Қоғамның әлеуметтік құрылымының және оның дамуының әлеуметтануы

1. Қоғамның әлеуметтік құрылымы туралы түсінік және оны негізгі түрлері
2. Стаификация (жіктелу) теорияның мәні
3. Қоғамның әлеуметтік құрылымының қалыптасуының объективті негіздері
4. Қоғамның әлеуметтік құрылымының ұдайы өндірілуі
5. Әлеуметтік теңсіздік пен кедейшіліктің әлеуметтік.саяси және әлеуметтік.рухани салдарлары
6. Нарық жағдайындағы қазақстанның әлеуметтік құрылымының қалыптасуы
Қоғам – ол әртүрлі деңгейдегі әлеуметтік жүйелер мен бірлестіктерді анықтауға қолданылатын ұғым. Ол күрделі жүйе ретінде көптеген бөлшектерден тұрады: адамдар, әлеуметтік қауымдасулар, әлеуметтік институттар және ұйымдар. “Құрылым” түсінігі қоғамның тұтастығын және оның қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін, олардың негізінде қалыптасқан әлеуметтік топтар мен институттардың жиынтығын бейнелейтін тұрақты байланыстар мен қатынастардың белгілі нысаны.
Ғылыми және әлеуметтік-саяси әдебиеттерде әлеуметтік құрылым түсінігінің бірнеше мағынасы бар. Кең мағынада бұл – қоғамның жалпы құрылысы, оның бүкіл негізгі элементтері арасындағы байланыстар жүйесі. Сондай-ақ, бұл ұғым әртүрлі әлеуметтік қауымдастықтардың түрлері және олардың арасындағы қарым-қатынастың: әлеуметтік-таптық, әлеуметтік-демографиялық, әлеуметтік-этникалық сияқты түрлерін сипаттайд
Карабаев Шора Калыкович (ӘЛЕУМЕТТАНУ 2013)
        
        Қоғамның әлеуметтік құрылымының және оның дамуының әлеуметтануы
* Қоғамның әлеуметтік құрылымы туралы түсінік және оны негізгі түрлері
* ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуының объективті негіздері
* Қоғамның әлеуметтік құрылымының ұдайы өндірілуі
* Әлеуметтік ... пен ... ... және әлеуметтік-рухани салдарлары
* Нарық жағдайындағы қазақстанның әлеуметтік құрылымының қалыптасуы
Қоғам - ол әртүрлі ... ... ... мен ... ... қолданылатын ұғым. Ол күрделі жүйе ретінде көптеген бөлшектерден тұрады: адамдар, әлеуметтік қауымдасулар, әлеуметтік институттар және ұйымдар. ... ... ... ... және оның ... ... қамтамасыз ететін, олардың негізінде қалыптасқан әлеуметтік топтар мен институттардың жиынтығын ... ... ... мен ... ... ... және әлеуметтік-саяси әдебиеттерде әлеуметтік құрылым түсінігінің бірнеше мағынасы бар. Кең мағынада бұл - қоғамның жалпы құрылысы, оның бүкіл ... ... ... байланыстар жүйесі. Сондай-ақ, бұл ұғым әртүрлі әлеуметтік қауымдастықтардың түрлері және ... ... ... ... ... ... ... түрлерін сипаттайды. Әлеуметтануда "әлеуметтік құрылым" ұғымы "әлеуметтік жүйе" ұғымымен тығыз байланысты. "Әлеуметтік құрылым" түсінігі "әлеуметтік жүйе" түсінігінің бір бөлігі болып ... және 2 ... ... -- ... құрам және әлеуметтік байланыстар. "Әлеуметтік құрам" - бұл осы ... ... ... ... ... компонент - осы элементтер байланысының жиынтығын білдіреді. Осылайша, "әлеуметтік құрылым" ұғымы бір жағынан қоғамның әлеуметтік құрылымын немесе ондағы ... ... ... жиынтығын қамтиды, екінші жағынан - мәні мен сипаттамасы бойынша іс-әрекеттінің үлестірілуі көлемімен ерекшеленетін бүкіл құрамдас бөліктердің әлеуметтік байланыстары ... ... ... ... жекелеген, бір немесе бірнеше белгілер белгілер негізінде біріккен қабаттарға, топтарға объективті бөлуді білдіреді. Бұл - ... ... ... ... байланысы. Әлеуметтік құрылымның негізгі элементтері болып әлеуметтік қауымдастықтар (таптар, ... ... ... ... ... ... табылады.
Әлеуметтік қауымдастық -- бұл белгілі бір өзара әрекет ететін индивидтер тобына ... ... ... өмір ... ... (экономиялық, әлеуметтік жағдай, кәсіби дайындығы мен білім, қажеттіліктер мен мүдделер денгейі) сипатталатын индивидтер жиынтығы; тарихи қалыптасқан территориялық қауымдастықтарға (қала, ауыл), ... бір ... ... ... ... ғылым) енуі.
Әлеуметтік қауымдастық әлеуметтік байланыс арқылы біріккен ... ... ғана ... ... ... екі ... ... болады: әлеуметтік орта, яғни адамдардың белгілі бір қарым-қатынастарды жүзеге асыруы. Мұндай қауымдастықтар байланыстың тұрақтылығы мен осы қарым-қатынастар жүзеге ... ... ... ... үлкен немесе кіші ынтымақтастық импульсына, конформизм элементтеріне ие болады. Өзара әрекет ... ... ... ... ... жүйесімен алмасу сияқты) бірігу, ынтымақтастық, бірлесе еңбек етудің келісілгендігі сияқты байланыстар негізінде ... ... ... топ деп атауға болады.
Әлеуметтік құрылымның болу мен даму механизмдері адамның іс-әрекеті жүйесінде жасырулы. Адамдар тіршілік ету үшін ... бір ... ең ... өндірістік қатынастарға түседі, топтарға бөлінеді, кооперацияланады, функцияларын бөледі. Топтардың қалыптасу процесі үшін әлеуметтік айырмашылықтардың терең көзі ... ... ... ... ... ... табылады. әлеуметтік құрылым - бұл адамдардың беделіндегі, өмір сүру жағдайындағы және өмір сүру тәсілдері ретінде ... ... ... дамығандығының көрсеткіші болып оның әртүрлілігінің дәрежесі, яғни байланыс тәсілдерінің әртүрлілігі табылады.
Сонымен, қандай да болмасын құрылым немен сипатталады? ... ... ... ... бар, ... ең ... өндірістік қатынастар үстемдік ететін қатал детерминацияланған әлеуметтік ... ... ... ... Бірақ әлеуметтік құрылымдар өндірістік күштермен де сипатталатындығын айтуға болады, техникалық прогресс өнімі болып табылады. Қазіргі социологиялық теория әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ие ... әртүрлі әлеуметтік позицияларына тәуелділігін анықтайды. Сондықтан, белгілі бір қоғамның ... ... ... факторлар өте көп, социолог олардың барлығын әлеуметтік процесс диагностикасы кезінде ... ... ... ... ... негізгі, шешуші белгі, критерий қандай?
Біздің ойымызша әлеуметтік құрылым әрқашан бір де ... ... жоқ ... ... ... ... Нақты жағдайларды кейбір белгілер алдыңғы шетке шығады, немесе, маңыздылығынан айрылады. әлеуметтік құрылымды қалыптастыруда ең маңызды ретінде өндіріс ... ... ... ... біз оны ... алмаймыз.
Социологиялық ойдың жетістігі болып, әлеуметтік құрылымды қозғалмайтын құрылыс ретінде емес, динамикалық бүтіндік ... ... көшу ... Бұл ... ... ... ... түрлі критерийлер негізінде қалыптастыруға мүмкіндік берді.
Біздің әдебиеттерімізде қоғамның келесі әлеуметтік ... кең ... ... ... ... ... ... - таптық құрылым (таптар, касталар, сословиелер, әлеуметтік топтар, олардың қабаттары);
-- әлеуметтік - этникалық құрылым, яғни ... ... бір ... экономикаға, мәдениетке, дәстүрлерге, психологиялық ерекшіліктері және т.б. арқылы бірігуі негізінде пайда болған адамдардың тарихи қауымы - тайпа, ру, ... ұлт, ... ... ... ... ... ... макрополис, агломерация, ауыл, т.б.) территориялық құрылым;
-- жаспен, жыныспен белгіленетін (ерлер, әйелдер, жастар, балалар, ... ... ... ... ... құрылым, көрші қауымдастықтар, ата-аналар мен балалар, сондай-ақ, некелік пен некесіз байланыстар мен қатынастар. ... ... ... беру, діни және т.б. құрылымдарды бөлуге болады.
Сонымен, құрылым адамдардың белгілі бір тобын -- ... ... мен ... білдіреді. Осылай "әлеуметтік қауымдастық", "әлеуметтік топ" категориялары қалыптасады және олар келесіні білдіреді:
1) біріккен әрекет;
2) біріккен кеңістіктік - уақыттық ... ... ... орта, территория, коммуникация);
3) топтық бағыттылық пен ережелер.
Қоғамдық ... ... ... ... келесі әлеуметтік-экономикалық топтар табылады:
1) өзінің жеке меншікке қарым-қатынасы бойынша емес, атқаратын ... ... ... ... ... ... бір территорияда -- қала немесе ауыл -
3) рангтық топтар - ... мен ... ... қатынастар (негізінде тік өзара байланыс).
Қандай әлеуметтік топтар жетекшілік орын алады, қандай мамандықтар көп екендігіне қоғамның түрі де, оның ... ... да ... әлеуметтік категориясы қоғамның әлеуметтік құрылымындағы негіз болып табылады. Әлеуметтік топтардың көптүрлілігін зерттеу үшін, оларды салыстыру үшін әлемдік ... ... ... Әлеуметтік стратификация теориясы әлеуметтік теорияның неғұрлым мықты дамыған бөліктерінің бірі болып табылады. Әлеуметтік стратификацияны зерттеудің ... ... ... М. ... ... және оны әрі ... Т. ... Э. Шилз, К. Девис, У. Мур жалғастырды.
Әлеуметтік стратификация теориялары ... ... stratum - ... ... топ белгілі бір ортақ позициялардағы немесе ортақ істері бар адамдарды біріктіретін нақты эмпирикалық тіркелетін қауымдастық ... ... ... Бұл ... қауымдастықтың әлеуметтік қоғамның құрылымында бекітілуіне және 6 статустық белгілерге қарсы тұруына мүмкіндік береді: билік, меншік, кәсіби, білім, т.б.
Батыс германиялық ... Р. ... ... стратификация негізіне "бедел" саяси ұғымын қоюды ұсынды. Оның ... ... ... ... пен ... ... арасындағы билік үшін күресті нақты сипаттайды. Осы ұғым негізінде Р. ... ... ... ... басқарушылар мен бағынушыларға бөледі. Өз кезегінде басқарушыларды да екіге бөледі: жеке меншігі бар ... және жеке ... жоқ ... яғни ... Ал ... топ та ... болып табылады: онда да кем дегенде екі топты бөлуге болады - жоғарғы - , ... - ... ... ... Осы екі әлеуметтік топтың арасында аралық болады - жұмысшы аристократиясы мен қызметкерлер және басым тап - ... ... ... ... ... ... ... қазіргі қоғамдағы әлеуметтік дифференциация жеке меншікке, престижге, ... ... ... ... ие болу ... ... Көп ... қол жеткізу мүмкіндігі бар адамдар ең жоғарғы орынға ие болады.
Әлеуметтік стратификация теориясының негізгі принциптерін бөлейік:
1) үлкен ... ... ... ... ... қоғамда басты немесе қосымша рөль атқарса да, ... ... ... түгелімен зерттеу;
2) топтарды бірдей критерийлер бойынша өлшеу және салыстыру;
3) бұл критерийлер әр қабатты толығымен және ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік құрылымы әрқашан эволюция нәтижесінде пайда болған, ... ... ... ... ... ... жүйе болып табылады. Бұл жүйе еңбек бөлінісі мен осы қоғамдағы құндылықтар мен мәдени стандарттар жүйесімен анықталады.
Әлеуметтік стратификация теориясында реттелген белгілер ... ... ... ... ... әлеуметтік маңызы ескеріледі. Оның қатарына жеке меншік формасы, табыс мөлшері, билік көлемі, бедел, ұлттық белгілер, ... ... ... және т.б. ... қасиеттің маңызы өзгеріп отырады. Осылайша, стратификация келесі түрде болады:
1) белгілер жүйесі;
2) нақты ... ... ... ... ... және тік орын ... ... көлденең тізілуі бізге көптеген критерийлер береді - ұлттық, кәсіптік, білімдік, мәдени, тік - жеке ... ... ... ... ... көрсетеді.
Стратификация - бұл тиісті қабаттарды бөлу тәсілі ретінде де, қоғамның ... ... де ... ... ... ... ... ретінде және қоғамның көрінісі болады.
Стратификация - бұл жағдай мен үрдістер, мұнда индивидтер, жанұялар бір-біріне тең емес ... ... және ... ... ... ... пен ... туралы өз көзқарастары бар иерархиялы құралған страталарға топтасады.
Стратификация тек адамдардың, топтардың, қоғамдағы қабаттардың әртүрлі жағдайын ғана бейнелеп қана қоймайды, ... ... тең емес ... ... ... ... ... әлеуметтік топтарға, қабаттарға бөлудің бірнеше критерийлерін алға қоя отырып, әлеуметтік мобильділік немесе әлеуметтік қозғалыс теориясының қалыптасуына методологиялық ... ... ... ... - ... әлеуметтік құрылымындағы индивидтің немесе топтың алатын статусын, орнын өзгертуі. Бұл термин социологияға 1927 жылы П. А. ... ... ... ... ... - бұл ... бір ... жиынтығының (халық) иерархиялық рангтегі кластарға жіктелуі. Бұл төменгі және жоғарғы қабаттардың болуымен сипатталады. Ол стратификацияның 3 ... ... ... ... кәсіби.
Әртүрлі елдерде осы проблемаға көптеген социологиялық зерттеулер арналады. Әлеуметтік ... ... ... дәрежесін, оның демократиялылығын, индивидтер мен буындарға белгілі бір қоғам төменгі категориядан жоғары жылжуына қаншалықты ... ... ... ... ... ... жолмен қалыптасатындығын, басқа топтардан басшы элитаға өту мүмкіндігін адамдар білгісі келеді.
Стратификацияда кластар ... және ... орын ... ... ... батыс қоғамның ғылыми кластық дифференциациясын жоққа шығаратын ... ... жоқ. ... ... ... ... осы тұжырым кездеспейтін бөлім жоқ деуге болады. М.Вебердің ойынша, стратификацияны құру үшін топтың әлеуметтік мәселелері маңызды болып табылады. .
Әлеуметтік топ - бұл ... ... және ... ... ... ие ... қауымдастығы.
Біз класс әлеуметтік құрылымның бөлшегі болатындығын негізге аламыз. Себебі, ол экономикалық, саяси, ... ... ... ... ... келеді. Кластың құрылуы - күрделі тарихи процесс, қоғамдық қабаттарға бөлінудің нәтижесі.
Әлеуметтік қабаттар бұл ... ... бір жеке ... негізіндегі адамдарды біріктіретін әлеуметтік қауымдастықтарды білдіреді.
Мүдделер - бұл тұлғалардың, топтардың және басқа да қауымдастықтардың әлеуметтік жүйедегі ... ... ... және олар өз әрекеттерінде негізге алатын нақты өмірлік ұмтылыстары. Әлеуметтік ... ... ... бір ... қауымдастықтар өкілдерінің өзекті қажеттіліктерінің жалпыланған көрінісі бейнеленеді. Мүдделерді ұғыну қоғамда тұрақты жүзеге асатын әлеуметтік салыстыру ... яғни ... ... ... ... жағдайларын салыстыру нәтижесінде болады.
Әлеуметтік өмірде маңызды орынды әлеуметтік ... ... ... - бұл ... ... ... тарапынан анық (күтілетін) реакцияны туғызуға бағытталған және осы реакция жауап ретінде басқа реакцияны туғызатын партнерлардың жүйелі, ... ... ... ... ... өз қажеттіліктерін қанағаттандыруға талпынады. Дж.Хоманс өзінің әлеуметтік алмасу теориясында әрбір қайраткер әлеуметтік өзара әрекет барысында марапаттауды (материалдық та, моральдық та - ... ... ... ... және ... минимизациялауға ұмтылатындығын атап көрсетеді. Өзара марапаттау тұрақтылық тенденцияны танытады, сақталады. Осы ... ... күту ... ... ... - бұл ... әлеуметтік топтардың өз қажеттіліктерін қамтамасыз етуге талпыну, сәйкес келмейтін және тіпті қарама-қайшы мүдделерді ... ... ... ... ... шешу жолдары: қақтығысты шешудің сырттай белгісі болып, оның аяқталуы ... ... ... ... Бұл ... ... жақтар арасында жанжалдық өзара әрекет аяқталады. Алайда әлеуметтік қақтығыстың түбірлі шешілуі қақтығыстық жағдайдың өзгеруі ... ғана ... ... Атап ... ... болып қақтығыс себебін жою табылады - қарсыластардың бір-біріне деген ... ... ... ... ... бір ... ... өзгертуі арқылы шешуге болады: қарсыластың бірі өз мінез-құлқының мақсатын өзгертеді.
Қазіргі Қазақстан қоғамындағы әлеуметтік құрылымның дамуы ... ... ... ... Алғы шетке меншіктік және әлеуметтік теңсіздік мәселесі қойылады. Ол кластық қарама-қайшылық және қақтығыстармен сипатталады.
Экономиканың тұрақтануы және экономикалық заңдылықтар еркіндігін ... ... ... өту ... ... қауымдастар арасындағы қатынастар құрамы мен сипатына маңызды өзгерістер әкеледі. Қазіргі қоғамның негізгі сипаттамасы болып оның ... ... ... мен ... ... ... ... топтардың жойылуы, меншік, табыс, билік құрылымына ену, перспектива сезімі, топтық әлеуметтік мобильділік формаларына байланысты жаңа топшылык интеграция ... ... Жаңа ... құрылымды қалыптастыру үрдісі үш жол бойынша жүргізілуде:
Жеке меншік ... ... ... жаңа ... қауымдастықтардың қалыптасуы;
Мемлекеттік меншік формаларының трансформациясы және дәстүрлі ... ... ... шекараларының, сандық-сапалық сипаттамаларының өзгеруі мен шекаралық, маргианалдық қабаттардың қалыптасуы;
Әртүрлі жеке меншік формаларының өзара қатынасы негізінде қабаттар мен страталардың қалыптасуы.
Қазір жаңа ... ... ... ... ... даму ... тұрғысынан әртүрлі. Олардың болашақтағы дамуы, мінез-құлқы, өмір сүру салты меншіктің жаңа формаларын заңдастыруға ... ... ... ... елдерінде белгілі бір пайыздағы адамдардың жұмыссыздығы әдетте, жай құбылыс ретінде қаралады. Мысалы, ... ... ... көлемі 2-5% болады. Дамыған елдерде мұндай көрсеткіштер әдеттегі заңды құбылыс ... ... ... ... ... ... елде ... жұмыссыздық жоқ деп жарияланды, мұны ашып ... тиым ... ... одақтас республикалар өз алдында егемендік, тәуелсіздік алғаны мәлім. Олар өз бетінше өндірісті ... ... ... ... орындары экономикалық тұрғыда тиімсізболып жабылып қалды. өндірісте істейтін адамдардың көпшілігі жұмыссыз қалып, басқа салалардан жұмыс тауып алуға мәжбүр болды. Жұмыссыз ... ... ... ... ... кейбіреулері жұмыс тауып алды, кейбіреулері кәсіпкер, бизнесмен, жалға беруші, жеке меншіктегі кәсіпорындарда, шаруашлықтарда жұмыс істей бастады, ал, жұмыссыздардың ... бір ... ... ... ... әйелдер, мамандандырылмаған немесе жартылай мамандандырылған жұмысшылар, олармен қатар ... мен ... ... ... таба ... ... ... республиканың әр түрлі шаруашылық салаларында жұмыссыздық күн сайын өсу үстінде болды.
1997-1998-жылдары жүргізілген әлеуметтік зерттеулердің кейбір ... ... ... ... ... ең ... ... оңтүстік аймақта болып отыр, бірақ, мұнда екінші бір фактор ... Бұл ... ауыл ... көп ... өздерінің жеке меншік шаруашылығында жұмыс істейді, ал, мұны статистика мекемелері жұмыссыздық ретінде ... ... қала мен ... ... ... ... ... да жұмыссыздардың қатарына енгізілмеген. Кейбір адамдар уақытша жұмыс істемейді. Бұл да есепке алынбаған. Қоғамның әлеуметтік құрылымында әлеуметтік ... ... ... - ... қоғам және үкімет тарапынан үлкен қамқорлық, көмек көрсету қажет.
Мәселен, АҚШ - ... ... ... ... ... ... жайлаған әлемдегі Түркия мен Чилиден кейінгі үшінші ел. АҚШ-та етек алған проблеманың коэффициенті - 0,39. Ал ... ... ... ... қара ... бастап тұрған - Испания. Онда бұл коэффициент 0,34-ке жеткен. Оған ... жайт ... ... ... ... халықтың жалақысы тым баяу өсуде. Жұмыссыз сабылғандар мен тұрғын үй ... ... ... жеке ... ... ... Оған қоса, жоғарғы білім алу үшін несие алып, оны өтей алмай жүрген америкалықтар мен еуропалықтардың қарасы көп.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дін әлеуметтануы7 бет
Әлеуметтік басқарудың қағидалары мен мәні8 бет
Хандық дәуір әдебиетінің құрылуы қарсаңындағы қоғамдық - әлеуметтік, саяси жағдай4 бет
Қазақ қоғамының әлеуметтік құрылым тарихының зерттеудегі теориялық методологиялық мәселелері74 бет
Қоғамның әлеуметтік құрылымы туралы7 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь