өте ... ... ... өзі ... ... (Acosta, 1590) ... байланысты. Акосте 4500 м биіктікке Перуан Андысына ... ... ... және ... ... ... ... байқаған.Бірақ биіктіктің ағзаға әсері туралы жүйелі түрде XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап қана зерттеле ... сол ... ... ... ... ... ... төмендейтіні туралы қалыптасты.Одан басқа тау ауруының дамуына әсер етуші факторлардың қатарына жаяу көтерілу барысында туындайтын ... ... ... ... ... физикалық күш-қуат пен ауа температурасы мен ылғалдылықтың төмендеуі,қатты желдер,ультракүлгінді радиацияның күшеюін ... ... ... ... ... соң ... дамыған,үлкен биіктіктерге самғай алатын ұшақтар пайда болғаннан бастап адам ағзасына кері әсер етуші факторлар туындай бастады.Бұл ең алдымен ... ... ... тағы ... ... ... әсер ... жағдайлар.Шарықтау шегі ұшқыштарда туындайтын биіктіктерде гипоксия нәтижесінде пайда болатын ауру белгілерін,тау ауруы деп қабылдауға болады.
ТАУ АУРУЛАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... opтадaғы пapциaлды қыcымның жылдам төмeндeyiнiң нәтижeсiндe пaйдa бoлaтын aypy. Тayaypyының нeгiзгi этиoлoгиялық фaктopы биiктiккeжоғарылау барысында тыныcaлaтын ayaдaғыoттeгiнiң ... ... (Ро2) ... болып табылады.Қанда Ро2 азаюы тамыр аумағындағы (синокаротидті,аортальді) рефлексогендер хеморецепторларының өршуіне әкеліп соғады. Хеморецепторлармен қоса импульсацияның қуатының ... ... ... мөлшерініңкөтерілуін анықтайтын, гипофизарлы бүйрекүсті жүйесін реттейтін көптеген рефлекторлы адаптивті реакциялардың көрінуін қамтамасыз етеді. Сол уақытта гипервинтиляцияның даму нәтижесінде гипокапния ... Ол тау ... ... зор ... ... атқарады. Яғни ол қан айналымының және тыныс алудың бұзылуына себеп болады. Қанда көмірқышқылының көтерілуі қышқыл негізді жағдайдың алколозға жылжуын ... және ... ... ... жиналуы жүреді. Оттегінің жетіспеушілігінде ОЖЖ және басқа мүшелердің қызметі, сонымен қоса барлық зат ... ... ... көтерілген сайын атмосферада,өкпеде атмосфералық қысым,дербес қысым төмендей түседі,сонымен қатар оттегінің гемоглобинмен қанығуы да ... ... 98% О2 ... ... 2% ... Бұл жағдай гипоксияға әкеліп соқтыруы мүмкін.Гипоксия(оттек тапшылығы) - биологиялық тотығу процесінде оттегінің кездемелерінің жеткіліксіз болуы ... ... ... пайда болатын ахуал.Мағынасы жағынан ұқсас сөз гипоксемия-қанның құрамында оттегінің ... ... ... ... қызметі бұзылуына әкеліп соқтырады.
Аурудың өту жолына байланысты асқынған, асқынғанға дейінгі және созылмалы түрі. Асқынған түрі биіктікке ... шығу ... ... ... ... жиі ... Тау ауруының басты белгілері: құлақтың шулауы, жүрек ... ... ... ... ауруы,жүректің жиі соғуы,оттегі жетіспеуі,ауыз қуысының құрғауы,есінен танып қалуы байқалады. ... бұл ... ... байқалмайды,тек бірнеше сағаттардан кейін білінуі мүмкін. Аурудың ... әсер ... ... ... уақыт. Бір қызығы, таулы аудандарда, артық салмақты немесе алкогольді ішімдіктерді көп пайдаланатындар,денсаулығы қалыпты адамдарға ... аз ... ... ... және асқынғанға дейінгі формасы өз кезегінде ауыр,орта және жеңіл ... ... ... ... дамыған адамдарда тау ауруының жеңіл түрі жиі кездеседі.Ауру кезінде бастың ауруынан,ентігуден,бас ... ... ... Кей ... бұл ... ... өтіп кетеді,ал кейде бас ауруы мен айналуы өршіп цианоз ауруына әкеліп соқтыруы мүмкін (терінің және шырышты қабықтың көгеруі).Орташа ... ... ... пайда болып, тәбеттің жоғалуы, асқа зауықтың соқпауы байқалады. Ауыр жағдай іштің қатты ауруымен, жүрек бұлшықеттерінің жиі ... ... ауа ... жиі келу ... ... ... ауру сипатына байланысты бірнеше факторларға бөліп қарастырылады:
1.Жүрек-қантамырлары жүйесі аурулары
2.Асқазан-ішек жолдары ауруы
3.Аурудың өкпедегі формасы
4.Жүйке жүйелік формасы
Жүрек-қантамырлары жүйесі ... 2000 м ... ... ... - ... жүйесінде жүрек соғысының жиілеуі,күшеюі байқалады. Бұл өзгерістер бір жағынан, ... ... ... ... ... ... болса, ал бір жағынан жүрек бұлшықетінің гипоксиясымен байланысты.Биікке шығу барысында жүрек соғысының жиілеуі - оттегі жетіспеушілікке ... ... ... м ... ... ... қысымның көтерілуі білінеді, ал 2500-3000 биіктікте одан әрі жоғарылап,адамның жағдайы нашарлай түседі.Ең жоғарғы тау ... тау ... ... ... ... ... әлсіреуіне байланысты артериялық қысым төмендеп,веналық қысым жоғарылай түседі.
2000-3000 м биіктікте ұзақ уақыт болған жағдайда,артериялық қысым қалыпты күйде жүре бастайды.3000-4000 м ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде артериялық қысым жоғарыламаған,керісінше төмендеген.
Механизм тау ауруына шалдыққан жағдайда артериялық қысымның басты белгілері орталық жүйке жүйесіне әсер ... ... және ... ... да. ... ... ... әрекетіне, қанайналым көлемінің үлкеюіне оншалықты маңызы болмайды.
Осы айтылған жағдайда тау ... ... ... ... ... ... ісінуі,перифериялық венаның ұлғаюы.Қантамырларының қанмен толуының нәтижесінде мұрыннан,өкпеден және асқазаннан қан кетуі мүмкін.
Тау ауруында гипоксияның жүрек бұлшықеттеріне ... ... ... қайшылықты ақпараттар келтірілген.Жүрек көлемінің үлкеюіне орай жасалынған ... ... ... ... өзгерістерді есептегенде,гипоксия кезінде үлкен биіктіктерде(жүрек соғысының жиілеуі және күшеюі,қанайналым мөлшерінің жоғарылауы,артериялық қысымның өсуі) асқынған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жүрек бұлшықеттеріндегі гипертрофияның дамуын күтуге болады..
Электрокардиографиялық өзгерістер Р-Q интервалының ұзаруымен және қосфазалы Т, S-Т ... ... ... ... миокард гипоксиясының белгілері ұяңдық басым адамдарда,кеудеге қысым түскен тұлғаларда жиі анықталады.
Әлсіз,физикалық дамуы ... ... және де ... ... ... ... шалдыққан адамдарда,әсіресе,егде жастағылардың жүрек-қан тамырларында бұл өзгерістер ерте кездеседі,анығырақ байқалады ,физикалық күштердің әсерінен ентікпе пайда болады.
Тіпті кішкене ... ... ... ... ... ... заңды өзгерістер кездеседі.Жерсіне алмайтын адамдарда тыныс алудың жиіленуі 1000-2000 м биіктіктің өзінде байқалады, қанның құрамындағы оттегінің мөлшері де 5%-ке ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақытқа болу салмақтың азаюына әкелетіні жиі кездесетіні бәріне белгілі. Бұл шамадан тыс арықтауды тек қана гипоксияның тәбетке ... ғана ... ... ... аз ... ... және басқа да қоректік өнімдердің жетіспеуінен де болады.Секрецияның және асқазанның қышқылтүзуші функцияларының бүлінуі нәтижесінде майдың,көмірсудың, және ақуыздың төмендеуіне әкеледі.Мұнымен ішек ... ... ... ... тау ауруы кезінде асқазан-ішек функцияларының бұзылуына әкеліп соғатынын ... ... ... жолдарына әсерін Пикэ мен Ван Лир зерттеді.
Оттегінің парциалды қысымының 117 мм ... ... ... (шамамен 2500 м биіктікте)төмендеген кезінде, жануарларда бұл ... ... ... шырыны секрециясының төмендеуі байқалған. Автор асқазан секрециясының әлдеқайда төмендеген күйін,оттегінің парциалды қысымының 94 мм сынап бағанасына тең кезінде ... ... және ... ... ... ... эксперименттер ерекше қызығушылық туғызады. Нәтижесінде биіктік белдеу Павлов итінің асқазанына қарағанда,Гейденгайн иттерінің асқазанының бұзылуы ерте ... ... ... зерттеу барысында алынды. Павл итінің асқазанында рН асқазан ... ... м ... өзгермейді(оттегінің парциалды қысымы 63 мм сынап бағанасына тең),ал гейденгайн итінде қышқылдық төмендеуі 5000-5200 м байқала бастайды.Одан басқа гейденгайн итінің ... ... ... ... ... Павл итінде өзгеріс байқалмайды.
Бұл берілген мәліметтер күмәнсіз ... ... ... ... ... рөл ... ... гипоксияның орталық жүйеге әсерін көрсетеді.
Осындай жасалған зерттеулер тау ауруының жеңіл түрінің өзі ... ... ... ... ... ... ... аздаған физикалық күш жұмсаудың өзіт ентікпеге ұшыратады.Әсіресе үлкен биіктіктерде,3-4 қалыпты дем алғаннан кейін,чейн-стоксово тыныс алуына ... ... алу жиі ... ... дұрыс тыныс алмау да тыныс алу орталығының бұзылуына соқтырады,гипоксияның ізі ... ... алу ... ... ... кезінде анық байқалады және тау ауруының белгілері жиі байқалады.Терең тыныс алу және сонымен бірге минут ішінде өкпе ... ... ... ... алу ... ... кезінде болады. Тыныс алудың жиілеуі және бір уақытта кішіреюі кей жағдайда өкпеге және тыныс алу ... ... ... ... ... ... ... өкпенің сыйымдылығының азаюы,тыныс алу жолдарының бұзылуынан ғана емес,көкеттің жиырылуына байланысты болады.
Альвеолярлы ауада көмірсутегі күшінің ... ... ... тыныс алу жүйесі жағынан пайда болуы мүмкін. Көмірсутегі күші мен ... ... ... ... ... қалыпты атмосфералық қысым жағдайында бұзылады.Альвеолярлы ауада ентігу кезінде пайда болған оттегі тапшылығы өкпенің тыныс алу ... ... ... өз ... ... алу ... қозуының төмендеуіне,оксигемоглобин диссоциациясының кішіреюіне және алкалоздың дамуына әкеледі. [2]
Тау ауруының ауыр жағдайында,яғни тыныс алу жиілегенде,оттегі тапшылығы ... ... арта ... ... ... таралмауынан сүт қышқылы жиналып қалады. Осылай жалғасқан тыныс алу жүйесінің бұзылуы қанда ... ... ... және ... ... ... ...
Жүйке жүйелік формасы.Орталық жүйке жүйесінің жоғарғы бөлімдері оттегі жетіспеушілігіне әлдеқайда сезімтал болып келеді.Адамда жалпы әлсіздік пайда ... ... ... ... жүру ... ... бұзылуы байқалады. Аурудың негізгі белгілерінің бірі өзінің жағдайына сын көзбен қарамау.Тау ауруының дамуына байланысты адамда миына аз ғана күш ... ... ... бастың ауруы пайда болады. Есте сақтау қабілеті өте төмендеп кетеді,тіпті қиын емес ... ... өзі ... тудырады.Мінез-құлқындағы өзгешеліктер жиі байқала бастайды.Олардың қатарына әлсіздік,босаңдық жатса,кейбірінде керісінше қозу (эйфория) пайда болады.Көрсетілген гипоксия жағдайларында эйфория кезеңдерінде адам сихикасы шұғыл ... ... 5000 м ... шыққан кезде адамның жағдайы нашарлай түсіп,есінен танушылық жиі ... ... ... ... ... жүйке жүйесіндегі бастапқы өзгерістер егде жастағы адамдарда 2000-3000 м пайда болады.Орта жастағы адамдардың ... ішкі ... ... ... аз ғана ... күйгелектік әсер етеді. [3]
Физиологиялықзерттеулердің өзі дәлелдеді:тіпті 2000-4000 м биіктікке шыққанның өзінде,40-50 минуттың ішінде ... ... ... ... ... ... бұзылуы анықталған: .
Шамамен 6000 м биіктікте әлсіздік,үлкен ми жартышарлары қабығына зиян келуінен ішкі ... ... ... ... ... ... жүйке қызметіне хеморецепторларды жеңілдеткенге байланысты және оттегінің парциалды қысымының төмендеуіне,сонымен қатар асқазан-ішек жолдарында ... ... ... ... жүйке жүйесіндегі өзгерістер жоғарғы жүйке қызметінің бұзылуымен тоқтамайды.Тау ауруы кезінде периферикалық жағынан өзгерістерді жиі байқауға болады:қатерлі және ... ... ... түрлі дене мүшелерінің парестезиясы.Ағзалардың сезімталдылығы жағынан көздің қарашығының кішіреюін,түнгі ... ... ... ... ... ... ... ұзаққа созылуын көрсетсе болады.Тым биік шыңдарда (5000-6000 м) құлақтың есту қабілеті нашарлай бастайды. [4]
Иіссезу және тактильді сезімталдылық төмендейді. ... ... ... ... жұмыстарды істеуде қиындықтар туындайды.Майда бұлшықеттердің тартылуы,қимыл жасауда қиындықтар жиі кездеседі.Жерсінбеген ... ... ... ... ... ... түрде өсе бастайды. Жүргізілген зерттеулерге байланысты,тауда жерсініп,ұзақ уақыттан бері ... келе ... ... ... ... ... өзгерістер және терморегуляция байқалмайды.Тек атаулы температурада ғана температура төмендейді.Қолдағы бұлшықет күші 2400 м ... 25%ке ... 3400 м ... ... ... ... 1/3 ... кетеді. [4]
Жоғарыда айтып өткендей, жалпы тау ауруы биіктікке көтерілу барысында пайда болатын, адам өміріне ... ... ... қауіпті ауру болып табылады.Оның пайда болу тарихы ұзақ уақытты қамтиды.Тау ауруы негізінен жерсінбеудің,яғни таудағы табиғат жағдайына үйреніспегендіктен пайда ... ... ТАУ ... ... ... БІРІНШІ КӨМЕК КӨРСЕТУ ЕРЕЖЕЛЕРІ
Тау ауруының алғашқы белгілері пайда бола бастағанда,қобалжып, күйзеліске түспеу керек. Егер жеңіл белгілері (ұйқысыздық,бас ауруы) ... ... ... емдеу шараларын жүргізсе, өте қатты ауырмай,адам ағзасына тигізетін әсері де шамалы болады.Дер кезінде биіктікке көтерілуді тоқтатып,сол ... 2-3 күн ... ... ... Егер ... үшін 300-400 метр ... ... бұрынғыға қарағанда жақсара түседі.Егер тау ауруының күрделі белгілері көріне бастағанда(өкпенің ... ... ... жылы ұстау қажет. Мүмкіндік болса 400-500 метр төмен түскен дұрыс.Ал ауру адам есінен танып қалған жағдайда,ол өзі жүре ... ... ... ... ... ... керек. Тау ауруының белгілері байқала бастаған адамды ешқашан жалғыз қалдыруға болмайды. ... ... оның ... өзін ... ... болмайды, міндетті түрде қасында адамдар болуы керек.Науқас адам тұзды қолдануын ... ... ... ... және ... ... демалдырғыш оттегі болса, онда көбінесе тау ауруына шалдыққан адамға ұсынғаны дұрыс, өйткені уақыт ... ... ... алу ... ... де,оны таза ауамен демалу керек. Дәрігерлер негізінен мұндай сәтте науқас адамға тыныштандырғыш дәрілерді, гормональды ... ... жөн ... ... ... ... ... бойынша зімбір,кайен бұрышы сияқты дәрілік препараттар жақсы әсер қалдырады. Осы дәрілік өсімдіктер ... ... және зат ... қалыпқа келтіреді.[5]
Зімбір ішуге арналған күйде қолданылады(100 мл суға 20-25 тамшы),сонымен қатар денені сүртуге де болады. Зімбір тамырынан жасалған ұнтақтан шәй ... ... ... (200 мл ... суға (1/2) шай ... ... тамырының ұнтағын салып,20 минут тұндырып өою қажет).Кайен бұрышы Шығыс елдерінде ... шөп ... ... және ... емдеуге қолданылады. [5]
Жүйке жүйесі жеңіл зақымданған кезде дәрілік өнімдерден бромы бар ... ... ... 15 ... ... керек немесе Кола дәрілік өнімін 0,5 г препаратта немесе ерітінді түрінде (Extr. Colae fluidi) 15 ... ... 2 ... ... 0,5 г ... ... (Pulv. ... chinensis) ұнтақ түрінде қабылдауы керек. Қытай лимонын артериялық қысым жоғары ... ... ... ... ... және ... ... бұзылуларында қолдануға болмайтынын ескеру керек. [6]
Тахикардия болғанда жүрек соғысын жылдамдататын және баялататын препараттарды қолдану жөн. Таулы жағдайда бұл мақсатта ... ... ... немесе күніне 2 рет 15 тамшыдан адонизид қолданылады.
Ұзақ уақыт бойы жоғары ауырлық(жүктеме) ... ... ... ... ... тау ауруы пайда болғанда оларды емдік дозада белгілеу негізді болып табылады. Әсіресе тотығу-қалпына келу процесстерін реттеуге қатысатын ферменттердің құрамына кіретін және ... ... және май ... ... ... В1, В2, В6, С және А ... көрсетілген. Полидәрумендік кешен қолдану да орынды.
Жасалған іс шаралардан кейін науқастың жағдайы жақсармаса, қауіпсіз ... түсу ... ... ... қиындықтарын жеңілдетуде және тау ауруының бастапқы симптомдарын жоюда рационалды тамақтану және су ішу режимі ... орын ... ... ... ... ... ... алдын алу үшін сұйықтықты ішуді шектеу кере деп айтылғын. Алайда, жүргізілген бақылаулар тәулігіне 3л кем емес су ішілсе, көтерілу айтардықтай ... ... Суды жай және ... емес ... ішу ... ... кезінде келесідей су ішу режимі ұсынылады. Таңғы ас ... ... ... дейін - сұйықтыққа деген қажеттілікті толықтай қанағаттандыру(шай, кофе). Тауға шығу кезінде - тәтті қышқылтым суды 0,75 - 1 л ... ... ... ішу. ... тоқтаған уақытта - қайтадан сұйықтыққа деген қажеттілікті толықтай қанағаттандыру. Ыстық шай, ... көп ас ішу, ... ... ... ... Ет және майлы тағамдар ыстық күйінде жақсырақ сіңеді. Альпинисттердің тәуліктік рационының қуаттылығы 5000 ... кем ... ... ... ... ... симптомдары пайда болғанда, кенет әлсіздік, бас ауруы, демікпе, ... ... және ... білінгенде, науқасты қауіпсіз биіктікке түсіру немесе кислород беру ең жақсы емдік шаралар болып табылады.Демалу үшін ... ең ... ... болып табылады. [6]
Өрлеу тобына қатысушылардың ішінде дәрігер болса жүре дәрілерін келесідей қолданған жақсы: 1 мл ... 2 мл ... майы 1 мл ... ... тері ... салған жөн; жүрек әрекетінің нашарлау кенет жоғарылауында - 1: 1000 ... ... ... 0,06 % ... 0,3 - 0,5 ... 20 мл 40% ... тамырға егу керек; демалу ауырлағанда - 1 мл ... ... ... 1 мл 1% ... - бұлшықетке немесе тамырға егу. [6]
Қорыта айтқанда,тау ауруына шалдықпас үшін оның негізгі алдын алу шараларын жүргізу керек, егер тау ... ... ... байқала бастағанда тиісті іс-әрекеттерді орындау маңызды болып табылады.Және де ... ... ... үшін ... жағымен қатар,психикалық жағына да көп көңіл бөлу керек,яғни көп ... ... ... ... ... ... ең ... жүйке жүйесі зақым шегетіндіктен,шыдамдылық ең керек қасиет болып табылады.Ұйқының тыныш болуы үшін аз мөлшерде ұйықтататын дәрілерді қолдануға ... де тау ... ... ауру белгілерін нақты анықтап соған сай дәрі-дәрмектерді қабылдау маңызды орын алады.
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТАУ ТУРИЗМІНІҢ ДАМУ ҚАРҚЫНЫ
Тау туризмі ертеден қалыптасып, өзінің ... ... ... ... ... басты объектісі болып саналады. Таулар пайда болу ерекшелігіне, табиғат жағдайларының қалыптасуына қарай туристік іс ... ... өте ... ... ... ... түріне жатады. Таулар арқылы танымдық,спорттық және медени тәжірибелік жорықтар ұйымдастыруға болады.
Сол сияқты Қазақстанда да тау ... жаңа даму ... ... бірі. Қазақстандық турөнiмнiң екi базалық құрамдас бөлiгiн баса көрсетуге болады: Жiбек жолы бойындағы мәдени туризм ... ету және ... және ... ... байланысты экооқиғалы туризм (сафари, рафтинг, орнитологиялық, треккинг, ... ... Бұл ... тау ... үшiн ... жолы ... өтетiн ресурстары бар аймақтарды: Алматы, Жамбыл, Оңтүстiк Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Ақмола облыстарын атап өткен орынды.
Көрсетiлген басымдықтарға ... ... ... игерiлетiн мынадай аудандар мен тiрек орталықтары анықталды: [7]
* Іле (Алматы қ., ... с., Есiк қ., ... қ., ... қ., ... с., ... ... ... Тянь-Шань (Кеген с., Нарынқол с., Жалаңаш с., Шонжы с., Көлжат с.).
* Жаркент-Талдықорған (Жаркент қ., Көктал с., Басши с., Текелi қ., ... қ., ... ... тау ... Қазақстанда енді дамып келе жатқан туризм түрі болса да, туризм саласындағы үлкен орны бар,бұқара халықты салауатты өмір салтына ... ... ... саласы ретінде де қарастыруға болады.
Ал нақты статистикалық мәліметтерге сүйенетін болсақ, 2013 ... ... ... тау ... ... 28% ... көрсеткен (Сурет 1.)
Сурет 1. ... ... ... тау туризмінің жеке түрлері болып табылатын альпинизм,тау шаңғы туризмі,сноубордингтің Қазақстанда дамуына байланысты жеке бөліп қарастырайық. ... тек ... ... бойынша тау туризмінің түрлерімен шұғылданушыларды қарастыратын болсақ. Облыстың тау туризмі саласында көрсетілген ... ... ... 14 ... ... 2013 ... 9 айы ... Алматы облысында тау туризмі мақсаттармен 257 мың адам болды, олардың ішінде қазақстандықтар -176 мың, шетелдік азаматтар -81 мың адам. Ішкі ... - 37,6%, ... келу ... - 46,2%, шығу ... - 16,2% ... тау ... ... түрлерімен айналысушыларды бөліп қарағанда ,негізгі Қазақстанда дамыған,яғни тау ... - ... - ... - 15% және ... ... 5% қамтиды.
Сурет 2. Қазақстандағы тау туризмі түрлерінің дамуы
Негізгі тау шаңғысының дамыған орталықтары Шығыс және ... ... ... ... ... ... дамығаны - Шымбұлақ тау-шаңғы курорты. "Шымбұлақ" тау шаңғы курорты - Іле Алатауы шатқалында 2510 метр ... ... ... кереметтей көрінісі, жұмсақ климаты мен шуағы мол күндердің көп ... қар ... ұзақ ... жатуы, осында туристер мен тау шаңғы спорты әуесқойларын еріксіз өзіне ... ... ... ... ... дейін қар басып жатады. Мұнда келіп, шаңғыға алғаш рет ... да өзін өте ... ... Тау ... спортын сүйетіндерді кез келген қажеттегі және шеберлік деңгейдегі тау баурайлары мен ... ... ... ... және ... - алыптар трассалары, ыңғайлы көтергіштер, тау ... ... ... ... ... ... дамыту жоспарында Елбасымыз деп атап көрсеткен болатын. Қазіргі таңда осыған байланысты көптеген іс-шаралар жүргізілуде.Туризмді дамытудың 2020 ... ... ... деп ... бөлімінде Тянь-Шань және Жоңғар Алатауында тау туризмі маршруттарын дамыту ... ... ... ... ... Хан Тәңірі шыңына альпинистерді жеткізу үшін жаңа МИ8МТ және МИ-17 ... ... ... Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы, Алтай тауларына маршруттар мен трекингтер ұйымдастыру жағдайын жақсарту;
- Жоңғар ... ... ... ... ... ... айтсақ, негізінен Қазақстанда тау туризмін дамытуға барлық мүмкіндік бар. Біріншіден, табиғи ресурстар ... ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, елдің туристік имиджінің соңғы жылдары артуы бұл туризмді дамытуға қолайлы жағдай ... Осы ... ... ... ... тау туризмінің толыққанды дамуына пайдасын тигізеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы тауға шығу,тауда серуендеу адам өміріне көп пайдасын тигізеді.Елімізде де тау ... ... ... дамып келеді.Бірақ биік тау шыңдарына шыққан кезде адамдарда өзін жайсыз сезінушілік болады. Тау ауруы адам денсаулығына зиянын келтіреді.
1.Жалпы тау ... ... ... барысында пайда болатын, адам өміріне үлкен зиянын тигізетін қауіпті ауру болып табылады.Оның пайда болу тарихы ұзақ уақытты қамтиды.
2.Тау ауруына ... үшін оның ... ... алу ... ... ... егер тау ... шалдыққан жағдайда,белгілері байқала бастағанда тиісті іс-әрекеттерді орындау ... ... ... де ... ... төмендету үшін физикалық жағымен қатар,психикалық жағына да көп көңіл бөлу ... көп ... ... арттыру керек.Тау ауруы кезінде ең алдымен жүйке жүйесі зақым шегетіндіктен,шыдамдылық ең ... ... ... ... ... болуы үшін аз мөлшерде ұйықтататын дәрілерді қолдануға болады.Және де тау ауруы кезінде ауру белгілерін нақты анықтап соған сай ... ... ... орын ... ... ... тау ... дамытуға барлық мүмкіндік бар. Біріншіден, табиғи ресурстар жеткілікті. Екіншіден, мемлекет тарапынан арнайы инвестициялар бөлінуде. Үшіншіден, елдің туристік ... ... ... артуы бұл туризмді дамытуға қолайлы жағдай туғызбақ. Осы шаралардың жүзеге асырылуы Қазақстандағы тау ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Физиология человека в условиях высокогорья: Руководство по физиологии. Под ред. О.Г. Газенко. - ... ... 1987, 520 ... Л.А. Бельченкова. Адаптация человека и животных к гипоксии разного происхождения. Соросовский образов.журнал, Т.7, №7. 2001,68 бет
3. Павлов С. Е. ... - М., ... 2000. - 282 ... ... Физическое состояние. Работоспособность. Киев: Наукова думка, 1991. 206с
5. http://firsthelp.su/neschasniysluchai/29-pervaja-pomoshh-pri-gornojj-bolezni.html
6. О. ... ... и ... ... ... высотной гипоксии,М.: Мир, 1988. 56 бет
7.http://vizitkazakhstan.kz/gornyi-turizm.html

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Алтай3 бет
Анд тау жүйесі30 бет
Ақмола облысындағы ірі қара мал және шошқа ұшаларына экологиялық мониторинг109 бет
Ақша оның қажеттілігі және функциялары127 бет
Аңызға айналған мекен - Маңғыстау !2 бет
Баға белгілеу және қаржы айналымы9 бет
Вексельдер7 бет
Геофизикалық барлау әдістері (жалпы сипаттама)4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь