Қопа көлінің экологиялық ахуалы

КІРІСПЕ БӨЛІМ
Көкшетаудың ғажайып табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Су тіршілік көзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1.2. Суды ластайтын көздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.3. Су.жұқпалы аурулар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1.4.Ластанған сулар арқылы тарайтын жұқпалы аурулар ... ... ... ... .7

2.1. Судың дәмі, иісі, мөлдірлігі және температурасын анықтау ... ..7

2.2.Табиғи су иісінің мінездемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.3.Судың лайлылығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.4.Судың түсі мен лайлылығын зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... ..11

3.1. Суды тазарту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
3.2.Судың экологиялық қазіргісі мен келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... .13
4.1 Көкшетаудың көл.өзендері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
4.2 Қопа көлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
4.3 Қопа көлінің қазіргі экологиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... .18
4.4 Қопаға шомылуға бола ма? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
ҚОРЫТЫНДЫ
Қопа көлін тазарту шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Көкшетау-Қазақстанның солтүстігінде орналасқан тарихи-географиялық аймақ.Қазіргі Ақмола облысының солтүстік бөлігі мен оған шектесетін солтүстік Қазақстан облысының:Айыртау,Тайынша,Ғабит Мүсірепов,Ақжар,Шоқан Уәлиханов аудандарын қамтиды.Орталық бөлігінде Көкшетеу қыраты орналасқан.Шығыстан батысқа қарай Көкше,Жақсы Жалғызтау,Жаман Жалғызтау,Имантау,Жылантау,Сандықтау,Үлкентүкті,Бұқпа,Қошқарбай,Зеренді таулары,Айыртау,Сырымбет секілді таулар мен Шортанды,Бүркітті асуы,Үлкен Шабақты,Кіші Шабақты,Бурабай,Айнакөл,Айдабол,Зеренді,Қопа,Атансор,Майлысор,Мамай,Саумалкөл,Шалқар,Үлкен Қоскөл,Кіші Қоскөл,Бурабай көлінің ортасында-Жұмбақтас тұр.Бұл аймақта “Оқжетпес”,”Жеке батыр'',”Кенесары” үңгірі орналасқан.Көптеген ұсақ өзендер көктемде қатты тасығаныменен,жазда суы азайып,көпшілігінің арналары кеуіп қалады.[ 1]
Көкшетау – қала, Ақмола облысының әкімшілік орталығы (1999 жылдан: 1994-97 ж. Көкшетау облысының орталығы болған). Астана қаласынан Солтүстік–батысқа қарай 276 км жерде Көкшетау қыратының солтүстігінде Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көрікті жерде орналасқан. Тұрғыны 133,1 мың адам (2003). Қаланың аумағы 420,0 км. [1]
Көкшетау қаласының климаты айқын континентальді. Жазы жылы,әрі қысқа, қысы ұзақ және аязды.Орманды сілемде қар көп болады. Қаңтар айындағы жылдық орташа температура мөлшері -16-190 C, шілдеде +18,50 С. Жылдық орташа температура 0,+1,40 C шамасында. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 300-350 мм . Жауын-шашын негізінен жаз айларында жауады. [1,2]
Аязсыз кезең ұзақтығы 120 күн.Қар жабыны қазанда тұрақталады,сәуірде ериді.Ірі гранитті және орман сілемдері ауа райы қатаңдығын жеңілдетеді,ол жауын-шашын мөлшері жоғары болуына, жазғы ауа температурасының төмен болуы және жақсы қорғалуына байланысты. [2]
Тік беткейлі құрғақ қарағайлы ормандарда және шоқы бастарында құнарлығы әлсіз қоңыр топырақ орналасқан.Ұсақ топырақ қабаты 10-15см, жиі 25см. Едәуір ылғалды қарағайлы,қарағайлы,қарағайлы-қайынды ормандар сайлары,жазықтары мен жайпақ беткейлерде,шымды қоңыр топырақ,ол шамалы құнарлылау. [2]
Көкшетау – Қазақстанның тарихи бай қалаларының бірі. Қазіргі қала орналасқан аумаққа жергілікті халық ежелгі замандарда – ақ қоныс салып, қорғандар тұрғызған.
Көкшетау қаласында азық-түлік және жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, металл өңдеу, химия өндіру, металл емес бұйымдар өндіру, картон мен қағаз өндіру кәсіпорындары, газ және су тарату мекемелері бар. [1]
1)Қазақстан ұлттық энциклопедиясы.Алматы 2003 жыл.
2 Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары. Алматы кітап 2006
3)С. Калашников «Ақмола облысының экологиялық ахуалы» №1 қаңтар 2008 жыл
4) А.Қазбеков «Қопаның экологиялық ахуалы қала тұрғындарын алаңдата бере ме» /Экологиялық жаршы/ №8 2008 жыл
5) И. Батталов.А.Князев «Қопаға қамқорлық» /Экологиялық жаршы /1999 жыл, мамыр
6) Батталов И. «Озеро Қопа требует внимание» /Степной маяк 1999 жыл 19 наурыз.
7)А.Қазбеков «Қопа көлінің экологиялық ахуалы» Бұқпа №29 21 шілде 2005 жыл
8) « Қопаға шомылуға бола ма?» / Экологиялық жаршы/ 24 маусым 1998 жыл
9) «Невезучая Қопа»
/Степной маяк/ 25 августа 2005 год стр 9
10) Қазбеков А.Қ .Су ресурстарын қорғау және пайдалану.- Көкшетау. 2008.-2,3 бет.

11) Көкшенің көгілдір қазынасы неме ауыз су тапшылығынан құтылар.-Көкшетау газеті,
№17, қазан, 1994.- 4,5 бет.

12) Возная Н.Ф. Микробиология және су химиясы.-М.1988.-284 бет.

13)Зарубаев Н.В.Су ресурстарын кешенді пайдалану және сақтау.-Л.:Строительное
издательство.1986.-223 бет.
14)Қоршаған ортаның гигиенасы жөніндегі ұлттық әрекет жоспары.
Астана-Көкшетау. 2000.

15). Здоровье населения РК и деятельность учреждений здравоохранения в 1998
году. Алматы. 1999.

16).С.Г.Маковинм ., А.А.Вакулин. Табиғатты қорғау. Мәскеу. 1983.

17).М.М.Швецов. Жер ресурстарын ұтымды пайдалану міндеттері, Мәскеу. 1979
18). Здоровье населения РК и деятельность организаций здравоохранения в 2000 году, Астана-Алматы. 2001.
19).[ http://www.tarsu.kz/lib/doc/Vestnik_2007/]
20)[ http://e.gov.kz/wps/portal/download? ].
21).[http://kz-ref.ucoz.kz/load/.]
22)[source ref: concepcia_ekolog_bezopasn.doc]
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ БӨЛІМ
Көкшетаудың ... ... Су ... Суды ... ... ... ... ... ... ... аурулар.................7
2.1. Судың дәмі, иісі, мөлдірлігі және температурасын анықтау......7
2.2.Табиғи су ... ... түсі мен ... ... ... Суды ... ... ... ... ... ... ... ... Қопа ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... солтүстігінде орналасқан тарихи-географиялық
аймақ.Қазіргі Ақмола ... ... ... мен оған шектесетін
солтүстік Қазақстан облысының:Айыртау,Тайынша,Ғабит Мүсірепов,Ақжар,Шоқан
Уәлиханов аудандарын ... ... ... ... батысқа қарай Көкше,Жақсы Жалғызтау,Жаман
Жалғызтау,Имантау,Жылантау,Сандықтау,Үлкентүкті,Бұқпа,Қошқарбай,Зеренді
таулары,Айыртау,Сырымбет ... ... мен ... ... Қоскөл,Кіші Қоскөл,Бурабай көлінің ортасында-Жұмбақтас
тұр.Бұл ... ... ... ... ұсақ ... ... ... тасығаныменен,жазда суы
азайып,көпшілігінің арналары кеуіп қалады.[ 1]
Көкшетау – қала, Ақмола ... ... ... (1999 ... ... ... ... орталығы болған). Астана қаласынан Солтүстік–батысқа
қарай 276 км жерде Көкшетау қыратының солтүстігінде Қопа көлінің ... ... ... ... Тұрғыны 133,1 мың адам (2003).
Қаланың аумағы 420,0 км. ... ... ... ... ... Жазы ... ... қысы
ұзақ және аязды.Орманды сілемде қар көп болады. Қаңтар ... ... ... ... -16-190 C, ... +18,50 С. Жылдық ... 0,+1,40 C ... ... жауын-шашынның орташа мөлшері 300-
350 мм . Жауын-шашын негізінен жаз ... ... ... ... ұзақтығы 120 күн.Қар жабыны қазанда тұрақталады,сәуірде
ериді.Ірі гранитті және орман сілемдері ауа райы ... ... ... ... ... жазғы ауа температурасының төмен болуы
және жақсы қорғалуына байланысты. [2]
Тік беткейлі құрғақ қарағайлы ормандарда және шоқы ... ... ... топырақ орналасқан.Ұсақ топырақ қабаты 10-15см, жиі ... ... ... ... мен ... ... ... топырақ,ол шамалы
құнарлылау. [2]
Көкшетау – Қазақстанның тарихи бай қалаларының бірі. ... ... ... ... ... ... замандарда – ақ қоныс ... ... ... ... және ... өнеркәсіп, машина жасау, металл
өңдеу, химия ... ... емес ... ... ... мен ... ... газ және су тарату мекемелері бар. [1]
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Су тіршілік көзі
Жер ... ең кең ... зат ... В.И. ... ... екен: «Біз табиғатта өзінің құрамында су болмайтын қандай да ... ... ... ... ... Сент-Экзюпери: «Сені
өмір үшін қажетсің деуге болмайды,сен ... ... ... Жер шарының
71%-ын мұхиттар алып жатыр.Егер мұхиттардың суын жер бетіне жайып жіберсе
планетамызды 3 км тереңдікпен су ... ... екен ... ... ... ... ... заңды түрде шара қолданбайтын
бірде –бір мемлекет жоқ.Тіпті ... суын ... ... ... ... және қалдықтарды барынша азайту жөнінде халықаралық
келісімде ... ... ... іске асыруды керек етеді, себебі
ауаның , судың , топырақтың ластануы ең ақырғы ... ... ... ... өте жиі ... ... аудандарда тым үлкен орын алып
отыр.Улы ... бұл ... өзен ... ... ... және жел
арқылы мыңдаған километр алшақ орналасқан.Аймақтарға тарап, жер шарының
алыс түкпірлеріне қауіп ... ... ... ... түрлеріне жерді радиоактивтік заттардың аулау,улау ... оның ... ... ... тек ... аймағымен ғана
шектелмейді.
Судың ластануы әсіресе өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... сәйкес, олардың тигізер
әсері де ... ... ... шыққан қалдықтар су бетін үлкен
қабықпен жауып, оттектің алмасуын ... ... және ... көп ... ... ... детергенттер деп аталатын жууға
қолданылатын заттардың әсері де мұнай қалдықтарымен бір бағыттас.
1.2. Суды ластайтын ... ... және ... ... кері әсер ететін заттар,
микроорганизмдер және жылу судың ... ... деп ... ... сулар
түрлі қосындылармен ластануы мүмкін. Бұл ластану олардың ... ... ... байланысты.[6]
Бірінші топқа су ішінде молекулярлық ... ... ... жағдайда
болып, еритін заттар жатады. Табиғи суларда ерітілген күйінде түрлі газдар
да болуы мүмкін. (Ауа, азот, диоксид, күкірт газы және т.б.) және ... ... ... ... алюминий, темір, марганец және т.б.)
олардың санын химиялық сараптама арқылы ... ... Бұл ... ... ... фильтрлерде тұрақтамаған жағдайда. [7.8]
Қосындылардың екінші тобы су мен коллоидтық жүйе арқылы байланысады.
Коллоидтық қосындылар ерімейтін заттардан пайда болады. Олар ... ... жұқа ... ... ... және ... коллоидтық жағдайда болады. Құмның, саздың ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... ... биологиялық сипаттағы ластануға ұшырауы мүмкін: бактериялар,
вирустар т.б. ... ... ... ... Ал су ... ... көп микроорганизмдер болуы мүмкін. [9]
ХХ ғасырдың 90-шы жылдары табиғи ... ... ... ... ие болып, жер үстіндегі тұщы суларды қолдану ... ... ... ... ...... және тұрмыстық,канализациялық
қалдықтар, түрлі агрохимикаттарды жинақтаған жер қыртысының шайылуы, мал
шаруашылығы цехтарының қалдықтары, аэрогендік ... ... және ... саласында пайдаланылатын
судың жиналуының бір жылдық көлемі әлем бойынша 6-7 пайызды құрайды және
жердегі 2,5 мың ... ... ... да ... ... ... ... ластануы табиғи сулармен салыстырғанда оның сапасын
төмендетуге бірнеше есе ... кері ... ... ... ... ... ... ең қауіптісі-фенолдар, мұнай және оның
өнімдері, ауыр металл ... ... ... ... ... биогендік органика, минералдық тыңайтқыштар және т.б болып
табылады. [8]
1.3.Су-жұқпалы аурулар ... ... ... ... ... өндірістің, тұрмыстың
талаптарына сай болуы түрлі жағдайларға байланысты. Көпшілік уақытта ашық
табиғи су көздері ... ... ... ... ... ... олардың санитарлық-гигиеналық талаптарға сай болуына
кері әсерін тигізеді .Мұндай сулардың ... хлор бар ... ... ... ... қосарланып су құбырының
суы өндірісте, тұрмыста пайдалануға жарақсыз болып ... Сол ... ... су ... соның ішінде ашық  жер үсті сулардың
экологиялық тазалығын ... ... және ... ... ... ... http://www.tarsu.kz/lib/doc/Vestnik_2007/]
1.4. Ластанған сулар арқылы тарайтын жұқпалы аурулар.
Кейінгі кезде су құбырларының істен ... ... әр ... ... ... ... ... сулардың  оқшауланған  немесе  қарапайым 
су  тазалағыш   құралдардың  ... ... ... ... ... Сүзгі  алаңына  түскен   ... ... ... елді - ... ... нәтижесінде  ... ... ... ... ... ... жағдайды 
күрделендіріп  отыр [ http://e.gov.kz/wps/portal/download? ].Судың құрамын
аудандық ... ... ... ... Сан Пин ... тексереді. Адам
баласы пайдаланатын судың ... ... ... өте ... ... қорытындысы бойынша 
аурудың негізгі көзі су деп көрсетеді. Су арқылы көбінесе ішек ... ... ... ... ... мөлдірлігі және температурасын анықтау
Су және ауа температурасы өлшеу сараптама жүргізудің ... ... ... Су қоймаларындағы су температурасы өзін өзі тазарту процесіндегі
оттегі құрамы анықталатын биохимиялық, физикалық, ... ... ... ... Су температурасын анықтау судағы оттегі құрамын білу
үшін қажет.
Су мөлдірлігі оның түсі мен ... ... Оны ... ішіне белгілі
бір ақ түсті қатты заттарды салу арқылы анықтауға болады. Егер ... ... су ... ... бұл ... ... ... [12]
Анықтау барысы. Суды барынша ... ... ... ... Ол
қозғалыссыз күйде стандартты шрифтан 4 ... биік ... ... ... шрифті қарап отыру суды целиндрге қойып, шрифті оқуға
мүмкіндік беретін бағана ... ... алу ... ... ... бірнеше мәрте қайталанып, орта көрсеткішін анықтап ... ... ... ... иісі ағын ... ... ... табиғи жолмен иістенеді.
Анықтау барысы. Иістің қандай түрге жататынын анықтау. Оны бөлмелік
жылылықта немесе 60 ... ... ... ... ... ... ... 20
градус жылылықты көрестіп тұрған 100 грамм суды 150-200 грамдық ... ... оның ... сағаттың әйнеккөзімен түбегейлі жабады. Мұнан
кейін сәл уақыт тұрған ыдысты ақырын жылжыту арқылы оның ... ... ... ыдысты 60 градус ысытып, осылай судың иісін білуге болады.
2.2. Табиғи су иісінің ... ... ... ... ... мінездеме |
|0 ... ... жоқ ... ... |Өте ... |Бұл ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... мүмкін |
| | ... ... ... |Тұтынушы тарапынан назар аударылмайды, егер |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... тұрады және сәл |
|3 ... ... ... |
| | ... ... ... ... ішуге |
|4 ... ... |
| | ... ... сонша, оны шаруашылық |
|5. |Өте ... ... ... ... |
| ... тұратын | |
| |су. | ... дәмі ... су ... ... су ... ... ... оны хлорлаудан кейін 2 балдық көрсеткіштен аспауы
тиіс.
2.3.Судың ... ... ... оның құрамында түрлі биоорганикалық, ... ... ... ... ... ... Жер үсті ... лай болуына көп
жағдайда балдыр, кремдік қышқыл, темір және алюминий гидроқышқылдары,
органикалық ... ... мен ... әсер ... ... ... лайлылығына фотометриялық әдіс арқылы
анықтайды. Сонымен бірге каолин ... ... ... ... ... ... нәтиже алады.
Анықтау барысы. Фотометриялық анықтау. 50 мл/л ден кіші көрсеткішті
лайлы суды шайқап тазартылған ... ... ... ... ... фотошақырымдағы турбидиметрияға мембраналық фильтрден
тазартылған суды зерттейтін сумен сәйкестендіру қажет.
Кез ... ... ... ... ... (мг/л немесе ЕМ/л)
тиісті калибралық графика арқылы анықтайды. [12-13,17]
Калибралық график. ... ... ... стандарттық
суспензияларды қолдану алдында барынша араластырып, ... ... ... ... 100 мл ... енгізіп, тазартылған сумен қажетті
көрсеткішке дайын араластырады.
Су лайлылығын анықтау мақсатындағы стандартты суспензиялар шкаласы
Судың лайлылығын ... үшін ... ... ... |Стандартты |Судың ... ... ... ... ... ... |мөлшері |
|суспензия ... ... ... | |
| ... | | | ... ... |0,1 ... |< 20 мг/л ... | | |5-20 |0-15-20 мг/л |
| | | | ... сол |0,1 ... |> 20 мг/л ... |мг/л |
| | | | ... |0,04 ЕМ/мл |< 40 ЕМ/л ... ЕМ/л |
| | | |-75-100 ... да сол |0,4 ... |> 40 ЕМ/л ... |0 ЕМ/л ... ауыз су ретінде қолданғанда төмендегі нормаға сүйенген дұрыс ... ... |Бip ... |Әркелкілік |
|деңгейі ... су ... |
| ... ... qн| |
| |,л | |
| ... ... |К |К ... |
| ... |
| |к (бip |к |ік | |
| |жыл | | | |
| ... | | | ... құбыры жүйесі, |275-400 |300-420 |1,09-1,|1,25-1,20 |
|канализация, ... | | |05 | ... су ... | | | | ... ... ... |180-230 |200-250 |1,11-1,|1,30-1,25 ... және газ | | |09 | ... ... | | | | ... құбыры жүйесі, |125-150 |140-170 |1,12-1,|1,50-1,40 ... ... | | |13 | ... ... ... |30-50 |40-60 ... ... жоқ (көше | | |20 | ... | | | | ... түсі мен ... ... нәтижелері.
Судың түсі мен лайлылығына жүргізілген сараптама жұмыстары мынадай нәтиже
көрсетіп отыр: күзгі уақытта судың ... 32 ... ал ... 39 ... құрайды. Ал лайлылығы 4,15 мг/л-ден 4,70мг/л-ға дейін
ұлғаяды.
Жыл сайынғы қорытындылармен салыстыру барысында ... ж. ... ... ... ... мг/л, ал түстілігі ... ... ... өсіп ... ... аталмыш көрсеткіштердің ұлғаюы су қоймасына құйылатын
судың құрамында қаладан ... ... улы ... ... ... ... ... Оның құрамындағы органикалық және
органикалық емес ... және ... ... ұлғаюы жоғары айтылған
ойдың дәлелі іспеттес.
Судың тұздылығы мен қышқылдығын анықтау ... ... ... ... жылдарымен 2006-2007-ші жылдар
аралығынада айтарлықтай өзгермеген. Ол 7,5 –тен 7,8-ге дейін ұлғайған. Ал
бұл қанағаттандырарлық ... ... ... ... 2003-2004-ші жылдармен салыстарғанда
730-103-ке азайған.
Біздің ойымызша құрғақ қалдықтың азаюы көлдің аз көлемде ... ... ... ... ... ... төмендеуіне байланысты тұздың ерігіштік көбейтіндісі азаяды.
Осыған ... ... ... құрамы да азайып отыр. Көл ... ... ... су қоймасының көрсеткіштеріне тікелей әсер етеді.
Сондықтан құрғақ ... ... ... да ... заңдылық деп
білеміз.
Судың кермектілігі мен қышқылдану ... ... ... ... судың кермектілігі мен қышқылдануына жүргізілген
сараптама қорытындылары мынадай: Судың қышқылдануы шамамен 2,8 мг ... ... ... ... Ал ... 8,3 мг-экв/л-дан ... ге ... ... отыр.
Жыл сайынғы қорытындымен салыстырғанда қышқылдану көрсеткіштері орташа
есеппен 0,3-0,8 мг О/лға артса, судың кермектілігі шамамен 0,8-3,9 ... ... ... ... ... (балдыр,бактериялардың)бірлестігі арқылы
жүзеге асады.Органикалық кіршіктерден тұщы суды ... ... ... ... ас ... ... (су ... озонды ауа немесе озонды-оттекті қоспаларды О3 шамамен
3%)айдау).Ол тұщы суды тек ... ... ... ... және тағы да басқа улы қоспалардан ... ... ... ... ... іске ... иісі мен
дәмін залалсыздандырады,адамға патогенді микроағзалар мен вирустарды жояды.
3.Бейтараптану мен қышқылдану-бұлар химиялық тазартудың негізгі ... ... рН ... сулардың сутекті
көрсеткіштерін,әк,бор немесе доломит (CaCO3 MgCO3) қаптамалары арқылы суды
айдау ... ... ... ... ... әдісі-оның қышқылдылығын төмендетіп,су биотасына қолайлы
жағдай ... ... ... ... ... немесе әлсіз
сілтілі болса, соғұрлым фаунасы әр түрлі болады.
Улы қоспалар адам ағзасына зиянды микроорганизмдері бар ... ... ... ... тұщы суды фенолдар,пестицидтер,бояуыш заттар және де
т.б. еритін ... ... ... барысында қолданылады.Адсорбит
ретінде шымтезек,ағаш үгінділері сияқты құны ... ... ... ... ... да құнды сорбент ... ... ... ... ... ... қоса радиактивті заттарды лай
судан бөліп алуға болады.[ 7]
6.Экстракция-бірін-бірі ерітетін екі ... ... ... ... ... ... еру ... байланысты
бөлінуі.Мәселен, сарқынды судан фенолды бөліп алғыңыз келсе, оны ... ... ... ... ... сұйықтық.Сарқынды суға
бірнеше рет бензол араластырып, сарқынды суды фенолдан толық ... ... ... ... бумен щығару әдісі.Ұшпалы
ластаушы заттарды ... ... ... колонка тағы
басқа) қолданып, сарқынды судан айдап шығарады( отгонка с водяным паром
летучих веществ).
8.Кристаллизация- ... ... ... ... ... тым ... жағдайда және оның кристаллдарды түзуге бейім кезде ... үшін ... ... ... суды ... ... ... (выпаривание). Оны ластаушы заттардың концентрациясын
көбейту үшін жасайды.Содан ... ... ... ... ... ... экологиялық қазіргісі мен келешегі
Қазіргісі:. Қоршаған ортаның қазiргі жай-күйi
2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздiк тұжырымдамасына
сәйкес климат пен озон ... ... ... ... ... ... топырақ қабатының, судың,
ауаның ластануымен, қалдықтардың ... және тағы ... ... ... күрделi экологиялық проблемалары болып табылады.
Су тапшылығы және судың ластануы, ауыл ... ... және ... алу ... қолданатын, биологиялық ресурстарға керi әсерін
тигiзедi. Өзен аумағында немесе су ... ... ... ... ... және коммуналдық кезеңнен өткен
ластанған суды ... онда ... лас ... ... ... ... өсiрiлген өнiм, пайдаланудың шектеулі аясын иемденген және
жiберiлген шығындар өтелмейді.
Келешегі:2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауiпсiздiк тұжырымдамасын
әзiрлеудiң өзектiлiгi және ... ... ... ... проблемаларды табысты шешу мен
экологиялық апаттардың алдын алудың негiзi кез ... ... ... экологияландыру болып табылатынын
көрсетедi.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... дамудың мiндеттi шарты болып табылады және табиғи ... және ... ... тиiстi сапасын қолдаудың негiзi болады.
Осы “Экологиялық ... ... ... - ... ... ... ... Қазақстан Республикасы дамуының
2010 жылға дейiнгi стратегиялық жоспарына сәйкес және XXI ғасырдағы ... ... ... мен ... орта және даму ... ... ... декларациясының қағидаттарын, сондай-ақ Йоханнесбургке
өткен (2002 жыл) ... даму ... ... ... ... ... әзiрлендi.
Қоршаған ортаның жай-күйiнiң нормативтiк көрсеткiштерiне қол ... ... ... ... ... ... ету,осы
Тұжырымдаманың ережелерiн кезең-кезеңмен iске асыруды көздейдi.
Бiрiншi кезең (2004 - 2007 жылдар) - қоршаған ортаның ... ... және оны ... ... ... ... әзiрлеу.
Екiншi кезең (2008 - 2010 жылдар) - қоршаған ортаның сапа ... және ... ... ... ... ... ... (2011 - 2015 жылдар) - қоршаған ортаның сапасын жақсарту және
қоғамның экологиялық тұрақты ... ... ... қол ... ref: ... ... ... жерінде 1515 көл бар. Аумағы атшаптырымнан асатын-80 көл. Ал
осы сексеннің онға ... ... ... ... ... ... ... Бұл дүниеден озған қазына қарттарымыз Үлкен
Шалқар, Күміс көл, ... мен ... ... көлі, Қопа көлі мен
Шағалалы әу ... ... ... ... ... ... еткен. [3]
Ақмола облысының ең ірі өзендері: Есіл, Колутон, Жабай , ... ... ... және ... Аққан. Облыс көлемінде 140 ірі және
көптеген ұсақ көлдер бар ... ... 1 ... шақырымнан аспайды).
Көбінің тереңдігі 1-1,5 метр. Тайыз көлдер жаз ... ... ... ... ... басып, су көзі болудан қалып барады. [4]
4.2Қопа көлі .
Көкшетау қаласының солтүстік-батыс жақ іргесіндегі Қопа ... ... қала ... ... қай ... [5] /сурет -1/
Көкшетау қаласының тіршілігімен өте-мөте тығыз байланысты Қопа көлін
қорғау туралы ұзақ ... бойы ... ... келеді. Өйткені ол қала
тұрғындары үшін бірден бір ... ... ... аймағын ұйымдастыратын су
қоймасы, жазда –саяжай, қыста-әуесқойлардың балық аулайтын орны.[6,7]
Қопа көлінің айдынын толтыратын көзі ... ... қар ... ... ... ағын су ... ... болады. [8]
Сурет-1
Ұзақ жылдардан бері көлден орташа есеппен жылына 3,5 миллион текше метр ... ... ... 80 ... Қопа ... келіп құйылатын- Шағалалы өзені ... ... су ... ... жатады. Ал міне, осы ағынды су
жиналатын аумақтың тарылуына байланысты ... ... ... ... Қопа ... ... ... жағдайы.
1959 жылы Қопаның айдыны-300-470 миллион м3, орта терендігі 2,3-3,4 ... ... шақ , ... 5,1-5,2 ... ені 3,2-3,4 ... Ал ... көрінісі басқаша. 1994 жылдан бері көл 30 млн. м3-ден
19,4 млн текше метрге төмен түскен. ... ... -3,2 ... ... дейін кеміген. Бірақ көлдің тайыздауына қарамай, көлемі, ұзындығы
мен ені сол ... ... Оның ... көл ... ... ... ... өзендерінен сумен келіп құйылатын лай-балшықтың көл ... ... 1994 ... ... ... ... ... көл табанына жиналған
лайдың көлемі 22 млн. м3, яғни көл ... ... тең ... ... су ... ... тереңдігі азайып, көл суы ... ... ... – қоға ... әкеп ... ... ... ыдыраулар, оттегі концентрациясының азаюы ихтиофаунаға қолайсыз
жағдай туғызады, әрі концентрациясының көбеюінен шыққан- метан, ... ... ... ... (дем алу) ... ... 1959
жылға дейін Қопа көлінің беті таза, мөлдір, тұщы делініп сипатталынса,
қазіргі ... ... ... ... [5]
Соңғы уақытта бұл өзен-көлдерде балдыр және тағы басқа да өсімдіктердің
өсуі байқалып отыр. [9]
Балдыр, қамыстың көп өсіп ... ... ... ... таза
судың келуі тоқталды. [10]
Судың азаюына байланысты Қопа көлінде балықтар жойылуда. 2001 ... көп ... ... ... ... шыны сынықтарын, консерв
банкілерін тағы басқа адамға ... ... ... ... ... [10]
Жағажайдың жағдайы да мәз емес:/сурет-3/ тұрмыстық қалдықтарға толы,
демалу үшін қалалық жағажайда қолайлы ... ... ... ... ... ... ... болмауы
қоқыстардың стихиялық түрде көп болуына септігін тигізеді. [10]
Сурет-3
Өзінің алтын кесе аясына сыйдыра алған Көкшетаудың ... ... – Қопа көлі ... оның ... суы лайланып бара жатқандығы расында
да алаңдатары бар. [9]
Қазіргі Қопа ... ... ... ... ... да жәндіктердің
өмір сүруіне қауіп туғызып тұр.
Мысалы, қатты қалдық-1,7 есе, ... 1,4 есе, ... 3,8 ... 7,4 ... ... ... 4,6 есе кем, ... есе көп. ... ... қалыпты мөлшерден он есе асып ... ... ... ПДК-дан 76,4 пайызға асып түскен. /ПДК –предельно допустимая
концентрация/. Нитраттың мөлшері /судың органикалық ... ... ... ... ... ... ... бола ма?
Жаз туып, күн ысыған сайын, өзен-көлдердің маңайында тынығушылар көбейіп
барады. Ал, Көкшетаудың Қопа ... ... да бос ... Суға түсу ... келе ... балалар, жастар тым көп –ақ. [9]
Соған орай қазір Қопаға суға шомылуға бола ма, ... ма ... ... ... ... қаласы мен Красный Яр селосының ... ... ... ... ... ... ... ішінде көбі жасөспірімдер болды.Әрине су ... ... ... ... емес. Көбі аяушылық танытып,қол ұшын ... ... ... ... ... ... ... мәлім.
Қопаға шомылуға бола ма?(сауалнама)
І-нұсқа
1. Жазда Қопа көліне шомылуға барасыз ба ?
2. Қопа ... ... бола ма, ... ... Неліктен Қопа көліне түсуге болмайды деп ойлайсыз?
4. Жазда көлге түсіумен байланысты ішек, тері аурулары көбейе ... ... ... үшін не ... ... Сіз су мәселесі жайында не айта аласыз?
2. Сіз ... және су ... ... ... ... ... үлес
қоса аламын деп ойлайсыз ба?
3. Сіз Қопа көлі ... не айта ... ... қазіргі экологиялық жағдайы туралы сізге не белгілі?
5. Сізде ешқашан су ... ... ... ... ... ма?
Сауалнаманың қорытындысы
І-нұсқа
Сауалнамаға 50 адам қатысқан болатын. Соның ішінде 48 адам Қопаның лас
екендігін айтты. Ішек және тері ... ... 43 адам ... бұрын баратынын, бірақ қазір бармайтындығын 37 адам, өздері ... ... ... 7 адам ... Оған ... ... аз ... барлық 50 адам айтқан болатын. ... жас ... ... ... ... 5-еуі Қопа ... ... көрсету,бағдар көрсету жағынан іс-
шаралар , жаңа ... ... ... беймәлім, ұсыныстар жоқ.(9.6 пайыз)
19 адам судың қасиеті ... ... ... айтуда және оны қорғау
саласында ой ... іске ... ... ... атқаруда.(36.54 пайыз)
Алқалған жауап берген тұрғындар Қопа көлінің жақсаруына,қазіргі ... ... мен су ... ... ... айтуда.(53.84 пайыз)
Көлдің жедел түрде лайлануына байланысты оның түбін ... ... жыл бойы алға ... ... Ниет жап-жақсы, бірақ техникалық
жарақтанудың жеткіліксіз болуынан және қалалық бюджетте қаржының болмауынан
ол орындалатын ... ... ... ... оның ... артып, ал оны тазарту шаралары кенже
қалып отыр. Жағдай осылай қала берсе, Қопа көлі жұқпалы аурулар ... ... кері ... ... ... ... [9]
Көптеген жайлар Көкшетау тұрғындарына байланысты, әсіресе көл жақ
беткейіндегі тұрғындар оны шаруашылық - тұрмыстық ... ... ... ... ... табиғи қалпына келтіру үшін ең бастысы көл табанына 100 жыл
бойы жиналған 22 млн. лай балшықты аршу ... ... ... ... жету ... Бұл ... де оңай ... емес. 1974 жылдан 1992
жылға дейін араға ... ... ... ... ... Онда ... ... 400 мың м. лай балшық шығарылған еді, қаражаттың
жетіспеуінен бұл ... ол жолы ... ... ... ... ... ... кешенді түрде жасалмағандықтан іске аспай қалды. Жыл сайын
қар еріп, жаз шыққанда Қопа көлі қала ... ... ... ... жер асты ... ... көтеріліп, жағадағы тұрғын
үйлердің іргетасын, жертөбелерін, бау-бақшаларын су басып кетеді. ... осы ... ... ... ... көп ... ... көлін тазарту шаралары
Қопа көлін бастапқы қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... ... ... жатқан 22 Млн. м3 лай-
балшық, күл-қоқысты тазалап, көлдің көлемін, тереңдігін қалпына келтіру.
Екіншіден, ... ... ... ... [8] Сол ластану көзін
тоқтату үшін ... су ... Қопа ... ең ... көзі қала
жағалауынан келіп құйылып тұрғаны айдан анық.. Ең бастысы қаладан келетін
лай, кір-қоқыстың көлге құйылуын болдырмау. ... ... ... ... ... үшін ... жұмыстарды қажет етеді.
Олар :
а ) көл ... ... және ... ... ... ... ... ғана емес, көлдің өзін ластайды.
ә ) биологиялық тазарту: балық майшабақтарын жіберу /ақ ... /. 2004 жылы ... ... экологтары мұндай шараны өткізген
болатын, бірақ та бұл жеткіліксіз еді. [10]
б ) сүзгі бөгет салу.
в ) көл ... ... ... көздерін ашып, оларды күл-қоқыстан тазартып, маңайын жөндеп,
сауықтыру орындарына айналдыруды күн ... ... ... оның ... ... ... бірде-бір жолы оны
мектеп арқылы, ақпарат құралдары арқылы кең жариялау.
Қопа көлінің шаруашылық, экологиялық және ... ... орны ... ала ... және ... ... табиғи қалпында қалдыру үшін төмендегі
шаралар қажет:
-көлді тазалаудың жан-жақты құжаттарын дайындау;
-ластанған судың түспеуі үшін арнайы ... ... ... қамқорлыққа алып қала тұрғындарының демалу орнына айналдыру;
-шаруашылық мақсатына көлден су алуды ... суын ... ... ... және ... ... ағаш отырғызуды жолға қою.
Бұл шаралар, әрине, үлкен қаражат қажет ететіні анық..
Біз осы күнге дейін табиғатты қорғауға қаржы, еңбек жұмсамауға ... Ол ... тез ... ... керек. Қолда бардың қадірін қазір
білмесек, ертең кеш болатынын ескерейік. ... ... ... ... 2003 жыл.
2( Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары. Алматы кітап ... ... ... облысының экологиялық ахуалы» №1 қаңтар 2008 жыл
4) ... ... ... ... қала ... ... бере
ме» /Экологиялық жаршы/ №8 2008 жыл
5) И. Батталов.А.Князев «Қопаға қамқорлық» ... ... /1999 ... Батталов И. «Озеро Қопа требует внимание» /Степной маяк 1999 жыл 19
наурыз.
7)А.Қазбеков «Қопа көлінің экологиялық ... ... №29 21 ... 2005 ... « ... ... бола ма?» / Экологиялық жаршы/ 24 маусым 1998 ... ... ... ... 25 ... 2005 год стр 9
10) Қазбеков А.Қ .Су ресурстарын ... және ... ... 2008.-
2,3 бет.
11) Көкшенің көгілдір қазынасы неме ауыз су ... ... ... 1994.- 4,5 ... ... Н.Ф. ... және су химиясы.-М.1988.-284 бет.
13)Зарубаев Н.В.Су ресурстарын кешенді пайдалану және ... ... ... ... ... ... әрекет жоспары.
Астана-Көкшетау. 2000.
15). Здоровье населения РК и деятельность учреждений здравоохранения ... ... ... ., ... Табиғатты қорғау. Мәскеу. 1983.
17).М.М.Швецов. Жер ресурстарын ұтымды пайдалану міндеттері, Мәскеу. 1979
18). Здоровье населения РК и деятельность ... ... ... году, Астана-Алматы. 2001.
19).[ http://www.tarsu.kz/lib/doc/Vestnik_2007/]
20)[ http://e.gov.kz/wps/portal/download? ].
21).[http://kz-ref.ucoz.kz/load/.]
22)[source ref: concepcia_ekolog_bezopasn.doc]

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отаншылдық мұраты – жасампаздық6 бет
Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық проблемалары8 бет
"Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы."16 бет
Агроөнеркәсіптік интеграцияның қазіргі ахуалы мен жетілдіру жолдары68 бет
Алакөл көлінің экологиялық жағдайы9 бет
Алматы облысы үшін CDMA 450 технологиясының негізінде радиорұқсатты қолданумен көпарналы телекоммуникациялық жүйені жобалау (Телекоммуникация.Радиоэлеклектроника)42 бет
Арал теңізінің экологиялық ахуалы 20 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет
Атмосферадағы зиянды қопалардың таралуын есептеу және санитарлық-қорғаныстық зонасын анықтау4 бет
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь