Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің

Жоспар:
Кіріспе 3
1 ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК 4
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны .4
1.2 Кәсіпорындардың, ұйымдардың және мекемелердің сыныптамасы ... ..8
1.3. Негізгі ұйымдық.құқықтық нысандардың шаруашылық жүргізуші
субъектілері қаржысының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . .13
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ҰЙЫМДАР МЕН МЕКЕМЕЛЕРДІҢ
ҚАРЖЫСЫ. .20
2.1. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны
және оны ұйымдастыру ...20
2.2. Коммерциялық емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін
қаржыландырудың көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
2.3. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
Қолданылған әдебиеттер .34
Кіріспе
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің экономикалық қызмет сферасындағы өндірістік қатынастардьң айырықшалықты ерекшеліктері, таза қаржы қатынастарының басқа ақша қатынастармен өте тығыз байланысты, бірқатар ғалымдардың пікірі бойынша кәсіпорындар мен салалар қаржысы қаржы жүйесінің жалпы мемлекеттік қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі көбірек айырмашылығы бар буыны болып табылады дегенге жеткізеді. Олардың пікірінше, егер бұл буынға кәсіпорындардың ақша қатынастарының бүкіл жиынтығын қосса, онда дербес экономикалық категорияның – кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша шаруашылығының бар екендігі жөніндегі мәселені қоюға болады.
Коммерциялык, шаруашылық жүргізуші субъектілер табыс (пайда) алу мақсатында құрылады. Олар өзінің кызметін мынадай нысандарда жүзеге асыра алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорыцдар; шаруашылық қоғамдар мен серіктестіктер; өндірістік кооперативтер. Коммерциялық негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі жәнс материалдық емес сфера ұйымдары мен мекемелерінің едәуір бөлігі жұмыс істейді: коммерциялық банктер, сақтық ұйымдары, қаржы секторының басқа мекмелері (жинақ ақша-деипозит мекемелері, инвестициялық қорлар, қор биржалары, бағалы қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет көрсететін әр түрлі мекемелер), сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті қоғамдық қорлар, трасттық компаниялар және басқалары.
Кәсiпорын экономиканың негiзгi буыны ретiнде меншік нысандары мен шаруашылық жүргiзудiн әр алуандығы, тауар-ақша қатынастары мен рыноктың дамуы кезiнде жұмыс iстейдi.
Кәсiпорындарды ұйымдық-құкықтық нысандары бойынша межелеу олардың қаржысын ұйымдастырудағы айырмашылықтарға: капиталдың қалыптасуына, өндiрiстiк-шаруашылық қызметiн қаржыландыруға, шаруашылықты жүргiзудiң нәтижелерiне әкеп соғады.
Меншiк нысандарына қарай шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қорларын қалыптастырудың ерекшелiктерi болады. Мысалы, өндiрiстiк кәсiпорындардың қаржы қорлары мына көздер есебiнен құрылады; меншіктi көздер (амортизациялық аударымдар, табыс (пайда), басқалары); банк несиелерi; бағалы қағаздар шығарудан тусетiн қаражаттар; мемлекеттiк кәсіпорындарда қаражаттардың бұл көздерi қажет жағдайларда бюджеттен және бюджеттен тыс қорлардан қаржы бөлумен толықтырылады; кооперативтерде — кооператив мүшелерiнiң үлестiк жарналарының қаражаттары. Практикада көбiнесе меншiктiң аралас нысандарымен шарттасылған қорлардың көздерi бойынша оларды құрудың аралас нысандары көздеседi. Мысалы, негiзгi құралдар мен айналымдағы активтердiң үлкен бөлiгi мемлекетке жататын мемлекеттiк кооперативтерде қызметкерлердiң үлестiк жарналары болымсыз рөл атқарады. Мемлекеттік акционерлiк қоғамдарда да осылай.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық - Алматы 2005
2. Омирбаев С.М. Финансы Астана 2003 ж.
3. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. — Алматы:
3. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
4. Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т.-
Алматы: Экономика, 2002.
5. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, 2000.
6. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оку құралы.
Алматы: Мерей, 2001.
7. Финансы, Деньги, кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.:
ЮРИСТ, 2001.
8. «Экономикалық теория негіздері», оқулық.-Алматы, «Санат», 1998
9. Назарбаев Н.Э. «Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімдік (2030ж.дейінгі) даму стратегиясы».-Алматы, 1997.
10.С.М. Орақбаев , Ғ.Л. Тойғанбаев , Ғ.К. Құнтақбаев «Кәсіпорынды басқару» Алматы : Экономика 2000
        
        Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы
Жоспар:
Кіріспе 3
1 ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ ... ... ... ... ... Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны .4
1.2 ... ... және ... сыныптамасы......8
1.3. Негізгі ұйымдық-құқықтық нысандардың шаруашылық жүргізуші
субъектілері қаржысының
ерекшеліктері.............................................................
.13
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ҰЙЫМДАР МЕН МЕКЕМЕЛЕРДІҢ
ҚАРЖЫСЫ. .20
Коммерциялық емес ұйымдар мен ... ... ... оны ... ... емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін
қаржыландырудың көздері ... ... емес ... мен ... ... .27
Қорытынды...............................................................
....................................32
Қолданылған әдебиеттер .34
Кіріспе
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... қатынастардьң айырықшалықты ерекшеліктері, таза қаржы
қатынастарының басқа ақша ... өте ... ... ... пікірі бойынша кәсіпорындар мен салалар қаржысы қаржы жүйесінің
жалпы мемлекеттік қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі ... ... ... ... ... ... ... Олардың пікірінше, егер бұл
буынға кәсіпорындардың ақша қатынастарының бүкіл жиынтығын қосса, ... ... ...... мен ... ... бар ... жөніндегі мәселені қоюға болады.
Коммерциялык, шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... құрылады. Олар өзінің кызметін мынадай нысандарда жүзеге асыра
алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорыцдар; шаруашылық қоғамдар мен
серіктестіктер; ... ... ... ... ... ... ... басым бөлігі жәнс материалдық
емес сфера ұйымдары мен ... ... ... жұмыс істейді:
коммерциялық банктер, сақтық ұйымдары, қаржы ... ... ... ... ... ... қорлар, қор биржалары,
бағалы қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет ... ... ... ... ... ... қоғамдық қорлар,
трасттық компаниялар және басқалары.
Кәсiпорын экономиканың негiзгi буыны ретiнде меншік нысандары мен
шаруашылық ... әр ... ... ... мен ... ... жұмыс iстейдi.
Кәсiпорындарды ұйымдық-құкықтық нысандары бойынша межелеу олардың
қаржысын ұйымдастырудағы ... ... ... қызметiн қаржыландыруға, шаруашылықты жүргiзудiң
нәтижелерiне әкеп соғады.
Меншiк нысандарына қарай шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң ... ... ... ... ... ... қорлары мына көздер есебiнен құрылады; меншіктi ... ... ... ... басқалары); банк несиелерi;
бағалы қағаздар ... ... ... мемлекеттiк кәсіпорындарда
қаражаттардың бұл көздерi қажет жағдайларда бюджеттен және бюджеттен тыс
қорлардан қаржы бөлумен ... ...... ... жарналарының қаражаттары. Практикада көбiнесе меншiктiң
аралас нысандарымен шарттасылған қорлардың көздерi бойынша оларды ... ... ... ... ... құралдар мен айналымдағы
активтердiң үлкен ... ... ... ... ... ... ... болымсыз рөл атқарады. ... ... да ... мен ... мүлкiн жалға бергенде айрықшалықты төлем —
жалға берiлген мүлiк құнынын амортизациялық ... ... ... өтуiне қарай объектiлердi жөндеу үшiн жалдаушының жалға берушiге
берітiн қаражаттарын, жалға алынған мүлiктi қоғамдық қажеттi пайдаланудан
түсетiн ... ... бiр ... ... ... ... ақы қолданылады.
Өндiрiстiн бастапқы қорларынын қалыптасуына сәйкес шаруашылық қызметтің
мынадай ... ... ... және ... ... ... табыс, дивиденттер, үлестiк табыстар, ... ... және ... тыс ... ... ... ... негiзiнде жұмыс iстейтiн кәсіпорындардың - шаруашылық
серiктестiктерiнiң, кооперативтердiң, бiрлескен кәсіпорындардың қаржысын
үйымдастыру ... ... ... ... және ... әрбiр қатысушының - мүлiктегi үлесiне сәйкес кейiнгi бөлудiң
ерекшелiктерiмен анықталады. Мұндай кәсiпорындардын ... ... ... ... ақша ... мүлiктiң әр түрлі
түрлерi (үймереттің, ғимараттың, жабдықтың және ... ... ... ... ... ... зияткерлiк (интеллектуалдық)
меншiктi пайдалану құкықтары) түрiнде жүзеге асырады.
Қаржы қорларында кәсіпорындар мен ұйымдар мүлкінің ... ... ... ... және ... ... ... үшін толық немесе ішінара түрде бейнеленеді. Жекелеген қорлардың
қозғалысы ... ... ... ... мөлшерін неғүрлым анық
көрсетеді. Сондықтан кейбір қорлар бір мезгілде ... ... ... іс ... қол ... ... ... көрсеткіштері де болып табылады немесе есеп-қисап үшін бастапқы
мәліметтер ретінде қызмет етеді.
Өндірістік емес сферада ... ... ... ... ... үй-
коммуналдық және тұрмыстық қызмет көрсету, сақтандыру, банк және ... ... ... ... емес ... ... ... бөлігі жүмыс істейді.
Бұл жұмыстың мақсаты мемлекеттік жалпы республикалық ... емес ... ... ... ашып ... .ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ
ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны
Шаруашылъщ жүргізуші субъектілер қаржысы — ... ... ... ... және айрықша сферасы болып ... ... ... ... ... және материалдық емес
игіліктер жасалатын және елдің ... ... ... ... ... ... ... буынына қызмет көрсетеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің айтарлықтай бөлігі ... ... ... көзі - коғамдық өнім жасалатын материалдық
өндіріс сферасында жұмыс істейтіндіктен бұл буынның қаржысы ... ... ... ... ... ... субъектілер қаржысының болуы, жалпы мемлекеттің
қаржысы сияқты, тауар-ақша қатынастарының өмір сүруімен және экономикалық
заңдардың іс-әрекетімен байланысты.
Шаруашылық ... ... ... ақша нысанында ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесінің негізгі жақтарын білдіреді және экономикалық заңдардың
талаптарына сәйкес оны ... ... ... ... Ол ... одан әрі ... үшін ... ақшалай табыстар мен
қорланымдарды бөлу және пайдалану үшін ... ... даму ... ... жүйесінің маңызды экономикалық инструменті,
экономиканы қайта құрудың ... ... ... табылатын шаруашылық
жүргізуші субъектілердің ... әрі ... ... ... ... Өндірістік қатынастардың бір бөлігі ретінде олар басқа өндірістік
қатынастардың жиынтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне әсер етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы өзіне қоғамдық-пайдалы
кызметтің сан алуан сфераларындағы өнеркәсіп, ауыл ... ... ... ... ... ... барлау,
жобалау қызметін, халыққа тұрмыстық қызмет көрсетуді, байланысты,
тұрғын үй-коммуналдық ... ... ... кредит, сақтық, ғылыми,
білім, медицина, ақпарат, маркетинг жэне басқа қызметті жүзеге асыратын
кәсіпорындардың, фирмалардың, қоғамдардың, концерндердің, ассоциациялардың,
салалық министрліктер мен ... ... ... ... кооперативтік ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын қамтиды.
Меншік нысандарының дамуы кәсіпорындардың жаңа тұрпаттарының: жекеше,
кооперативтік, акционерлік, аралас, ... ... ... ... ... ... ... жеткізді. Шетелдік
жэне отандық инвесторлардың басқаруына мемлекеттік ... ... ... ... ... тәртібі өзгерді: меншікті басқару
мен пайдаланудың аз жетілдірілген нысандарынан жаңа меншіктенушілердің
уақытша иелігіне көшірілді. Келесі ... ... ... алу, оның жаңа иелікке көшуі және жекешеге
немесе бірлескенге айналуы болып табылады.
Экономикалық реформалар барысында пайда болған мемлекеттік меншіктің
республикалық, ... ... ... де ... ... ... коммерциялық негіздегі бірлесіп басқару
органдарының - ... ... ... және ... ... нысандарына мүмкіндік туғызады. Бұл
процеске коммерциялық есептің дамуы, аймақтардың өзін -өзі басқару мен ... ... ... ... ... шаруашылықтың әрбір саласы қаржысының бұл саланың техникалық-
экономикалық ерекшеліктерінен туындайтын елеулі айырмашылықтары бар. Бірақ
сонымен ... ... ... ... ... ... мәні мен оны ұйымдастырудың негізгі ... ... ... жүргізудің ортақ қағидаттарына және бірыңғай экономикалық
заңдарға байланысты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы ... ... ... ... ... функцияларын орындайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бөлгіштік функциясыныц
ерекшелігі қаражаттардың жеке-дара ауыспалы ... ... ... құны белгіленген экономикалық нормативтер негізінде
бөлінетіндігінде болып отыр, мұның өзі ... ... ... ... бөлу және ... ... ... айқындайды. Ақшалай қорлар мен
қорланымдарды экономикалық тұрғыдан ... бөлу ... ... өндірістік
қосалқы функциясын да іске асырудың басты шарты болып табылады. Бөлу ... мен ... ... ... ... Бұл ... өнім өткізуден түсім-ақша алуы және оны ... ... ... және таза ... жасауға пайдалану арқылы
болып жатады. Табыстың бір бөлігі қайта бөлу ... ... - ... ... ... тыс ... ... ал қалған
бөлігі еңбекке ақы төлеуге, әлеуметтік мұқтаждарға, өндірісті кеңейту және
дамыту жөніндегі шығындарды ... ... ... жүргізуші субъектілердің қаржысы сонымен бірге ... ... ... ... ... ... Оның ... жай
және ұдайы өндіріс кезінде материалдық және ақша қаражаттарының ауыспалы
айналымы процесінде олардың қозғалысы ... ... ... ... ... Бұл үшін ... өнім өндіру мен оны өткізудің
жоспарлары, болжамдары мен ниеттері негізінде, белгіленген экономикалық
нормативтер негізінде ... ... бір ... ... мен
шығыстардың көлемін жасайды; шығыстардың ... ... ... басқа ұйымдар мен өз қызметкерлерінің уақытша тартылған
қаражаттары, банк ... ... ал ... ... ... ... ... жабылатынын анықтайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер каржысының бақылау функциясы кәсіпорын
экономикасында маңызды рөль атқарады: есепсіз және бақылаусыз ... ... ... ... ... ... ... экономиканы
басқару, өндірістің өсуін ынталандыру және еңбек, материал, табиғи ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
процесінде маңызды рөл атқарады. Ақшамен бақылау тек шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ... ғана ... ... ... оның ... ... ... және қаржы-кредит мекемелерімен ... ... да ... асырылады. Шаруашылык жүргізуші субъектілер
арасындағы өзара қатынастарда бақылау ... ... ... және ... ... ақы ... ... болады. Қаржы-
кредит органдарымен өзара іс-әрекет кезінде бақылау ... ... ... ... банк ... ... және ... жүзеге асырылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы сферасындағы сан алуан
қатынастар олардың шаруашылық қызметі процесінде ... ... ... ... ... ... ... ақша қатынастарына
саяды:
Басқа әр түрлі кәсіпорындармен және ұйымдармен (олар: өнім ... алу, ... тыс ... түсіру, материалдық шығындарды
төлеу, шарт міндеттерін бұзған кезде айыппұл төлеу және алу, ... ... ... кәсіпорындардың акциялары мен облигацияларына
қаражаттарды инвестициялау, олар бойынша дивидендтер мен ... ... алу ... ... несиелеу кезінде қалыптасады);
өзінің еңбек ұжымымен (бұл қатынастар еңбекке ақы төлеуді, сыйлық қорын
жасауды, табысты бөлу және ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің қаражаттарын тартуды (бағалы
қағаздар сату, кәсіпорынның ... ... ... үшін ... ... ... ... (олардың арасында қаржы ресурстарын ... - ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алған кезде, сондай-ақ олар ... ... ... ... мен ... қалыптастырғанда;
банктермен (қаржы қатынастарының бұл тобы банк кредиттерін алу, оларды
қайтару, кредиттер бойынша пайыздар төлеу, банктерге уақытша ... бір ... бос ... ... банк өткізетін бағалы кағаздармен
жасалатын операциялар нысаны түрінде іске асады);
сақтық органдармен - мүлікті, ... ... ... емес ... ... ... ұйымдармен - ішкісалалық қайта бөлу ... ... ... ... бөлу кезінде, жалғарлік төлемдер бойынша және
басқалары);
құрылтайшылармен (бұл ... ... ... ... үшін қаржы жарналарын төлеу кезінде, ... ... ... және оның бір ... ... сәйкес кұрылтайшыға аударған
кезде қалыптасады) және т.с.с.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысына, бір ... ... ... табиғатын сипаттайтын белгілер, басқа жағынан,
қоғамдық өндірістің түрлі сферасындағы қаржылардың қызмет етуіне байланысты
ерекшеліктер тән. ... ... бұл ... тән ... ... ... болады:
қаржы қатынастарыныц көпқырлылығы, олардың нысандары мен
мақсатты арналымының сан алуандығы;
өндірістік құралдардың ... ... және ... ... және ... ... ... болуы. Өндірістік капиталдар - бұл өндірістің серпінді
элементі, олар өндірістің өзі сияқты үздіксіз қозғалыста болады; сонымен
қатар құн ... ... ... ... отырады. Кәсіпорын
қызметінің кез келген мезетінде өндірістік құралдар материалдық-заттық
және ақша нысанында ... ... ... ... ... ... жағына әсер ету мүмкіндігі;
шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы ... ... ... ... ... ... ұйымдардың және мекемелердің
сыныптамасы
Шаруашылық жүргізуші субъектілер – кәсіпорындар мен ұйымдар (фирмалар,
компаниялар, ... ... ... ... ... ... және басқалары), мекемелер әр түрлі белгілері бойынша
айырудың негіздемелері ... ... ... ... әсер ... ең ... ... кәсіпорындар мен ... ... ... - ... ... материалдық емес сфераға жатқызу
болып табылады. Қызметтің материалдық ... ... ... ... әрекетінің негізі болып табылатын материалдық өнімдер мен
игіліктерді жасайды.
Бұл сферада ... ... бір ... оның салалары ішінде
(өндірістік ... ... ... ... ... түпкілікті
тұтынуға, соның ішінде өндірістік емес сферада бағытталады. Өндірістік емес
сфера қызметінің нәтижелері ... ... ... ... процесі, әдеттегідей, оларды тұтыну процесімен тоқайласады, яғни
олар қордалауға, сақтауға жатпайды.
Қоғамдық өндірістің екі ... ... ... ... бұл
сфералардың қаржысын ұйымдастыруға — қаржыландыру, өнімдер мен қызметтер
құнының жасалу процестеріндегі қаржы ... ... ... де,
сондай-ақ қызметтің қаржы нәтижелерін қалыптастыру — қорланымдарды,
табыстарды немесе пайданы бөлу және ... ... де ... ... ... ... ... қозғалысында өндірістік босалқы
қорларды, аяқталмаған өндірісті жасаумен, дайын өнім және өндірістік емес
сфераға ... емес ... ... процестердің козғалысымен
байланыстылары елеулі орын ... ... ... мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржылық ... ... ... салалық тиістігі, ұлттық
шаруашылықтың техникалық - экономикалық ... ... ... ... ... ... қаржысының өзгешелігі
едәуір дәрежеде кәсіпорынның іс-әрскет ететін саласына да байланысты болып
келеді.
Қаржының салалық ерекшеліктері өндірістің сипатымен, ... ... ... ... ... ... өндірістің табиғат және климат факторларына тәуелділігімен,
шаруашылықты жүргізудің экономикалық жағдайларының ... ... ... ... ресурстарының жылдамдығына,
қалыптастырылатын ақша ... ... ... ... мен
кәсіпорыңдардың шығындары құрылымына, бюджетпен және басқа қорлармен
болатын өзара ... әсер ... ... ... ауыл
шаруашылығы, құрылыс өндірісі үшін сипатты болып ... ... ... шығындарының мөлшеріне әсерін тигізеді: мысалы, ұзақ кезеңді немесе
маусымдық сипаттағы өндірістер аяқталмаған өңдіріске қаражаттарды едәуір
оқшауландыруды ... ... ... қыс ... ... әкеп ... Табиғи-климат факторлары жалақыға, сақтандыруға,
аудандық коэффициенттерді төлеуге байланысты ... ... ... ... ... ... қаржылык, нәтижелеріне әсер
етеді: нарықтық ... ... ... ... ... өткізу кезінде
аз табыс алатын болады немесе рынокта өзінің ұстанымдарын сақтап қалу үшін
оны барынша көбейтудің қаржылық әдістерін ... ... ... ірі белгісі кәсіпорындардың, ... ... ... ...... және коммерциялық
емес қызметі болып табылады.
Коммерциялық қызметтің мақсаты табыс алу болып табылады. Коммерциялық
негізде материалдық өндіріс ... ... ... ... және
материалдық емес сфера ұйымдары мен ... ... ... жүмыс
істейді.
Өндірістік емес сфера мекемелерінің едәуір бөлігі: мемлекеттік басқару,
қорғаныс, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және ... ... ... ... ортаны қорғау, денсаулық сақтау мен білім
берудің, ... және ... ... ... ... ... емес секторда қалып отыр. Коммерциялық емес ... ... ... ... ... қоғам үшін, соның ішінде халықты әлеуметтік
қорғауды қамтамасыз етуге ... ... мен ... ... және ... емес ... болып межелену Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінде бекітіліп ... онда ... ... ... ... тұлға деп меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару құкығындағы оқшау мүлкі бар және сол ... өз ... ... беретін ұйымды айтады. Өз атынан мүліктік және мүліктік емес
жеке құқықтық міндеттерге ие ... ... ... ... ... ... және ... бола алады.
Өз қызметінің негізгі мақсаты ретінде пайда келтіруді көздейтін
(коммерциялық ұйым) не ... ... ... ... ... ... ... пайдасын қатысушыларына үлестірмейтін (коммерциялық емес ұйым) ұйым
заңды тұлға бола алады.
Коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға мемлекеттік ... ... ... кооператив нысандарында құрылуы мүмкін.
Коммерциялық емес ұйым болып табылатын заңды тұлға мекеме, қоғамдық
бірлестік, тұтыну кооперативі, қоғамдық қор, діни ... ... ... құжаттарында көзделген өзге де нысанда құрылуы мүмкін.
Коммерциялық емес ұйым кәсіпкерлік ... ... ... сай ... ... ғана айналыса алады.
Сыныптаудың бұл белгісіне қатысты қаржыны ұйымдастыру қызметті
қамтамасыз етудің түрлі ... ... ... ... ... деңгейде шаруашылық жүргізуші субъектілердің қажеттіліктерін жабатын
бюджеттік қаржыландыру есептелген. Егер ... ... ... емес ... ... (үйлестіретін) болса, онда ... ... ... ... ... мұндай қызметтің өзін-өзі
қаржыландырылуың ұйымдастыру, салықтар мен ... ... ... ... ... ... ... бөлу.
Шаруашылық жүргізуші субъектілерді сыныптаудың маңызды белгісі
меншіктің белгілі бір ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасында меншіктің екі ... жеке ... және ... ... Жеке ... азаматтардың
және (немесе) мемлекеттік емес заңды ... мен ... ... болады, жеке меншіктің айырықша түрі ретінде ... ... ... ... ... және ... ... болып
ажыратылады.
Меншіктің аталған нысандарының ішінде шаруашылык жүргізудің ... ... ... ... (санын) туғызатын әр түрлі
шаруашылық құрылымдары қалыптасуы мүмкін:
Мемлекеттік меншікке ... ... ... ...... ... ... және әлеуметтік
дамуының жалпымемлекеттік міндеттерін шешу үшін;
коммуналдық меншіктегі ...... ... ... қажеттіліктерін ... ... шешу ... ... бағанышта болады.
1.Заңды тұлғалардың жеке меншігіне негізделген кәсіпорындар: әр түрлі
тұрпаттағы ... ... ... ішінде акционерлік қоғамдар,
кооперативтік кәсіпорындар мен ұйымдар.
2.Қоғамдық бірлестіктердің меншігіне негізделген кәсіпорындар.
4.Құрылтайшылардың, соның ішінде шетелдік ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорындар.
5. Азаматтардың меншігіне негізделген жеке меншікті кәсіпорындар.
б.Меншіктің ... ... әр ... ... ... кәсіпорындар.
Меншіктің барлық нысандарының теңдігі мен меншік субъектілерінің
құқығын теңдей қорғау Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексімен анықталған, ол шаруашылық жүргізуші субъектілердің
құқықтық тәртібіне айтарлықтай өзгерістер енгізді.
Кәсіпорындардың ... ... мен ... ... ... жөн. Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары меншік нысанымен ... жеке (әр ... ... ... ... ... шағын, орта және үлкен болуы мүмкін. Кез келген нысан шағын,
орта және үлкен болуы мүмкін. ... ... ... әр ... ... кәсіпорындарының өндірістік және ұйымдық міндеттерді жедел
шешуге мүмкіндік беретін тиімді құрылымдар ретінде ... ... ... ... ... мүкін.
Жалпы меншіктін әр түрлі нысандары кәсіпорындарының қаржысы ... ... ... бұл ... ұйымдық құқықтық
мәртебесіндегі айырмашылықтар кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... және ... байланысты
болатын қаржы ресурстарын қалыптастырып, бөлудің нысандарын анықтайды.
Бұл ең алдымен жарғылық ... ... ... ... және ... ... ... ұйымдастыруға қатысты болып отыр.
Шаруашылық жүргізудің ұйымдық-қүқықтық нысаны жарғылық капиталды
жасаудың процесіндегі ... ... ... анықтайды.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандарын жіктеудің ... ... ... ... ... меншіктің субъектісі, мүлік иесінің
мүліктік жауапкершілігінің сипаты (толық, шектелген, ... ... ... ... Осы ... ескере отырып,
кәсіпорындар жеке, жекеше, серіктестіктер ... ... ... ... ... ... кооперативтік,
жалгерлік, мемлекеттік, шетелдік және бірлескен кәсіпорындар ретінде кұрыла
алады. Олардың барлығы бірыңғай заңдылық ... ... ... ... қаржысын ұйымдастырудың ортақ қағидаларына бағынады.
Экономиканы реформалау, нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары мен ұйымдарының қалыптасуын қажет етеді. Соңғы
екеуі меншіктің мемлекеттік емес нысанын құрайды.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, ... әр ... ... сан ... олардың шаруашылық органдар бөлігіңдегі
мүмкін болатын ұштасуы қаржы жүйесінің бұл ... ... ... оны ... ... ... ... заңнамалық
реттемелеуді, жақсы жолға ... ... және ... процестерді
бақылауды қажет етеді.
1 сызба. Шаруашылық жүргізуші субъектілер сыныптамасы.
|Қызметтің | |Материалдық ... емес ... | | ... емес) |
|бойынша | | | ... | ... ... ... ... | | | ... | | | ... | ... ... | | ... | | |
| | ... емес ... | ... ... ... | | ... | | |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... субъектілердің меншігі |
| | ... ... ... ... ... |Өндіріс- |
|тық түрлер | |серіктестіктері| ... |тік емес ... | | | |к | ... |
| | | | | | |ның |
| | | | | | ... |
| | | | | | |ры мен |
| | | | | | ... | | | | | |рі |
| | | ... | | | |
| | | ... |басқар| | | |
| | | ... | | | |
| | | |у ... | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | | |
| ... ... |Жауапкешілігі шектеулі серіктестік |Акционерлік
қоғам |Қосымша жаупкершілігі бар серіктестіктер |Сенім серіктестігі |Басты
|Еншілес |Қазыналық |Өндірістік |Тұтыну |Қоғамдық бірлестіктер |Қоғамдық
ұйымдардың кәсіпорындары |Қоғамдық ... ... ... | ... Негізгі ұйымдық-қүқықтық нысандардың шаруашылық жүргізуші субъектілері
қаржысыныц ерекшеліктері
Кәсіпорын экономиканың негізгі буыны ретінде меншік нысандары ... ... әр ... ... қатынастары мен рыноктің
дамуы кезінде жұмыс ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудағы айырмашылықтарға: капиталдың ... ... ... ... ... әкеп ... ... қарай шаруашылық жүргізуші субъектілердің қорларын
қалыптастырудың ерекшеліктері болады. Мысалы, өндірістік кәсіпорындардың
қаржы қорлары мына ... ... ... ... ... аударымдар, таза табыс); банк кредиттері; бағалы кағаздар
шығарудан түсетін қаражаттар; мемлекеттік кәсіпорындарда қаражаттардың ... ... ... бюджеттен және бюджеттен тыс ... ... ... ... — кооператив мүшелерінің үлестік
жарналарының қаражаттары. Практикада ... ... ... ... ... көздері бойынша оларды құрудың аралас нысандары
кездеседі. Мысалы, негізгі құралдар мен айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... жарналары болымсыз рөл атқарады. Мемлекеттік акционерлік коғамдарда
да ... мен ... ... ... бергенде айрықшалықты төлем
жалға берілген мүлік ... ... ... ... ... ... қарай объектілерді жөндеу үшін жалдаушының жалға берушіге
беретін каражаттарын, жалға алынған мүлікті қоғамдык қажетті пайдаланудан
түсетін пайданың (табыстың) бір ... ... ... ... ақы қолданылады.
Өндірістің бастапқы қорларының ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланылады: таза
табыс, пайыздық ... ... ... ... ... (бюджеттік
кредиттердің) және бюджеттен тыс қорлардың шығыстарын ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорындардың —
шаруашылық серіктестіктерінің, кооперативтердің, бірлескен
кәсіпорындардың қаржысын ... ... ... ... және алынған табыстарды әрбір қатысушының мүліктегі үлесіне
сәйкес кейінгі бөлудің ерекшеліктерімен анықталады. ... ... мен ... ... ... ақша қаражаттары,
мүліктің әр түрлі ... ... ... ... және
басқаларының), мүлікті құқықтар (жерді, табиғи ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады.
Қазақстан Республикасы Президентінің; "Шаруашылық серіктестіктері
туралы" заң күші бар жарлығына ... ... ...... ... ... салымдарына (үлесіне) бөлінген,
өз кызметінің негізгі мақсаты пайда түсіру деп есептелетін және заңды тұлға
болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... серіктестік;
2) сенім серіктестігі;
3) жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
4) қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ... ... мен ... қатысушылар арасында, егер
құрылтайшылардың шартында немесе ... ... ... олардың серіктестіктің жарғылық капиталындағы ... ... ... ... серіктестігі мсн жауапкершілігі шектеулі
серіктестікте де осылай бөлінеді.
Акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес
өзінің ... ... ... үшін ... ... ... ... мүлкімен серіктестіктің ... ... ... ... алып ... ... ... кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... қоғамға сәйкес белгілі ... ... ... және ... қажеттіліктерді
қаржыландыру ретінде қолданғанда көрінеді. Бұған акционерлік қоғамдар
қызметінің ұйымдық нысандарының әр ... ... ... олар ... ... үлгіде (яғни иелердің шектеулі тобының ішінде акцияларды
таратумен), толық ... ... ... ... ... ... ... акциялар категорияларының (кәсіпорынның ... ... ... ... ... акциялары), олардың
түрлерінің (артықшылықты, атаулы, ұсынушыға арналған акциялар) әр алуандығы
әсер етеді.
Акционерлік қоғамның ... таза ... ... қарастырылған
тәртіппен анықталады. Таза табыс (салықтарды төлегеннен кейін) қоғамның
қарамағында ... және ... ... ... ... ... өндірісті дамытуға немесе қоғам ... ... өзге ... ... Ашық акционерлік коғам
жарғылық капиталдың 15 пайызынан кем емес мөлшерде резервтік капитал құруға
міндетті.
Акционерлік қоғамның мынадай жағдайда жай ... ... ... ... ... ) ... жағымсыз меншікті капиталы кезінде;
2) егер қоғам төлеу қабілетсіздігі немесе дерменсіздігі нышан-дарына
жауап берсе.
Қоғам ... ... ... ... кейін қызметтілер ішінде
бөлу үшін табыстың белгілі бір ... ... ... ... ... ... түрінде бөле алады. Дивидендтер акциялар түрінде (табыстың
капиталға ... ... ... егер бұл ... қаралса,
төлене береді.
Меншіктің акционерлік нысаны экономикалық жағынан дамыған елдерде
тиімді жұмыс істеуде және ... ... ... ... ... ... Ол ұсақ ... иелерінің көпшілігін — акция ұстаушыларды
қазіргі кезеңде неғұрлым ... ... ... ... калыптастыруға қатысуға араластырады ... ... ... аса ... ... қайта кұйылымына
мүмкіндік жасайды. Акциоиерлік ... ... ... ... үшін, тіпті жеке қаржы институттары үшін қиын болатын жеткілікті ірі
кәсіпорьшдарды құру мүмкіндігі жатады. Акционерлік кәсіпорынның көлемі ... ... ... ... ... рыноктің даму
перспективаларымен ғана сәйкестенеді. Акционерлік ... аса ...... бір ... басқа кәсіпорының қызметіне оның
акцияларын сатып алу аркылы қатысу мүмкіндігі.
Нарық жағдайында ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы болады. Бұған табысты
(пайданы) қоғамның қалыптасу мүшесіне ... ... бас ... ... алу, ... ... табыстылықты қамтамасыз етуге және келешекте
табыстың айтарлықтай өсуіне жетуге бағытталған қосымша ... ... ... есебінен қол жетеді. "Шектеулі жауапкершілік" қағидатының,
яғни тек ... ... ... бойынша материалдық
жауапкершіліктің іс-әрекеті жеке қаражаттардың негізінде ... ... ... ... ... (тез қайтарым мен жоғары
табыстылық алу тұрғысынан) құрудың алғы шарты болып табылады.
Экономикада ... ... ... сектор алады. Бұл секторда
кәсіпорындардың мынадай ... ... ... ... ... құқығына негізделген кәсіпорындар; бұл ... ... ... иесі ... алған және осы мүлікті ... және оған ... ету ... ... белгіленген шекте жүзеге
асыратын мемлекеттік кәсіпорынның заттық құқығы болып табылады;
2) жедел басқару ... ... ... ... Бұл ... ... ... меншік иесінен алған және өз
қызметінің мақсатына, меншік иесінің тапсырмалары мен ... ... ... ... ... шекте сол мүлікті иелену, пайдалану
және оған билік ету құқығын жүзеге асыратын заттық құқық ... ... ... түріне қарай кәсіпорындар:
1) республика меншігіндегі ...... ... коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар—-коммуналдық мемлекеттік
кәсіпорындар болып бөлінеді;
Басқа ... ... ... мемлекеттік кәсінорынмен еншілес
мемлекеттік кәсіпорын болып табылады.
Мемлекеттік кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар қызметінің негізгі міндет -
мақсаты (арналымы) ... мен ... ... ... ... ... міндеттерді шешу болып табылады, олар:
1) мемлекеттің ... ... ... ... ету және ... ... ... экономиканың жеке меншік секторы қамтыған ... ... ... ... ... мен салаларында бірінші
қажеттіктегі тауарларды өндіру (жұмыстар атқару, қызметтер көрсету);
3) мемлекеттік монополияға ... ... ... ... табылатын сфералардағы қызметті жүзеге асыру.
Кәсіпорынға қатысты уәкілді орган ... ... және ... ... ... ... орындайды.
Меншік иесі кәсіпорыңды құру, оның қызметінің предметі мен мақсаттары,
қайта ұйымдастыру және тарату, ... ... ... ... ... ... кәсіпорын мүлкін пайдаланудан түскен пайданың бір
бөлігін алуға құқығы бар.
Меншік иесіне аударуға жататын пайданың үлесі ... ... ... келісілгсн пайданы бөлудің жыл сайын ... ... ... ... ... мүлкін негізгі құрал-жабдықтар мен айналым
қаражаттары, сондай-ақ кәсіпорынның дербес ... ... ... ... ... ... оған меншік иесі
берген мүліктің, өз қызметі нәтижесінде ... ... ... ... ... ... тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен
қалыптасады.
Шаруашшық жүргізу құқығындағы мемлекеттік ... ... сан ... ... ... етуі ... ... капиталының мөлшері кәсіпорынға берілетін
мүліктің жалпы құнынан аспауы және ең төменгі айлық ... ... ... кем ... ... оның жарғысында көрсетілген мөлшерде резервтік капиталды
қалыптастыруға міндетті және ол ... ... 10 ... кем
болмауы керек, оның қарамағында қалған пайданың кем дегенде 5 найызы осы
мақсатқа ... ... ... ... ... тек қана ... ... алдындағы міндеттемелерді орындауға, мемлекеттік
кредиттерді өтеуге және басқадай қаражаттары жеткіліксіз ... ... өтем ... ... ... ... ... жұмыстардың, көрсетілетін
қызметтердің) бағалары кәсіпорынның оларды өндіруге кеткен шығындарды толық
өтеуге, оның қызметін шығынсыз етуге және өз кіріс есебінен ... ... ... тапсырысты орындау есебіне ... ... ... ... ... қызметтердің) бағаларын уәкілді
органның келісуі бойынша жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... тыс ... және өткізетін
тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) ... өзі ... ... өз ... ... ... ... есебінен ұсталады.
Мемлекеттік кәсіпорынға қаражат заңнамада көзделген тәртіппен беріледі.
Кәсіпорын иесіне аударылуға тиіс пайданың үлесі жыл сайын уәкілді орган
Қаржы ... ... — оның ... ... ... ... пайданы бөлудің нормативінде көрсетіледі және тиісті
бюджетгердің кірісіне аударылады.
Жедел басқару құқығындағы мемлекеттік мүлікке ие кәсіпорын ... ... ... ... ... ... төтенше және авариялық ... ... өзге де ... ... ... еріген, су тасқынынан және басқа
сұрапыл апаттардан қорғау;
3) заңнамада қаржыландырудың арнаулы ... ... ... ... және ... ... ... жүйесін ұстау
мен дамыту;
4) пошта байланысы мен телекоммуникация, жалпы республикалық және
халықаралык байланыс ... ... ... ... ... және ... жұмыстар жүргізу;
6) денсаулық сактау, табиғатты қорғау, білім ... ... ... және ... сферасынна өндірістік-шаруашылық қызметті жүзеге асыру
үшін құрыла алады.
Қазыналық кәсіпорын өндіретін және ... ... ... ... ... ... ... орган белгілейді.
Қазыналық кәсіпорындардың қызметі уәкіді орган бекітетін ... ... ... ... ... Кәсіпорынның меншікті табыстары оның
шығындарын ... ... ... ... ... ... қаражаттар
тиісті бюджеттен бөлінеді.
Қазыналық кәсіпорынның сметадан тыс алған табыстары тиісті бюджетке
аударылуға ... ... — өз ... ... ... мсмлекеттік кәсіпорын
құрған заңды тұлға. Еншілес кәсіпорындар құру ... ... ... ... ғана пайдалана алады.
Еншілес кәсіпорындар негізгі кәсіпорынды, соның ішінде ... заң ... ... ... ... ... ... дербес занды тұлға етіп ... ... ... ... арттыру үшін қосымша және мамандандырылған өндіріс құру,
негізгі өндірісті оған тән емес ... пен ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдық-құқықтық нысандарының
бірі шетелдік фирмалар ... ... ... ... ... түрлі сипатындағы — өндірістік, сауда-саттык, сервистік
бірлескен кәсіпорындар ұйымдастырылады. Бірлескен ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі өтеу және
қаржыландыру негізіндс жұмыс істеуі, ... ... ... дербес
балансы болуы тиіс. Бірлескен кәсіпорьпадардың мүлкі шартта анықталған
мөлшерде ... ... ... ... құрылады. Бірлескен
кәсіпорындар заңнамамен белгіленген салықтарды төлейді, бірлескен кәсіпорын
жойылғанда оның ... ... ... ... ... ... салық салынады. Республикада шетелдік фирмалар
қатысқан бірлескен кәсіпорындарды құрудың және олардың ... ... ... ... ... ... үлес уағдаластық
бойынша анықталады. Әріптестерге қажетті кепілдіктер, соның ішіңде ... ... ... ... ... (пайдасының) бір бөлігін
валюта түрінде шет жакқа аударуға, ұлғаймалы өндіріске жұмсалымға салу
мүмкіндігіне, басқаруға ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Экономиканың кооператиетік секторы бірыңғай ұлттық ... ... бірі ... табылады. Нарықтық қатынастардың қалыптасу барысында
меншік нысандарының дамуы қызметтін жаңа сфераларында шаруашылық жүргізудің
бұл демократиялық нысанынын қайта дамуына және ... ... ... кең жол ашты.
Қазіргі кезде кооперация жүйесінде кооперативтердің екі негізгі түрі—
өндірістік және тұтыну кооперативтері жұмыс істейді.
"Өндірістік кооператив туралы" ... ... ... ... ... ... үшін мүшелік негізде, олардың жеке еңбегімен
қатысуына және мүшелерінің мүліктік салымдарын (үлестерін) біріктіруіне
негізделген ... ... ... ... ... ... өндіріп, жұмыс атқарады, шаруашылық жүргізуші субъектілерге және
халыққа қызмет көрсетеді.
Өндірістік кооператив коммерциялық ұйым және ... ... ... Ол жеке ... үшін ... ... тиым салынбаған
кәсіпкерлік қызметтің кез келген түрін ... ... ... ... кооператив мүмкін жарғы салымдары, оның қызметінен алынған
табыстар, заңнамамен тыйым салынбаған өзге де ... ... ... меншігіндегі мүлік кооператив жарғысына сәйкес
оның мүшелерінің үлестеріне бөлінеді. Пай ... ... ... ... ... болып табылады.
Кооперативтің құрылтай құжаттарында несие ... ... ... кооператив мүлкінің ең төменгі мөлшерін белгілейтін
кооперативтің жарғылық капиталын құру көзделуі мүмкін.
Кооператив жыл ... ... ... ... ... капитал құра алады, ол кооперативтің несие ... ... ... қамтамасыз етуге және көзделмеген шығыстарды
өтеуге арналады.
Өндірістік кооперативтің пайдасы жыл ... ... ... мен ... ... басқа да міндетті төлемдер төленгеннен
кейін қалған пайда ... ... ... ... және ... ... жиналысы мен кооперативтің құрылтай құжаттарында
көрсетілген мақсаттарға бөлінеді.
Тұтыну кооперативі сауда-саттық және тұрмыстық ... ... ... ... және ... ... қажеттіліктерін қанағаттандырып
отырады.
Қазақстан Республикасының 1999 жылғы шілденің 21-індегі ... ... ... кооперативі мүшелік негізде оның мүшелерінің (пайдаларының)
материалдық және өзге де қажеттерін ... үшін өз ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын
азаматтардың ерікті бірлестігі деп танылады.
Занды ... да ... ... ... мүше бола ... ... ... коммерциялық емес ұйымдар болып табылады
және кәсіпкерлік қызметпен өздерінің жарғылық ... ... ... ғана ... ... ... кооперативтері сауда, дайындау, өткізу, өңдеу, қызмет
көрсету, жабдықтау қызметін және заңнамаларда тыйым ... өзге ... ... ... үшін мүліктік (үлестік) жарналар есебінен құрылады.
Пәтерлер иелерінің тұтыну кооперативтері — ПИК өзгеше ұйымдық ... ... ... олар ... үй қорын ұстаумен, оған қызмет көрсетумен
және пайдаланумен байланысты болатын өзара ... ... ... ... ... емес ... мен мекемелердің қаржысы
2.1. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және
оны ұйымдастыру
Кіріс түсіру ... ... ... ... және ... ... қатысушылар арасында бөлмейтін заңды түлға коммерциялык емес ... ... емес ... ... ... ... 2001 жылғы
қаңтардың 16-сындағы № 142-11 ҚР Заңына сәйкес ... емес ... ... ... білім беру, қайырымдылық, басқару мақсаттарына
қол жеткізу; азаматтардың және ... ... ... мүдделерін
қорғау, даулар мен жанжалдарды шешу, азаматтардың рухани және ... ... ... ... ... қоршаған
ортаны қорғау, дене шынықтыру мен спортты дамыту: заң көмегін көрсету үшін,
сондай-ақ коғамдық игіліктерді және өз ... ... ... ... ... ... да ... кұрылуы
мүмкін.
Коммерциялық емес ұйымдар қызметінің мақсаттары құрылтай ... емес ... ... ... ... ... тұтыну кооперативі, қор, діни бірлестік, ... ... ... ... ... ... және ... актілерде
көзделген өзге де нысанда кұрылуы мүмкін. Бұл ұйымдардың қызметінің мақсаты
пайда немесе табыс табу ... ... ... ... ... ... емес ұйымдардың қаржысы деп материалдық емес игіліктер мен
қызметтерді жасау ... ... ... салаларында жасалған
ұлттық табысты қайта бөлу нәтижесінде ... ақша ... ... ақша ... жиынтығын түсінеді.
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысын ұйымдастыруға негізінен олардың
ұйымдық-құқықтық нысандары әсер етеді. Сондықтан коммерциялық емес ұйымдар
қаржысының, ерекшеліктерін анықтау үшін оның ... ... ... ... ... сипатын, басқаруды ұйымдастырудың және
қаржыландырудың әдістерін ескере отырып ... ... ... ... ... ... емес
сипаттағы өзге де қызметтерді жүзеге асыру үшін құрған және қаржыландыратын
ұйым ... деп ... ... ... ... мемлекеттік және жеке ... ... ... ... түрлерінің құқықтық жағдайының ерекшеліктері
заңнамалық актілермен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Конституциясына және ... ... ... ... егер заңнамалық актілерде өзгелері ... ... ... ... ... облыстар,
республикалық маңызы бар қала өкімдерінің шешімі ... ... және ... ... ... есебінен ұсталатын мекеме мемлекеттік мекеме деп
танылады.
Мемлекеттік ... ... оған ... ... ... ... ... немесе коммерциялық емес сипаттағы өзге
де қызметтерді жүзеге асыру үшін жеке және (немесе) мемлекеттік емес ... ... ... ... ... болып табылмайтын ұйым жеке
меншік мекеме деп танылады.
Жеке меншік мекеменің мүлкі оған оралымды басқару ... ... ... ... өз ... ... ... бөлігіндегі ақшамен
жауап береді. Ақшасы жеткіліксіз болған жағдайда мемлекеттік емес мекеменің
міндеттемелері бойынша оның құрылтайшысы ... ... ... ... ... келмейтін ортақ мақсаттарға
жету үшін азаматтардың ерікті бірігуі нәтижесінде құрылған ұйым қоғамдық
бірлестік болып табылады.
Қоғамдық бірлестіктер ... ... сол ... ... ... ... ішінде мүшелік жарналарға құқықтары жоқ.
Өздері мүшелері (қатысушылары) ретінде қатысатын ... ... ... олар жауап бермейді, ал аталған бірлестіктер ... ... ... ... ... ... құқықтық жағдайының ерекшеліктері "Қоғамдық
бірлестіктер туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.
Азаматтар және (немесе) ... ... ... ... жарналар
негізінде құрған, әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, білім беру және өзге де
қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін, мүшелігі жоқ коммерциялық емес ... деп ... оның ... ... мүлік кордың меншігі болып табылады.
Қор жарғыда белгіленген мерзімде ... ... ... ... асыруға
міндетті. Тексеруді тексеруші немесе аудитор жүзеге асырады.
Мүшелік ... ... ... және өзге де ... үшін өз ... ... (пайлық) жарналарын біріктіру
жолымен жүзеге асырылатын азаматтардың ... ... ... ... ... ... актілерде көзделген жағдайларда ... ... ... да кіре ... тұтыну кооперативтері тек өз мүшелерінің ғана емес ... ... ... да азаматтардың материалдық және өзгеде қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін кұрылуы мүмкін.
Тұтыну кооперативтерінің ... оның ... ... ... ... жарнасының енгізілмеген бөлігі шегінде ортақ
субсидиарлық жауаптылықта болады.
Тұтыну кооперативі алған кірістерді оның мүшелері арасында ... және олар ... ... ... ... мүшелері жинақталып қалған шығынды жыл сайыңғы
баланс бекітілгеннен кейін үш ай ... ... ... ... ... Бұл ... ... жағдайда кооператив кредит
берушілердің талабы ... сот ... ... мүмкін.
Тұтыну кооперативтерін, соның ішінде селолық кооперативтерді ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру үшін каражат тарту мақсатымен акциялар
шығаратын, кірістері тек қана осы ... ... ... ... ... емес ... қоғам деп танылады.
Коммерциялық емес акционерлік коғамдардың артықшылықты акциялар, туынды
және ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Коммерциялық емес акционерлік қоғамның құрылтай шарты осы шартқа әрбір
құрылтайшының ... оның ... ... қол қоюы ... жасалады.
Жоғарыда аталған коммерциялық емес қызметтің ұйымдарын, ... ... ... ... олардың қызметінің ... ... ... карай шартты түрде үш топқа біріктіруге болады.
Бірінші топқа материалдық өндіріске өте жақын шығындары ... ... мен ... ... ... ... ақшадан өтелетін
ұйымдар мен мекемелср жатқызылуы мүмкін. Олар "Мемлекеттік ... ... ... ала ... ... қызметін шаруашылық-
коммерциялық есеп әдісінде жүзеге асырады. Бұл ұйымдардың қызметтері ... ... ... негізде жұмыс істейтін білім беру мен денсаулық
сақтау мекемелері, салалық ... ... ... мекемелері, ойын-сауық орындары жатады. Бұл әдісті
коммерциялық емес ... мен ... ... ... ... әр ... ақшалай шығындар жасайды: игіліктер мен ... ... олар ... ... ... шығыстардан асып түсуі
қорланымды құрайды. ... ... ... ... ... ... тобына олардың толық емес шаруашылық есептегі, яғни
өзін-өзі өтеу әдісін ... ... ... Бұл әдіс ақылы қызмет
негізіндегі шаруашылық қызметін ұйымдастыруды қарастырады, бұл қызметтердің
бағасы корланымсыз шығыстардың көлеміне ... ... ... өтеу ... ... ... бос уақытты ұйымдастыру
саласында (тұрмыстық, кәсіби мамандықтар мен ... алу ... ... ... ... ... клубтарды оқып үйренудің курстары мен
мектептері) қолдалынады.
Ұйымдардың ... ... ... ... есебінен ұсталатын
мекемелер мен салалар жатады. Олар көрсететін қызметгер тегін, оларды
қаржыландырудың көзі ... ... ... табылады.
Бюджет мекемелерінің шығындарын қаржыландырудың негізі смета болып
табылады. Ол — қаржы жоспарының айрықша нысаны. ... ... ... ... ... сметасын жасайды, онда бюджетпен
қатынастардың біржақты сипаты, бюджет қаражаттарының ауқымы және оларды
шығындардың баптары ... бөлу ... ... Сметалық тәртіппен
білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру мекемелері,
мемлекеттік биліктің, ... ... мен ... ... ғылыми,
шығармашылық, мәдениет мекемелерінің бір бөлігі қаржылаңцырылады. Бірқатар
мекемелерді ... ... ... шығындарды қамтамасыз етудің
қосымша көздері пайдаланылуы, қызметтерді тұтынушылардың ... ... ... ... ... орынды еңбекке ақы
төлеу алады. ... емес өнім ... ... оны ... ... ... бірақ оның мекеме, ұйым шығындарының сомасына
тең ақшалай бағалауы болады.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... бөлу және пайдаланумен, өзгеше қаржы қатынастарымен
қосарланып отырады.
Бұл қатынастардың бастапқы табыстар мен қорларды алғашқы бөлу мен ... ... ... ... ... ... бірге олардың негізінде
өндірістік (коммерциялық) емес сала мекемелері мен ... ... ... емес ... ... мен ... ... қаржы
қатынастары қалыптасады:
− сала мен бюджет арасындағы ... ... ... және кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын болумен және ... ... және ... ... ... ішкі ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің, яғни олардың бөлімшелері
арасындағы қаржы қатынастары;
− салааралық – ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу жөніндегі ұйымдар мен олардың қызметкерлері
арасындағы ... ... ... және ... ... ... ... ақы төлеу жөніндегі) қатынастар және т.б.
Қызметтің айрықшалықты түрлеріндегі өзара байланыстардың тым қысаң
анықтықты сипаттайтын қатынастардың ... ... ... ... ... мен олардың мүшелері арасында жарналарды —
кіру және мүшелік жарналарды төлеу, ... осы ... ... бір ... мен қызмет нәтижелері үшін
көтермелеулік сипаттағы төлемдер бойынша;
... ... мен ... ... ... ... ... отыру үшін материалдық және ақшалай нысандарда
қаражаттар беру жөнінде;
− сақтық ... ... ... бір ... қызметшілердің, күш ведомстволары мен салық службалары
қызметкерлерінін және т.б.) қарым-қатынастары;
− сондай-ақ белгілі бір шарттардағы кредит ... ... ... ... ақша ... қалынтастыру, болуды және
пайдалануды білдіреді, оларды мынадай негізгі топтарға біріктіруге болады:
− ұйымдар мен ... ... ... камтамасыз ететін
қорлар;
− күрделі жұмсалымдар қорлары;
− көтермелеу және ынталандыру сипатындағы ... ... мен ... ... оқу ... ... ... ауруларға) қызмет көрсетушілердің
материалдық, әлеуметтік-мәдени және ... ... ... ... негізгі қызметі дамыту қорлары.
2.2. Коммерциялық емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін
қаржыландырудың көздері
Қызметтің коммерциялық емес ... ... ... ... жөнге келтiрiлген нарықтық экономикасы бар ... ... ... Кiтапханаларды, мұражайларды, ауруханаларды, оқу ... әр ... ... қорларды, кәсіптiк бiрлестiктерді
ұйымдастырудың коммерциялық емес нысаны ... ... ... ... ... ... Бұл тәрiздi даму қоғамдық
игiлiктердi ... ... ... ... ғана
түсiндiрiлмейдi. Жеңiлдiк беру кезiнде мемлекет әр түрлi ұйымдарды,
сарайларды, ... ... ...... ... қоғамдық
пайдалылығының дәрежесi. Мемлекет сондай-ақ халыққа қызмет көрсететiн
белгiлi бiр ... ... емес ... ... ... ... қаржыландыру
жөнiндегi мемлекеттің iс-қимылы халыққа қызмет көрсету жөнiндегi олардың
үлкен икемділiгiмен және жеделдiгiмен ... ... ... ... ... ... немесе табысты пайдаланудың қаржы механизмi,
мысалы, АҚШ-та олардың ұйым мүшелерiнiң арасында бөлiнбейтiнiн анықтайды.
Пайда ... ... не ... ... не ... қызметiн пайдаланатын
тұлғаларға (аурулар, оқушылар, ... ... және ... ... ... ... ... iс-әрікет етедi;
мұнда кәсiпкерлiк қызметтен алынған кез келген табысқа, салық салудың өзге
де объектiлерiне ... ... ... және т.б.) ... ... Коммерциялық емес ұйымның сыйақы, грант, кiру және ... ... ... ... ... ... өтеусiз негiздегi
аударымдар мен қайырымдылық түрiнде алған табысы салық салуға жатпайды.
Коммерциялық емес ұйымдар қызметiн қаржыландыру ... әр ... ... ... бұл ... iс-әрікет етуiне, мемлекеттің қатысу
дәрежесiне қарай топтастыруға болады:
бюджет ... ... тыс ... ... ... сатудан алынған қаражаттарды қоса, өнім өткiзуден
түскен түсiм-ақша;
түрлi коммерциялық құрылымдардың ақшалай аударымдары, келiсiм шарттарға
сәйкес ... ... мен ... ... үшін түскен қаражат
түсімдерi;
мүлiктi жалға беруден түскен түсiм-ақша;
халықтың қаражаттары;
кадрларды дайындаудан (қайта дайындаудан, ... ... ... ... ... және ... емес ... қызметін қаржыландыру көздері әр ... ... ... бұл ... ... етуіне мемлекеттің қатысу
дәрежесіне қарай топтастыруға болады. Мемлекет ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар мемлекеттік бюджеттің
қаражаттары есебінен жүзеге ... ... ... басқару, құкықтық
тәртіпті қорғау, қорғаныс, ішінара білім беру және ... ... ... ... зерттеулерге жұмсалатын шығындардың басым ... ... ... ... ... ресурстары сондай-ақ мәдениет
пен шығармашылық мекемелерін: кітапханаларды, мұражайлар мен ... ... ... ... ... ансамблдерді,
мемлекеттік теле және радиостудияларды, киностудияларды және т.б. қолдап
отыруға пайдаланылады.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... көзі
көрсетілетін қызметерден, орындалатын жұмыстардан алатын табыстары ... ... ... ... ... ... ... өнім өндіруден алынған ... ... ... ... ... мүлікті пайдаланудан ... ... ... ... ... ... ұйымның оларды орындауға жұмсаған
шығындарын жабады және ұйымның одан әрі өздігінше дамуына ... ... ... ... ... ... білім беру, денсаулық сақтау,
мәдениет пен шығармашылық мекемелерінің қызметтеріне деген халықтын ... ... ... ... ... ... ғимараттарды, кұрал-жабдықты
және ұйымның басқа мүлкін жалға беруден алынатын қаражаттар , мүлік ... ... ... ... қаражаттар жатады.
Қаржыландырудың үшінші көзі — банктердің кредиттері. Бұл көзді ... ... ... ... ... ... қарыз қаражаттарын
қайтарудың қажеттігі ұйымның кредитті пайдалану уақытынан асып ... ... ... ... ... бірқалыпты жұмыс істеуін керек етеді.
Қаржыландырудың бұл әдісі, кредит қаражаттарының қамтамасыз ... ... ... әдіс ... ... ... ... бар ұйымдар үшін аса қолайлы болып келеді.
Қоғамдық бірлестіктер мен ұйымдарды (саяси ... ... ... ... діни ... ... ... және басқаларын) қаржыландырудың айрықшалықты әдісі олардың
қатысушыларының мүшелік жарналары болып табылады. Олардың ... ... ... ... ... ... ... өзгешелігімен және сипатымен ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының
негізгі көзі кіру және мүшелік ... ... ... ... ... қаржысын (салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктер
меншігін олардың ... ... ... ... ... айырады. Қалыптасатын қаржы ресурстары бірлестіктердің
жарғысына байланысты ... ... ... ... сферасының кәсіпорындары мен ұйымдары тарапынан
болатын қайырымдылық мақсаттарына аударылатыи ... ... ... компаниялардың, халықаралық ұйымдардың
ізгілікті көмегі әлеуметтік бағыттылық, мәдени және шығармашылық ... ... ... ұйымдарды, қорларды қаржылаңдырудың көзі ретінде
қызмет атқарады. Осындай ... ... ... ... белгілі
бір ұйымның немесе қызмет түрінің тұрақтылық ... ... ... бола ... ... ... кезде гранттар — жеке адам,
компания, ... ... ... ... тарапынан белгілі бір бағыттағы
ғылыми талдамаларды (зерттемелерді), жобаны, ғалымдардың бір тобын немесе
жеке ғалымды зерттеуді ... оның ... ... ... ... дейін жеткізу мақсатымен өтеусіз қолдау әдісі қолдалынады.
Коммерциялық емес ... ... мен ... ... және ... қаражаттарды толықтырудың белгілі бір көзі олардың қарамағындағы
ресурстардың бір бөлігін коммерциялық және жинақ банктерінің депозиттеріне,
сондай-ақ ... ... ... қағаздарға орналастырудан алынатын
табыстар болып табылады.
Қаржыландырудың аталған көздері коммерциялық емес қызмет ... ... ақша ... әр ... ... және аталған
көздердің толық жинақталымында калыптастыруы мүмкін. ... ... ... аталған көздердің жинақталымы толығырақ, мемлекеттік басқаруда ... ... ... Бірақ кез келген нұсқада — ... ... көп ... аз ... —-мемлекеттік бюджеттен оның
кірістері мен шығыстарының тізімдемесінде қарастырылған қаржыландырудың
көлемдері ... ... ... ... ... ... мен
мекемелердің қоғамдық-пайдалы қызметін дамытудағы, олардың жұмысының
тиімділігін ... ... ... мен ... ... шақырады.
2.3. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары ... ... өзге ... ... қарастырылған олардың функционалдық қызметін
камтамасыз етуге бағытталған. ... ... мен ... ... ... қатысушыларының қызмет бағыттарының біріне тиістілігіне
(катыстылығына), сондай-ақ бұл ... ... ... ... анықталады.
Шаруашылық есеп пен өзін-өзі өтеу негіздерінде іс-әрекет ететін ұйымдар
мен ... ... ... ... есептеп, жоспарлайды және
оларды кәдуілгі қаржы жоспарының ... ... ... . Бұл ... ... пен қызмет көрсетуге жұмсалатын
шығындардың ... ... ... сферасында жинақталатынға ұқсас
болып келеді, бірақ құрылымында материалдық шығындардың үлес ... ... ... ... ақы ... ... мұқтаждарға аударылатын
аударымдарға (әлеуметтік салықты ... ... ... ... ... құрылымдық ауытқулар болуы мүмкін, мысалы қымбат тұратын
жабдық пен ... ... ... мекемелерде амортизациялық
аударымдардың үлесі ... ... ... ішінара каржыландырылған
жағдайда оның көлмі қаржы жоспарының үшінші бөлігінде — ... ... ... ... баптар бойынша бөле отырып,
белгіленеді.
Коммерциялық емес қызмет жүргізетін ұйымдар мен мекемелер өздерінің
қаржы ... ... ... ... үстіне тек бюджет қаражаттары
есебінен қаржыланатын мекемелер шығындардың сметаларын жасайды, онда мекеме
қызметінің сипатты ... және ... ... ... ... ... ал ... қажеттіктерін бюджет қаражаттарымен ғана
емес, қаржы ресурстарының ... да ... ... ... ... ... шығындар мен табыстардың сметаларын жасайды.
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін кәсіпорындардың қаржы жоспарларынан
сметаның басты айырмашылығы сол, сметада шығындар анағұрлым егжей-тегжейлі
негізделсе, ... тек ... ... ... ... ... мен ұйымдар бойынша өтпелі кезеңнің жоспарлы ... ... ... бюджеттік емес көздері бола тұрса да ... ... ... ... бұл жағдайда көрсетілген ақылы қызметтер
шығындардың сметасында бюджеттен тыс қаражаттар ретінде бейнеленуі, ... ... ... ... ... жоспарлануы мүмкін.
Экономикалық жіктеме бойынша сметаларда шығындар ... ... ішкі ... ... ... шығыстар "санаты мына сыныптарды қамтиды:
1. Ішкі ... ... ... мен ... керсетуге
жұмсалатын шығыстар:
− өзгешелігі бар жалақы: негізгі жалақы, қосымша ақшалай төлемдср,
өтемақы төлемдері, жинақтаушы ... ... ... ... жарналары;
− жұмыс берушілердің жарналары: әлеуметтік салық, автокөлік
құралдары иелерінің құкықтық-азаматтық ... ... ... мекемелердің, қызметкерлерін мемлекеттік
емес міндетті сақтандыруға төленетін жарналар;
− тауарлар мен қызметтерді ... алу ... ... және тану ... ... ... ... заттар мен материалдар, жұмсақ жабдық және
дүниемүлік, ... ... пен ... іс ... мен ... ... ғимаратты жалдау);
− коммуналдық қызметтерге, көлікке, ... ... ... ... ... ... шығыстар (өзгешелігі: жабдық пен ... ... ... мен ... ... ... жөндеу, жалпы міндетті орта білім беру қорының шығыстары,
несиегерлік берешекті өтеу және баскалары);
басқадай ағымдығы шығыстар.
2. Сыйақылар ... ... ішкі ... ... басқадай ағымдығы шығыстар:
− ішкі қарыздар бойынша сыйақылар ... ... ... ... бойынша сыйақылар (мүдделер) төлеу.
3. Ішкі сыныптардың ... ... және ... ... ... субсидиялар;
− жеке тұлғалар беретін ағымдағы трансферттер (міндетті әлеуметтік
қамсыздандыруға беру, зейнетақылар, ... ... ... субсидиялар;
− өзгешелігі бар трансферттер: мемлекеттік емес коммерциялық емес
ұйымдарға, үй шаруашылығына беру, зейнетақылар, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың басқа деңгейлеріне ... ... ... субвенциялар , бюджеттік алынымдар,
басқадай ағымдағы трансферттер;
− шет ... ... ... әр ... басқадай трансферттер.
"Күрделі шығыстар " санаты мына сыныптарды қамтиды:
− ішкі сыныптардың құрамындағы негізгі капиталды сатып ... ... бар ... ... ... алу: активтерді,
үймереттер мен ғимараттарды, басқадай активтерді сатып алу;
− негізгі капиталды жасау, соның ... ... үй ... салу, басқадай күрделі активтерді жасау;
− күрделі жөндеу, соның ішінде үймереттерді, жолдарды ... ... ... ... ... үшін тауарлар сатып алу; ... ... емес ... ... ... алу; ел ішіндегі күрделі
трансферттер, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... беру; басқадай күрделі трансфеттер;
− шет жаққа берілетін күрделі трансферттер, соның ... ... мен ... ... ... ... ... берілетін басқадай күрделі трансферттер.
"Кредит беру, үлескерлікпен қатысу " санаты мына сыныптарды қамтиды:
− ішкі ... ... ... беру және ... ... қатысу;
− ерекшелігі бар ішкі несиелендіру: мемлекеттік басқарудың басқа
деңгейлерін, мемлекеттік кәсіпорындарды, қаржы мекемелерін, ... ... ... ішкі ... ... бар сыртқы несиелендіру: әр түрлі ... ... бар шет ... ... ... ... халықаралық ұйымдар мен басқадай шетелдік ұйымдардың акцияларын
сатып ... ... бар ... тұлғаның акционерлік капиталына салынған
басқару органдарынын, инвестициялары болып ... ... ... " ... мына ішкі ... ... бар ішкі ... өтеу: мемлекеттік басқарудың басқа
деңгейлеріне қарыз борышты өтеу, ішкі рынокқа орналастырылған
мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен халықтың ... ... ... ... ... борышты өтеу.
Коммерциялық емес қызметтің жеке бағыттары мен түрлері үшін өзіндік
сипаты бар шығындарды құрайтындардың басым ... ... оған тән ... ... ... ... ... әсіресе үй шаруашылығына
берілетін трансферттердің өзіндік салмағы жоғары. Бұған балалары ... ... ... ... құнының қымбаттауына байланысты
табысы аз азаматтарға өтемақылар, соғыс ... ... ... азап шеккен азаматтарға берілетін әр ... және т.б. ... ... ... ... ... шығыстар дәрі-дәрмек
пен таңу құралдарына, тағамға, жұмсақ жабдыққа жұмсалатын ... ... ... ... ... ... мен ... техниканы
сатып алуға, азық-түлікпен қамтамасыз етуге, әскери қызметшілердің ақшалай
жабдықталымын төлеуге жұмсалатын шығындар маңызды орын алады.
Кәсіподақ, партия, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... митингіге дайындалу
және оларды өткізуге, үгіт-насихат жұмысын жүргізуге жұмсалатын шығыстар
сипатты ... ... ... ... ... ... олардың
қатысушыларына материалдық көмек көрсету шығыстары басым болады.
Мәдени-ағартушылық мекемелерде (кітапханаларда, мұражайларда, тұрақты
көрмелерде) едәуір қаражаттар ... ... ... коллекцияларды
толықтыруға жұмсалады.
"Күрделі шығыстар" санаттарына жұмсалатын шығыстар күрделі құрылыс,
негізгі өндірістік емес ... ... мен ... жүргізетін, сондай-ақ
оларды күрделі жөндеу туралы жұмыс қабілеттігінде ұстауды ... ... ... емес ... ... ... мен ... үшін
сипатты болады. Бұл санат бойынша сондай-ак, материалдық активтерге, ... ... ... жұмсалатын шығыстар, каржы мекемелерінің ... ... ... ... беру және ... ... санаты бойынша шығыстар басқа
экономикалық бірліктерді несиелендіруді, олардың айналысқа шығарылған
бағалы ... ... ... ... ... ... жекеше кәсіпорындарға түрлі несиелер беруді жүзеге асыратын
ұйымдар мен мекемелер үшін қарастырылады.
"Қаржыландыру" санаты ... ... ішкі және ... берешектерді
өтейтін ұйымдар мен мекемелер, негізінен мемлекеттік және ... ... ... емес ... ... бағытталған каражаттардың көлемі
олардын ... ... ... ... сондай-ақ
өндірілген ұлттық табыспен анықталады. Алайда қазіргі ... ол ... ... ахуалына, жүргізіліп отырған қаржы саясатына
байланысты болып отыр.
Қорытынды
Қорытындылай келе, ... ... ... қаржысы деп өнім
өндіріп, сатумен және ақша қорларын жасаумен, бөлумен және пайдаланумен
байланысты экономикалық қатынастарды атайды.
Нарықтық экономика ... ... ... ... өзгерістер болуда Әріптес-кәсіпорындардың арасында деңгейлес
байланыстар күшейіп келеді, олардың банк ... ... ... ... Бұл ... ... құрылымдардан бас тартып, жаңа үлгідегі
құрылымдарды — ... ... ... ... ... ... үлесімен байланысты ұқсастық негіздегі және
көпсалалық ... ... ... бұл ... ... ... өміршең болып келеді.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен олардың мөлшерін ажырата
білген жөн. Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары меншік нысанымен ... жеке (әр ... ... ... ... бойынша
кәсіпорындар шағын, орта және үлкен болуы мүмкін. Кез келген нысан шағын,
орта жөне үлкен ... ... ... ... ... әр түрлі
сфералары шағын кәсіпорындарының өндірістік және ... ... ... ... ... тиімді құрылымдар ретінде ... ... ... ... ... мүмкін.
Нарықтық экономика және меншіктің әр түрлі түрлеріне негізделген сан
алуан ұйымдық - құқықтық нысандар ... ... және ... ... ... жеке ... сондай-ақ кәсіпорындар еңбек
ұжымдарының пайда болуын қажет ... Бұл - ... ... және ... қызметінің нәтижелеріне мүдделіктің есбебі. Бұл қағидатты іс
жүзінде жүзеге асыру кәсіпорындарға ... және ... ... ... қаржыландыру қажеттігіне ғана байланысты емес, сонымен
қатар салықтарды ... ... ... ... ... ... пайданың (табыстың) үлесіне де байланысты.
Кiрiс түсiру негiзгi ... ... ... және ... ... ... арасында бөлмейтiн заңи тұлға коммерциялық емес ... ... емес ... ... ... негiзiнен олардың
ұйымдық-құқытық нысандары әсер етедi. Сондықтан коммерциялық емес ұйымдар
қаржысының ерекшелiктерiн анықтау үшiн оның құрамына ... ... ... ... сипатын, басқаруды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... жөн.
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердiң шығыстары қағидада, жарғыда
немесе өзге бекiтiлген құжатта қарастырылған олардың функциялық ... ... ... ... ... мен ... ... мекеме қатысушыларының қызмет бағыттарының бiрiне ... ... бұл ... ... ... әдiске
қарай анықталады.
Коммерциялық емес қызмет жүргiзетiн ұйымдар мен мекемелер ... ... ... ... Мұның үстiне тек бюджет қаражаттары
есебiнен қаржыланатын мекемелер шығындардың сметалар жасайды, онда ... ... ... және қаражаттарды сыныптаманың бөлiмшелерi
бойынша бөлу қамтып көрестiледi, ал ... ... ... ғана ... ... ... ... да түрлерiмен
қамтамасыз ететін ұйымдар мен ... ... мен ... сметаларын
жасайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық - Алматы 2005
Омирбаев С.М. Финансы Астана 2003 ж.
3. Мельников В.Д., Ли В.Д. ... курс ... ...... А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
4. Мамыров Н.К., ... А.Н. и др. ... и ... В 4-х ... ... 2002.
Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, ... ... С. және ... ... ... Оку құралы.
Алматы: Мерей, 2001.
7. Финансы, Деньги, кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.:
ЮРИСТ, 2001.
«Экономикалық теория негіздері», оқулық.-Алматы, «Санат», 1998
9. Назарбаев Н.Э. ... ... ұзақ ... ... стратегиясы».-Алматы, 1997.
10.С.М. Орақбаев , Ғ.Л. Тойғанбаев , Ғ.К. Құнтақбаев ... ... : ... 2000

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы28 бет
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы туралы13 бет
Коммерциялық емес ұйымдар туралы31 бет
Коммерциялық емес ұйымдардағы қаржылық менеджмент ерекшелігі33 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы туралы түсінік31 бет
Шаруашылық жүргізүші субъектілердің негізгі ұйымдық - құықтық нысандары19 бет
Бюджет шығыстарын жіктеу3 бет
Мамандандырылған қаржы-несие мекемелерің экономикалық рөлі29 бет
Мекемелердің бюджеттік шоттарындағы қазынашылдық16 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь