Қазақстан Республикасындағы бюджет саясаты және оның қызметтері

КІРІСПЕ 3
1. БЮДЖЕТ САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мемлекеттік бюджет және оның құрылымы 6
1.2 Мемлекеттік бюджеттің қызметтері мен принциптері 11
1.3 Бюджет саясатының қазіргі ерекшеліктері 15
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БЮДЖЕТ САЯСАТЫН ЗЕРТТЕУ
2.1 Қазақстандағы мемлекеттік бюджет құрылымы және оның қазіргі жағдайы
18
2.2 Қазақстандағы мемлекеттік бюджет кірістері және оның құрылымы
22
2.3 Қазақстандағы мемлекеттік бюджет шығыстары және оның құрылымы
2.4 2013. 2015 жылдарға арналған республикалық бюджет және үкіметтің саясаты
25

29
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮДЖЕТ САЯСАТЫНЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті қаржылық бақылауды дамыту жолдары
32
3.2 Бюджет табысындағы салық түсiмдерiнiң қалыптасуындағы мәселелердi шешу және қалыптасуын жетiлдiру жолдары
34
3.3 Бюджет саясатын жетілдіру жолдары 37
ҚОРЫТЫНДЫ 40
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 42
Өкіметтің таңдап алған эконмикалық саясаты негізінде жасалынатын әрбір дамып жатқан қоғамның экономикалық құрылымның құрылуына және дамуындағы алдыңғы, аңықтаушы рөлді мемлекеттік реттеу алады. Соның ішінде мемлекетке өзінің экономиалық және әлеуметтік реттеуін жүзеге асыруға беретін аса маңызды механизмдердің бірі - қоғамның қаржы жүйесі.
Осы қаржы жүйесінің ең маңызды саласы — мемлекеттік бюджет. Осы қаржы жүйесі арқылы мемлекет мемлекет органдарына жүктелген қызметтерін орындауға мүмкіндік беріп, орталықтанған және орталықтанбаған қаржы қорларының құрылуына ықпал етеді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан-2050» Стратегиясында 2050 жылға дейін шешілуі қажет, маңызды міндеттердің қатарына біріншіден, мемлекеттің макроэкономикалық саясатын жаңғырту жатқызылады. Сонымен қатар, Елбасы халыққа жолдауында «Біз бюджет саясатының жаңа принциптерімен қарулануға - өз мүмкіндіктеріміз шегінде ғана шығындануға және тапшылықты барынша мүмкіндікте қысқартуға тиіспіз. Ұзақ мерзімде олардың сақталуын қамтамасыз ете отырып, «қиын-қыстау» күнге резервтер жинау қажет.
Бюджеттік-қаржылық процеске деген көзқарас жекелей салымдарға көзқарас секілді ұқыпты да ойластырылған болуға тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-бір бюджеттік теңге ысырап болмауға тиіс.
Мемлекет бюджеті ұзақ мерзімді перспектива тұрғысынан қарағанда өнімді, мәселен, экономиканы әртараптандыру және инфрақұрылымды дамыту секілді жалпыұлттық жобаларға бағытталуы тиіс.
Инвестициялар үшін объектілерді олардың мақсаттылығы және қайтарымдылығы тұрғысынан қатаң іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің өзі оларды ұстап тұру үшін шығыстарды талап етіп, бірақ кірістер әкелмейтін болса және ел азаматтарының проблемаларын шешпейтін болса, бюджетке масыл боларын есте сақтаған жөн.» - деп макроэкономикалық саясатты соның ішінде бюджет саясатын жаңғырту жолдарын айтып өткен болатын. .
Тақырыптың өзектілігі. Бюджеттің рөлі, мәні және процедуралық аспектілері экономикада нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында түбегейлі өзгереді. Бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асыру бойынша негізгі құрал болып табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім сферасын дамыту, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыздандыруды көрсету және де экономиканың нақты секторының дамуын қолдау, сұрақтарын шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық экономикасы бар мемлекеттің институционалды негізінің элементі болып бюджет табылады. Бюджеттің бағытын анықтаған кезде бюджеттік саясаттың барлық аспектілерімен тығыз байланыстағы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігінің мүдделерін ескеру керек.
1. "Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы" 2009 жылғы 29 қаңтарыңдағы Қазақстан Республикасының Заңы.
2. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использования. -Алматы, 2009.
3. Вустер Д. Реформа межбюджетных отношений в Казахстане. //Ал-Пари.- 2007.
4. «Қазақстан Республикасының бірыңғай бюджеттік сыныптамасының кейбір мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 1 сәуірдегі № 141 бұйрығы
5. Үкітаева А.С. «Біз мемлекеттік бюджетті толтыруға жауаптымыз» ІІ Қаржы-Қаражат, 2011-№2.
6. Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., Таубаев А.А. Региональная социально-экономическая система. -Караганда: Санат, 2002, Том 2.
7. Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуының 2010 -2013 жылдарға арналған индикативтік жоспары туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қыркүйектегі № 926 қаулысы.
8. Утегенова Г. «Бюджетный контроль» ІІ Деловая неделя- 2010 2-ноября.
9. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім жэне ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.
10. Өтебаев Б.С. «Мемлекеттік Бюджет », Оқулық- Алматы:Экономика, 2006.
11. Мемлекеттік бюджет. Оқу құралы. Қарағанды, 2008 – 294 бет.
12. Бримбетова М.Ж. Трансформация механизма бюджетного регулирования экономики. //Известия МО иН РК, НАН РК. -2009. -№3.
13. ҚР «2013– 2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасы Заңы.
14. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі 2008 жылғы 4 желтоқсан
(2012 жылғы 2 сәуірдегі түзетулер ескерілген)
15. Қаржы. Жоғары оқу орындарына арналған оқулық. Ілиясов Қ.Қ, Құлпыбаев С. Алматы 2007.
16. Государственной бюджет. Учебник. // Ильясов К.К и другие -Алматы, 2004.
17. Үмбетәлиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. Салық және салық салу: Оқулық. - Алматы: Экономика, 2006.
18. Исахова П. Мемлекеттік бюджет: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2003.
19. Финансы/ Под ред Проф.Л.А.Дробозиной-М.ЮНИТИ, 2008.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ | |
| |1.1 ... ... және оның ... |6 |
| |1.2 ... ... қызметтері мен принциптері |11 |
| |1.3 ... ... ... ... |15 ... ... ... САЯСАТЫН ЗЕРТТЕУ | |
| |2.1 ... ... ... ... және оның қазіргі | |
| |жағдайы |18 |
| |2.2 ... ... ... ... және оның ... |
| | |22 |
| |2.3 ... ... бюджет шығыстары және оның құрылымы| |
| |2.4 2013– 2015 жылдарға арналған республикалық бюджет және |25 |
| ... ... | |
| | |29 ... ... ... ... ... ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ | ... ... ШЕШУ ... | |
| |3.1 ... ... мемлекеттік бюджетті қаржылық | |
| |бақылауды дамыту ... |32 |
| |3.2 ... ... ... түсiмдерiнiң қалыптасуындағы | |
| ... шешу және ... ... жолдары  |34 |
| |3.3 ... ... ... ... |37 ... |40 ... ... ... |42 ... ... ... ... ... ... ... әрбір
дамып жатқан қоғамның экономикалық құрылымның құрылуына және дамуындағы
алдыңғы, аңықтаушы рөлді мемлекеттік реттеу алады. ... ... ... ... және әлеуметтік реттеуін жүзеге асыруға беретін аса
маңызды механизмдердің бірі - қоғамның қаржы ... ... ... ең ... ... — мемлекеттік бюджет. Осы қаржы
жүйесі арқылы мемлекет мемлекет органдарына жүктелген ... ... ... ... және ... ... қорларының
құрылуына ықпал етеді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... 2050 ... ... ... қажет, маңызды міндеттердің
қатарына біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... халыққа жолдауында «Біз ... жаңа ... ... - өз мүмкіндіктеріміз шегінде
ғана шығындануға және тапшылықты барынша мүмкіндікте қысқартуға тиіспіз.
Ұзақ ... ... ... қамтамасыз ете отырып, «қиын-қыстау» күнге
резервтер жинау қажет.
Бюджеттік-қаржылық процеске деген көзқарас жекелей ... ... ... да ... ... ... Басқаша айтқанда, бірде-бір
бюджеттік теңге ысырап ... ... ... ұзақ ... ... тұрғысынан қарағанда
өнімді, мәселен, ... ... және ... дамыту
секілді жалпыұлттық жобаларға бағытталуы тиіс.
Инвестициялар үшін ... ... ... ... ... ... іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің
өзі оларды ұстап тұру үшін шығыстарды талап етіп, бірақ кірістер ... және ел ... ... шешпейтін болса, бюджетке масыл
боларын есте сақтаған жөн.» - деп ... ... ... ішінде
бюджет саясатын жаңғырту жолдарын айтып өткен болатын. ... ... ... ... мәні және ... экономикада нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында
түбегейлі өзгереді. ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ... және ... ... ... ету, ... ... ... сферасын дамыту, әлеуметтік көмек және әлеуметтік ... және де ... ... ... ... ... сұрақтарын
шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық экономикасы бар ... ... ... ... бюджет табылады. Бюджеттің бағытын
анықтаған ... ... ... ... ... тығыз
байланыстағы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігінің мүдделерін ескеру
керек.
Мемлекттiк бюджет кез-келген мемлекеттiң өмiр ... ... ... табылатын ақша қаражаттарын қалыптастыруды, бөлудi және пайдалануды
ұйымдастыруды қамтамасыз ететiн, мемлекеттiң негiзгi қаржылық заңы ... ... ... ... ... өз функцияларын
орындауды қамтамасыз етедi. Бюджет мемлекеттiң iшкi және сыртқы саясатын
жүргiзу үшiн ... ... ... қаражаттарын жинақтау құралы
ретiнде қолданылады. Бюджеттiң көмегiмен ұлттық табысты сектораралық,
салааралық, ... ... ... ... ... реттеу
және ынталандыру, әлеуметтiк саясатты қаржыландыру жүзеге асырылады.
Бюджетке ақша қаражаттарын жинақтай отырып, мемлекет өзiнiң алдындағы
әртүрлi саяси, ... ... ... ... ... ... үй, құрылыс, денсаулық сақтауды қамтамасыз ету, бiлiм
беру, еңбекпен ... ету, т.б. ... ... ... және мемлекеттегi барлық мемлекеттiк органдардың
өмiр сүруiнiң қаржылық базасын құрайды. ... ... ... ... ... ... ... мекемелер, бюджет есебiнен
қаржыландырылатын ұйымдар сәйкес бюджет есебiнен өмiр ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық саясатты жүргiзу
үшiн, қорғанысты, ... ... ... ету ... Бюджет мемлекеттiң қолындағы мықты басқарушы механизм болып
табылады. Ол мемлекеттiң қаржылық саясатын ... ... ... ... және ... ... ауытқушылық бюджет
алдындағы тұрған мiндеттердiң толық көлемде орындалуына кедергi жасайды.
Сондықтан, мемлекет бюджеттегi келеңсiз оқиға – бюджет ... ... ... ... оның зиянды салдарларын болдырмаудағы мүмкiн ... ... ... ... пайдалану - қайта өндіру процесінің жүзеге асырылуының
аса маңызды құралы. Оның көмегімен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық процесті
жетілдіруге, қорғаныс саласының дамуына және ... да ... ... шарттар жасалынады. Сондықтан, шаруашылық
механизмінің бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... процесті басқаруының эффективті жүйесі болмай,
дұрыс жұмыс істеуге болмайды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы қоғамдық қаржы
жүйесінің ... ... қай ... ... ... ... заман талаптарына сәйкестігіне тәуелді.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда. Ол
жыл ... заң ... ... ... және ... ақша қаражатының
орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру бойынша ... ... ... ... өз ... ... ... жолдарын және
оларға жету құралдарын анықтаудың ғылыми негізделген процесі.
Тәжірибеде ол жоспар құру арқылы жүзеге асады. Оның негізгі ерекшелігі
көрсеткіштердің ... ... ... және ... ... ... ... Республикасының экономикасы басынан кешіріп отырған нарықтық
қатынастарға көшу ... оның ... ... ... ... ... ... етіп отыр. Бюджеттің, әсіресе оның
шығыстарының абсолютты және ... тез өсуі оған тән ... ... ... ... процесстерден және егеменді мемлекет функцияларының кеңеюінен,
Қазақстанның ішкі және сыртқы ... өзі ... ... туып ... ... құрылысында басты орынды бюджет жуйесі
алады, ол ... ... және ... ... негізделген
түрлі деңгейлер бюджеттсрінің, сонымен ... ... ... ... ... білдіреді.
Қазақстан Республикасының экономикасы басынан кешіріп отырған
нарықтық қатынастарға көшу кезеңі оның ... ... ... ... ... ... етіп отыр
Курстық жұмыстың мақсаты - ҚР жүргізіліп отырған бюджет саясатын
анықтау, бджет жүйесінің ... ... ... ... ... ... ұғыну, бюджеттің атқаратын негізгі қызметтерін талдау.
Аталған мақсатқа жету үшін ... ... шешу ... ... ... ... ... талдау;
2. Мемлекеттік бюджет құрылымын, қызметтері мен принциптерін анықтау;
3. Бюджет саясатының қазіргі ерекшеліктерін зерттеу;
4. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... Бюджет саясатын жетілдіру жолдарын табу.
Курстық жұмысты жазу барысында Қазақстан Республикасының ... ... және ... бюджеттердің атқарылуын бақылау
туралы" 2009 жылғы 29 ... ҚР ... ... 2015 ... арналған
республикалық бюджет туралы» ҚР Заңы, Қазақстан Республикасының әлеуметтік
- экономикалық дамуының 2010 -2013 жылдарға ... ... ... ҚР Үкіметінің 2009 жылғы 12 қыркүйектегі № 926 қаулысы, ... ... ... сыныптамасының кейбір мәселелері» туралы
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 1 сәуірдегі № ... ... ... Қ.Қ, ... ... А.Д., ... ... П. сынды қазақстандық және шетел авторларының еңбектері,
мерзімді баспасөз басылымдары қолданылды.
Курстық ... ... ... кіріспеден, үш тараудан,
қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Курстық жұмысымның ... ... ... ... ... рөлі мен құрлымына түсінік берілген.
Ал курстық ... ... ... ... ... онда
мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарына талдау ... . ... ... мен ... ... және ақшалай көрсеткіштері
берілген. Осы ... ... ала ... ... ... деңгейі, әр жыл сайынғы өсуі немесе кемуі жөнінде ... ... ... ... жүйесінің проблемалары мен
жетілдіру жолдарын қарастырдым.
1. БЮДЖЕТ САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мемлекеттік бюджет және оның ... - ... ... ... жергілікті өкілді органдардың
шешімдерімен бекітілетін, мемлекет өз міндеттерін ... ... және ... ... ... да міндетті төлемдер, капиталмен
жүргізілетін операциялардан алынатын кірістер, салыққа жатпайтын және заң
актілерінде ... өзге ... ... ... орталықтандырылған
ақша қоры.
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде
өзіне тән объективті сипаты бар. Оның ... бөлу сала ... бар ... орталықтандырылған сәйкес ресурстарға мұқтаж болатын қоғамдық
өндіріспен алдын ала объективті анықталған [1, ... ... ... барлық халық шаруашылығы масштабындағы
қорлардың іркіліссіз айналымын ... және ... ... ... ... істеуін қамтамасыз етуі үшін қажет.
Айрықша бюджеттік саланың құндылық бөлінуінің бар болуы тағы табиғат
пен мемлекет функцияларымен ... ... тез ... ... ... ... үшін, қоғамдық масштабта әлеуметтік-мәдени
шараларды ... ... ... ... ... шешу ... ... жалпы шығындарды өтеу үшін ... ... ... Сол ... ... ... бар болуы -
адамдардың субъективті қалауы ... ол ... ... өндірудің
қажеттіліктерімен,табиғат және мемлекет функцияларымен анықталған
объективті қажеттілік [6, ... ... ... ... ... ... ... нақты қолданған. Орталықтандырылған қаржылық
ресурстар ... ... ... ... ... ... және ... құрылымын дамытуға, бірінші
кезекте экономика салаларының прогрессивті дамуына қажетті ... ... ірі ... ... ... ... ... Қаржылардың орталықтанылуы арқасында ... және ... ... ... жүзеге асуына жағдайлар
дайындап, қаржылар экономикалық, әлеуметтік дамудың шешімді телімдерінде
шоғырланады.
Қаржылық қайта ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджет
-өзіндік қоғамдық арнаулы қызметін атқарады - жалпы мемлекеттік қаржыларды
қанағаттандырады.
Бюджет қатынастары арқасында ... ... ... қоғамдық өндірістің салалық және территориялық құрылымдардағы
жоспарланған жылжытуларға ... ... ... ... ... ... ... масштабтағы резервтік қорлар ... ... ... ... ... ... өтелінеді; ұжымдық
қажеттіліктерді қанағаттандыу және еңбекке жарамсыздарды асырауға арналған
қорларды құруға кеткен ... ... ... ... кеткен
шығындар, қорғаныс күштерін асырауға, интеграцияның және басқа да ... ... іске ... көріп отырғанымыздай, мемлекетгік бюджет қаржылық қатынастардың
анықталған жиынтығы ретінде жалпы қаржы категорияларына тән сипаттарға ие
болады: ... ... бөлу ... әрқашанда ақша түрінде іске
асырылады; қалыптастыру және ... ... ... еріп ... ... ... ... құндық бөлудің өзіндік саласы ретінде келесімен
сипатталады: Мемлекет қолындағы кері өнім құны ... ... ... ... пайдаланумен байланысты
бөлу қатынастарының экономикалық түрі болып табылады;
Құндылық тұтынуға ... ... емес ... ... және ... ... ... тұтынуымен байланысты қоғамдық қызмет салаларымен,
экономика секторларымен, ел территорияларымен, халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... түріндегі қозғалысымен тікелей байланысты
емес және одан белгілі айырудағы бөлудің құндылық ... ... ... ... ... және өндірістік емес саладағы ... ... ... ... ... болады;
Қоғамдық өнім құнының бюджеттік бөлу түрлері және пропорциялары қоғам
дамуының әрбір ... ... ... ... ... қайта
өндірудің қажеттіліктермен анықталады;
Бюджеттік бөлу саласы қаржы-несие ... ... ... ... қатарда жүріп, орталық орынды алады[2, б.91].
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда. ... ... заң ... нақтыланып отырады және мемлекеттің ақша қаражатының
орталықтандырылған қорын ... ... және құру ... экономикалық
қатынастардың жүйесі болып табылады. Мемлекеттік бюджет орталықтандырылған
және облыс, ... қала ... ... ... ... ... Оның ... бөлігіне салық, салықтық емес түсімдер жатады, ал
шығысты бөлігіне-әлеуметтік қызметтерге ... ... ... ... ... субсидиялар, мемлекеттік
бағдарламаларды іске асыру үшін ... ... ... ... пен
басқару органдарын қамтамасыз етуге кеткен шығындар, мемлекеттік қарыз
бойынша ... ... ... салу шарттарын қою мүмкіндігі бар
болғандықтан, ол жалпы сұраныс пен ұсыныстың көлеміне белсенді әсер ... ... ... ... ... ... ... сомаларының теңдігін қарастырады. Алайда тәжірибеде бюджеттің
шығысты бөлігі кіріс мөлшерінен асады. Ең ... ... ... өте ... ... ... ... дефицитті немесе тапшылықты жабу көздерін ішкі
және сыртқы ... деп ... ... ... көмегімен жабылатын жалпы
тапшылық қаражаттарды қолдануды жоспарлаумен байланысты бағаланады. ... ... ... ... ... ... мемлекет экономикасына
ынталандырушы әсер етеді. Егер де сыртқы ... ... ... өсуіне
әкелсе, онда ол ішкі сұранысқа әсер ете алмайды.
Қаржыландырудың ішкі көздеріне Ұлттық Банктен, коммерциялык банктерден
және банктік емес сектордан алынған ... ... ... ... алынған
таза қарыз ақша массасының көлемін (қарыздың жалпы сомасы мен сол ... ... ... ... ... ... айырым) ұлғайтады.
Мемлекеттік бюджет жалпы шығын мен табысқа әсер ететін экономикалық
факторларды анықтауда ... ... ... ... ... құрайтын
табыстың, шығыстың және басқа да қаржылық баптардың болжамы керек. Табысты
болжамдауда экстрополяция әдісін ... ... ... ... ... ... болмауы мүмкін, өйткені ол салықтық база эволюциясын
есептемейді, бұрынғы ... ... ... ... ... құру ... жетуге болады. Мұндай құрылым дезагрегировалық
деңгейі туралы шешім қабылдауды және де сәйкесінше есепті салықтық ... ... ... ... салықтық категориялар арасындағы
айырмашылықтарды талдау ... және егер де ... ... ... ... ... онда бұл салық топтарын дезагрегировалау керек.
Қосылған құн салығы үшін салықтық база болып ... кұн ... ... ... үшін - салық салынуға жататын пайда сомасы, акциз
үшін - акциз қойылған тауарлар сатылымының сомасы және т.б.
Салық ... ... ... базасының және де салық салудың да
өсуімен ... ... ... ... ... ... автоматты әсер, ал
екінші түрін дискреционды деп атауға болады[3, б.248].
Автоматты әсер икемділік коэффициенті көмегімен өлшенеді. ... ... ... ... мен ЖІӨ өсімшесінің қарқыны ... ... Және ... жүйе ... ... ... ... шарт қойылсын.
Дискрециондық әсерді есептеу үшін қай жылы ... жүйе ... ... ие болу ... және осы ... салықтық табыс
сомасына әсер етуінің абсолютті шамасын анықтау қажет. Бүл ... ... ... ... қолданылады. Бұл әдіс фактілі салықтық
түсімдерге және дискрециондық шаралардың әсер етуінің есептелген деңгейіне
негізделген. Салықтық емес түсімдерге ... ... ... ... және ... ... Бұлардың мөлшерлерінің болжамы осындай әдіспен
және де ... ... ... ... арқылы
есептеледі.
Мемлекет табыстарына қарағанда өкіметтік шығындарды болжамдауда
олардың ... ... ... аз. Бұл ... ... ... ... процесінің саяси табиғатының салдары болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... анықтамаларын қарастыруға болады. Мысалы: несие
бойынша пайыз төлемдері олардың мөлшерімен және ... ... ... ... жүйе–мемлекетте жұмыс істейтін барлық бюджеттердің жиынтығын
білдіреді.Бюджеттен тыс қорлардың жиынтығымен ... ... ... ... ... құрылысы мемлекеттік басқару
органдарының құрылысымен анықталады. Біздің мемлекетіміз унитарлы мемлекет
болғандықтан басқару ... екі ... ... және ... ... ... ҚР ... ҚР Президенті, ҚР Үкіметі, ҚР
Қаржы министрлігі және ҚР Кіріс ... ... ... ҚР
бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі Есеп комитеті жатады. Жергілікті
басқару органдарына ... ... ... ... органдары-әкімдер және әкімшілік жатады.
Осыған сәйкес мемлекеттік бюджет екі ... ... ... және жергілікті бюджеттерден тұрады. Сондай-ақ мемлекеттік
қаржылардың ішінде ... тыс ... ... роль ... ... тек екі ... тыс қорлар бар.Олар мемлекеттік Зейнетақы
қоры және Ұлттық қор. Бұрын, 1999 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы қабылданға дейін бірнеше бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... қоры,әлеуметтік қор, еңбекпен қамтамасыз ету
қоры,табиғатты ... ... ... құру ... ... ... дамыту қоры,т.б.). Қазіргі кезде салықтар мен басқа да
міндетті төлемдер республикалық бюджетке барып түседі ... ... ... ... ... барып түсетін кіріс
көздер бар,бірақ олар аз көлемде[5, б.67].
Мемлекеттегі бюджеттер бір-бірімен ... ... бола ... етеді.Республикалық бюджет ҚР ... ... ... жергілікті маслихаттардың шешімдерімен
бекітіледі.Бюджеттердің ... ... ... ... - ... ... Үкіметімен,жергілікті
бюджеттің жобасы–жергілікті әкімдермен жасалады. Сосын олардың орындалуын
атқару ... ... ... бюджеттердің орындалуын
маслихаттардың жанынан құрылған тексеру ... ... ... бюджеттің орындалуын бақылау жөніндегі
Есеп комитеті тексереді.
Бюджеттердің құрылысы:
1) ... - ... ... ... ... ... ... - шығындардан, кредиттерден;
3) Бюджет тапшылығынан ( профицитетінен );
4) ... ... ... ... тұрады.
Мемлекеттік басқаруды және мемлекеттік саясатты жүзеге асыру үшін
бірнеше шаралар комплексі ... біз ... ... бағдарламалар ағымдағы бюджеттік бағдарламалар және дамудың
бюджеттік бағдарламалары деп ... ... ... бағдарламалар заң
актілеріне сәйкес,тұрақты сипатта болатын мемлекеттік басқару функцияларын
орындауға бағытталған немесе бір мезгілдік шараларды жүргізуді ... ... ... ... Республикасының
әлеуметтік-экономикалық және институционалды дамуына бағытталған
бағдарламалар болып ... ... ... төленетін міндетті төлемдердің түрі:
1. Салықтар.
Салықтар ... ... ... ... шығыстарының орнын толтыруға арналған - мемлекеттік қорлар
құру үшін мәжбүрлі түрде,ақысыз,қайтарылмайтын,міндетті ... ... ... ... ... ... басқа да міндетті
төлемдер түседі.Оларға жататындар:алымдар,баждар, төлемдер.
2. Алым сияқты міндетті төлемнің құқықтық мазмұнын анықтау үшін, ... ... ... ... анықтау қажет.
А) Алым бір реттік төлем болып табылады, ал ... ... үшін ... ұзаққа созылған қатынастар тән;
Б) Алым ... ... ... ... салыстырмалы
эквивалентті болып табылады, заңдық ... ... ... ... ... Алым төлегені үшін субьект белгілі бір құқықтарды
иеленеді немесе мемлекеттен қандай да бір рұқсаттарды ... ... ... ... ... ... түрде болады.
Мысалы, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлға, егер қандай да бір
қызметпен айналысқысы келсе алым төлеуге ... ... ... ... ... ... түрі – баж болып табылады.
Баж дегеніміз заңды маңызды әрекеттер жасағаны үшін немесе құжаттар бергені
үшін, соған өкілеттігі бар ... ... мен ... тұлғалар мен
алынатын міндетті төлемнің түрі. Бұл анықтамаға қарап, біз ... ... ... ... ... А.И. ойынша, келесідей айырмашылықтар
бар:
А) Баж–бюджеттің, яғни жалпы мемлекеттің кірісі, ал алым–төлеушіге қызмет
көрсеткен ... ... ... ... ... сәйкес, баж–
фискалды төлем, ал алым- чиновниктік төлем.
Б) Баж – көрсетілген қызметтің бағасынан тәуелсіз ... ал ...... ... бағасына сәйкес болады, яғни алым,
мемлекеттік орган ... ... ... ... ... ... төленетін келесі міндетті төлемнің түрі – төлем. ҚР бірнеше
төлемдердің түрлері бар. Олар мемлекеттің меншігіндегі пайдалы ... үшін ... ... кіріс көздерін атайтын болсақ,салықтардың
ішінде:корпоративті табыс салығы,қосылған құнға салық,акциздер, жоспардан
тыс түскен ... ... ... ... ... алып ... алып шығарылатын тауарларға кедендік баждар, роялти, бонустар,
кедендік бақылау мен кедендік процедуралардан түсетін түсімдер. Алымдардан:
гербтік ... ... ... ... ... ... үшін алынатын алым, азаматтық әуе кемелерін, теңіз,
өзен кемелерін ... үшін ... ... ... құралдарды
тіркеу үшін алынатын алымдар,дәрілік құралдарды,радиожелілік ... үшін ... ... айтамыз.Сондай-ақ, салықтық еместер
кірістер де бюджетті қалыптастырады. Айталық,республикалық мемлекеттік
кәсіпорындардың пайдалары, Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... түскен
пайдалар,республикалық меншіктегі мүлікті ... ... ... ... ... салатын әкімшілік айыптар және банктер
төлейтін айыптар, Ұлттық қордан аударылған ... және ... ... ... ... ... ... б.75].
Ал, жергілікті бюджеттердің кірістеріне спирттің барлық түрлеріне,
темекі өнімдеріне, икра мен қызыл балыққа, қымбат ... ... ... ... және жеке ... ... жеке тұлғалар мен
заңды тұлғалардың мүліктеріне салықтар,жер салығы мен ... ... ... ... ... жеке тұлғаларды тіркегені
үшін,жергілікті маңызы бар ... ... ... транспорт
құралдарының жүргені үшін, кейбір қызмет түрлерін жүзеге ... үшін ... ... жол ... жарнамалар ілгені үшін алынатын алымдар түседі[6,
б.18].
1.2 Мемлекеттік бюджеттің қызметтері мен принциптері
Мемлекеттік бюджет - олардың ... ... өтеу ... республикалық және жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ... арналған ең маңызды ... Бұл өте ... ... ... ол жұртшылыққа елдің саяси
басшылығы мәлімдеген мақсаттарды іс жүзінде бюджетке енгізілген және ... жылы іске ... ... ... ... ... ... елдегі экономикалық жағдайға әсер етуге мүмкіндік
беретін құрал қызметін атқарады.
3. Бюджеттік ресурстарды басқаруға арналған жүйе ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы унитарлық мемлекет болып табылады. Біздің еліміздің бүкіл
аумағында бірыңғай ... ... ... үдерісін жүзеге асырудың
бірыңғай рәсімдеріне және т.б. негізделген біртұтас бюджеттік жүйе ... ... ... ... реттейтін негізгі заңнамалық акт ҚР
Бюджет кодексі болып табылады.
Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын ... ... ... деңгейлерінде тиісті қаржы базасы болуы тиіс. Осы
мақсатпен әр елде ... ... ... ... ... ... абаттандыруды, заң шығарушы билікті, басқару
аппаратын ұстауды және ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз ететін бюджеттер тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері мен ... ... ... ... ... ... отыратын белгілі
бір қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда болды. Осы ... ... ... ... ... мен ... қағидаттары, оның буындарының
өзара қатынастары мен ... ... ... ... құқықтарының
жиынтығы - бюджет құрылысын құрайды.
Бюджет құрылысында басты орынды бюджет ... ... ... қатынастарға және құқықтық нормаларға негізделген түрлі
деңгейлер бюджеттсрінің, сонымен ... ... ... мен қатынастарының
жиынтығын білдіреді. Әр түрлі елдердің бюджет ... ... ... жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше болып келеді,
өйткені олардың ... ... мен ... ... байланысты
болады. Бюджет жүйесінің құрамы елдің ұлттық-мемлекеттік құрылымымен
анықталады.
Бюджет ... - ... және ... Республикасы Ұлттық
қорының,сондай-ақ бюджеттік процестер мен қатынастардың жиынтығы.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі республикалық және жергілікті
бюджеттер мен ... ... ... ... ... жиынтығын
білдіреді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры елдің тұрақты ... ... ... ету, болашақ ұрпақтар үшін қаржы қаражатын
жинақтау, экономиканың қолайсыз ... ... ... тәуелділігін
азайту үшін құрылды.
Республикалық бюджет – бұл Бюджет кодексінде белгіленген салық және
басқа да ... ... ... ... ақшалай
қор. Республикалық бюджет орталық мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... қаржылық
қамтамасыз ету және мемлекеттік саясаттың жалпы республикалық бағыттарын
іске ... үшін ... ... ... ... бар ... ... бюджеті
де Бюджет кодексінде белгіленген салық және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын орталықтандырылған ақшалай қорды ... Ол ... ... ... ... республикалық маңызы бар
қаланың, астананың, олардың бағынысындағы ... ... мен ... ... ... ету және ... ... бірліктегі мемлекеттік саясатты іске асыру үшін арналады. ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың,
астананың бюджеті облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... төтенше мемелекеттік бюджет әрекет етеді –
Қазақстан ... ... ... ... ... болған кезде
республикалық және ... ... ... ... ... бюджет енгізіледі. Төтенше мемлекеттік бюджетті енгізу және оны
тоқтату үшін негіздеме Қазақстан Республикасы Президентінің республиканың
бүкіл аумағында ... ... ... ... енгізу немесе оның күшін жою
туралы Жарлығы болып табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің әрекет етуі ... ... ... ... және ... ... ... барлық
деңгейлеріндегі бюджеттер туралы шешімінің қолданысы ... ... ... ... қабылдануы туралы Республика Парламенті жедел
хабардар етіледі.
Шоғырландырылған ...... ... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджеттерін және ... ... ... ... ескерместен, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорына жіберілетін ... ... ... ... ... Шоғырландырылған бюджетті
заңнамалық билік органдары бекітпейді және ... ... ... ... құрылымы мынадай бөлімдерден тұрады:
– республикалық бюджет;
– облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеттері;
... ... ... ... ... бюджетке
түсімдер мен олардың Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына аударымдары.
Елдің мемлекеттік құрылысында аумақтық ... ... ... ету ... ... ету үшін ... белгілі бір өкілеттіктер
мен қаржы ... ... беру ... ... ... ... ... құрылымында жергілікті бюджеттер ерекше буын
ретінде бөлінеді.
Жергілікті бюджет тиісті ... ... ... және ... ... орган өзіне жүктелген функцияларды
жүзеге асыру үшін айқындайтын ... ... ... ... ... ... ... пайдалану)
қаржыландырудың есебінен қалыптастырылатын әкімшілік аумақтық бірліктің
ақшалай қорын білдіреді.
Жергілікті ... ... ... ... мен ... ... органдарға жүктелген функциялар мен ... ... ... ... ... ... ... және
саяси-экономикалық бағыттылығымен толықтай айқындалады.
Жергілікті бюджеттердің жай-күйі әр түрлі факторларға ... ... ... ... ... жалпы экономикалық жағдайы;
- тиісті аумақтың экономикалық әлеуеті;
- жергілікті билік және ... ... ... мен ... ... ... ... жергілікті билік және басқару органдарының өздеріне берілген
құқықтарды іске ... ... ... ... ... ... шарты нақты қаржы кезеңі мен
нақты аумақтың шеңберінде жергілікті ... ... ... түсетін
кірістер мен жүзеге асырылатын қажетті шығыстардың арасындағы тиісті тепе-
теңдікті қамтамасыз ете білу шеберлігі болып табылады.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар
қаланың және астананың бюджеттерімен және аудандық бюджеттермен ұсынылған.
Облыстың ... ... ... ... ... операцияларды
ескерместен облыстық, қалалық және аудандық бюджеттердің жиынтығы болып
табылады.
Жергілікті бюджеттерді ... ... өз ... жұмыс
істеуінің үш деңгейі бойынша өз ... бар: ... ... ... ... бар қала мен ... бюджеті деңгейінде
және аудан ... ... ... ... кірістері
республикалық бюджеттің кірістері сияқты ... және ... ... қалыптастырылады. Бұл ретте жергілікті бюджетке түсетін салық
түсімдері Бюджет және Салық кодекстерінің регламенттеуші ... ... ... түсетін салық түсімдері түрлерінен ерекшеленеді [8,
б.7].
Бюджет жүйесi мынадай принциптерге негiзделедi:
      1) бiрлiк принципi - ... ... ... ... ... бюджеттiк заңдарының қолданылуын, соның iшiнде
бiрыңғай бюджеттiк сыныптауды, бюджет процесiн ... ... ... пайдалануды қамтамасыз ету;
      2) толықтық принципi - Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген
барлық түсiмдер мен шығыстарды бюджеттерде және ... ... ... көрсету, бюджет қаражатын пайдалана отырып, өзара талаптарды
есепке алуға, сол сияқты бюджет қаражаты ... ... ... жол бермеу;
      3) реалистiк принципi - бекiтiлген (нақтыланған, түзетiлген) бюджет
көрсеткiштерiнiң орта ... ... ... және ... мен ... ... ... орта мерзiмдi
жоспарының бекiтiлген (түзетiлген) өлшемдерi мен бағыттарына сәйкес келуi;
4) ... ... - ... немесе заңмен қорғалатын
өзге де құпия болып ... ... ... ... ... ... саласындағы нормативтiк құқықтық актiлердi,
бекiтiлген (нақтыланған, түзетiлген) бюджеттердi және олардың атқарылуы
туралы есептердi, ... ... ... ... ... ... мiндеттi түрде жариялау; бюджет процесiнiң ашықтығы, мемлекеттiк
қаржы бақылауын жүргiзу;
5) дәйектiлiк принципi - бюджеттiк ... ... ... шешiмдердi мемлекеттiк басқару органдарының сақтауы;
      6) тиiмдiлiк және ... ... - ... бюджеттiк
бағдарламалар паспорттарымен көзделген белгiлi бiр нәтижелерге қол жеткiзу
қажеттiлiгiн негізге алып, ... ... осы ... қол ... ... ... көлемiн пайдалана отырып әзiрлеу және атқару немесе
бюджеттiк қаражаттың бекiтiлген көлемiн пайдалана отырып ең ... ... ... ... ... - бюджеттiк процестi республиканың немесе
аймақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуының басым бағыттарына сәйкес ... 8) ... ... - ... ... ... Қазақстан
Республикасының бюджеттiк заңдарын бұзғаны үшiн жауапқа тарту [8, ... ... ... ... ... ... - заң шығарушы (өкілдікті) және атқарушы органдар
бюджеттік қатынастарды дамыту бағыттарын айқындаумен және ... ... және ... ... үшін ... нақты жолдарын
әзірлеумен байланысты жүзеге ... ... мен ... ... ... ... ... алуан қырлы және ... ... ... ғана ... сонымен бірге оның атқарымдық
және уақыттық жақтарын да қамтиды. ... ... ... бір ... ... саясаты экономикалық саясаттың түп қазығы, ұйытқысы және
мемлекеттің экономикалық-әлеуметтік саясатын жүзеге асыру ... ... ... ... бюджет саясаты — мемлекеттің қоғамдық өндіріске
экономикалық ықпал етуінің негізгі ... ... ... ... ... әзірлеуге заң шығарушы (өкілдікті) және атқарушы органдар
қатысады. Қазіргі ... ... ... бойынша бюджет
саясатын әзірлеуде Қазақстан Республикасының Президентіне ... ол ... жыл ... ... ... саясатының ағымдағы жылға
арналған және келешектегі негізгі бағыттарын, мақсаттары мен ... ... ... ... ... оның іске ... ... барлық
кезде тек экономикалық даму үрдістерімен ғана байланысты емес, сондайөақ
саяси кеудемсоқтықты ... ... ... бағытталуы
экономиканың дамуы заңдылықтарының анықталуы негізінде емес, ал ол ... пен ... ... ... ... онда ... ... тұрақты болмай, үнемі өзгерту үстінде болады, яғни тек ... ... ... ... ғана ... ... –ақ ... осы
немесе өзге саласының жағжаяттық пайымдауынан.Макроэкономикалық реттеудің
маңызды құралы болып бюджет ... ... ол ... салу мен мемлекеттік
шығындарды өзгерту арқылы іскерлік ... ... ... әсерін
көрсетеді.
Бюджет саясаты ұдайы өндірістік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы
саясатының ... ... ... толық көрсетеді, олардың
мемлекет дамуының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... қозғалысына реттеудің бастапқы принципі
жиынтық тұтынудың өсуіне бағытталған ұдайы өндіріс үдерісінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралы ретінде мемлекеттің қаржы жүйесінің барлық
буындарын біріктіреді. Үлкен ... ... ... ... ... яғни ... қоса экономиканы реформалауға арналған шетел
несиелері мен инвестициялары ... ... ... өзгерту мен жалпы
қоғамдық өнімнің қозғалысына ... ... ... ... ... саясаты бюджеттің белгілі бір механизмін әзірлеу,
қарастыру, бекіту, орындау, ... ... ... ... ... ... әр түрлі бюджет деңгейінің өзара байланысына ... ... ... ... ... ... жасау бөлігінде қуатты
және қаржы саласында орталықтан бағытталған беталыстар айқын түрде ... ... ... ... аумағында қаржы жүйесінің жергілікті
деңгейлерін өзін-өзі қаржыландыру, жеке аймақтар мен жергілікті көздерінің
мәні мен ... ... және ... ... қажеттілігі
жандандырылады. Республикада бюджет жүйесінің дамуы аймақтық деңгейдің
тұтас шаруашылық кешенінің тиімді қызмет ... ... ету ... ... ... ... қаржы буындарының жергілікті және
орталық өзара ... ... ... ... ... ... механизмі арқылы әсер етеді. Экономикаға тұтастай әсер ету ... ... бөлу және ... қызметі осыдан көрінеді. Осыған
байланысты бюджет саясаты қолда бар ... ... мен ... ... мен ... бойынша бюджет шешімерін таңдау және
қаржы жүйесін ... ... ... ... ... саясатын
бюджет үдерісін ұйымдастыру жағынан алғанда, бюджет заңдылығын бұзғаны үшін
жауапкершілік есебінен бюджеттің ... ... ... ... қарастыру және құрастыру тәртібі ретінде қарастырылуы мүмкін.
Бюджет жүйесінің қызметі етуі қағидалар негізінде қамтамасыз етіледі:
- барлық бюджеттің біртұтастығы, толықтылығы, нақтылығы, ... ... ... ... ... ... ... ортақ бюджеттік
сыныпталу, біртұтас қаржылық базаның бар болуы;
- бюджетте барлық түсімдердің толық көрінуі және ... ... ... ... икемді өзара іс-қимыл;
- мемлекеттің ақша ... ... ... іс-қимылы және ақша
жүйесінің біртұтастығы;
Жергілікті билік органдарының шығыстық өкілдігімен байланысты бюджет
шығыстарын ең аз ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық шығыстарының бюджетіне, теңгеріміділікке байланысты, олардың
бюджет шығыстарын ұлғайту ... ... ... ... жүреді.Қазақстан Республикасы аймағының жеке бюджеті бұл – елдің
бюджет жүйесінің дербес ... яғни ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығына шықпастан
бұрын ең алдымен бірқатар ...... ... іске ... ... ... жіне жергілікті басқару органдарының әрекеттеріне
тікелей қатысты және ұсынытарды жергілікті ... ... үшін ... оны ... соң ... алыс- берістерді тиімді дамыту
төмендегілерге негіделеді:
1. үкіметтік деңгейде қаржы саласын ... ... ... ... Бұл ... ... ... табыстарын,
оның ішнде жергілікті қарыздарды ұлғайту үшін әр ... ... ... ... Жергілікті басқару органдары есептілік және ... ... ... ету ... ... ... ... Халықпен
теріс қарым-қатынас, бюджеттің айқындылығының жоқ болуы ішінара шығындалуға
және күдікті мақсаттардың болуына алып ... ... ... органдарының несиені өтеу қабілетінің рейтингін
тәуелсіз сараптауды баалауды алдын-ала ... ... ... ... ... үшін ... ... бюджеттік комиссияны құрайды. Бүл комиссия Эконмиака және
бюджеттік ... ... ... ... бюджет
жобасының негізгі болжамдық көрсеткіштерін ... ... роль ... ... келеді. Ол ҚР-ның Президентінің жыл сайын
халыққа үндеуін ескере отырып ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік-экономикалық дамуының
индикативті жоспарының негізгі параметрлеріне негізделе отырып алдағы үш
жылдық мерзімге мемлекеттік ... ... ... ... ... Қазақстанда елдің ... ... (бес ... және ағымдағы (жылдық) индикативті жоспарлары
құрылуда. Қоғамдық іс-әрекеттердің барлық ... ... және ... ... ... ... ... атқарушы
органы Қазақстан Республикасының Үкіметі жүзеге ... және ... ... ... ... ҚР Үкіметінің жұмысшы
органдарының жүйесіне, ең алдымен, Экономика және бюджеттік ... ... Бұл ... ҚР ... ... ... квартал сайын "Қазақстан ... ... ... атты ... ... Мүнда
аналитикалық және кестелі-графикалық ... ... ... ... экономика дамуының тенденциясына көңіл ... ... ... ... ... ... және де
алдағы кварталға экономикалық дамудың болжамы беріледі. Материалдар
Министрліктер мен ... ... ... және ... ... және ... ... ақпараттарына
негізделеді.[10, б.92]
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БЮДЖЕТ САЯСАТЫН ЗЕРТТЕУ
2.1 ... ... ... құрылымы және оның қазіргі жағдайы
Бюджет жүйесі ең алдымен, ... ... ... мемлекеттердің бюджет жүйесі екі буынды қамтиды: ... ... ... ... Ал федеративті мемлекеттерде бюджет
жүйесі үш буыннан — федеральды бюджет немесе орталық ... ... ... ... ... ... Германиядағы
жерлердің, Канададағы ... ... ... ... бюджеттерден құралады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынастар мен
сәйкес құқықтық нормаларға негізделген әр түрлі ... ... ... әр ... ... жиынтығында мемлекеттік бюджетті
құрайтын республикалық және жергілікті ... ... ... 1. ҚР ... ... ... ... деңгейлердің бюджеті бекітіледі, орындалады және
дербес болып табылады:
• республикалық бюджет;
• облыстық бюджет, республикалық маңыздағы қала, ... ... ... ... (облыстық маңыздағы қала бюджеті).
Республикалық бюджет салықтық және басқа да ... ... ... ... ... ... мекемелердің міндеттері
мен функцияларын орындауды және мемлекеттік саясаттың жалпыреспубликалық
бағыттарын жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ақша қоры.
Облыстық бюджет, республикалық маңыздағы қала, астана бюджеті салықтық
және басқа да түсімдерден құралатын, облыстық, ... ... ... ... ... ... ... оларға
бағынышты мекемелердің міндеттері мен функцияларын ... және ... ... ... ... ... ... қаржылық
жағынан қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры. Ол сәйкес
әкімшілік-аумақтык бірліктегі маслихат шешімімен бекітіледі.
Аудан ... ... бар ... ... Осы Кодекспен айқындалған салықтық және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... міндеттері мен функцияларын қаржымен қамтамасыз етуге және
тиісті аудандағы (облыстық маңызы бар қаладағы) ... ... ... арналған орталықтандырылған ақша қоры аудан (облыстық маңызы бар
қала) ... ... ... ... ... жылына арналған аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... маңызы бар қала) мәслихатының шешімімен
бекітіледі[8, б.76].
Төтенше мемлекеттік бюджет
1. ... ... ... ... және ... ... қалыптастырылады және Қазакстан Республикасындағы
төтенше немесе соғыс жағдайларында ... ... ... бюджетті бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталык
өкілетті орган әзірлейді және ол Қазақстан ... ... ... ... ... Президентінің Жарлығымен
бекітіледі.
3. Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында төтенше немесе соғыс
жағдайын ... және оның ... жою ... ... ... ... төтенше мемлекеттік бюджетті енгізуге және оның
қолданылуын тоқтатуға ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің қабылданғаны туралы Қазақстан
Республикасының Парламенті дереу хабардар етіледі.
5. Төтенше мемлекеттік ... ... ... ... қаржы
жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның және тиісті қаржы ... ... ... ... бюджеттер туралы мәслихаттар
шешімдерінің қолданылуы тоқтатыла тұрады.
6. Төтенше мемлекеттік бюджет төтенше ... ... ... ... ... ... болады. Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылуы
тоқтатылғаннан бастап республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы
тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... және тиісті
қаржы жылына арналған барлық ... ... ... туралы
мәслихаттардың шешімдеріне сәйкес жүзеге асырылады.
7. Қазақстан Республикасының жекелеген жерлерінде төтенше ... ... ... ... ... ... ... Республикасының бірнеше аймақтарының аумақтарында ... ... ... ... төтенше жағдайдың зардабы ұлттык мүдделерге
және республиканың экономикалық қауіпсіздігіне нақты ... ... ... ретте ғана төтенше мемлекеттік бюджет енгізуге негіз бола алады[5,
б.28].
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... шотында шоғырландырылатын, мемлекеттің каржылық актив түріндегі,
сондай-ақ, материалдық емес ... ... өзге де ... ... ... ... ... қоры болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктердің қорлануына,
экономиканың ... ... ... және ... ... ... төмендетуге арналған.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры жинақтау және түрақтандыру
функцияларын жүзеге асырады. Жинақтау ... ... ... ... емес ... қоспағанда, өзге де мүліктердің қорлануын
қамтамасыз етеді. Тұрақтандыру функциясы шикізат ... ... ... ... бюджеттің тәуелділігін төмендетуге
арналған.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру мен ... және ішкі ... мен ... ... конъюнктурасы,
мемлекеттегі және шет ... ... ... ... дамуының басымдықтары ескеріле отырып, бұл ретте
макроэкономикалық және ... ... және ... ... ... негізгі мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... ... түсімі мен жұмсалуы ұлттық
және шетелдік валюталармен жүргізіледі. ... ... ... ... жөніндегі есебі мен есептілігі ұлттық валютамен жүзеге
асырылады.
6. ... ... ... ... сенімгерлік басқаруды
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... мен ... ... ... ... сенімгерлік басқару туралы шарттың негізінде
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің арасындағы өзара төлем
операцияларын ескермегендегі ... ... ... ... Сонымен,
бюджет жүйесінің жұмыс істеуі әр түрлі деңгейдегі ... ... ... және оларды жасақтау, қарау, бекіту, орындау,
бақылау тәртібімен, сондай-ақ, республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... Бюджет жүйесін ұйымдастыру
келесідей негізгі қағидаларға сүйенуі тиіс: біртұтастық қағидасы ұйымдық-
экономикальіқ ... ... ... ... ... ... ... барлық қаржылық операцияларының бюджетте
жинақталған және ... ... ... мен ... ... ... қағидасы қаржылық операциялардың бюджеттегі нақты
көрінісін, бюджеттік бұрмалаушылықты болдырмау қажеттілігін ... ... ... ... ... мен ... туралы
мәліметтер баспасөз беттерінде жарияланады. Дегенмен, қазіргі ... ... ... осы қағидалар толық орындальп отыр ... ... ... ... күні ... ... бюджетаралық
қатынастардың реттелмегендігі күрделі мәселелердің ... ... ... қатынастарды жетілдіру мәселелеріне жеке бөлім
арналып отыр[11, б.74].
2.2 Қазақстандағы мемлекеттік бюджет кірістері және оның ... ... жаңа ... ... ... бюджеттің кірістері-бюджет кредиттерін өтеу, мемлекеттің
қаржы активтерін сатудан түскен түсімдер, алынған трансферттер, сондай-ақ
мемлекеттік қарыздар.
Мемлекеттік бюджет кірістерінің ... ... емес ... ... ... ... түсімдер;
-трансферттер түсімдері.
Салықтық түсімдер- Қазақстан Республикасының Салық ... ... және ... ... ... да ... ... емес түсімдер- Қазақстан Республикасының Салық кодексінде
белгіленген, негізгі капиталды, байланысты ... ... ... ... басқа, осы ... және ... ... да заң ... ... республикалық,
жергілікті бюджеттерге төленетін міндетті, ... ... ... Республикасының Ұлттық қорына жіберілетін бюджет ... ... ... ... өтеусіз негіжзде берілетін ақша.
Мынадай ақшалар негізгі капиталды сатудан ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті
сатудан түсетін ақша;
-мемлекеттік материалдық резервтен тауарларжы сатудан түсетін ақша;
-мемлекеттік меншігіндегі жер ... жеке ... ... немесе
оларды тұрақты немесе уақытша жер пайдалануға беруден не Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... өзге тәсіл арқылы өткізуден түсетін ақша;
-мемлекетке тиесілі материалдық емес ... ... ... ... ... бір деңгейінен екіншісіне, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан бюджетке түсетін трансферттер түсімдері[6,
б. 97].
2013 – 2015 ... ... ... ... ... 2013 ... ... мөлшері – 4 626 465 541 мың ... оның ... ... бойынша – 3 221 081 115 мың теңге;
салықтық емес түсiмдер бойынша – 58 458 993 мың ... ... ... ... түсiмдер бойынша – 30 230 835 мың
теңге;
трансферттер түсiмдерi ... – 1 316 694 598 мың ... ... ... түсетін салықтар, алымдар ... ... ... ... ... ... жұмсалады;
- өтеусіз және баламасыз болады;
- ұзақ мерзімді және ... ... ... ... ... ... ... жалғаса береді;
- төлеу кезінде күштеу әдісі қолданылады, төлеуші салық міндеттемесін
орындамаған жағдайда, мәжбүрлі ... ... алу ... ... ... ... ... жабады, яғни мемлекет заңды іс-
әрекет түрінде тұлғаларға қызмет ұсына отырып, сол ... ... ... ... ... саналады;
- бір жолғы төлем болып табылады, яғни бір рет қана төленеді;
- ... бір алым ... ... айналысу тұлғалардың ерікті
шешімі болғандықтан, алымдар ерікті төлемдер болып табылады.
Төлемақылар:
- ... және ... ... яғни ... бір объектілерді
пайдаланған кезде төленеді;
- мемлекеттің азаматттық құқыққа сәйкес азаматтық-құқықтық қатынастары
кезінде туындайды;
- тұлғалар төлемақы төлеу арқылы баламалы ... осы және ... ... ... ... ... ... салықтардың түрлерi:
1. Корпоративтiк табыс салығы
2. Жеке табыс салығы
3. Қосылған құн салығы
4. ... ... ... ... Жер ... ... арнаулы төлемдерi мен салықтары
7. Әлеуметтiк салық
8. Көлiк құралы салығы
9. Жер ... ... ... Ойын ... ... ... ... Бiрыңғай жер салығы.
Сурет 2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетіне түсетін салық
түсімдерінің құрылымы.
Диаграммадан көрініп тұрғанындай, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... (орта есеппен
32,2%), ҚҚС (26,7%), әлеуметтік салық (12,6%), сондай-ақ жер ... өзге де ... мен ... (19%) және жеке ... (9.4%). ... 2010-2012 жылдардағы мемлекеттік бюджетке түскен салықтық
түсімдердің құрылымы
|Атауы |2010 жыл ... |2012 жыл |
| ... ... ... ... ... салығы |79272346 |24369349 ... ... ... ... |16709715 ... ... ... құн ... ... |1184176 ... |
|Акциздер |1151987 |1292745 |1413196 ... ... ... |0 |222870 |771485 ... ... |0 ... ... ... ... | | | ... мен ... | | | ... салық |20116628 ... ... ... ... ... |985624 |1297538 |1789807 ... ... |1342530 |2195683 |2187294 ... ... |6428812 |5984303 |8327923 ... ... салығы |1579 |239 |9136 ... ... |0 |73421 |124250 ... жер ... |30342 |35813 |45753 ... төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер.
Мемлекеттік баж салықтары:
-алымдар;
-төлемақылар.
Қазақстан Республикасындағы алымдардың түрлері:
-тiркеу алымдары;
-автокөлiк құралының Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... айналысу құқығы үшiн лицензиялық алым;
-телевизия және радио тарату ... ... ... ... беру үшiн алым;
Қазақстан Республикасындағы төлемдердің түрлері:
-жер учаскесiн пайдаланғаны үшiн;
-үстiңгi көздерден су ресурсын ... ... ... ... үшiн;
-жануарлар әлемiн пайдаланғаны үшiн;
-орманды пайдаланғаны үшiн;
-ерекше қорғалатын табиғи аумақты пайдаланғаны үшiн;
-радиожиiлiк спектрiн пайдаланғаны үшiн;
-қалааралық және (немесе) халықаралық ... ... ... ... бергенi үшiн;
-кеме жүзетiн су жолдарын пайдаланғаны үшiн;
-сыртқы (көрiнетiн) жарнаманы орналастырғаны үшiн[12, б. 27].
2.3 Қазақстандағы мемлекеттік бюджет шығыстары және оның құрылымы
Қазақстан ... ... ... ... ... сипаттағы мемлекеттiк қызметтер- мемлекеттік билік пен басқару
органдарын ұстауға ... ... ... жыл ... ... шығыстарының құрамында бекітіледі.
2.Қорғаныс-мемлекеттің қорғаныстық функцияларын қамтамасыз етуге
арналған бюджет шығыстары.
3.Қоғамдық тәртіп, ... ... сот, ... ... ... ... және сот ... маңында
еріксіз көндіру шараларын қолдану құқы берілген және мемлекет пен ... мен ... ... ... ... құқықтары мен
азаматтығын қорғауға талап етілген мемлекеттік билік ... ... ... ... ... бюджет шығыстары.
4.Бiлiм беру-ҚР азаматтарына мемлекет ақысыз жалпы орта мен алғашқы
кәсіби білім және мемлекеттік тапсырысқа сәйкес конкурстық ... ... ... ... ... және ... оқу орнынан кейінгі білім алуды
кепілдейді, егерде ... осы ... ... ... білімді алғашқы рет
алып отырса, ... ... ... өз ... ... ... ... денсаулығын сақтау мен бекінісі
өз алды мемлекеттік пен қоғамдық, әлеуметті-экономикалық пен медициналық
мекемелердің көп жақтық іс-әрекеттерін ... ... ... ... және ... ... ... мазмұнын оның әлеуметтік көмек көрсету мен
әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... үй-коммуналдық шаруашылық- мемлекет коммуналдық шаруашылықтың
дамуына, сумен жабдықтау жүйесін жөндеу мен дамуына, қалалар мен ... ... ... және ... да ... қаржыландырады.
8.Көлiк және коммуникация- мемлекет бюджет құралдары арқылы автокөлік
жолдарын дамыту ... мен ... жол және су ... ... ... байланыс аумақтарында инвестициялық жобаларды ... 3. ... ... ... ... ... пайыздық көрсеткіші.
2-кесте.2013-2015 жылдарға арналған мемлекеттік бюджет, мың.тг.
|Атауы |2013ж. |2014ж. |2015ж. |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... |156 709 963 |
|қызметтер | | | ... ... ... ... |
|Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, |361 645 507 |364 879 806 |266 635 390 |
|құқықтық, сот, | | | ... ... | | | ... беру ... |267 480 694 |266 635 390 |
|Денсаулық сақтау ... ... ... |
|Әлеуметтiк көмек және ... ... | | | ... үй-коммуналдық |106 512 537 |57 836 902 |53 954 841 |
|шаруашылық | | | ... ... ... және ... ... ... |
|ақпараттық кеңістiк | | | ... ... және ... ... |73 530 288 |
|жер қойнауын пайдалану | | | ... су, ... ... ... ... ... |
|шаруашылығы, ерекше қорғалатын| | | ... ... ... | | | ... және ... ... | | ... жер ... | | | ... сәулет, қала |17 192 405 |12 598 818 |9 481 404 |
|құрылысы және ... ... | | | ... және коммуникация |342 007 017 |339 802 240 |300 024 041 ... ... ... ... |
|Борышқа қызмет көрсету |131 698 191 |176 585 794 |214 937 032 ... ... ... ... ... 2013– 2015 жылдарға арналған республикалық бюджет және үкіметтің
саясаты
2) шығындар – 5 255 645 181 мың теңге;
3) таза ... ... беру – 55 975 074 мың ... оның iшiнде:
бюджеттiк кредиттер – 179 973 564 мың теңге;
бюджеттiк ... өтеу – 123 998 490 мың ... ... ... жасалатын операциялар бойынша ... ... 392 926 мың ... оның ... активтерiн сатып алу – 73 902 926 мың теңге;
мемлекеттiң қаржы ... ... ... ...
510 000 мың теңге;
5) ... – -758 547 640 мың ... ... елдiң жалпы iшкi өнiмiнiң
2,6 пайызы;
6) бюджет тапшылығын қаржыландыру – 758 547 640 мың ... ... ... ... ... ... Республикасының
Ұлттық қорынан кепiлдiк берiлген трансферттiң мөлшерi 1 200 000 000 ... ... ... ... 1 ... ... жалақының ең төменгi мөлшерi – 18 660 теңге;
2) мемлекеттiк базалық зейнетақы ... ... – 9 330 ... ... ең ... ... – 19 066 ... Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жәрдемақыларды және
өзге де әлеуметтiк төлемдердi есептеу үшiн, сондай-ақ айыппұл санкцияларын,
салықтар мен ... да ... ... үшiн ... ... ...... теңге;
5) базалық әлеуметтiк төлемдердiң мөлшерiн есептеу үшiн ең төменгi
күнкөрiс деңгейiнiң шамасы 18 660 теңге ... ... ... ... ... САЯСАТЫНЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті қаржылық бақылауды
дамыту жолдары
Бүгінгі ... ... ... бюджеттің атқарылуында, салық
жүйесінде және макроэкономикалық көрсеткіштерді тұрақтандыруда кейбір
жетістіктерге ие болды. Тиімді ... ... құру ... ... ... бюджет қаржылардың түсуіне бақылау мәселелеріне
байланысты, барлық фискалдық ... бір ... ... ... ... ... ... үдерісі сәтті өткізілді.
Салық заңнамаларын іске асыру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Барлық
құқықтық-нормативтік актілерді бір заңнамалық акт ... ... ... және мемлекеттің мүдделеріне сай жағымды ортаны құруға
бағытталған және экономиканы даму перспективаларын ескеретін Салық Кодексі
қабылданды.
Шығындарды ... құру ... ... ... ... Бұл ... жұмыстары дұрыс жолға қойылды. ТМД мемлекеттірінің ішінде
Қазақстан Өз уақытында және ... ... ... ... ... ... ... қатарда.
Бюджет қаражаттарын бюджеттік бағдарламаларды ұйымдастырушылар ... ... ... тиімсіз басқару нәтижесінде, сонымен бірге
тауарлар мен қызметтерді, жүргізілетін конкурстардың уақытында ... ... ... ... өсуде. Өткізілген конкурстар
тиісті жеңімпаздарын анықтайды және басқа да жабдықтаушылардың болмауына
сілтеме жасайды.
Осы ... ... ... ... ... ... ... шешу керек:
-Бюджет жүйесінде әртүрлі деңгейлер арасындағы ... ... ... ... ... жоқ. Оны ... түрде құру керек;
-Мемлекеттің барлық субъектілері үшін жергілікті бюджеттерді тиімді
теңестіру жүйесінің ... ... ... кірістерді арттыруда қызығушылықты тудырмайды. Ол тек
қана ... ... ... ғана ... ... қатар бюджет
жүйесінің барлық деңгейлеріне қатысты болып табылады;
-Жергілікті бюджеттерде салықтық аударымдардың ... ұзақ ... ... аталғандардың нәтижесінде, аймақтық және жергілікті билік
органдарының күшін ... ... ... ... мен
экономикалық өсуді қолдауға бағытталған. Осындай шаралар сонымен қатар,
кәсіпкерлік және инвестициялық ахуалды ... ... ... және ... жүргізуге, салық-бюджет саясатын инвесторлар
мен кредиторларға бағытталмай, олардың өз кезегінде билік органдарынан
қосымша ресурстарды тарту ... ... мен ... республикалық шекетулер мен талаптар, айналып өтетін жолдар
және қаржылық ағындардан әкімшілік бақылауды ұстауды іздестіреді.
Егер орталық пен ... ... ... бөлу анықталған сипатта
болса, ал мемлекеттегі облыстар ішіндегі ... бөлу әр жыл ... және ... ... ... ... ... байланысты
болады.
Сонымен, республикалық бюджет пен оның облыстық бюджетпен өзара қарым-
қатынасы ашық болса, ал ... ... ... ... ... бұрынғы үлгісі ортақталған. Ол ... ... ... мен ... орталықтан теңестіруге соқтырады.
Сондықтан, елдегі бюджетаралық қатынастарды одан әрі ... ... ... республикадағы бюджеттік өзара қарым-қатынастарын және
оның субъектілерінің бюджеттік қатынасын, яғни аймақтар арасында-облыстар
мен жергілікті бюджеттер арасында ... жету ... ... ... Бюджет табысындағы салық түсiмдерiнiң қалыптасуындағы мәселелердi шешу
және қалыптасуын жетiлдiру жолдары
Жалпы алғанда, бюджеттің атқарылуы еліміздің негізгі макроэкономикалық
көрсеткіштеріне оң әсер ... ... ... қаражат пен Жол
картасының іске асырылуы Үкіметке әлеуметтік бағдарламаларды іске асыру
жөнінде ... ... ... ... ... атап айтқанда,
ипотекалық несиелендіру мен үлескерлердің ... ... ... ету, ... төлемдер мен бюджет саласының қызметкерлеріне
жалақыны арттыру проблемаларын шешуге мүмкіндік берді.
2012 жылдың қорытындысы бойынша бюджетте бірқатар ... ... ... ... бюджет шығындары бойынша игерілмеген қаражаттың көлемі
өсуде, бұрынғы жылдың көрсеткіштерімен салыстырғанда ... ету ... ... ... және ... ... ... артқан.
- Орталық мемлекеттік органдардың стратегяилық жоспарларын әзірлеу кезінде
бірқатар параметрлер бойынша нақты қалыптасқан ... ... ... ... басқару жүйесі ... ... ... ... жоқ ... стратегиялық
жоспарлардың көрсеткіштері бойынша нақты есептеулер жүргізілмеген, бұл, өз
кезегінде, олардың іске асырылуын бағалауды ... ... іске ... ... ... ... ... даму барысына кешенді және үздіксіз
әсер етуді қамтамасыз ете алмай ... ... ... ... оларды іске асыруға мемлекеттік және қоғамдық институттардың күші
жұмылдырылмаған, жоспарланған бірқатар іс-шаралардың орындалуы мүмкін емес,
талап етілген ... ... мен ... ... дәрежеде
негізделмеген.Мемлекеттік бағдарламалардың қаржыландыру жоспарларына
нормативтік құқықтық актілермен ... ... мен ... оларды іске асыруға арналған қаражат басқа мақсаттарға негізсіз
қайта бөлінуде.
- Орталық және ... ... ... ... ... ... ... жобалардың іске асырылу сапасына
келеңсіз әсер ... ... ... ... іске ... ... және өңірлік бағдарламалармен өзара ... ал ... ... ... бөлу ... ... асырылуда.
Жекелеген инвестициялық жобалар бойынша ... ... ... ... ... ... елеулі айырмашылығы бар
болғандықтан оларды іске асыру белгісіз уақытқа тоқтап қалуда немесе ... ... іске ... ... ... іріктеу кезіндегі тәуекелдер ескерілмеген. Бұл
мемлекеттік қолдау тоқтатылғаннан кейін ... ... ... ... және ... ... дамытуға салынған
инвестициялардан біржола айрылуға алып келуі мүмкін.
Нысаналы даму трансферттері ... ... ... салу ... ... ... ... мен қорытындылар
болмаған. Бюджеттік бағдарламалардағы құрылысқа көзделген шығыстар кейбір
жағдайда техникалық-экономикалық негіздемені, жобалау-сметалық ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері мен жергілікті
атқарушы ... ... ... ... ... туралы
келісімдер жасақан кезде екі тараптың ... ... Бұл, өз ... ... нәтижелердің орындалмауына,
резервтердің жасырын қалуына, бюджет заңнамасы мен өзге ... ... ... да ... алып ... ... ... бөлген кезде ... ... және ... қаражатты игеру мүмкіндіктерін
ескермеген. Бұл ... ... ... ... әкеліп,
жергілікті бюджеттердің республикалық бюджетке тәуелділігін күшейтті.Соның
салдарынан, ... ... ... жиналып, уақтылы игерілмей, басқа
мақсаттарға қайта бөлініп ... осы ... ... ... ... ... [3, ... қаржылық бұзушылықтарды жою мақсатында, қаржылық
бұзушылықтардың сыныптамасы, ... ... үшін ... ... тәртіпті бұзушылықтарды жоюдың тәсілдері заңнамалық деңгейде
айқындалсын. Мемлекеттік қаржылық бақылаудың жоғары органдарының ... ... ... ету ... ... ... асыру жөніндегі
өкілеттіктері салық заңнамасында көзделсін.
Жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... ... сондай-ақ бюджеттік өтінімдерді қалыптастыру
кезінде белгіленген ... ... ... ... ... ... ... жол берген ... ... ... ... ... ... ... өкілеттігі заңнамалық
деңгейде бекітілсін.
Мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың ... ... мен ... ... ... расталған
нысаналы индикаторларын есептеудің әдістемесі әзірленсін.
Бөлінетін қаражаттың ... ... ... сапасын
арттыру мақсатында:
- барынша жариялылық пен ашықтықты ... ... қол ... және
жасалған келісімшарттар (бас келісімдер) туралы ... ... ... ... ... сектор субъектілері мен
жергілікті атқарушы органдардың сайттарында жариялансын;- бюджет ... ... ... және ... ... алушылардың қаржының
тиімді, атаулы және нысаналы жұмсалуына қатысты жауапкершілігі қатайтылсын;-
дағдарысқа ... ... іске ... ... ... ... субъектілерінде, қаржы институттары мен мемлекеттік
органдарда тәуекелдерді басқарудың ... ... ... тиімді басқарылуына және тұтас мағлұмат алуға жәрдемдесетін
айқын регламент болуы үшін, мемлекет активтерінің біртұтас деректер базасы
құрылсын және ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ есептеу әдісі бойынша қайта бағалансын.
- Мемлекеттік органдардың ұлттық холдингілермен және ... ... ... ... құзыретінің ара-жігі нақты айқындалсын,
активтерді ... ... ... ... жүргізуге жауапкершілік
күшейтілсін.
- Бюджеттік бағдарламаларды іске ... ... ... ... (бас ... ... ала сараптамасының тиімділігі
арттырылсын, келісімшарттар (бас ... тек ... ... оң ... болған жағдайда ғана жасалсын.
- Республикалық бюджеттен асыра көрсетіліп ... ... ... қысқартудың тәртібі, сондай-ақ салықтық базаны төмендетіп,
белгіленген ... ... ... ... ... ... бюджеттен қаражатты алып қоюдың тетігі әзірленсін.
- Мемлекет активтерін ... ... ... ... ... ... болдырмау мақсатында квазимемлекеттік сектор
субъектілерін басқаратын органдардың лауазымды адамдарының ... ... ... ірі зиян ... үшін ... ... деңгейде қатайтылсын.
- Мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ... құзыреті, нақтырақ айтқанда, уақытша бос ақша қаражаты
есебінен бағалы қағаздар сатып алу және ... қор ... ... ... орналастыру бөлігіндегі өкілеттігі ... ... ... ... ... тиімділігін қамтамасыз етіп, Мемлекет
басшысы қойған міндеттерді іске асыру мақсатында, ... ... ... даму ... және ... ... ... да халықаралық қаржы институттарына қатысты мемлекеттік ... ... ... ... ... үшін ... заңнамаға
және халықаралық актілерге өзгерістер енгізу жөнінде бастама көтерілсін.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... индикаторларды нақты белгілеп, ... ... ... ... қамтамасыз етіп, қол ... мен ... ... ... ... тетігін қарастыру [12, б.51].
3.3 Бюджет саясатын жетілдіру жолдары
Экономикалық және де басқа мәселелерді шешу үшін ... ... ... толық қамтамасыз ету барлық кезеңнің бар халықтың
басты мәселесі болып ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз екенін айтуға болады.
Мемлекеттік қазынаны молайту мәселесін салықтар мен ... ... ... ... ... ... мөлшері мен тарифтерін көтеру
арқылы шешу мүмкін. Алайда, бұл ретте бір сәттік қана ... ... ... ... ... шешім қауіпті. Салықты ауырлату
төлеушілерді «көлеңкелі» бизнеске кетуге ... етуі және ... ... ... ... ... ... жоғалады.
Салықтық түсімдерді көбейту мәселесін шешу жолы басқада, атап
айтқанда, салықтық әкімшілік жүргізу ісін ... ... ... мен
бюджетке түсетін төлемдерді жинау ... ... ... ... ... ... ... етпей мемлекеттік қазынаны жүйелі түрде
толтырып отыруға қол жеткізу қиын.
Нарықтық экономика жағдайында дамып келе жатқан Қазақстанның ... ... ... ... ... мен ... құру процесін
жеделдету мәселесін алға қойып ... ... даму ... ... ... ... ретінде бұл мәселелерге ерекше мән берілуде. Бұл
жағдайда ... ... ... ... ... ... ... Министрліктің міндеті- салықтардың, алымдардың, кедендік
ттөлемдердің бюджетке толық және уақытында түсіп ... ... ... ... ... да ... міндеттерді орындау, сонымен бірге
еліміздің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бюджетке түсіп жатқан ... ... шын ... ... мен ... мүмкіндігінің
сәйкессіздігі байқалады. Бүгінде Қазақстанда салық заңдылықтарының сақталуы
төмен деңгейде, яғни ... ... ... кем түсуде.2012 жылғы
мәлімет бойынша, мемлекет бюджетіне салық саласының борышы 4650,83 ... ... Оның ... ... құн ... 2835,3 млн. ... ... млн. теңге, заңды тұлғалардан ұсталатын мүлік салығы-54,9 млн. теңге,
жеке тұлғалардан-0,5 млн. теңге, жер салығы-31,8 млн. ... ... ... жылы жергілікті бюджетке 5293,6 млн. теңгенің орнына 3674,9 млн.
теңге мөлшерінде кіріс ... яғни ... ... 69,4 процентке ғана
орындалған немесе 1618,7 млн. теңге бюджетке түспеген.
Бюджеттің шығыс бөлігі жағынан жоспардағы 716 126 млн. ... ... 183 млн. ... ... 73,9 ... ... ... мәдени-
әлеуметтік шараларға 18 076 млн. теңге, білім беру саласына 105 024 млн.
теңге, денсаулық ... ... 62 238 млн. ... ... ... ... шараларын жүзеге асыруға 186 641 млн. теңге шығысталып
төленді[5, б.4].
Қазір салық заңдылықтарын бұзушылар туралы ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолданылатын шара ешкім
де салықтық және кедендік міндеттерден ... ... ... ... керек. Жалпы, заң бұзушылыққа қатысты екі ... ... ... ... Қазақстанда заңдылықты сақтау деңгейін көтеруге оң ықпалын
тигізуі тиіс.
Сонымен бірге, ең маңызды мәселе мониторингті сөз ... ... ... ... ... ... қызмткерлерінің салықтық әкімшілік
жүргізу ісі төңірегіндегі кез-келген қадамы мұқият ойластырылған, жан-жақты
таразыланған болуы керек. Түскен ... ... ... және ... ... ... ... ісінде мониторингтің жоқтығы кейбір
салық төлеушілер мен сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға ... ... ... ... мен кәсіпорындарды сыртқы
басқаруға берудің тиімділігіне мониторинг әлсіз жүргізілуде. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... болғанын ешкім бақыламайтын секілді. Салықтық жеңілдік алған
өндірістер дамып ... ма, әлде жоқ па, ... айта ... ... ... ... ... акцияларын мемлекеттің кірісіне күштеп
тартып алу механизмін оңайлатуды тездету ... ... ... ... ... де ... қарау керек. Өйткені, кәсіпорын
іс жүзінде, қызмет көрсетушілер мен бюджеттің алдындағы қарызын өтемей-ақ
қуатты, жылуды, байланысты және басқа да ... ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуы
әлеуметтік- экономикалық саланың дамуы кезеңімен сәйкес келеді. ... ... ... бюджетаралық қатынастар және ... ... ... ... және тәжірибелік зерттеуді қажет етеді.
Бюджет жүйесін одан әрі ... ... « ... ... заңнамалық актілерінде Қазақстан Республикасының
бюджет заңнамасын жетілдіру және ... ... ... банкі
қызметінің мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы »
Қазақстан Республикасының Заңын қабылдау ... ... ... және ... ... ... жүйесін жетілдіру
саласында осы заң жобасының негізгі міндеттері болып табылады :
мұнай емес түсімдер есебінен теңгерімді бюджетке қол ... ... ... тұжырымдамасын іске асыру мақсатында жаңа ұғымдар-
«шоғырландырылған бюджет» және «мұнай емес тапшылық» енгізілді.
Шоғырландырылған бюджет республикалық бюджеттен, ... ... ... бар ... ... бюджеттерінен, мұнай секторы
кәсіпорындарынан түсетін түсімдерден және оларды Ұлттық ... ... ... емес ... Ұлттық қордан түсетін түсімдерден
басқа, бюджет шығыстарын шегергендігі бюджетке түсетін түсімдердің
сомасына ... ... ... ( ... ) ... ... қатаңдату.
Инвестициялық жобалар (бағдарламалар) егер олар ... ... және ... ... және ... жыл ... ... ережелерінің іс-шараларына сәйкес
келген жағдайда ... ... ... ... енгізілетін
болады. Салалық сараптаманың оң қорытындысының болуы, олардың бекітілген
Бағдарламалардың іс-шаралар ... ... ... ... ... ... шартты болады.
бюджет процесіне ... ... ... ... ... қатынастар Бюджет кодексінде белгіленген қағидеттердан
және түсімдер мен шығыстардың ... ... ... ... ... Әрі ... ... ең алдымен, облыс-аудан
деңгейіндегі анықтығы мен ... ... ... сондай-ақ тиімді
бюджет саясатын жүргізуге бағытталған. Бюджет кодексіне сәйкес бюджет
аралық қатынастар ресми трансферттер мен ... ... ... ал облясытық және аудандық бюджеттер арасында одан ... бөлу ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... 4 ... 2007 ... сөзінде бюджет жүйесін жетілдірудегі мәселеге ... ... ... ... ... ... деді. Қазіргі кезде
бюджеттік шығындарды жоспарлауда жеткілікті мөлдірліктің жоқтығы өз
алдына, ... ... ... да формальді сипатқа ие.
Ондағы көрсеткіштерге жету үшін бөлінетін мемлекеттік қаржы мемлекеттік
органдар ... ... ... тек ... ... ғана ... Сондай-ақ мемлекеттік органдардың ағымдағы және ... ... ... ... ... ... ... қатысты мәселеге келгенде ешқандай құпияға жол
берілмеуі керек. Өйткені, ... ... ... ... қандай көлемде бөлінетіні анық болғаны абзал. Сонда
жемқорлық та азаяды, ... ... ... да ... ... ... ... енгізу стратегиялық, экономикалық және
бюджеттік жоспарлаудың өзара ... ... етіп қана ... ... ... мақсатты көрсеткіштерге жету жолындағы қоғам
алдындағы жауапкершілігін де арттырады. Осы ... ... ... бюджетаралық қатынастың жаңа жүйесін жасаумен бір мезгілден шешуі
тиіс деген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы бірнеше жыл ішінде Қазақстан ... ... ... ... ... анықталған бюджеттік саясаттың оң құрылым-
дарының Қазақстан шарттарында да болуын ... Ол - ... ... деңгейі негізіндегі дефициттің төменгі деңгейі
немесе жол болуын қамтамасыз ... ... ... төменгі
проценттік ставкалардың болуын және ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындарды шектеу саясаты. Осындай
саясат экономикалық өсудің тұрақты ... және ... ... сонымен жалпы халық жағдайы деңгейінің өсуіне әкеліп
соқтырады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... болды,
қаржы құралдарының аккумуляциясының негізгі құралы болып, ... ... ... ... ... ... ... мемлекет қолына нақты
саяси және экономикалық билікті береді. Бір жағынан ... ... ... орындалып екіншісімен бекітілетін қүжаттар жиынтығы ғана болып,
утилитарлық ... ... — ел ... ... ... ... ... орындалатын биліктің экономикалы саясаты қатынасында
өндіру өнімі болып, ... ... ... ... тәуелді және өзіндік
рөлді ойнамайды.
Бірақ тек қана бюджет ... ... бар ... және ... қаржы ресурстарын көрсетіп, елдің салықтық райын анықтайды. Бюджет
қана нақты шығындар ... ... мен ... ... қатынасты бекітіп, мемлекеттің экономикалык саясатының негізгі
көрінісі болып табылады. Бюджет арқылы ... ... пен ... ішкі ... бөлу процесі жүреді. Бюдет экономиканы реттеу және жетілдіру,
инвестициялық белсенділік, өндіріс ... ... ... ... ... ... саясат жүзеге асырылады.
Сонымен, бюджет өзінің ішіне барлық негізгі қаржылық категорияларды
(салықтар, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы саласы болып, қоғамда маңызды
экономикалық рөлмен катар саяси рөлді алады.
Қорыта келе, бюджет – мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ету үшін арналған оның орталықтандырылған
ақшалай ... ... ... ... оның ... ұдайы
өндірудегі орны мен рөлі.
Жалпы алғанда мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара ... ... ... ... және ... ... талдамалы ақпарат ретiнде пайдаланылатын және ... ... ... Ал ... бюджет - облыстық бюджет,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетi, ... ... бар ... ... ... ... Негізінен бекiтiлген бюджет -
тиiстi қаржы жылына арналған, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бюджет екендігі баршамызға айқын.Мемлекет
қаржысының іс-әрекеті кезінде өзара тығыз ... екі ... ... ... ... қарамағына қаржылық ресурстарды жұмылдыру
және қаражаттарды мемлекеттің әр ... ... ... ... алғашқысы өзінің көрінісін мемлекеттің кірістері ұғымында,
екіншісі мемлекеттің шығыстарында ... ... ... бюджет ұлттық экономиканы басқарудың
маңызды құралы болып табылады. Бұл орайда ... ... ... шығыстарды жоспарлау мәселелері пайда болады. Бюджетті ...... ... және саяси дамуын байланыстыратын
орталық буынның бірі және биліктің атқарушы және ... ... ... ... ... ... ... кірістерін жоспарлауды
жетілдіру бойынша шаралар жүргізіліп жатыр, 90-шы жылдармен салыстырғанда
бюджетті ... ... ... ... ... және де ... ... беруде. Алайда көптеген мәселелер әлі де ... ... ... жолдары бұл курстық жұмыста баяндалған.
Ел экономикасының негізі болып ... ... ... алдағы
уақытта да осы сарынмен дамуы мемлекетіміздің одан әрі ... ... ... ... жазу ... мемлекеттік шығыстар мен кірістер
түрлі бағыттарда жүзеге асырылатындығына көз ... ... ... ... ... ... ... салықтық
түсімдер арасында басты орын корпорациялық табыс салығына келеді, ... Ал ... ... ... ... ... және әлеуметтік
қамсыздандыру шығыны құрайды
Олай болса, қорытындылай келе айтар болсақ, еліміз халқының әлеуметтік-
экономикалық ... ... мен ... өрге ... ... артуы егемендік алған еліміз үшін бүгінгі күні елбасымыздың
биылғы жылғы жолдауында атап айтқан алдыңғы ... 50 ... ... бірден бір бағыты деп атап айтуымызға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. "Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы"
2009 жылғы 29 ... ... ... ... ... А.Б. ... система: экономическое содержание и
механизм использования. -Алматы, ... ... Д. ... ... ... в Казахстане. //Ал-Пари.-
2007.
4. «Қазақстан Республикасының бірыңғай бюджеттік сыныптамасының кейбір
мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Қаржы ... 2010 ... ... № 141 ... ... А.С. «Біз мемлекеттік бюджетті толтыруға жауаптымыз» ІІ Қаржы-
Қаражат, 2011-№2.
6. Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., Таубаев А.А. Региональная
социально-экономическая ... ... ... 2002, Том 2.
7. Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуының 2010
-2013 жылдарға арналған ... ... ... ... Үкіметінің 2009 жылғы 12 қыркүйектегі № 926 қаулысы.
8. Утегенова Г. «Бюджетный контроль» ІІ Деловая неделя- 2010 ... ... ... - ... ҚР ... жэне ... ... институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.
10. Өтебаев Б.С. «Мемлекеттік Бюджет », ... ... ... ... ... Оқу құралы. Қарағанды, 2008 – 294 бет.
12. Бримбетова М.Ж. Трансформация ... ... ... ... МО иН РК, НАН РК. -2009. ... ҚР «2013– 2015 ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасы Заңы.
14. Қазақстан Республикасының Бюджет ... 2008 ... 4 ... ... 2 ... ... ескерілген)
15. Қаржы. Жоғары оқу орындарына арналған оқулық. Ілиясов Қ.Қ, Құлпыбаев
С. Алматы ... ... ... ... // ... К.К и другие -Алматы,
2004.
17. Үмбетәлиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. ... және ... ... ... -
Алматы: Экономика, 2006.
18. Исахова П. Мемлекеттік бюджет: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2003.
19. Финансы/ Под ред Проф.Л.А.Дробозиной-М.ЮНИТИ, 2008.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының мемлекетттік қарызы24 бет
Қазақстан Республикасының бюджетінің түсімдері мен шығыстарын құқықтық реттеу91 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет есебі27 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет
Басқа да салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь