Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебін ұйымдастыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 НАРЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖАҒДАЙЫНДА КӘСІПОРЫНДАРДА ЕҢБЕК АҚЫ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Еңбек ақы ұғымы, мәні және оны ұйымдастыру жүйелері ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Кәсіпорынның қаржылық.шаруашылық жағдайына сипаттама ... ... ... ... ..8
1.3 Ұйымда бухгалтерлік есепті және есеп саясатын ұйымдастыру ... ... ... ... 11

2 ЕҢБЕККЕ АҚЫ ТӨЛЕУ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

2.1 Жұмысшылар мен қызметкерлердің құрамы және жұмыс
уақытын пайдалану есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2 Қазақстан Республикасында еңбекке ақы төлеу нысандары мен
жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.3 Еңбек ақыны есептеу және одан ұсталынатын
ұсталымдардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.4 Еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны есептеу ... ... ... ... ... ... ... 32
2.5 Еңбек ақының аналитикалық және синтетикалық есебі ... ... ... ... ... ... ... . 34

3 ЕҢБЕК АҚЫ ШЫҒЫНДАРЫН ЖЕДЕЛ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ

3.1 Еңбек ақы шығындарын жедел бақылаудың мақсаты мен міндеттері ... ..38
3.2. Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп
айырысуды аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42
3.3 Еңбекті пайдалану тиімділігін жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
.
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
Қазіргі экономикалық жағдайда әрбір ұйымның қызмет ету процесіне нарықтық қатынастарға қатысушы мүдделі тұлғалар үлкен көңіл аударатыны белгілі. Сол себепті олар есеп мәліметтеріне сүйене отырып, ұйымның қаржылық жағдайын бағалауға ұмтылады.
Бухгалтерлік есеп нарықтық экономика жағдайында ұйым жөнінде жан – жақты қамтылған ақпарат алудың бірден – бір көзі болып табылады. Оның көмегімен ұйымның төлем қабілеттілігн, өндірістік қызметінің тиімділігі мен табыстылығын, даму перспективаларын сипаттауға мүмкіндік мол.
Нарықтық қатынастардың дамуымен бірге әртүрлі меншік нысанындағы еңбекке ақы төлеу мәселесі де басты орынға шықты.
Еңбек ақы – жұмысшының өз еңбегінің нәтижелі болуына, құрылыс – монтаж жұмысының көлемі мен сапасын көтеруге мүдделілігін арттырудағы ең басты құрал. Ол күрделі экономикалық қарым - қатынастардың жиынтығын сипаттайды. Айталық, біріншіден, бұл - жұмысшы мен жалпы қоғам арасындағы қарым - қатынас. Еңбек ақы төңірегіндегі, ең төменгі жалақы мөлшерін белгілеу, ұжымдық келісім – шартты бекіту секілді мемлекеттік саясаттың қажеттілігі, яғни мемлекеттік реттеу қызметі. Екіншіден, еңбек ұжымы мен құрылыс ұйымы арасындағы қарым – қатынас, басқаша айтқанда, еңбек ақы мөлшерінің құрылыс ұйымының қаржы - шаруашылық есебімен тығыз байланыстылығы.
Еңбек ақының мәні, оның қызметімен анықталады. Ол жұмысшының материалдық және мәдени қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы жоспарлы – бөлу жүйесі, тарифтік ставкаларды бекітудің директивті тәсілі нарықтық экономика жағдайында еңбек ақының арақатынасын реттеуге қабілетсіздігін байқатты.
Экономикасы дамыған елдердің тәжірибесін зерттеу, еңбек ақыны нарықтық реттеудің механизмі өзіне келесілерді қамтитынын көрсетті:
- еңбек келісім шартын бекіту кезінде барлық мүдделі тараптардың мүддесін толық көрсетуге мүмкіндік беретін көп деңгейлі ұжымдық – келісім шарттық жүйені;
- жеке табыс салығын реттеудің салықтық жүйесін, сондай - ақ жұмыс берушінің жұмыс күшіне жұмсайтын шығындарын;
- еңбекке ақы төлеудің жекелеген шарттарын ең төменгі кепілдік жалақы түрінде мемлекеттік реттеу.
Қазіргі жағдайда жұмысшыларға еңбек ақы төлеу нысаны, жүйесі мен мөлшері, сонымен қатар басқа да табыс түрлері құрылыс ұйымының шешімімен белгіленеді. Бірақ, кәсіпорындар меншік түрі мен ұйымдық – құқықтық нысанына қарамастан міндетті түрде еңбекке ақы төлеудің ең төменгі мөлшерін және жұмысшыларды әлеуметтік қорғаудың заңмен бекітілген шарттарын қамтамасыз етуі тиіс.
1. “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы” 2007- жылдың 28-ші ақпанындағы № 234-III Қазақстан Республикасының Заңы,
“Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы” Заңы 2003- жылғы 20-қараша (2006 ж. 5-мамырдағы өзгертулер мен толықтырулармен № 139- I),
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсынымдар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы бекіткен 13.11.1996 №3 (өзгерістер мен толықтырулармен).
3. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” Салық Кодексі 12.06.2001 жыл №209-11 (өзгерістер мен толықтырулармен),
4. Бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспары 18.09.2002 ж. №438 (№372 21.10.2003 ж. өзгертулермен),
5. “Аудит”, под редакцией доктора экономических наук , профессора М. Юнити,В.И.Подольского 2000г-260с,
6. Андреев В.Д. Практически аудит, М. Экономика 1994г-100с.
7. Ажибаева З.Н., Аудит.Учебник, Алматы, Экономика, 2005.С 102.
8. Әбдіқалықов Т.Ә, Сәтмурзаев А.А Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, А.,ҚазМБА. 2000.С
9. Әжібаева З.Н., Н.Ә. Байболтаева, Ж.Ғ. Жұмағалиева Аудит, Оқулық, А. 2008. 117 бет.
10. Байдәулетов М, Байдәулетов С.М. Аудит, А., Қазақ экономикалық университеті.2004-226 бет.
11. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Маркет, А. 2005, 93 бет.
12. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами,А., Экономика. 2000ж-320 бет.
13. Дюсембаев К.Ш ,Егембердиев С.К, Дюсембаев З.К, Аудит и анализ финансовой Отчетности, А, Каржы – каражат. 2003ж.
14. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау, А., Экономика. 2001ж-378 бет.
15. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаев З.Н., Құдайбергенов Н.А. Жантаева. Қаржылық есеп, А., Экономика. 2001ж-400 бет.
16. Ержанов М.С., Аудит-1. (Базовый учебник). Алматы, Бастау. 2005г.
17. Коволев В.В, Волкова О.Н, Анализ хозяиственной деятельности предпрятия, М., Сервис. 2000г-450с.
18. Козлова Г.Н, Бухгалтерский учет в организациях, М., Дело. 2002г-С 520.
19. Кондраков Н. П, Краснова Л.П, Принципы бухгалтерского учета,ФБК-Пресс.2001г-450 с.
20. Кутер М.П, Краснова Л.П, Принципы бухгалтерского учета , М., Финансы и статистика. 2000г-543 с.
21. Назарова В.Л, Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Оқулық. Алматы. Экономика 2005ж. 36 бет.
22. Родостовец В.К, Ғабдулин Т.Ғ, Родостовец В.В, Шмидт О.И, Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Қазақстан-орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы А., 2003ж-410 б.
23. Родостовец В.К, Шмидт О.Н, Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета А., Центр аудит Казахстан. 2000г-310 с.
24. Сатмурзаев А.А, Укашев Б.Е, Аудиттің теориясы, А., Ұлағат университеті. 2003ж. С 231.
25. Төлегенов Э.Т, Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика. 2001. 200 бет.
26. Тасмағамбетов Т.А, Омаров А.Ш, Әлібеков Б.А, Рабатов О. Ж, Байболтаев Н.Ә, Родостовец В. К, Қаржы есебі, А., Дәуір 2003ж-390 б.
27. Укашев Б.Е, Әжібаев З.Н, Бухгалтерлік есеп теориясы А., Ұлағат университеті 2002ж-220 б.
28. Сайт в интернете электронная версия журнала «Корпоративное управление».
Экономика труда и социально-трудовые отношения/Под ред.
29. Г.Г.Меликьяна, Р.П. Колосовой. – М.: Изд-во МГУ, Изд-во ЧеРо, 2003. – 623 с.
30. Грачев М. Суперкадры. Управление персоналом в международной корпорации. – М.: «Дело ЛТД», 2004. С 71.
31. Смагулова Ш. А., Саякова Ж. Совместные предприятия как эффективная форма международного сотрудничества//Вестник КазГУ. Сер. Экономика.- Алматы.- 2004.- №10.
32. Джумамбаев С. К. Управление человеческими ресурсами. – Алматы: Гылым, 2000, 92 с.
33. Каренов Р. С. Кадровый менеджмент. – Алматы: Гылым, 2006, 184 с.
34. Ақылтаев Инвестицияны қайда жұмсау керек ? “Заң” газеті 2003 жыл 24 қазан.
35. Казахстанская правда 07,03,2000 г.
36. Жамбыл облысы бойынша 2006 жылғы статистикалық мәліметтер жинағы;
37. Қазақстан республикасы бойынша 2005 жылғы инвестиция қызметтер (сатистикалық жинақ);
38. Индустриялды - инновациялық бағдарлама аясында 2006-2009 жылдар аралығында қабылданған инвестициялық жобалар тізімі;
39. Алшанов Р., Әшімбаев Ә. Жаһандық экономика және Қазақстан “Егемен Қазақстан” Республикалық газеті, 2008 жыл 3 наурыз.
40. В. Маслов. О стратегическом управлении персоналом // Проблемы теории и практики управления, №5 – 2006. С. 99-105.
41. Сайт в интернете электронная версия журнала «Корпоративное управление».
42. Экономика труда и социально-трудовые отношения/Под ред. Г.Г.Меликьяна, Р.П. Колосовой. – М.: Изд-во МГУ, Изд-во ЧеРо, 2000. – 623 с.
43. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктін халықаралық стандарттары, 2001ж. 57 бет.
44. Бухгалтерлік есеп стандарттары, 2003 ж. 11-56 бет.
45. Бухгалтерлік есеп шоттарына типтік жоспары, 18.09.2002ж.-438, өзгерістер мен толықтырулар 21.10.2003ж.-372 бет.
46. Баймуханова С.Б Бухгалтерлік есеп, Алматы. 2001ж.151 бет.
47. Балапанова А.Ж Аудит теориясы, Алматы, 2001ж. 97 бет.
48. Родостовец В.К, Родостовец В.В Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Алматы, 2003ж.197 бет.
49. Кеулімжаев Қ. К. Шоттар корреспонденциясы. Алматы 2000ж.119 бет
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.....................................3
1 Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорындарда еңбек ақы ... ... ... Еңбек ақы ... мәні және оны ... ... ... ... жағдайына сипаттама
..................8
1.3 Ұйымда ... ... және есеп ... ... Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебін ұйымдастыру
2.1 ... мен ... ... және ... ... ... ... ... ... ақы ... ... ... Еңбек ақыны есептеу және одан ұсталынатын
ұсталымдардың ... ... ... ... ... ... ... ақының аналитикалық және ... ... 34
3 ... ақы ... ... ... және ... Еңбек ақы шығындарын жедел бақылаудың мақсаты мен міндеттері ......38
3.2. Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп
айырысуды ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
...................................................61
Қосымшалар
............................................................................
........................64
Кіріспе
Қазіргі экономикалық жағдайда әрбір ұйымның қызмет ету процесіне
нарықтық қатынастарға қатысушы ... ... ... ... ... Сол ... олар есеп мәліметтеріне сүйене отырып, ... ... ... ... есеп нарықтық экономика жағдайында ұйым жөнінде жан ... ... ... ... ... – бір көзі ... табылады. Оның
көмегімен ұйымның төлем қабілеттілігн, өндірістік қызметінің тиімділігі мен
табыстылығын, даму перспективаларын сипаттауға мүмкіндік мол.
Нарықтық ... ... ... ... ... нысанындағы
еңбекке ақы төлеу мәселесі де басты орынға ... ақы – ... өз ... ... ... ...... көлемі мен сапасын көтеруге мүдделілігін арттырудағы ең басты
құрал. Ол күрделі экономикалық қарым - қатынастардың ... ... ... бұл - ... мен ... ... арасындағы қарым -
қатынас. Еңбек ақы төңірегіндегі, ең төменгі жалақы мөлшерін ... ...... ... ... ... саясаттың қажеттілігі,
яғни мемлекеттік реттеу қызметі. ... ... ... мен ... ... қарым – қатынас, басқаша айтқанда, еңбек ақы мөлшерінің құрылыс
ұйымының қаржы - шаруашылық есебімен тығыз ... ... ... оның ... ... Ол ... және мәдени қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы
тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы ... – бөлу ... ... ... ... тәсілі нарықтық экономика жағдайында еңбек ақының
арақатынасын ... ... ... ... ... ... зерттеу, еңбек ақыны нарықтық
реттеудің ... ... ... ... ... еңбек келісім шартын бекіту кезінде барлық мүдделі ... ... ... мүмкіндік беретін көп деңгейлі ұжымдық – келісім
шарттық жүйені;
- жеке табыс салығын реттеудің ... ... ... - ақ ... ... күшіне жұмсайтын шығындарын;
- еңбекке ақы төлеудің жекелеген шарттарын ең ... ... ... ... ... жағдайда жұмысшыларға еңбек ақы төлеу нысаны, жүйесі мен
мөлшері, сонымен қатар ... да ... ... ... ... шешімімен
белгіленеді. Бірақ, кәсіпорындар меншік түрі мен ...... ... ... ... ... ақы төлеудің ең төменгі
мөлшерін және жұмысшыларды әлеуметтік қорғаудың заңмен бекітілген шарттарын
қамтамасыз етуі тиіс.
Диплом жұмысының ... ... ... ақы ... ... ... ... зерттеу, қолданыстағы еңбек ақы нысаны мен
жүйелерінің артықшылықтары мен кемшіліктерін ... ... ... ... ... диплом жұмысының тақырыбының өзектілігін
анықтайды.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін келесі міндеттер өз шешімін табуы ... ... ақы ... ... зерттеу және ашу;
- іс жүзіндегі еңбек ақы нысандары мен ... ... ... ... сый ... беру тәртібін зерттеу;
- еңбек ақыдан және басқадай төлемдерден ұсталынатын ұсталымдар есебін,
олардың есеп шоттарда көрсетілуін қарастыру;
- еңбек өнімділігі мен еңбек ақы ... ... ... міндеттерді шешу үшін «ДЭМС» ЖШС-нің 2008-2009 жылдардағы
есеп мәліметтері, сондай – ақ Қазақстан Республикасының бухгалтерлік ... ...... ақпараттары, бухгалтерлік есеп
әдебиеттері пайдаланылды.
1. Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ақы ... ... негіздері
1.1 Еңбек ақы ұғымы, мәні және оны ұйымдастыру жүйелері
Еңбек ақы ұғымы көптеген экономистер арасында қызу пікірталас тудырып
отырғын ... ... ... ... ақы» ... ... ... табысы»
ұғымын қолдануды ұсынады.
Бірқатар экономистердің ұстанатын қағидасы жаңа терминологиялық сөзді
емес, керісінше «еңбек ақы» ... ... мәні мен ... ... ... ... арасында атқарған еңбегіне қарай бөлінетін
қоғамдық өнімнің (жиынтық қоғамдық өнім, ұлттық табыс) бір бөлігі ... ... ... қайшы.
Бұл жерде тек еңбек ақының пайда болу көзі ғана ... ... – ақ ... ақы тек ... саны мен ... ... ... ұйымның
соңғы қаржылық нәтижесіне, жұмысшының нақты ... ... ... ... ... ақының жаратылысын анықтайтын екі негізгі
тұжырым бар:
- еңбек ақы – бұл еңбектің бағасы. Оның ... және ... ... ең ... сұраныс пен ұсынысқа тәуелді;
- еңбек ақы – бұл тауар ... ... ... ... ... немесе
«жұмыс күші тауарының құнының өзгертілген нысаны». Оның ... ... және ... ...... және ...... ықпалымен еңбек ақы жұмыс күшінің құнынан ауытқиды.
Еңбек ақының еңбек бағасы ретіндегі ... ... пен Д. ... Олар ... ... ... көрініс тауып, табиғи бағаға, яғни «табиғи
еңбек ақы» ие болады деп санады. Ол өндіріс шығындарымен ... ... А. Смит ... мен оның отбасының өмір сүруіне жеткілікті
қаражаттардың құнын қосты.
Еңбек ақы – ... ... ... тұжырымдамасын К. Маркс жасады.
Оның негізіне ол ... пен ... ... ... айырмашылықтарын
салды. Және еңбектің тауар бола алмайтындығын және оның құны жоқ екендігін
негіздеді. ... ... ... ... ... ... күші танылады, ал
еңбек ақы осы ... ... ... құны болып табылады. Жұмысшы бүкіл
еңбегіне емес, тек ... ... ғана ақы ... ... ақының
экономикалық жаратылысы мынада, оның есебінен жұмыс күшінің ұдайы ... ... ... ... және ... ... К. ... еңбек ақының шамасы тіршілік ету ... ... ... ... мәдени деңгейіне, сондай еңбек
өнімділігінің деңгейіне ... ... ... ақы – бұл ұжым еңбегінің соңғы нәтижесіне тәуелді болатын және
жұмысшылар арасында жұмсалынған жұмыс саны мен ... ... ... ... ... ... бөлінетін тұтынуға бағытталған қаражаттардың
негізгі бөлігі.
Еңбек ақы – жұмысшының өз еңбегінің ... ... ...... ... мен ... ... мүдделілігін арттырудағы ең басты
құрал. Ол күрделі экономикалық қарым - қатынастардың ... ... ... бұл - ... мен жалпы қоғам ... ... ... Еңбек ақы төңірегіндегі, ең төменгі жалақы ... ... ...... бекіту секілді мемлекеттік саясаттың қажеттілігі,
яғни мемлекеттік реттеу қызметі. Екіншіден, еңбек ұжымы мен ... ... ... – қатынас, басқаша айтқанда, еңбек ақы мөлшерінің құрылыс
ұйымының қаржы - шаруашылық есебімен ... ... ... мәні оның ... ... Ол ... және мәдени қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы
тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы жоспарлы – бөлу жүйесі, тарифтік ... ... ... ... ... ... еңбек ақының
арақатынасын реттеуге қабілетсіздігін байқатты.
Экономикасы дамыған елдердің тәжірибесін зерттеу, еңбек ... ... ... өзіне келесілерді қамтитынын ... ... ... ... ... ... барлық мүдделі тараптардың
мүддесін толық көрсетуге мүмкіндік беретін көп деңгейлі ұжымдық – келісім
шарттық ... жеке ... ... ... ... жүйесін, сондай - ақ жұмыс
берушінің жұмыс ... ... ... ... ақы төлеудің жекелеген шарттарын ең төменгі кепілдік жалақы
түрінде мемлекеттік ... ... ... ... ақы ... ... жүйесі мен
мөлшері, сонымен қатар басқа да ... ... ... ұйымының шешімімен
белгіленеді. Бірақ, кәсіпорындар, меншік түрі мен ұйымдық – ... ... ... ... ... ақы төлеудің ең төменгі
мөлшерін және жұмысшыларды әлеуметтік қорғаудың ... ... ... етуі ... ақы ... мен ... ... арасындағы өзара келісімге қарай
төленеді. Еңбек ... ... ... ... беруші үшін еңбек ақы
шығындарының экономикалық тиімді шегін анықтайды.
Жұмысшылардың еңбек ақысын есептеу кәсіпорында қабылданған еңбекке ... ... мен ... ... ... ... материалдық
ынталандыру ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Ұйымда еңбекті ұйымдастырудың негізгі ережелері 10 ... 2002 ... 493-1 ... ... ... ... заңымен бекітілген.
Еңбек ақының негізгі көзі - еқбекке ақы төлеу қоры. Сонымен бірге
жалақының екінші ... ... ұжым ... ... жеке ... төленетін әртүрлі төлемдер жатқызылады. Бұл кезде жұмысшыларға сыйақы
беру орындалған жұмыстың сапасын бағалай отырып, ынталандыру ... ... ... ... жұмысшылардың арасында бөлу арқылы жүзеге
асырылады
Еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... болып
табылады: біріншіден, олар негізгі еңбек ақы түріндегі тарифтен (оклад)
бөлек еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің айнымалы бөлігі болып табылады, ал
тариф (оклад) немесе келісімді бағалар салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... қарағанда, сыйақы әртүрлі көздерден
(өзіндік құн, ... ... ... ... қоры, материалдық
ресурстарды үнемдеу есебінен) құралады; Төртіншіден, негізгі еңбек ақымен
салыстырғанда сыйақы жоғарғы органдар тарапынан көп ... ... ... ... ... сыйақыны тек ынталандыру құралы ретінде
ғана емес, технологиялық және еңбек тәртібін бұзғаны үшін жауапкершілікке
тарту құралы ... де ... ... ақыны ұйымдастырудың негізгі міндеттері:
- ұйым жұмысшыларына еңбек ақы төлеу нысандары мен жүйесін анықтау;
- ұйым ... мен ... қол ... ... ... ... критерийлері мен мөлшерін белгілеу;
- қызметкерлер мен мамандардың қызметтік жалақы жүйесін белгілеу;
- қызметкерлерге сыйақы беру жүйесі мен ... ... ... мемлекеттік реттеу мыналарды қамтиды қамтиды:
1. Қазақстан Республикасында еңбек ақының ең төменгі мөлшерін белгілеу
және өзгерту заңдылықтары;
2. Ұйымның ... ақы ... ... ... жеке ... ... ... Аудандық коэффициенттер мен үстемелік пайыздарды бекіту;
4. Еңбек ақы ... ... ... ... ... ... жағдайына сипаттама
«ДЭМС» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізгі жол құрылысы
мен жөндеу жұмыстары, өнеркәсіптік, азаматтық құрылыстарды ... ... ... және жөндеу жұмыстарын жүргізу, бұған қоса ... ... ... коммерциялық қызметтерді жүзеге асыру болып
табылады. Ол серіктестік ретінде 2002 жылдың 19 сәуірінде ... ... ... ... ... шығаратын өндірістік цехтары мен
базалары бар.
Зауытта құрылыс лабораториясы, әкімшілік-тұрмыстық ғимарат, арматуралы-
каркастық цех, автотұрақтар, ағаш өңдейтін цех бар. ... ... ... ... ... жеке ... ... белгісі, мөрі, банктерде есеп
айырысу шоттары бар.
Зауытта жоғары білікті инженерлік – техникалық қызметкерлер, кәсіпқой
мамандар ... ... олар ... талаптарға сай сапалы бұйымдар
шығаруға мүмкіндік береді.
«ДЭМС» ЖШС - де негізгі бөлім - ... құю ... Онда ... - ... дайындалады. Бұл цехта өндірілетін негізгі бұйымдар - әртүрлі
маркадағы колонналар, баспалдақтық, тротуарлық плиталар, тас шеңберлі ... ... ... мен ... тас ... ... 2008-2009 жылы құны 540922 мың теңге болатын әртүрлі құрылыс ... ... ... ... ... ... құрылыстық заттар - есік, терезе,
едендік ағаштар, т.б. жасалынады. Бұл өнімдерді ... ағаш ... ... серіктестіктің негізгі тапсырыс берушілер болып Алматы қаласының
әртүрлі жергілікті басқару департаменттері мен әкімшілігі саналады.
«ДЭМС» ЖШС-нің өндірістік ... ... оның ... ... Серіктестіктің жұмысының тиімділігі жұмыс процесінің
дұрыс ұйымдастыруына, ... ... - ... пайдалану
деңгейіне байланысты. Құрылыс саласында өндіріс шығындарының ... ... әрі ... ... үшін ... ... ... мен атқаратын қызметтері бірін бірі қайталамайтындай нақты, әрі
анық болуға ... Жол ... мен ... ... жүзеге асыру
барысында әртүрлі мамандар ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша тиімді әдістер өңдеп, дұрыс нормативтерді
шығару ... Осы ... ... ... ... ... өзіндік құндары да нормативке сәйкес болады. Ал бригадир,
мастерлер құрылыс технологиясының ... ... ... ... тиісті. Соған байланысты зерттеу жүргізген ұйымдағы бақылаушы
субъектілердің өзара байланысын А-қосымшасы негізінде көрсетіп ... ... ... учаскесі құрылыс- монтаж, жөндеу жұмыстарын
тапсырысқа сай орындайды.
Ұстаханада шаруашылыққа қажетті қызметтерді көрсету, атап ... ... ... ... ... ... ... жабдықтау - өткізу бөлімі мүліктердің сақталуына, өндіріс
барысында материалдық қорлардың ... ... ... дайын
бұйымдардың қордаланып қалмай, жылдам өткізілуіне және олардың сапасының
дұрыс анықталып отыруына жауап береді.
Есеп - ... ... ... бөлінген мүліктердің және олардың
құралу көздерінің есебін жүргізеді. Өнімнің өзіндік құнын анықтайды.
Кадрлармен жабдықтау бөлімінде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар атқарылады.
«ДЭМС»ЖШС қызметін басқаруды тікелей серіктестік төрағасы ... ... ... ... заңдылықтар талаптарына сәйкес
мүлкіне иелік жасайды, ... ... ... ақы ... ... қаржылық жағдайына, оның мүлкінің сақталуына жауап береді.
Бас экономист ... ... ... ... болжамдап
жоспарлау, несие, қаржыландыру, баға саясаты және мүліктердің ... ... ... ... ... өндірісте ғылым мен техниканы дамытуға бағытталған жалпы
техникалық саясатты жүргізеді, күрделі ... ... ... ... ... басшылық жасап, техникалық
қауіпсіздікті сақтауға, элетрэнергиясымен, жылу және ... ... ... жауап береді.
Бас механик зауыттың техника, машина, құрал–жабдықтарға жауапты. Ол
механикалық, техникалық қызмет көрсетуді машиналар мен ... ... ... ... ... ... ұйымдардың тиімді жұмысын қамтамасыз етуді
талап етеді. Зауыттың өндірістік, қаржылық қызмет түрлерінің нәтижелері
әртүрлі көрсеткіштермен сипатталады. ... ... ... ... ... ... ресурстарды тиімді пайдалануды қамтамасыз ... ...... ... ... ... ... құруды, тұтынушылар тапсырысына икемделуді қамтамасыз етуі қажет.
Серіктестіктің қолда бар ресурстарын тиімді, үнемді, ұқыпты пайдалану оның
табысты қызметіне тікелей әсер ... ... ... ... сипаттама беру үшін, біз оның
негізгі көрсеткіштерін төмендегі 1 ... ... ... ... жөн
көріп отырмыз.
1- кесте. «ДЭМС» ЖШС-нің қаржылық-шаруашылық жағдайын талдау
|Көрсеткіштер ... ... |
| | ... ... |2008 |2009 |+,- ... ... ... ... |7354725 ... ... ... теңге | | | ... ... ... ... |12959763 |+5983742 ... ... ... | | | ... ... |- |1000000 ... ... ... ... | | | ... ... ... |5832467,01 |18240731 |+12408263 |
|жылдық құны, теңге | | | ... ... ақы ... ... |87695 |112452 |+24757 ... тізімдік жұмысшылар саны,|168 |182 |+14 ... | | | ... ... ... ... ... |+567640 |
|өткізуден түскен түсім, теңге | | | ... ... ... ... ... ... |
|қызмет) өзіндік құны, теңге | | | ... ... ... |8994384 ... ... ... нәтиже, табыс(+), |620033 |830502 |+210519 ... (-) ... | | | ... ... теңге |545,3 |33,0 |-512 ... ... ... |0,001 |0,03 |+0,029 ... ... % |0,25 |0,34 |+0,09 ... 1 ... ... оытрғанымыздай серіктестікте негізгі
құралдардың орташа жылдық құны 2009 жылы 2008 ... ... ... жоғарылаған. Ал ағымдағы активтердің орташа ... құны ... ... ... мен ... ... ... түсімі 2009 жылы
өткен жылмен ... 567640 ... ... ал жұмыстар мен
қызметтердің өзіндік құны 74073383 теңге азайған, ... ... ... жылы ... таза ... 210519 ... жоғарылап отыр.
Жұмысшылар саны серіктестікте 14 адамға жоғарылаған, орташа ... 24757 ... ... ... ... сату ... 2009 жылы 0,09 пайызға жоғарылаған.
Демек, зерттеу ... ... ... ... ... ... жақсы деп айтуға толық мүмкіндіктер бар.
1.3 Ұйымда бухгалтерлік есепті және есеп саясатын ұйымдастыру
Нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... Кез – келген басқару ... ... ... ... ... ... Ұйымның кез–келген түрінде
мәліметтер жүйесінің негізін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... болуы,
нарықтық құрылымның пайда болуы, яғни әр ... есеп ... ... ... – бұл ... ... ... нұсқалар рұқсат еткен есеп
объектілерін бағалаудың, сондай – ақ белгіленген нормалардың талаптарына
және ұйым қызметінің ... орай ... ... ... мен
ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Ұйымның есеп саясаты жалпылама ... ... бір ... ... Ол бас ... ... ұйым басшысымен
бекітіледі.
Есеп саясатының басты міндеттері:
- ұйымның қаржы – шаруашылық қызметін объективті көрсету;
- ұйым қызметін ... ... ... ұйым ... ... толық және
шынайы ақпараттарды қалыптастыру;
Есеп саясатын қалыптастыру кезеңдері: бухгалтерлік есептің объектілерін
анықтау; ... ... ... ... ... әсер ... ... талдау және бағалау; есеп саясатын құрудың бастапқы
ережесін таңдау және негіздеу; ... ұйым үшін ... ... жүргізу
тәсілдерін таңдау; таңдап алынған есеп саясатын рәсімдеу.
Есеп саясатын қалыптастырған және ... ... ... ... ... ... Есептеу – ұйымның табыстары мен шығыстары ... ... ... ... қарай танылады және бухгалтерлік есепте көрсетіледі.
2. Үздіксіздік – яғни объектілер үздіксіз әрекет ететін, болашақта да
жұмыс жасайтын ... ... Оның ... ... ... ... ... ешқандай ниеті де, мұқтаждығы да жоқ деп болжамданады.
3. Түсініктілік – қаржы ... ... ... түсінікті болуға тиіс.
4. Маңыздылық. Пайдаланушылар негізделген басқару шешімдерін қабылдауды
және ұйымның шаруашылық қызметін ... үшін ... ... ... ... ... ... мәнді болуға тиіс. Егер біз қаржылық есептемеде
қандай да бір мәліметті жіберіп алсақ, не ... ... онда ... ... ... шешіміне әсер етуі мүмкін.
6. Растық. Ақпаратта қателік немесе жалғандық жоқ болса, ол рас болып
табылады және оған пайдаланушылар сене ... ... ... ... ... ... ... Сақтық, яғни активтер мен кірістер артық бағаланбас үшін шешім
қабылдағын ... ... ... сақтау, абайлау.
Бұл принциптер ұйымның есеп саясатын әзірлеуге және ... ... ... ... сақтамау ұйымның мүліктік және қаржы
жағдайы туралы көріністі бұрмалайды. Бухгалтерлік есептің стандарттары есеп
саясатын қалыптастыруға база ... ... ... бухгалтерлік есеп журнал - ордерді формада
жүргізіледі.Серіктестікте негізгі құралдар есебі «Негізгі ... ... есеп ... ... ... ... негізгі құралдар
типтік формадағы бланкілерде ... ... ... ... ... сәйкес бастапқы құнымен бағаланады. Нысаналы бағыты мен
орындайтын қызметіне байланысты, сондай-ақ шоттардың ... ... ... ... ... ... ... есептен шығару серіктестік төрағасымен бекітілген
«Негізгі құралдарды есептен шығару» ... ... ... ... .
Негізгі құралдарды түгендеу «ДЭМС» серіктестігі төрағасының өкімімен
жылына бір рет өткізіледі.
Зауытта негізгі құралдардың амортизациясы ... ... ... ... ... есеп үшін ... активтердің (негізгі
құралдар және матераиалдық емес актив) амортизациясын ... ... ... ... ... жөндеу қоры
құрылмаған.Күрделі жөндеу бойынша нақты шығыстар олар пайла болған сәтте
шығындардың ... ... ... ... ... ... мен модернизациялау
серіктестікте негізгі құралдардың есептелген амортизациясына, таза табыс
немесе ұзақ ... ... ... ... ... емес ... ... құны бойынша бағаланады:
- сатып алу бағасы;
- бағдарламалық өнімді орнату және реттеу бойынша ... емес ... ... тозу ай ... ... нормаға сай
есептеледі. Материалдық емес активтердің пайдалы ... ... ... ... ... ... пайдалану құқығы), арадағы мәміледе
қарастырылған жағдайлармен анықталады.
Тауарлы-материалдық ... ... № 7 ... ... қорлар
есебі» Қаржылық есептің ұлттық стандартына сәйкес жүзеге асырылады. Олардың
есебі қойма карточкаларында және ... ... ... ... ... құны ... ... алу, транспорттық
–дайындау шығындарынан құралады. ТМҚ орташа құн әдісімен бағаланады. Сатып
алынған тез ... ... ... ... ... ... қорғану заттары эксплуатацияға берілгенге дейін 1350 « Басқадай
материалдар» шотында есепке алынады. Ал пайдалану мерзімі бір жылдан ... ... ... ... 2420 «Инструменттер, өндірістік және
шаруашылақ инвентарлары» шотында есепке алынады.
Серіктестікте өндіріс шығындарын есепке алу үшін ... ... ... ... 8410 «Үстеме шығындар» шоттары ашылған. Құрылыс ... ... ... ... ... ... және ... бөлінеді.
Тікелей – мердігерлік мәмілемен байланысты тікелей шығындар.Оған
материалдық шығындар, негізгі ... ... ... мен ... негізгі құралдарды және материалдарды құрылыс участігінде орын
ауыстыру ... ... ... үшін жалға алынған негізгі құралдар
бойынша шығындар, жобалау және авторлық ... ... ... ... ... ... шығындар енеді.
Құрылыстық мердігер мәмілесінің өзгеруі - бұл тапсырыс беушінің жұмыс
көлемін,құрылымын немесе мерзімін өзгерту туралы ... бұл ... ... ... кемуі мүмкін.
2008 жылғы 1 қаңтардан бастап, ... ... ... ... ... ... көшіп, соған сәйкесті
қаржылық есептілікті тапсыруға міндетті. Бір жағынан алып қарағанда, бұл
ұйымдардың есепке алу ... мен ... ... жөніндегі үлкен
міндет болса, екінші жағынан, бұл инвесторлармен қарым – ... ... ... ... ... табылады.
Ұйымдарда бұл жүйеге көшудің қиыншылықтары сол, олар уақытпен шектеліп
қана қоймай, салықтық бухгалтерлік және басқарушылық есептен басқа төртінші
есеп жүйесі ... ... ... ... стандарттарына көшумен қатар қосымша
міндеттер туындайды. 2004 жылы ҚЕХС ... ... ... ... рыноктік бағалауды көбірек пайдалануға, сондай – ақ ... US GAAP – пен ... ... ... өзгерістерді
іске асырды. Нәтижесінде ұйымдардың бірқатар ... ... емес ... тану ... ҚЕХС ... есеп ... қайта
қараулары тиіс.
Ұйым есеп саясатын қайта қараған кезде ҚЕХС №8 «Есеп саясаты, есептік
бағалаулардың өзгерістері және қателіктері» IAS есеп ... ... ... ... және ... ... сондай – ақ ... мен ... есеп ... ықпалы туралы ақпараттарды
ашып көрсету жөніндегі талаптарды ... ... ... ... ашып ... жөніндегі талаптар 1-«Қаржы
есептілігін ұсыну» IAS – та ... Оны ... аясы ... есеп саясатын таңдау немесе оны өзгерту;
- есептік бағалауларды өзгерту;
- ... ... ... ... қателіктерді түзету.
Есеп саясаты өз құрылымы мен мазмұндық нысаны бойынша үш дәстүрлі
бөлімнен тұрады:
1) жалпы ... ... ... ... ... ережелер» бөліміне мыналарды енгізген жөн:
- ұйым туралы жалпы мәліметтер;
- қаржылық ... ... ... және ... ... ... ... шынайы ақпаратты қалыптастырудың қамтамасыз
етілуі оның есеп саясатының ... ... ... ... есеп ... арқылы қаржы есептілігінің халықаралық
қаржы есептілігінің барлық талаптары мен түсіндірмелер ... ... ... ... ... – ақ ... түрінде
сәйкесітігін қамтамасыз етуге тырысуды көрсету.
«Әдістемелік бөлім» ақпаратты қаржы есептілігінде ... ... ... ... орай ... ... ... тиіс. Мніңше,
егер басқаша жасаудың ерекше негіздемелері болмаса, есеп саясатын ҚЕХС
бойынша бірінші рет ... ... ... ... ... ... ... ҚЕХС көшумен қатар әртүрлі қиыншылықтыр кездесетіні
сөзсіз, мәселен, ... емсе ... ... ... ... және т.б. шығындарының әлі бола қоймаған амортизациясын ... мен ... ... ... ... ... келуі мүмкін, мұндай
қиыншылықтар таяу болашақта да болатыны түсінікті. ... ... ... ... барлық өрбу жағдайларын және бухгалтерлік
қадағалау объектілерін ... – ала ... ... тырысудың керегі жоқ. ҚЕХС
егжей – тегжейлі рәсімдерге емес принциптерге ... ал ... ... ... бухгалтерлік қадағалау объектісін есепке алудың ... ... ... сәтінде тек 1 қаңтардағы жағдайды емес, жыл
ортасында да анықтай беруге ... Бұл ... есеп ... өзгерісі
емсе, толықтырулары ретінде танылады, сондықтан халықаралық ... ... ... келетін болсақ, онда ҚЕХС ұйым операцияларының
немесе ҚЕХС өзі мен оларға ... ... ... ... ... ... ғана жол ... – ақ есеп саясаты – бұл алдағы жылға әрекет жасауда ұсталатын
жалпы басшылық ... және ол ... ... ... ... ... ... алмастыра алмайтынын ескеру керек.
«Ұйымдастыру бөлімі» бухгалтерлік есепті жүргізуге, ... ... және оның ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізудің қолданылатын нысандарын, шоттардың
жұмысшы жоспарын және басқаларды сипаттауға жауапты ... ... ... ... ... ... ... жұмысын ретке
келтіруге, ақпарат келіп түскен ... оны дәл ... ... және ... ... беріп, есептілікті жасаған кезде
жұмысты едәуәр оңайландырады.
2. Еңбекке ақы ... ... есеп ... ... ұйымдастыру
2.1 Жұмысшылар мен қызметкерлердің құрамы және жұмыс ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнының
төмендеуіне ықпал етуі тиіс. Ұйымның қаржы – шаруашылық ... ... мен ... ... және ... ... бір ... ауыстыру болып тұрады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жеке құрамын кадрлар бөлімі жүргізеді.
Кадрлар бөлімінде мынадай алғашқы есеп ... ... ... алу ... ... ... ... жеке карточка (үлгі Т-2);
- басқа жұмысқа ауыстыру туралы бұйрық (үлгі Т-5);
- демалыс беру ... ... ... Т-6);
- еңбек келісім шартын бұзу туралы бұйрық (үлгі ... ... ... ... (Т-1) ... ... жұмысқа алу жайлы
өтініш негізінде жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбек кітапшасына төл
құжаттарындағы ... ... ... және оған Т-2 ... жеке
карточкасы ашылады. Ол карточкада жұмысшылар мен ... ... ... аты- ... ... ... стажы, дүниеге келген күні, айы және
дүниеге ... ... ... жайы және тағы ... керекті мәліметтер
толтырылады.
Бірінші рет жұмысқа орналасқан жұмысшылар мен қызметкерлерге ұйымның
кадрлар бөлімі еңбек ... ... ... кітапшасы - мамандар
бөлімінде сақталынып оған жұмысшылар мен қызметкерлердің қызмет ... , ... ... мен ... ... ... сөгістері
және тағы да басқа деректер жазылады.
Ұйымдағы әрбір ... ... ... яғни ... ... табельдік номер беріледі.Бұл номер – еңбек ақы бойынша есеп
айырысу ... ... бір ... ... ... ... мен қызметкерлердің тізімдегі орташа санын анықтау үшін
жұмысшылар мен қызметкерлердің күнделікті сандық есебін жүргізу ... ... ... мен қызметкерлердің тізімдегі саны әрбір жұмыс күні сайын
жұмысшылар мен қызметкерлердің, жұмысқа алу, ... ... ... негізінде анықталып отырады.Жұмысшылар мен қызметкерлердің
күнделікті тізімдегі саны қызметкерлердің жұмыс ... ... ... ... ... ... тиіс. Есеп беретін ... ... ... мен қызметкерлердің орташа саны сол айдағы ... ... ... мен қызметкерлердің тізімдегі санын
қосып, яғни 1- нен 30- на дейін немесе 1- нен 31- не дейін ... ... ... 28- не дейін немесе 1-нен 29- на дейін) мейрам және қызмет істемейтін,
демалыс күндерін қоса алғандағы ... ... ... ... ... табады. Демалыс немесе мейрам күні, сондай- ақ ... да ... ... екі ... одан да көп ... ... ... саны ол күндердің әрқайсысына демалыс немесе мейрам күндерінің,
сондай- ақ ... ... ... ... жұмыс күніндегі тізімдегі
санына теңеліп алынады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімдегі саны ұйымдарға қызметке жаңа
адамды ... ... ... ... ... босатуға байланысты
өзгеріп отырады.
Еңбек жайлы есеп беруде көп ... ... ... ... мен ... ... қызмет атқаратындар және негізгі
емес қызмет атқаратындар деп екі ... ... ... ... мен ұйымдардың жұмысшылары мен қызметкерлері
жұмысшылар мен қызметкерлер болып екіге ... ... ... ... тобы ... ... және тағы ... топтарға бөлінеді. Басшылар қатарына – директор, ректор, президент,
меңгеруші және тағы басқалар ... ... ... – инженерлер,
техникалық қызметтегі адамдар және тағы басқалар ... ... ... ... - ... ... есеп пен бақылау ... ... ... ... ... менеджерлер,
агрономдар, механиктер және тағы басқалар жатады.
Жұмыс істелінген ... ... ... мен ... ... істеген уақынына қарай есептеуге, оларға өнімнің
өнімділігін есептеуге және ... мен ... ... ... ... ... ... қатар жұмыс істегені жайлы
статистикалық көрсеткіштерді алуға, жұмыс ... ... ... ... істелінген уақыт есебі жұмысшылар мен қызметкерлердің
жұмысқа келуі, олардың жұмыс істегені, жұмыстың тоқтап қалуы және ... ... мен ... ... сай табельде
алфавит бойынша реттік номер санына ... ... ... ... ... уақыты бойынша жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... пайдалану есебі «Жұмыс
уақытын есепке алу табелінде» (Т-13 үлгі) жүргізіледі. Ол ... ... ... ... ... өңделетін жағдайда «Жұмыс уақытын пайдалану және
еңбек ақыны есептеу табелі» (Т-12 үлгі) қолданылады.
Бұл табельдер ұйымның әр ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың тоқтап қалғанына байланысты
белгіленген шартты белгілерді қою ... ... ... ... ... ... ... туралы құжаттары осы
табельге қосымша тіркелінеді.
Зерттеу жүргізіліп отырған ... ... ... ... қолданылады.
әрбір жұмысшыға тұрақты өту қағазы беріледі. Олар бұл қағазды жұмыс орнына
келген кезде ... ... ... ... ... ... Өткізілген
немесе өткізілмеген қағаздардың негізінде табель есебі жүргізіледі.
Табельдік есеп жұмысшылар мен ... ... ... еңбек
тәртібіне сәйкес жұмысқа дәл уақытында келуі мен кетуін, сондай – ... ... ... болуын қадағалауды қамтамасыз етуі тиіс.
Жұмысшыны табельге қосу немесе қоспау жұмыс күшінің қозғалысы туралы
алғашқы құжаттардың негізінде жүргізіледі. ... ... ... ... ... өзге, жұмысшылар мен қызметкерлерге өткізу
жүйесінің мәліметтері негізінде қойылады. Құрылысшылардың ... ... ... ... ... ... ... шебер қадағалап
белгілейді. Бұдан өзге ... ... ... ... ... парағы, қызметтік іс сапар жайлы бұйрықтар іс сапар куәлігімен
қоса, қысқартылған жұмыс уақытын бекіту жайлы (жасөспірімдердің ... ... ... ... т.б.) бұйрықтар негіз болады.
Демалыс және мейрам ... ... ... ұйымның жұмыс кестесі мен
тәртібінің негізінде жүзеге асырылады.
Жұмыстағы іркілістер де ... ... ... ... ... қалу ... ... болады.
Табельдік есепті жүргізуге жұмыс уақыты шығынының шартты белгілері
қолданылады. Жұмыс уақыты шығындарының барлық ... 4 ... ... ... ... ... ... атқарылмаған төленбейтін уақыт;
- демалыс және мейрам күндері.
Жұмысшылар мен ... ... ... іс- ... ... ... ... және тағы басқа жағдайлар табельде ... ... ... көрсетіледі.
Мысалы:
- іс- сапарындағы жұмысшы қызметкер үшін - і;
- демалыстағы жұмысшы қызметкерлер үшін – ... ... ... кешіккен жұмысшылар үшін – с;
- тағы да басқа белгілер қолданылады.
Табельде ... мен ... тек қана ... ... ... ... ... белгілеп қана қоймай, олардың жұмысқа кешіккенін,
мерзімнен тыс жұмыс істеген уақытын, жұмыс ... ... ... тағы да ... ... ... үшін ... қойылады.
Бұл ретте шартты белгінің қасына белгіленген жұмыс уақытынан ауытқыған
уақыты табельге ... ... ... ... ... ... соңында табель жабылады, яғни онда әрбір жұмысшының жұмысқа келген
күнінің саны, келмеген күні, оның ... ... ... саны
(кешігу, жұмыстан ерте кету, іркілістер), атқарылған уақыттың жалпы ... ... ... кесімді, көрсетіледі. Табельге табельді толтыратын
тұлға, цех бастығы қолдарын қойып, бухгалтерияға өткізіледі.
Мерзімді еңбек ақы кезінде табель ... ... ... ... ... ... құжат болып саналады. Еңбек ақысы мерзімді жалақы
бойынша төленетін жұмысшыларға ол ай ішінде ... ... ... ... ... ... және белгіленген оклад негізінде анықталады.
Бұл кезде өндірілген өнімнің саны есепке алынбайды.
Кесімді еңбек ақы ... ... ... ... ... есебі де
үлкен мәнге ие.
Сондықтан серіктестікте құрылыс учаскесінің жұмысшыларынан өзге
жұмысшыларға еңбек ақы ...... жүйе ... төленеді. Бұл кезде
еңбек саны мен ... ... ... еңбек нәтижесіне жұмысшылардың
мүдделілігі көтеріледі. Өйткені сый ақы ... ... ... ... және материалдарды үнемдегені үшін беріледі.
Өнімділік нормалары кесімді жалақы кезінде қажет. Яғни ... ... ... ... ... ... ... уақыт бірлігіне
келетін нормамен салыстыруға мүмкіндік ... ... ... ... алғашқы құжаттар есчеп ... ... ... етуі ... ... ... саны мен ... жайлы;
- орындалған жұмыстың көлемінің осы кезде жұмсалған материалдардың
санымен сәйкестігі туралы;
- өнім нормасының орындалуы туралы.
Жұмысшылар мен ... ... ... мен ... ... ... ... мен жұмыс уақытының алғашқы
табельдері оларға еңбекақы есептеу және оны ... үшін ... ... ... ұйым ... белгілеген мерзімде
бухгалтерияға келіп түседі. Еңбекақы ... үшін ... бұл ... мен ... ... ... ... тұлғалардың
қолдарының қойылуы мұқият тексеріледі. Сондай- ақ бұл ... ... ... қойылуы, олардың жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы
төлеу және сыйақы есептеу қағидаларына сәйкес келуі және шифрларының ... ... ... ... бұл құжаттар бойынша ұйымның
жұмысшылары мен қызметкерлеріне ... ... ... ... ... жұмысқа төленетін еңбекақы жұмыстың тоқтап қалуы
туралы жазылған ... ... ... ... ... ... айтылған құжаттар табельдермен бірге бухгалтерияға
тапсырылуы тиіс. Табельдер мен ... ... ... ... құжаттар
еңбекақы есептеуге және жұмысшы - ... ... ... ... үшін ... ... ... цехтар мен бөлімшелер бойынша
жинақталған ... ... ... ... ... нақтылы жұмыс
істелінген уақыты жайлы статистикалық есеп беруге ... ... ... ... ... ... пайдалану
нәтижесін анықтау үшін де қажет болып табылады.
Ұйымда өнім өндіру есебін жүргізу, ең ... ... ... ... ... саны мен ... ... кесімді еңбекақы есептеу
үшін және жұмысшылар мен ... жеке және ... ... бақылау жүргізу үшін керек. Өнім өндіру есебі негізінде тек
қана кесімді еңбекақы алатын жұмысшылар мен ... ... ... ... ... орындалуына қарай жекеленген ... ... мен ... ... ... ... өнім өндіру негізінде мөлшерлі тапсырманы орындағаны үшін сыйақы
алады.
Өнім өндіру есебі әрбір ұйымда жұмысшылардың еңбегін ұйымдастыруға және
оларға ... ... ... ... ... ... еңбекті
ұйымдастыру көбіне ғылыми-техникалық даму деңгейі мен ... ... және тағы да ... байланысты болып келеді.
Ұйымда өнім өндіру және жұмысты орындау барысында толтырылатын ... ... ... ... оның ... ... ... айы,
жылы) өндірілген өнімнің саны мен көлемі, өнімді өндіру мен жасап шығаруға
кеткен уақыт, орындаған жұмысшылар мен ... ... ... ... ... цех ... ... және оларға есептелген
еңбекақы түрі жайлы мәліметтер болуы керек. Олардың негізінде ... ... және ... ... ... мен ... жұмыстарға
есептелінген төлем сомаларының мөлшері анықталады.
Жұмысшылардың кінәсінсіз болған бос тұрып қалған, ... ... ... (ауа – райының қолайсыздығы, материалдардың, электр қуатының
болмауы, т.б.) бос ... қалу ... ... еңбек ақы жүйесі кезінде бригадаға тапсырыс берілген уақыт
ішінде ... тиіс ... ... ... ... ... ... жұмыс түрлерінің толық құрамы мен жұмыс бірлігіне қойылатын баға
көрсетіледі (мысалы, 1 шаршы метрге ... ... ... ... бағаның құрамында тек кірпішті қалау ғана емес, осы қалаумен
қатар жүретін жұмыстар да - ... ... ... алып ... сатыларды құрастыру – есептелінеді.
Жұмысшылардың өндірген өнімдерін ұйымның техникалық бақылау бөлімі
қабылдап санап ... ... ол ... мәліметтер алғашқы құжаттарға
жазуды қажет етеді. Бұл жүйе бойынша көбірек ... ... түрі ... жұмыс» наряды болып табылады.Бұл құжат жұмыс
орындалмай яғни басталмай тұрып ... және ... ... Тапсырма орындалғаннан кейін бұл нарядқа нақты өндірілген өнімдер
мен орындалған ... ... ... жазылып жұмысшы қызметкерлердің
еңбекақысын есептеу үшін ұйымның бухгалтериясына тапсырылады.
Ұйым ... ... ... істелінген жұмысқа күнделікті наряд
жазу жұмысшыларға еңбекақы есептеу жұмысын қиындатып жібереді. Оның үстіне
нарядтар ... ... ... мөлшерін цехтардағы, бөлімшелердегі
өндірілген өнімнің, орындалған ... ... сай ... бақылауға,
салыстыруға мүмкіндік бермейді. Сондықтан да өнім өндіру есебінің жаңа
прогрессивті еңбекті жеңілдететін ... ... ... Іс ... ... нарядының орнына айлық немесе екі апталық ... ... ... ... ... ... ... өнім
өндіру жайлы мәліметтер мен ақпараттар тек қана наряд арқылы ... ... ... ... ... ... жылжуын яғни олардыңбір
операциядан келесі операцияға ауысуын бақылау және олар үшін ... ... ... ... маршруттық карталар тәжірибеде ... Өнім ... ... бұл түрі ... ... ... жасау
зауытының цехтары мен бөлімшелерінде кеңінен қолданылады. Бұл ... ... ... дайындалатын детальдар мен бөлшектердің
барлық технологиялық процестерден өтіп ... ... ... ... ... ... бөлімі өндірісте өндірілген , жасалынып шығарылған
өнімнің ... ... ... мақсатымен қатар болған ақауларды анықтап
отырады және сонымен қатар бұл туралы ... өнім ... ... жазып отырады. Өндіріс цехтары мен бөлімшелеріндегі өндірілген
өнімнің әрбір топтарына бөлек маршруттық карта ... ... ... осы ... ... ... саны көрсетіліп бақылау
бөліміне жіберіледі.Ал бөлімнің бақылаушысы картаға ... яғни ... ... ... ақау немесе кемшілігі бар өнімнің санын ... ... ... табелінің номерін көрсетіп қол қояды.
Өндірілген өнімнің топтары бір ... ... ... ... ... қоса маршруттық картаны жіберіп отырады.Егер топтағы
өнімдер ... ... ... ... ... ... ... тура
келеді.Маршруттық карта сонымен қатар өндірілген ... ... қай ... ... кінәсінан болғанын анықтап жазып
отыруға және өндірілген өнім санының дұрыс жазылуындағы бақылау ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге
еңбекақы есептеуде өз алдына карта ретінде пайдаланылады.
Ғылыми-техниканың жетілуі мен алға дамуына байланысты өндіріс саласында
жеке және қолмен ... ... ... ... ... ... ... үшін үздіксіз жұмыс істейтін конвейрлі ... ... ... ... ... ... бүтін топтарын
ұйымдастыруды қажет етеді. Осыған байланысты еңбекті ұйымдастырудың
бригадалық түрі ... ... ... өндірістік бригадалық топ
құру, ұжымдық еңбекақы есептеу мен оны жұмысшылардың өндірген ... ... ... болатын көп күш пен еңбекті ... ... ... байланысты толтырылатын құжаттардың саны да азаяды. Әрбір
жұмысшы мен қызметкердің істеген еңбегі мен өндірген ... саны ... ... оларға еңбекақы есептеу үшін жұмыскерлер тобының, цехтың
яғни шаруашылық субьектісіндегі бригадада ... ... ... жұмыстың ең ... ... ... алу ... ... ... ... ең соңғы нәтижесі бойынша
ұйымдардағы жұмысшыларға еңбекақы есептеу техникалық ... ... ең ... ... ... ... қоймаға тапсырылған және
басқа жаққа қоймаға алынбай таратылып ... яғни ... ... ... ... ... ... істелінген жұмыстың саны мен
сапасына қарай есептелінеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғары да айтылғандай еңбекақы ... ... үшін ... ... ... мен бригаданың өнім өндіру
ведомосін қолдануды қажет етеді.
Көпшілік өндіріс ... ... ... ... ... мен ... төленетін еңбекақыны өндіріліп шығарылатын
өнімнің, істелінген жұмыстың ең ... ... ... ... ... ... есебінің бұл түрі ... ... ... ... арттыру үшін, сондай-ақ өндірілген өнімдер
мен орындалған жұмыстардың ... ... ... ... жол ... ... істелінген жұмыс уақытына қарай,яғни мерзімді
еңбекақы төлеу жұмысшы-қызметкерлерді жұмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ынталандырмайды, сондықтан
да көптеген өндірісорындары, яғни ... ... ... ... тапсырманың орындалуына қарай отырып төлейтін түріне
көшті. Бұл жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... тапсырманың орындалуын қажет етеді. ... ... ... орындағаны үшін жұмысшы-қызметкерлерге сыйлықтар
мен сыйақылар, тағы басқалар беріледі.
Үздіксіз ... ... ... көп ... өндіріс
орындарында өнім өндіру есебінің инвентарлық жүйесі қолданылады.Бұл жүйе
бойынша ... яғни ... ... ... ... саны сен көлемін
анықтау үшін әр операция бойынша өңделмей қалған детальдардың ... ... ... ... ... ... ... өндіріп шығарған өнімнің саны мен ... ... үшін ... ... үшін ... ... мен ... санын қосып, осы
қосындыдан сменаны тапсырған уақыт ... ... ... ... ... ... азайту керек. Осының негізінде өндіріліп шығарылатын
өнімдердің саны тиісті құжаттарға ... ... ... ... ... ... ... керекті материалдық құндылықтардың,
жабдықтардың дер кезінде болмауына ... ... ... ... шығаруға қолайсыз, сапасы жағынан ... ... ... ... сай ... ... ... пайдалануға
тура келеді. Кейбір жағдайларда ондай материалдық құндылықтарды пайдалану
алдын ала өңдеуді қажет етеді.. Сондіқтан өндіріске ... да ... ... ... ... белгіленген әдеттегі уақытында
орындалмауына септігін тигізеді.Бұған белгіленген мөлшерде ... ... ... ... да ол үшін ... қызметкерлерге еңбекақы
төленеді.ұйымдағы жұмыстың былай ауытқуына қосымша ... ... ... немесе бригадир, яғни ұйымдағы наряд толтырушы адам ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы
есептеу үшін толтырылатын нарядтар мен ... ... ... ... ... процестің ауытқуы қосымша операцияны қажет
ететін болса онда бұндай жұмыстарға ... ... бар ... Қосымша төлеу құжатында жоспарлардан тыс өңдеу ... ... ... ... қосымша төлем төлеудің себептері де
көрсетіледі.
Толық ай ... ... ... іске ... ... сондай- ақ
маусыммен жұмыс істейтін ... ... мен ... орташа
айлық саны есеп беретін айдағы ұйымның жұмыс істеген күндеріндегі (демалыс
және мейрам күндерін қоса ... ... мен ... қосындысын сол айдағы календарлық күн санына бөлу арқылы алынады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің ұйым бойынша бір ... ... саны ... барлық айлардағы олардың тізімінің орташа санының қосындысын 12-ге
бөлумен анықталады. Егер ұйым ... жыл бойы ... ... ... онда
жұмыскерлердің тізімдік орташа саны жұмыс істеген айлардағы олардың
сандарының қосындысын 12-ге бөлу ... ... ... табу үшін ... мен қызметкерлердің құрамдық
тізімдік санынан жұмысшылар мен қызметкерлердің кейбір ... ... ... алып тастау керек. Ондай жұмысшылыр мен
қызметкерлердің ... ... ... және ... ... ... әйелдер, сондай- ақ бала
асырап алған әйелдер.
- заңда қаралған жасқа дейін баланы қарауға демалыс алған әйелдер ... оқу ... ... ... ... сақталған, немесе
сақталмаған жұмысшылар мен қызметкерлердің, сондай- ақ жоғары және арнаулы
оқу орындарына түсуге емтихан ... үшін ... ... ... мен ... ... ... бойынша сақталмайтын демалысқа кеткен жұмысшылар
мен қызметкерлер және басқалар.
Орташа еңбекақыны табу үшін есепке алынатын жұмысшылар мен ... ... ... ... ... жұмыс істегеніне қарай
пропорционалды түрде ... ... ... ... жұмыс істемейтін
жұмысшылар мен қызметкерлер ... ... ... ... адам күні
табылады. Ол үшін жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... ұзақтығына бөлінеді.Содан кейін барлық
жұмыс істеген сағатын ,күнін, ... ... бөлу ... ... ... мен қызметкерлер табылады.
Орташа еңбекақы есептеу үшін есепке ... ... ... үйде отырып жұмыс істейтін жұмысшы қызметкерлер кіреді. Олардың
саны сол ... мен ... ... ... ... ... субьектісінде негізгі қызметті атқаратын жұмысшылар мен
қызметкерлердің сол айдағы орташа ... бөлу ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу нысандары мен жүйелері
Жұмышылар мен қызметкерлеге төленетін еңбекақыны негізгі және ... ... ... ақы - бұл ... уақыт және орындалған жұмыс саны
үшін есептелген еңбек ақы. Оған: тарифтік ... ... ... тыс ... ... жұмыс істегені үшін төлемдер жатады.
Қосымша еңбек ақыға атқарылмаған уақытқа ... ... ... ... ... ақысы, мемлекеттік және қоғамдық жұмыстарды
орындағаны үшін төлем, жүктілігіне байланысты ... ... ... ... № 7 ...... қорлар есебі»
стандартының әдістемелік нұсқауларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі:
• жұмысшылардың атмосфералық жағдайлардың салдарынан бос тұрып ... ... ... ... ... ... үшін резервке алынған сомалар;
• жас жұмысшылардың жұмыс мөлшерін ... ... ... жоғарғы және арнайы орта оқу орындарында, сырттай аспирантурада оқитын
жұмысшылар мен ... ... оқу ... ... ... төлемдері;
• жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарының төлемдері;
• жүкті әйелдерге орташа жалақыға дейін төлемдер;
• тамақтандыратын әйелдердің жұмыстағы үзілістеріне төлемдер;
• демалыстық жәрдемақы;
• жұмысшыларға ... ... ... ... ... ... ... қызметтер бойынша шығындар;
• шәкірттерді өндірісте оқытқаны үшін төлемдер.
Ұйымдарда еңбекақыны есептеудің нысандарына мерзімді және кесімді еңбек
ақы жатады.
Мерзімді еңбекақы - ... ... ... ... ... ... өнім
өндіргені немесе өндірмегені қарамастан жұмыста болған уақытына төленеді.
Мерзімді еңбекақы инженерлік - ... ... ... ... ... ... ... Өндірген өнімі мен істеген
жұмысын мөлшерлеуге болмайтын, яғни атқарған ... ... мен ... ... емес ... мен ... ... еңбекақы
төленеді.
Мерзімді еңбек ақыны төлеу екі жүйеге бөлінеді: жай мерзімді және
мерзімді – сыйақылы.
Жай ... ... ... ... ... ... ... күндік, айлық
тарифтік ставкалар бойынша немесе нақты атқарған уақыты үшін оклад бойынша
есептеледі.
Еңбекті төлеудің мерзімді - сыйақылық ... ... ... мен
қызметкерлерге олардың тарифте немесе штатта ... ... ... ... ... ... көлеміне, санына,
сапасына және тағы да ... ... ... ... ... беріледі.
«Мирас» серіктестігінде еңбекке ақы төлеудің мерзімді – сыйақылы жүйесі
әкімшілік, көмекші өндіріс және темір – ... ағаш ... ... ... мен ... мөлшері серіктестікте
жасалған «Еңбекке ақы төлеу туралы ережеге» сай анықталады ал ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің кесімді –
сыйақылы жүйесі қолданылады.
Кесімді ... ... ... ... ... ... орындалған
жұмыстың және көрсетілген қызметтің сапасын ескере отырып, жұмыс бірлігіне
төленеді. ... ... - ... ... өнімділігін өсіруге,
өнімді өндіруге кеткен еңбек уақытын қысқартуға ... ... ... ... және төлеудің кесімді түрін қолданғанда
жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... немесе санын тариф бойынша белгіленген ... ... яғни ... ... бағаға көбейту арқылы табылады.
Кесімді баға белгіленген жұмыс ... ... ... ... мен сапасына ... ... ... ... ... ... керекті, яғни қажет болатын, ... ... ... ... ... ... Өнім ... мөлшері
жұмысшылар мен қызметкерлердің белгілі бір уақыт ... ... ... ... саны және ... ... ... тікелей кесімді, кесімді - сыйақылы, кесімді – үдемелі,
аккордты, жанама кесімді.
Тікелей кесімді еңбек ... ... ... ... баға ... өнім бірлігінің саны үшін жүргізіледі. Бұл кезде тұрақты кесімді
баға өндірілген өнім санына көбейтіледі.
Кесімді – сыйақылы еңбек ақыны төлеу кезінде ... ... ... ... ақы ... ... бір сапалы көрсеткіштерге ... үшін ... ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге кесімді - ... ... ақы ... өнім ... ... жағынан артығымен орындағаны, өнім өндіру барысында
шикізаттар мен ... ... мен ... ... де ұтымды
пайдаланғаны үшін оларға төлеуге тиісті еңбекақысына қосымша ... ... ... ... оның бөлімшелерінде жұмысшылар мен
қызметкерлерге сыйақы төлеу және сыйақының ... ... ... ... ереже болуы қажет.
Кесімді - үдемелі еңбек ақыны төлеу кезінде норма шегінде өндірілген
өнім тұрақты баға ... ал ... ... өндірілгені үдемелі өспелі
баға бойынша (ол 2 еседен аспауы тиіс) жүргізіледі. Ұйымда жұмысшылар ... ... ... есептеудің кесімді - үдемелі жүйесі
бойынша төлем - өнім өндіруге ... бір ... ... көлемде
өндірген өнімдері үшін қосымша сыйақы ... ... Бұл ... жағдайда қиын да күрделі, ауыр болып саналатын операциялармен
жұмыстарды ... үшін және ... ... ... ... ... ... қиынға түсетін өндіріс ... ... бұл жүйе кез ... ұйымда қолданыла бермейді.
Аккордты еңбек ақыны төлеу алдын – ала ... ... және ... ... көлемінің орындалуы бойынша анықталады. ... бұл ... ... ... өндірген өнімнің және
орындаған жұмыстың санына, көлеміне қарай ... ала ... ... ... ... ... бұл жүйе бойынша ... ақы ... ... ала ... жұмыстың көлемі мен сапасы ... ... ... ... ... ... ... мен
қызметкерлерге еңбекақы есептеу көбіне құрылыста, жөндеу жұмысымен
айналысатын ... және ... тиеп - ... ... ... ... Бұл жүйе бойынша еңбекақы ... ... мен ... ... ... ... арттыруға мүмкіншілік береді.
Ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... тағы бір ... - ... кесімді жүйе болып табылады.Бұл
жүйе бойынша қосымша еңбекақы шаруашылықтың негізгі ... ... ... ... ... ететін көмекші өндірістің
жұмысшыларына төленеді, яғни бұл жүйе ... ... ... ... ... тағы да ... ... жұмыс істеп, белгіленген мөлшерден артық өнім өндіргені үшін
слесарьларға, операторларға, жөндейтін және ... ... ... да ... ... ақы төлеудің кесімді нысаны кезінде есеп айырысу еңбек
өнімділігі жөнінде құжаттар ... ... ... ... ... ... ... қосқан еңбектік үлесінің мейлінше толық есебі
үшін оның мүшелерінің келісімімен ЕҚК(еңбекке ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеудің нысандарын, жүйелерін және мөлшерін ұйым ... ... ... мен қызметкерлердің түнгі уақытта
істеген жұмысына есептелетін қосымша төлем, ... тыс ... ... ... ... ... ... немесе қосымша мейрам күніне
төленетін төлемдер, жұмыстың ауырлығы мен ... ... ... өнім ... ... ... төлемдер, біреудің орнына жұмысты
атқарғаны үшін төленетін төлем,тағы басқа төлемдер және ... ... ... ... есептелінетін төлемдер жатқызылады.
Ұйымдарда қызметкерлерге төленетін мерзімдік еңбекақы толтырылған
табельдердің негізінде ай бойындағы ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысатын ... ... ай, күн ... ... ... Егер тұрақты еңбекақы алатын
жұмысшы қызметкерлер толық бір ай қызмет атқаратын немесе жұмыс ... онда ... ... кестеде қаралған немесе шаруашылық ұйымның
басшылығы бекіткен мөлшерде еңбекақы сомасы толығымен төленеді. Егер ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлер есепті
айда бірнеше күн жұмысқа немесе қызметке келе ... ... ... ... төленуге тиісті еңбекақы сомасы ол жұмысшылар мен қызметкерлердің
толық ай ... ... ... белгіленген соманы сол айдағы ... ... ... ... ... яғни сол ... бір ... тиісті
еңбекақы сомасын сол айдағы жұмысшы – ... ... ... ... көбейту арқылы табылады.
Мысалы: сәуір айында 22 жұмыс күні бар, айына 11000 ... ... ... ... сол ... 15 күн жұмыс істеп, 4 күн ауырып қалған
және 3 күн ... ... ... ... 18 күн үшін (15 күн ... +3 ... ... атқарғаны) еңбекақы ұйымның есебінен төленеді. Бұл соманы
анықтау үшін бір айға ... ... ... ... яғни 11000
теңгені осы айдағы жұмыс ... ... яғни 22 ... ... кейін
алынған нәтижені жұмыс істеген және ... ... ... ... ... ... Бұл ... жоғарыдағы мысалымызда
көрсетілген жұмысшының сәуір айында тиісті мерзімді еңбекақы ... ... ... х ... теңге. Ұйымда жұмысшылар мен
қызметкерлерге мерзімдік еңбекақы ... ... күні мен ... ... жағдайларда, олардың бір күнге немесе бір ... ... ... ... ... күндері мен қоғамдық жұмыстағы
басқалай қосымша ... ... ... ... немесе сағаттардың
жұмысына көбейту арқылы табылады.
Ұйымда кесімді еңбекақы төлеу жүйесі бойынша – ... ... ... мен ... ... саны мен ... ... алғашқы құжаттар бойынша есептелінеді. Ол үшін ... ... ... ... ... мен ... және ... тетіктердің, сондай-ақ тағы да ... ... саны мен ... ... бір ... ... ... белгілеген бағаға көбейтеді.
Ұйымда тапсырманы басынан аяғына дейін жеке бір адам орындағанымен
жұмысшының бригада ... ... ... ... ... жағдайда
жоғарыда аталған алғашқы құжаттарға әр ... ... ... уақыттары,
мамандық дәрежелері, бригада болып өндірген ... мен ... ... мен ... және олардың бір данасын жасауға, өндіруге
белгіленген бағасы көрсетіліп жазылады. Жалпы бригада бойынша өндірілген
өнімдер мен ... ... ... мен ... олардың бір
данасын өндіріп шығаруға ... ... ... ... ... арқылы сол бригада мүшелерінің еңбекақысы есептеліп шығарылады.
Бригаданың жалпы табысы жұмысшылар мен ... ... ... дәрежесіне және жұмыс істеген уақытына сәйкес бөлінеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... (ай, күн, сағат)
табылады. Содан соң жұмысшы қызметкерлердің мамандық дәрежесіне сәйкес
тариф ... бір ... ... ... ... ... жұмыс
істеген сағатының санына көбейтіледі. ... ... ... ... ... ... ... Алғашқы құжаттар бойынша
есептелінген бригада мүшелеріне тиісті еңбекақы сомасының жоғары ... ... ... есептелінген еңбекақының жалпы сомаларының
қосындысына қатынасы қосымша табыс ... ... ... Осыдан
кейін тариф бойынша жұмысшы қызметкерлердің әрқайсысына ... ... осы ... ... әр ...... жұмыстары мен өндірген өнімдерінің саны мен оның ... ... ... ... ... ... ... мәселесі ұжымдық шартта әрбір жұмысшымен
жекелей жасалған еңбек шартында қаралады. Қосымша ақы ... ... ... ... мейрам күнінің алдындағы жұмыс күні бір сағатқа қысқартылады.
Және қысқартылған ... күні үшін ... ... ... ... ... ... күнгі жұмыс үшін екі есе сағаттық немес күндік ставка мөлшерінде
айлық оклад алатын жұмысшыларға окладынан тыс 1,5 есе сағаттық ... ... ... ... ... ... ... 22-ден азанғы 6 – ға дейінгі уақыт саналады.
Түнгі уақыттағы жұмысы үшін жұмысшылар мен қызметкерлерге әрбір ... ... кем емес ... ... ... тыс жұмыс деп белгіленген уақыт ... тыс ... ... ... Істеген күніне қарай (мерзімді) еңбек ақы алатын
жұмысшылар мерзімнен тыс жұмысқа ақыны алғашқы екі сағат үшін 1,5 ... ал одан ... ... үшін екі есе ... ... ... ... есебімен алады.
«ДЭМС» серіктестігінде қосымша еңбек ақының есептелуі орташа ... ... ... Орташа еңбек ақы дегеніміз өткен уақыт ішінде нақты
алынған ... ақы ... ... еңбек ақысы.
Серіктестікте орташа еңбек ақы бойынша мынадай төлемдер жүргізіледі:-
• Демалыс жәрдем ақысы;
... және ... ... ... Оқу ... ... ақысы;
• Уақытша еңбекке жарамсыздығына төлем;
• Басқа жұмысқа ауысу кезінде.
Еңбек ақысы ай сайын өзгеріп тұратын жұмысшылардың орташа ... ... ... ... ... күнтізбелік екі айдың есебінен
анықталады.
Серіктестікте еңбек демалысы қызметкерлер мен ... ... ... емес) бір рет беріледі. Еңбек демалысы жұмысқа
қабылданған күннен бастап ... ... ... үшін демалысқа кететін айдың алдындағы ... ... ... ... осы ... ... үстемелер,
қосымшалар және сыйақының орташа мөлшерін есепке ала ... ... ... ... ... үшін қабылданған еңбек ақы сомасы 12-
ге (ай саны) және 25,4 – ке (орташа жұмыс күнінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша жәрдемақы да
қосылады. Алынған орташа ... ... ақы ... ... күніне
көбейтеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің кезекті еңбек ... ақы ... ... ... ... ... жұмысшыларға демалыс жыл бойы
біркелкі берілмейді және демалыс ақысмын ... ... сол ... жұмыстардың өзінді құнына жатқызу өзіндік құнды өзгертеді.
2.3 Еңбек ақыны есептеу және одан ұсталынатын ұсталымдардың есебі
Жұмысшыларға еңбек ақыны ұйым ... ... ... ... ... ... ақы ұйымда қабылданған ережеге сай нысанда және жүйеде ... ақы ... ... ... ... ... тарифтік ставкаға сәйкес
есептеледі.
Еңбек ақы есебінің маңызды элементі ... оның ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің мамандықтары
дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне кететін жұмыс ... ... ... ... ... ... ... еңбекақының мөлшері
тарифтік жүйеде қаралады.Тариф жүйесінің негізгі элементтері болып мыналар
табылады:
1. Тарифтік кесте;
2. Тарифтік ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің еңбекақы мөлшерінің
үлгілі кестесі жасалынады.Тариф жүйесінің көмегімен жұмыстың барлық ... және көп ... ... ... ... қарай
топтастырылады және жұмысшы қызметкерлердің ... ... ... тариф бойынша әртүрлі еңбекақы мөлшері белгіленеді. Тарифте
мамандықтар бойынша ... қай ... ... ... ... ... ... күрделілігімен қаншалықты еңбек етуіне керекті
ұқыптылық пен жауапкершілікке қарай берілген разрядтар көрсетіледі. ... ... ... ... ... нақты түріне мінездеме беріледі және
жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ие ... ... ... мен ... де мінездеме береді.
Тарифтік кестеде - жұмысшылар мен ... ... ... төленуге тиісті еңбек ақы осы өндіріс саласында өте қарапайым және
жеңіл бірінші дәрежелі болып саналатын ... ... ... ... ... ... ... бірінші
дәрежеліеңбекке төленетінеңбекақы мөлшерімен осы ... ... ... арақатынасының тарифтік коэффициентін, бірінші дәрежелі
еңбекке төленетін еңбекақы мөлшеріне көбейту арқылы анықталады.
Тарифтік ... ... ... ... ... ... кесімді
және мерзімді еңбекақы болып екіге бөлінеді.
Тарифтік мерзімдік ... ... бір ... ... ... бағасы белгілі тарифтік баға бойынша бір сағатта ... ... ... ... еңбекақы мөлшерін сол сағатта өндірілген өнім көлеміне,
орындалған жұмыстың мөлшеріне бөлу арқылы табылады немесе бір ... ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнім
мөлшері, көлемі, барлық өндіріс саласында ... ... ... ... анықталады.
Айлық төлем кезінде еңбек ақы жұмысшыларға штаттық кестеде бекітілген
окладқа сәйкес және ... ... ... ... сай ... ... ақының мұндай түрі окладтық жүйе деп аталады. Осылайша, ...... ... мен ... ... төленеді.
Есептелген жалақы сомасы жұмысшының қолына толық берілмейді. Алдын ала
одан әртүрлі шегерімдер мен ұстымдар жасалынады. Бұл шегерімдер ... ... мен ... ... ... ... бойынша
ғана жүзеге асырылады. Осыған сәйкес ұйымның есеп – ... ... ... ... ... ... ... Қолданыстағы шегерімдерді
екі топқа бөлуге болады: міндетті, барлық жұмысшылар үшін бірдей міндетті
және ... тек ... ... үшін кей ... қолданылады.
Міндеттіге табыс салығы мен міндетті зейнетақы қорына аударымдар
жатады.
Жалдамалы жұмысшылардың еңбегін пайдаланатын заңды тұлғалар, ... ... жеке ... ... мен жеке нотариустар ай сайын жұмысшылардың
табысынан міндетті зейнетақы жарнасын ... ... ... ... ... аударып отырулары керек. Міндетті зейнет ақы жарнасын төлеуден
зейнеткер жасына жеткен тұлғалар босатылады.
Жинақтаушы ... ... есеп ... 3220 ... ... ... ... есепке алынады.
Міндетті зейнетақы жарналарын жинақтаушы зейнетақы қорына төлеушілер
болып ұйымның жұмысшылары саналады. Бұл ... ең ... ... ... 10 ... ... төмен болмауы тиіс.
Зейнетақы қорына аударылатын жарналар жұмысщылар мен қызметкерлердің
еңбек ақысынан ... ... ... ... ... ... ... 10 пайыз мөлшерінде ұсталады. Барлық жарна төлеушілер жарналарды
ай сайын еңбек ақы төлеу мерзімі ішінде аударулары тиіс, ... ... ... – нан кеш ... ... ... ... есептелген кезде 681 «Қызметкерлермен еңбек
ақы ... есеп ... шоты ... 686 ... зейнетақы
қорымен есеп айырысулар» шоты кредиттеледі, зейнетақы сомасы ... ... ... ... 686 шоты ... 441 ... ... салық салынатын табысынан, ең алдымен, жинақтаушы
зейнетақы қорына 10 пайыз ... ... ... ... кейін Салық
кодексінің 145 бабындағы ставкаға сәйкес табыс салығы ұсталынады.
Жекеге мына ұсталымдар жатады:
- заң, сот ... үкім ... ... ... ұсталымдар
(алимент, айыппұл және т.б.).
- несиеге сатып алған тауарлары үшін міндеттелген сома.
- әрбір жұмысшының және ... ... ... ... мүшелік жарнасы.
- әрбір жұмысшының және қызметкердің жазбаша өтініші бойынша сақтандыру
жарнасы.
- ұйымға келтірген зиянды өтеу үшін төлемдер.
Заң, сот органдарының үкім ... ... ... ... ... де ... мерзімді міндеттемелер» шотында ұйымдастырылады.
2.4 Еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны есептеу
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы Заңының» 85 ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
уақытшы еңбекке жарамсыз болған жағдайда белгіленеді.
Уақытша еңбекке жарамсыздық атқарылмаған уақытты ... ... ... ... көзі ... өзіндік құны емес, ал әлеуметтік сақтандыру
органдарының қаражаты табылады.
Бұл соманы есептеуге емдеу мекемелерінің ... ... ... негіз болады.
Уақытша еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақы ...... ... ... ... ... үшін ауырғаны жөніндегі
қағазды ескере ... ... ... зақымданғандарға, сондай – ақ 8 жылдан
артық үздіксіз еңбек өтімі барларға және өзінің қарауында 16 жасқа ... және одан да көп ... ... 100 ... ... жәрдем ақы
беріледі. Ал 80 пайыз мөлшеріндегі жәрдем ақы – үздіксіз өтілі 5 жылдан 8
жылға дейін, 60 ... ... 3 -5 ... ... 50 ... ... 3 ... дейінгілерге төленеді.
Жұмысшылардың кейбір категорияларына жәрдем ақы олардың еңбек өтіліне
қарамастан 100 ... ... ... Оларға 18 жасқа дейінгі
жұмысшылар, 16 ... ... 3 және одан да ... бар ... ... немесе кәсіптік ауруға ұшыраған жұмысшылар, сондай – ақ Ұлы Отан
соғысының және оған ... ... ... ... ... ... №731 11.06.2002 жылғы «Жұмыс
берушінің есебінен әлеуметтік қамтамасыз ету бойынша жәрдемақыны ... ... ... сәйкес жұмыс беруші ұйым қаражатының есебінен
әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыздық, жүкті әйелдерге, жас босанған аналарға.
ҚР Үкіметінің 04.12.2002 жылғы №1278 «ҚР ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы» қаулысымен «Жұмыс
берушінің есебінен ... ... ету ... ... ... және ... ... туралы» нұсқауға өзгерістер енгізілді. Осы
қаулының 2 пунктінде былау делінген: ... ... ақы ... ... орны ... ... және ... 7 пункте «орташа айлық
жалақы» сөзі ... ... ... ... ... сөзімен
ауыстырылған.
Осылайша, 04.10.2002 жылдан ... ... ... ... ... жұмысшыларға заңдылықтарға сәйкес ... ... ... ала ... ... Бұл кезде айлық жалақының мөлшері
есептік көрсеткіштің 10 есе ... ... ... ... бекітілген №942 29.12.2000 жылғы «Жұмысшылардың орташа
еңбек ақысын есептеу тәртібі туралы» нұсқаудың 10 пунктінде ... ... ... ... ... мен ... еңбек демалысы үшін өтемақыны
төлеуден басқа уақытта, ай ішінде есептелген жалақы ... бес ... ... ... ... ... бөлу ... анықталатыны
айтылған.
Мәселен, жұмысшы 2004 жылы 20 - нан 30 қаңтарға дейін ауырып, еңбекке
жарамсыздығы қағазын әкелді. Есептеу ... ... сол ... ... 12
күнтізбелік ай табылады. Бес күндік жұмыс аптасында 8 сағаттан жұмыс күні
2003 жылы 251 жұмыс ... ... ... 2003 жылы ... жоқ, ... ... жоқ. Жалақысы 300 000 теңге.
Орташа жалақы тең болады 300 000:251=1195,21 теңге Уақытша ... ... ... ақыны есептейміз: 1195,21х8 жұмыс күні =9561.68
теңге. Айлық жәрдемақы 2004 жылы 9190 теңгеге тең.
Уақытша еңбекке жарамсыздығы ... ... ақы ... ... кезекті еңбек демалысы ... ... ... кейін де ауырса, ол сол жұмысқа түсетін күнінен ... ... ... №942 ... ... «Жұмысшылардың орташа
еңбек ақысын есептеу тәртібі туралы» нұсқаудың 20 пунктінде ... ... ... және жас ... үшін ... ақы ... ақ тікелей сәбилер үйінен сәби асырап ... ... ... ... және ... ... бүкіл демалыс кезеңі бойына немесе
асырап алған күннен бастап, сәбидің бір жасқа толуына 6 күн ... ... ... ... ... сәйкес есептелген орташа
жалақыны ескере отырып төленеді». Яғни 40.12.2000 жылдан бастап, жәрдемақы
еңбек ... ... ... ... ... және тууына байланысты жәрдемақы жүктіліктің 30 аптасынан
бастап, 126 күнтізбелік күнге еңбек ақысының 100 ... ... бір ... Егер қиын ... ... немесе егіз немесе үшем ... ... 140 ... ... ... ... және тууына байланысты еңбекке жарамсыздық қағазы әйелге
2004 жылдың 15 қаңтарынан бастап, 20 мамырға ... 126 ... ... ... ... жұмыс аптасымен жұмыс істейді. Оның орташа күндік жалақысы 2310
теңгені ... ... ... жәрдемақысын анықтаймыз.
Бескүндік жұмыс аптасы кестесі бойынша жүкті болуына және ... ... ... ... ... ... – 11 күн, ақпанда – 20
күн, наурызда – 21 күн, ... – 22 күн, ... – 14 күн. ... ... сомасын анықтаймыз:
Қаңтар – 2 310 х 11 = 25 410 теңге;
Ақпан – 2 310 х 20 = 46 200 ... 2 310 х 21 = 48 510 ... 2 310 х 22 = 50 820 ... 2 310 х 14 = 32 340 ... ... және ... байланысты жәрдемақының жалпы сомасы 203280
теңге.
2.5 Еңбек ақының аналитикалық және синтетикалық есебі
Еңбек ақы ... есеп ... және ... ... ... ... негізгі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
- әрбір жұмысшы бойынша оның ұйымда жұмыс істегенуақытына қарамастан;
- есептеулердің түрлері (негізгі, қосымша) бойынша;
- төлем көздері ... ... ... ... ... ... көрсетілген қызмет, орындалған жұмыстар бойынша.
Қазіргі уақытта ұйымдарда ... ... ... үш ... есеп айырысу – төлем ведомостері бойынша, есеп айырысу және
төлем ведомстері бойынша, «еңбек ... ... ... ... ... ... ... толтырылады.
Серіктестікте есеп айырысудың соңғы нысаны қолданылады.
Ұйымда жұмысшылар мен ... бір айға ... ... ... ... табу үшін алғашқы құжаттар бойынша өндірілген
өнімдер мен істелінген жұмыстарға және ... ... ... ... жалпы соманы анықтап, одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау
керек. Жұмысшылар мен ... ... одан ... және ... ... ... ... сомаларын жинақтауға
арналған құжатты есеп айырысу – төлем ведомосі деп атайды. Бұл ... ... ... ... ... ...... ведомосінде жұмысшылардың аты – жөні, ... ... ... және ... ... ақы, ұсталымдардың сомалары,
егер бар болса жұмысшылардың қарыз сомалары көрсетіледі. Жұмысшылар осы
төлем ведомосінің ... ... ақша ... ... ... Бұл ... біріншіден, жұмысшылармен еңбекақы бойынша есеп айырысу
жүргізілсе, екіншіден, бұл ... ... ... есеп ... есебі болып табылады.
Ұйымда еңбекке жарамсыздығы үшін жәрдемақы төлеуге, еңбек демалысын
төлеуге және тағы ... ... ... ... – ақ ... ... үшін ... жұмысшыға дербес шот ашылады. Бұл шотта жұмысшының аты ... ... ... ... айға есептелген жалақысы, жәрдемақылары
және ... ... ... – ақ әрбір жұмысшыға есеп айырысу қағазы толтырылады.
Есеп ... ... да ... ... ... ... ... бөлек толтырылып, олардың қолдарына беріледі.
Кейбір ұйымда жазуларды қайталап жаза ... үшін есеп ...... мен ... ... ... есеп ... ведомосі ғана толтырылады.
Бұл құжат журнал түрінде жасалынып, негізгі және қосымша ... ... ... ... ... ... ... әрбір жұмысшының
айлық жалақысын және жалпы еңбек ақы қорын анықтау мақсатында топтастырады.
Еңбек ақыны есептеу бойынша ... ... ... есеп ... ... ... Есеп ... ведомосін құруға келесі алғашқы
құжаттар негіз болады.
- жұмыс уақытын пайдалану есебінің табелі;
- ... ... ... ... ... ... аванс беріледі. Оның шамасы және беру мерзімдері
ұжымдық ... ... ... Аванс окладқа пайыздық қатынас түрінде
белгіленеді. Аванс сомасы нақты еңбек ақының мөлшерінен артық болмауы ... ... ... ... 40% ... ... устанавливается на уровне
40% мөлшерінде, еңбек ақыдан ұсталымдар 10 пайызды құрайды деп есепке алына
отырып, белгіленеді.
Қазіргі уақытта ... ... ... ай сайын уақытылы
беріліп отырады. Серіктестікте аванс ... ... ... ... ... қол ... жағдайда ғана беріледі.
Еңбек ақыны кассадан беру үшін банктен ақшаны алғаннан бастап, үш ... ... ... ақы ... ... ... онда төлем ведомосінде
жұмысшының аты – жөнінің ... ... ... ... ... сома ... деп аталады.
Төлем ведомосінің сыртқы бетіне кассир оның жабылғаны жайлы жазады. Бұл
кезде қолма – қол берілген ... және ... ... ... ... ... ... реестерін жасайды. Жабылған
төлем ведомосі мен реестр бухгалтерияға өткізіледі. Оны тексергеннен кейін
бухгалтер шығыс ... ... ... толтырып, кассаға кассирдің есеп
беруін жасау үшін береді.
Айтылған мерзімді төленбеген еңбек ақы есеп ... ... ... бұл ... ... – қол ... ... құжатында оның
депоненттелген жалақы екендігі көрсетіледі, банк бұл ... ... ... ... ... бухгалтериясында депоненттелген сомалар ... ... ... ... Ол бір ... ... және құрылымдық
бөлімшелер шегінде жүргізіледі.
Депоненттелген соманы беру не ... ... ... не
депоненттелген сомалар есебі кітабының кесіліп ... ... ... ... ... төлеу және жұмыстан шыққан кезде ... ... беру ... ... ордерімен рәсімделеді. Еңбекке ақы
төлеу бойынша қызметкерлермен есеп айырысудың синтетикалық есебі ... ақы ... ... есеп ... ... ... Бұл шот ... ақпараттар №10 журнал-ордерінде көрсетіледі.
Өндіріс жұмысшыларына еңбек ақы есептелген кезде 8110 «Негізгі өндіріс»
шотының дебеті және 3350 «Қызметкерлермен еңбекке ақы ... ... ... ... кредиті бойынша жазулар жасалады. 7110 шоттың дебеті
бойынша ... ... ... ... ... ... 7210 ... дебеті бойынша әкімшілік қызметкердің еңбек ақысы, 8310 - ... ... ... өндіріс жұмысшысының еңбек ақысы, 3350 ... ... ... ... жарамсыздығы бойынша жәрдем ақы, жүкті әйелдерге
жәрдемақы, жас босанған аналарға төлемдер 3390 ... ... ... ... жүргізіледі.
Еңбек ақы бойынша есеп айырысу есебі бойынша жүргізілетін ... ... ... 2 ... көрсетіліп отыр.
2 – кесте. Еңбек ақы бойынша есеп айырысу есебі ... ... есеп ... ... ... |Шаруашылық операциясының мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... ақы есептелді|8110 |3350 |
|2 |Тауарларды өткізумен айналысатын жұмысшыға |7110 |3350 |
| ... ақы ... | | |
|3 ... ... ... ақы есептелді |7210 |3350 |
|4 ... ... ... еңбек ақы есептелді|8310 |3350 |
|5 |Еңбек ... ... ... ... |3350 |3220 |
|6 ... ... жеке ... салығы ұсталынды |3350 |3120 |
|7 ... ... ... сақтандыру келісіміне | | |
| ... ... ... ... ... төлеу | | |
| ... ... ... |3350 |3430 |
| |- ... ... жалақыдан ұстау |3430 |1030 |
| |- ... ... ... | | |
|8 ... демалысы мен сыйақыға резервтер |7210, |3430 |
| | |8110 | |
3 ... ақы ... ... ... және талдау
3.1 Еңбек ақы шығындарын жедел бақылаудың мақсаты мен міндеттері
Өндірісті тиімді басқару мақсатында және ондағы кездесетін ... ... ... ... алу үшін жол ... ... операцияларына жедел бақылау жүргізу өте маңызды болып ... ... ... процестерге қажетті ақшалай ресурстар мен
материалдардың мақсатына ... ... ... ... ... ... кепіл бола алады.
Экономикалық ақпараттар жедел, үздіксіз және қатаң объективті ... ғана ... ... ... ... ... ... бақылау субъектілері нақты бақылау жұмыстарын жүзеге ... ... ... басшылары шығын нормаларының сақталуына жауап
беріп және өндіріс шығындарының мақсатына сәйкес жұмсалуын ... ... ... ... ... ... ... талдау
жүргізген жағдайда ішкі шаруашылық бақылаудың тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... оның ... айқындап алған
жөн. Кәсіпорындарда ұйымдастырылған ішкі шаруашылық бақылау жүйесі алға
қойған мақсаттарын орындаса, онда ол ұйым үшін ... әрі ... ... ... ... ... есеп ... көрсетілетін
ақпараттардың сенімділігі әрі ... ... ... ішкі саясатына, заңдары мен бағдарламасына сәйкестігі, ұйымның
барлық мүліктерінің сақталуы, ақша қаражаттар мен ... ... әрі ... ... ... ... және оның ... алға қойған жоспарларының орындалуы және олардың қаржылық
жағдайларының тұрақтылығы мен тиімділігі ішкі ... ... ... болып табылады.
Бақылау ұйымның өткен қаржылық-шаруашылық қызметінде орын ... ... ... ... ... ... пайда болған кемшіліктерді болдырмау және жол ... ... ... ... және ... ... ... ықпал ету
құралы. Ұйымның қызметіндегі ... ... ... ... ... ... ... өндіріс көрсеткіштерінің
өсу қарқынының арту фактісінің орындалуы ... ... ... ... ... ұйымдастырылған бақылау ұйымның қаржы-шаруашылық қызметін
жақсартуды және басқару ... ... ... қабылданған шешімдердің
тиімділігін арттыруды көздейді.
Бақылау басқару үрдісінде маңызды орын алады. Біріншіден, ол адамдардың
тәртібіне, ... ... ... ... ... әсер ... жауапкершілігін арттырады. Екіншіден, ... ... және ... ... ... ... ... өндіріс үрдісінде
қандайда бір тәртіп бұзушылық туралы ұйымның басшысының, мамандарының ... ... ... ... ... Нәтижесінде, басқарудың
жедел араласуы мамандардың дербестігін жоғарылата түседі.
Құрылыс ұйымдарындағы ішкі шаруашылық бақылау ... ... ішкі ... ... және ... үнемдеу режимін
күшейтуге, еңбек өнімділігін жоғарылатуға, саладағы қызметтердің өзіндік
құндарын ... ... ... материалдық, еңбек және қаржы
ресурстарын пайдалануды жақсартуға, өндірімсіз шығындарды болдырмауға,
меншіктің ... ... ... ... алдын алуға
бағытталған.
Ішкі шаруашылық бақылау жүйесі алдын ала, ағымдағы және кейінгі болып
үш кезеңнен тұрады.
Алдын ала ... ... ... ... ... дейін
жоспар және бюджет жасау, келісімшарттарға ... және өкім ... ... ... ... ... бақылаудың мақсаты - табиғи,
материалдық, ... және ... ... ... ... бұзылмауын
және лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттерін болдырмау және ескерту. Алдын
ала бақылауда лауазымды ... ... орын ... ... ... жедел және бухгалтерлік есеп мәліметтерінің
негізінде өндіріс барысында жүзеге ... Оның ... ... ... орындалуын және шығын нормаларының сақталуын, жүйелі
бақылауды жүзеге асыру. Ағымдағы бақылау өндірістік тапсырмаларды орындауда
жіберілген теріс ауытқуларды дер ... ... ... ... және кемшіліктерді жою шараларын қабылдауға, болашақта болдырмаға
мүмкіндік береді.
Кейінгі бақылау шаруашылық қызметін талдауға ... ... ... түрі ... ... Ол ... құжаттарда және есеп регистрлерінде
операциялардың жасалғанынан кейін тіркелген мәліметтердің негізінде жүзеге
асырылады. Мұндай бақылаудың мақсаты шаруашылық ... ... ... ... ... ... анықтау болып
табылады. Кейінгі бақылау барлық өнідірістік және ... ... ... үшін пайдаланылмаған шаруашлық
резервтерін іздестіруге және жұмылдыруға жағдай жасайды.
Жоғарыда айтылған бақылаудың үш түрі де ... ... ... ... ... ... ... басшылық жасаудың міндетті талаптары
болып табылады.
Құрылыс ұйымдарындағы ішкі бақылау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен
тәсілдерінің және ұйымдық құрылымның жиынтығы болып саналады. Ішкі ... ... ... мыналар жатады:
- ұйымының қызметіне байланысты заңдардың орындалуын тексеру;
- бухгалтерлік есеп құжаттарының дәйектілігі мен толықтылығын анықтау;
- қаржылық есептердің уақытылы ... ... ... ... ... мен ауытқуларды жою;
- акционерлердің жиналысындағы шешімдердің орындалуын тексеру
- ұйым мүліктерінің сақталуын ... ... ... ... ... ... ету үшін ішкі ... жүйесінде мынадай бақылау тәсілдері қолданылады: бухгалтерлік
жазуларды арифметикалық тексеру; алғашқы құжаттардың дұрыс рәсімделуін ... ... ... ... ... және ... есеп
айырысуларды салыстырып, тексеру; кассалық ... ... ... қатаң есеп беру құжаттарына, құнды қағаздарға
жоспарлы және жоспарсыз түгендеу өткізу; басқа ... ... ... ... ... ... ... өткен
жылдармен салыстыра отырып талдау және ауытқулардың себептерін анықтау.
Жол құрылысы ұйымдарының есеп жұмыстарын зерттеудің нәтижесінде ондағы
мамандардың өндіріс ... ... және ... мәселелеріне
жеткілікті көңіл бөлмейтіндігі анықталды. Мысалы, онда көпшілік жағдайда
жоспарлы тапсырмалар дер кезінде ... ... -ақ ... ... ... нәтижелеріне талдау ... ... ... ұйымдарда өндіріске қажетті материалдар
мен ақшалай ресурстар үнемді пайдаланылмайды. ... ... ... жол құрылысы ұйымдарында нормативтік базаларды толықтырып,
оларды жетілдіру қажет деп санаймыз.
Зерттеу ... жол ... ... ... және ... ... бойынша жедел бақылауды учаскідегі бас ... ... ... ... Олар күн ... ... ... келгенін және олар орындаған жұмыс уақытын есепке алып,
жұмысқа шықпай қалған күндерін тіркеп, ... ... ... ... ... жұмыстардың көлемін анықтап, бекітілген бағаларды
орындалған жұмыстардың көлеміне көбейту арқылы еңбекақынының жалпы сомасын
шығарып отырады.
Еңбек және еңбекақы ... ... ... кезде жұмыс уақытын
жоғалту есебіне аса көңіл бөлу қажет, ... ... ... мен ... ... және ... жою ... жедел шараларды қабылдауға
мүмкіндіктер қалыптасады. Осыған байланысты жолдарды салу мен ... ... ... ... ... ... деңгейіне, сондай-ақ
құрылыс машиналарының тиімді пайдалануына ... ... ... ... кезінде кідірістің есебі арқылы жұмысшылардың, мамандардың немесе
басқа да тұлғалардың салдарынан пайда болған кідірістер үшін ... ... ... ... ... ... ... жалпы
күндік және ішкі сменалық болып ... ... ... ... негізгі немесе басқадай жұмыстар тапсырылмаған жағдайда пайда
болады және ол жұмысшыға байланысты ... Ішкі ... ... ... ... ... ... байланысты
қалыптасады. Құрылыстағы кідірістің есеп парағын бас инженер, прораб ... күн ... ... отыруға тиісті, себебі осы есеп парағы ... ... ... жұмыс уақыты үшін жұмысшыларға еңбекақы есептелінеді.
Есептелген еңбекақы сомасын еңбекақы ... ... ... ... Ал, ... ... нақты орындалған құрылыс-монтаж
жұмыстарының көлемін нормативтік картада ... ... ... арқылы бақылайды.
Құрылыс машиналары мен механизмдерін пайдалануға байланысты шығындарға
жедел бақылау № ЭСМ-3 ... ... ... ... ... ... ... Құрылыс машиналары орындаған ... ... мен ... ... арқылы бекітіледі. Рапорт-тапсырма
әрбір құрылыс машинасына объектіде орындалатын жалпы жұмыс ... ... ... бос тұрып қалған уақыттары болған жағдайда
рапорт-тапсырмада оның ұзақтығы, уақыты, ... және ... ... ... ... арқылы норма бойынша және нақты орындалған
жұмыстың құны, сонымен бірге қызмет ... ... ... ... ... ... да көрсетіледі. Рапорт-тапсырманың арнайы бөлімінде
пайдалану мақсатындағы жағар-жанар ... ... ... оның ... ... ... ... қажетті жағар-жанар май артық жұмсалған жағдайда
себебі анықталады, ал егер ... ... ... май ... онда олар кінәлі тұлғалардан ұсталады. Егер құрылыс
машиналары мен ... ... ... ... бос ... ... ... орындаушы немесе инженер тұрып қалу туралы хабарлама толтырып, ... ... ... қалудың құнын, сондай-ақ оның себебін
көрсетуге ... Бос ... қалу ... ... ... ұйымының
жоспарлау-өндірістік бөлімінде тіркеліп, тексеруден өткеннен кейін бас
инженермен бекітіледі. ... қалу ... ... рапорт-тапсырмаға
жазылып, құрылыс машиналары мен механизмдерінің жұмыс есебі карточкасына
жинақталады. Осы ... ... ... ... ... ... тиімділігі талданып, өзіндік құндары анықталады.
Құрылыс машиналарының жұмыссыз тұрып қалуына ... ... ... ... механизмдерімен бірге жұмыс істейтін транспорттың
болмауы, электр энергиясының жоқтығы, ... ... ... ... етілмеуі, метеоролог-гиялық жағдайлар, механизмдердің
орын ауыстырылуы және т. б. ... әсер ... салу мен ... ... ... ... ... ұйымдастырудың негізгі әрі орталық жүйесі болып кәсіпорынның ... ... Есеп ... ... ... болу ... мен
жауапкершілік орталықтарына қарай тиісті құжаттардың ... ... ... ... кезінде жедел бақылау жеке
учаскілерде орындалған жұмыстардың әрбір түрі ... ... ... ... қателіктерді дер кезінде табуға және оларды жою бойынша
тиісті шараларды қолдануға мүмкіндіктер берер ... ... ... ұйымның бақылау жүйесін ... ... ... бойынша әрбір учаскідегі орындалатын
жұмыстар мен ... ... ... үшін ақпараттық қаржылық жүйені
қалыптастыру қажет. ... ... ... ... жоспарлы және
нормативті көрсеткіштерді салыстыру арқылы және нақты жұмыстың нәтижесін
талдау арқылы ... ... ... ... ... ... ... орындалатын жұмыстардың әрбір түрі бойынша шығын ... ... ... ... ... ақы ... ... есеп айырысуды
аудиторлық тексеру
Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысуды ... - ... ... көп еңбекті қажет ететін процестерінің
бірі, ол ұйым қызметінің жекелеген түрлерінің ерекшеліктерін ... ... Оның ... - ... және ... ақы ... қолданыстағы
заңдылықтарының сақталуын, бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы мен жай ... ... – ақ ... есеп ... дұрыстығын тексеру.
Еңбекке ақы төлеу аудитінің аталмыш ... ... ... ... процесіне жасалатын ішкі бақылаудың ... және ... ... ... алдын – ала шолу ... ... ... ... және ішкі ... ... ... үшін ұйымға арнайы
сұрақтар жиынтығын дайындаған орынды. Аудиторлық тексеру барысында еңбек
ақыны есептеудің дұрыстығын, әрі заңдылығын ... ... ... жүргізерге дейін аудитор ұйымның ұйымдық және
технологиялық ерекшеліктерін зерттеп, оның ... ... ... ... ... ... ... (масштаб) және құрылымын
анықтауға міндетті.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбек ақы ... ... ...... ақы ... ... – құқықтық актілердің сақталуын
бақылау, жалақыдан ұстап қалу мен ... ақы ... ... ... ... ... болып табылады.
Аудиттің ақпарат көздеріне ұйым жұмысшысын жұмысқа қабылдау, ауыстыру
және жұмыстан шығару жөніндегі ... ... ... ... пен ... ... Алғашқы құжаттар ретінде жеке құрам есебі
бойынша Жұмысқа қабылдау ... ... (Т-1), жеке ... (Т-2) және ... ... Бақылау барысында қолданатын ақпарат көздері болып
681 «Қызметкерлермен еңбек ақы ... есеп ... шоты ... және ... ... өнімділіктің есебі және еңбекке
ақы төлеуді есептеу жөніндегі бастапқы құжаттар (мысалы, жұмыс ... ... ... мен ... уақытша еңбекке жарамсыздық парақтары,
еңбек демалысына төлемді есептеу, нормативтік құжаттар, бұл ... ҚР ... ... ... ... еңбегі мәселелері
жөніндегі әдістемелік ұсыныстар, олардың орташа еңбек ақысын ... ... ... және т.б. басшылыққа алынады.
Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу аудитін келесі сызба
түрінде көрсетуге ...... ... кезеңдері
Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу аудитінің міндеттері:
- ... ... ... мен ... ... ... және олардың есепте көрсетілуінің дұрыстығын растау;
- еңбек ақыдан және ... ... ... ... және ... ... қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аналитикалық
есебінің ұйымдастырылуын және синтетикалық есеп пен ... ... ... ... қатынаста аудиттің, ұйымның қаржы – ... ... ғана емес ... ... қоғамның алдында алатын орны зор десек,
оның қоғамда алатын орны аудиттің мақсаты мен міндеттерін оның пәні ... ... ... ... ... ... мен міндеттерімен
тығыз байланысты. Аудиттің пәні мен объектісін, мақсаты мен міндеттерін
айқындауда ... ... ... ... ... ... ... ақы бойынша есеп айрысу операцияларын
терең зерттеу үшін аудиттің бағдарламасын жасайды. Және оны біз ... ... ... көрсетіп отырмыз.
3 – кесте. Қызметкерлермен еңбек ақы ... есеп ... ... ... ... ... көздері ... ... ... ... айырысу – төлем ведомостері, |
|қызметкерлерге төленетін төлемдер-дің|нарядтар, жұмыс уақытының есебі, |
|рәсімделуінің және ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ...... ... |
|ұсталымдардың дұрыстығын тексеру |журнал-ордер ... ақы ... ... ... ...... ведомостері, |
|регистрлардың мәліметтерін Бас ... Бас ... ... шот ... | ... | ... ақы ... ... ... ... журнал-ордер ... ... | ... | ... ... ... құжатталуын |Келісім шарттар, Есеп айырысу – |
|тексеру ... ... ... ... ... салынатын |Келісім шарттар, бұйрықтар ... ... ... ... | ... ... ... ... ... аудитінің мақсаты
қаржылық есеп жасаудың белгіленген тұжырымдық негіздеріне ... ... ... ... ... ... әзірленгендігі жөнінде қорытынды
жасау болып табылады» деп анықтама берілген. Яғни ... ...... талабын қанағаттандыратындай барынша тиімділікке, ең
жоғары ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық
қызметтің негізгі төрт қағидасын (тәуелсіздік, объективтілік, кәсіби
біліктілік және құпиялылық) ... ... ала ... ... ... ... орындауды талап етеді. Демек аудиторлық
қызметтің қоғамның және клиенттің алдындағы жауапкершілігі, ... ... мен ... оның мақсатымен тікелей ... ... ... ... ... ... клиенттің
коммерциялық қызметінің жақсаруына, табысының ... ... ... ... және ... беделін өсіруге, клиенттердің шеңберін
кеңейтуге қолайлы жағдай туғызып табысын арттырады.
Аудитті сапалы халықаралық стандарттардың талаптарына сай жүргізу ... – ала ... іс - ... орындалу тәртібі бойынша
дәйектілігі сақтай отырып, аудит жүргізудің нақты жолдарын қарастыру арқылы
келудің ... зор. Ол үшін ... ... ... ... ... ... болашақта қызмет көрсетуге келісімін білдіретін клиентке
жолдаған хатының негізінде екі жақты жасасқан ... ... ... ... іс - ... ... жүргізудің жан- жақты жолдарын толық
қамтитындай етіп жоспар жасау. Яғни, аудитор аудит ... ... ... үшін ... ... аудиттің ауқымын, нақты атқарылатын іс -
әрекетттердің тізімінің барынша толық қамтылуын қамтамасыз ететін аудиттің
жалпы жоспары мен ... ... ... ... мақсаты - аудит жүргізудің тиімділігін қамтамасыз ету.
Аудитордың, ... ... іс - ... жан – ... ... ... маңызды бөліктеріне жеткілікті назар
аударуға, тексеру әдістерін белгілеуге, әлеуетті мәселелерді анықтауға ... ... дер ... ... ... ... береді. Жоспарлау
сондай –ақ аудитке қатысатын, ... ... ... ... ... ... ... тартылған аудиторлар мен көмекшілердің
және сарапшылардың арасында, олардың ... ... ... ... жұмыстарын нақты бөлуге және үйлестіруге мүмкіндік береді.
Аудитті жоспарлаудың көлемі аудит жүргізілетін ... ... ... ... ... жұмыс өтіміне, жинақталған
тәжірибесіне және клиенттің негізгі өндіңріс салаларына қарай технологиялық
үрдістері мен бизнесінің ... ... ... байланысты
түрлендіріледі.
Жоспарлаудың маңызды элементтері, клиенттің бизнесі туралы ақпарат алу
және оны білу ... ... ... ... білу аудиторға қаржылық
қорытынды есептілікке елеулі әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... аудиттің жоспарын және кейбір жеке аудиторлық
әрекеттерді, аудиттің ... ... ... мақсатында, ұйымның
қызметкерлерінің жұмыстарымен ... ... ... ... ... ... ... және бас мамандарымен талқылауына, пікір
алмасуына болады. Сонда да болса аудиттің ... ... мен ... ... ... ... ... қабылдаған шешіміне
тікелей байланысты болғандықтан, соңғы шешім қабылдау аудиторға жүктеледі.
Аудитор жалпы жоспар жасауға және онда нақты құжаттарының ... ... ... ... және ... ... сипаттамасын көрсетуге
тиісті. Әрине аудиттің жалпы жоспарын нақты құжаттары ... ... ... болғанымен, аудиттің жұмыс бағдарламасын дайындаған кезде
басшылыққа алу үшін оның ... және ... ... ... күрделілік дәрежесіне сондай – ақ аудитордың қолданған әдістерімен
технологиясына байланысты өзгеріп отырады.
Аудитор өзінің алдына ... ... жету үшін ... ... қызмет туралы заңда» көрсетілген міндеттерді
орындап қана қоймай сонымен ... ... ... қояды:
- ұйымның қаржылық қорытынды есебінің дұрыстығын қамтамасыз етіп, оның
тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдауға қисынды негізді база жасау үшін жеткілікті мөлшерде
қажетті ақпараттар жинау;
- ұйымның ... ... ... оның ... бір ... жан – ... жасау, мысалы өндірістік, коммерциялық және т.б.;
- ұйымның қызметінің жарғысына сәйкестігін және бизнес – ... ... ... ... ... ... отыратын заң актілерінің,
бухгалтерлік есеп жүргізудің, қорытынды қаржылық есеп жасаудың талаптарының
сақталуын және мемлекеттік ... ... ... шаруашылық
жүргізуші ұйымның қаржылық жағдайы туралы ақпараттармен қамтамасыз етілуін
бақылау;
шаруашылық операцияларының нақты ... ... ... ... ... ... жағдайларда шаруашылық операйияларының
күшіндегі заңдармен ішкі заң жүйелерінің нормативтеріне сәйкестігін бақылау
жүзеге асырылады. Бизнес – ... ... ... ... ... ... басқа да ішкі сипаттағы қорытынды есепте тексерілген
құжаттар, ағымдағы есеп ... ... ... ... мен
мақсатына жауап беретін, сараптау жүйесінің негізгі құрамдас бөлігі ... ... ... ... клиенттерге күшіндегі заңдарға және ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес
бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру және жүргізу жөнінде, ... ... ... ... ... да сұрақтар бойынша кеңестер
беріп көмек көрсету;
- аудит, ең алдымен клиенттің ... ... оның ... ... ... ету;
- аудитор шаруашылық жүргізуші ұйымның жіберген қателерін көрсетіп,
оларды жою туралы, ұйымның ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Жоғарыда келтірілген аудиттің міндеттері аудиттің барлық міндеттерін
қамтиды деген ойдан аулақпыз. Бұл аталғандар тек қана ... ... ... жататындығын естен шығармау керек.
3350 «Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу» шоты ... ... ... ... бастапқы кезеңі ұйымда
қолданылатын ... ақы ... ... ... ... ... ... ақы төлеудің барлық нысаны дерлік: мерзімді, ... ... ... ... кең ... Сондықтан тұрақты жұмысшылардың
әртүрлі категориясына қандай еңбек ақы нысаны қолданылады, ... ... ... ... араластыру жағдайлары кездеспей ме,
маусымдық және уақытша жұмысшылармен есеп айырысу ... ... ... ... ... Еңбек ақыны есептеу және төлеудің
дұрыстығын тексеру алғашқы құжаттар (наряд, ауысымдық мәлімдеме, жолсапар
парағы, ... ... ... алу ... бойынша, есеп айырысу және төлем
ведомостері бойынша жүргізіледі.
Нарядтар мен басқа да ... ... ... ... орындау туралы мәліметтер қаншалықты дәл ... ... ... еңбекке ақы төлеу жұмыстың ... ... ... ... ... ... көлемін нарядпен салыстыру арқылы
тексеріледі, біріншіден, орындалған жұмыстардың актісінде көрсетілген жұмыс
көлемімен, екіншіден, прорабтың (шебердің) берген есеп ... ... ... ... есептен шығарылған материалдардың санымен және ең соңында,
аудит барысында өткізілетін ... ... ... ... көлемімен
салыстырады. Орындалған жұмыстарды тексеріп өлшеу процедурасына баса ... ... ... оған ... ... ... есептен шығарудың
да, еңбек ақыны есептеудің де, үстеме шығындар мен ... ... ... да негізділігі тәуелді. Бұдан әрі жеке және бригадалық кесімді
жалақыны есептеу кезінде тарифтік ... ... ... ... ... ... жағдайда ұжымдық жалақының бригада мүшелері арасында
бөліну тәртібін де тексеру ... ... ... ... жалақы
сомасының есептелуінің дұрыстығын ( жалақыны есептеу жұмыс сапасы мен
орындалу ... ... ... жүргізіле ме, мерзімнен тыс жұмыстар төлене
ме (сверхурочные работы) және т.с.с.) ... ... ... ... ... қыс мезгіліндегі жұмыстармен, қауіпті жағдайлармен
байланысты төленетін ... ... ... сонымен қатар шығындар
сметасында қарастырылған қаражатпен салыстырғанда артық ... ... ... ... ... қажет.
Аудиттің келесі бағыты - еңбекке ақы ... бабы ... ... ... ... ... тұстарын ашу. Оның кең таралған түрлері
- ұйымда жұмыс істемейтін тұлғаны есеп айырысу ... ... ... ... кейбір тұлғаларға жалақыны көп мөлшерде есептеу арқылы, жұмыстан
шығып кеткен ... ... ... ... ... жалақы есептеп,
олардың қолын өтірік қою арқылы ақшаны ұрлау болып табылады. Осы ... ... ... кадр ... уақытша жұмысшылардың негізгі
жұмыс орны бойынша, тұрғылықты мекен – жайы ... ... ... ... алу, ... ... жасау, сондай – ақ құжаттарды
қылмыстық (криминалистік) зерттеудің кейбір ... ... т.б.) ... ... ... ... тұлға арқылы немесе жұмыс көлемін артық қосып жазу арқылы
ұрлау фактісі ... ... ... артық қосып жазудың себеп – салдарын
анықтауы, яғни ол одан әрі ... ... ... пен ... ... болып табылмайтындығына көз жеткізуі тиіс.
Еңбек ақыдан шегерімдерді тексере отырып, аудитор жинақтаушы зейнетақы
қорына ... жеке ... ... ... ... және ... қарастыруы керек. Қазіргі кезде көптеген ұйымдар еңбек ақыны
және одан аударымдарды ... үшін ... ... ...
есептеуіш техникаларын пайдаланады, нәтижесінде барлық есептеулер автоматты
түрде жасалынады. ... бұл ... де ... ... ... өзгерген жағдайда бағдарламаға түзетулер дер уақытында
жасалмауы кесірінен ... ... ... ... Сондықтан
аудитор еңбекақыдан аударымдарға іріктеу бақылау есептерін ... егер ... ... оның себептерін анықтауы ... ... өзге де ... тексеру керек: алиментті төлеу
үшін сот органдарының шешімі, ұйым ... ... ... ... ... ... өтеу, материалдық шығынды жабу, есепті соманың
артық шығысын төлеу үшін ... ... ... ... ... бар ма;
тиісті есептеулер дұрыс жүргізіле ме.
Еңбекақы сомасынан аударылатын аударымдар бойынша ...... ... және осы шығындардың өзіндік құнға енгізілуінің
дұрыстығын тексеру қажет.
Аудитор еңбек ақы қорын пайдаланудың және ... есеп ... ... ... Егер бұл ... қолданыстағы еңбек ақы төлеу
тәртібін бұзу жағдайлары ... онда ... ... ... ... ақы ... ... есеп айырысуларды тексеруді
әр айдың 1-күніндегі 681 шоты бойынша аналитикалық есеп ... ... ... бір ... Бас ... ... ... бастаған жөн. Бұл үшін Бас ... ... ... ... күніндегі 681 тізімдемесінің ведомостінің жиынтық
сомасымен (берілетін) Ұйым балансындағысымен салыстыру керек.
Айырмашылық табылғанда олардың себептерін анықтау керек. Сондай – ... ... ... ... ақы есеп ... ... керек. Сосын бастапқы құжаттардың анық сенімділігін толтыру
дщұрыстығын олардың ... ақы және ... ... ... түрлерін есептеу
мен төлеу бойынша нормативті құжат талаптарына сәйкестігі тексеріледі.
Еңбекті уақыт бойынша төлеуде тарифтік ... ... ... қолданудың дұрыстығы кесімді төлеуде – жұмыстың ... ... ... ... нормалар мен баға қоюды қолданудың
дұрыстығы тексеріледі.
Еңбек пен оны ... ... ... ... ... ... ... есебі үшін жауапты лауазымды адамдардың қойылған қолдары
бар – жоқтығын, барлық ... ... ... құжаттарда
тазартып, өшірілген (ескертілмеген) түзетулердің бар – жоқтығын ... ... мен ... ... ... ... ... төлеуді
есептеу жөніндегі бастапқы құжаттарды тексергенде, оларға ойдан ... ... ... жағдайлары бар – жоқтығын анықтау қажет. ... ... ... ... нарядтарды талдап шығу, нарядтар мен ... ... ... ... аты – ... жеке құрам
есебінің және төленген сомалар ... ... ... ... ... ... құжаттар бойынша қайтадан есептеу жағдайлары
бар – жоқтығын анықтау қажет. Бұл үшін оларды ... ... ... ... ... мен ... уақытының есебі табелдеріндегі
жұмысшылардың аты – ... жеке ... ... және ... ... ... салыстыру керек.
Бұрын төленген бастапқы құжаттар бойынша қайтадан есептеу жағдайлары
бар – жоқтығын, бір ... аты – жөні ... ...... (ведомостерде) қайталануын тексеруде ... ... ... жоқ, аз ... ... істеген адамдарға жазылған
нарядтарға, сондай – ақ төлем сапасымен орындалған жұмысты ... ... жою ... ... ерекше назар аударған жөн.
Бастапқы құжаттармен есептік тізімдемелерді тексергенде ... ... ... ... бөлу ... ... ... жүзеге
асатын одан әрі кезеңдері мыналар:
- төлемді есептеудің дұрыстығын іріктеп тексеру;
- жұмыстың қалыпты жағдайларынан ауытқумен ... ... ... ... ... ... мен ... төлемі;
- өнімнің ақауын құжатпен рәсімдеу мен оны төлеу;
- түнгі ... ... ... ... ... тыс ... ... өтеу;
- мерекелік күндердегі жұмысқа төлеу;
- іс жүзіндегі заңнамада қарастырылған (еңбек ... ... ... ... ... және т.с.с) жұмыспен өтелмеген уақытқа төлем есептеу;
- уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы есептеу;
- жалақыдан ұстаудың дұрыстығын тексеру.
Заңнамаларға сәйкес ... ... ... жеке ... ... ... аударымдар, бұрын берілген аванс бойынша берешекті, сондай
– ақ арифметикалық қате нәтижесінде артық ... ... ... ... сома ... ... ... пәтерақы, баланың мектепке дейінгі
балаларға мекемеде тәрбиеленгені үшін, ... ... ... зиянының орнын толтыруға; ақшалай начеттар (заңсыз жұмсаған
қаржыны біреудің мойнына жазу); кредитке сатып ... ... ... ... ... ... ... (үкім) құжаттар бойынша, өнім ақауы
үшін. Жалақыдан басқа ұсталымдар еңбеккерлердің келісімімен ғана ұсталады.
Жеке табыс салығы ҚР – ның ... және ... ... ... ... ... белшіленген тәртіппен мөлшерде ұсталынады.
Зейнетақы жарнасын ұстауы және төлеу қызметкердің ай сайынғы табысының
10 пайызы мөлшерінде жүргізіледі.
Қарызға алынған тауарлар үшін адамдарға ұзақ ... үшін ... сату ... ... тапсырма – міндеттеме негізінде
жасалынады.
Қызметкерлер келтірілген материалдық зиянның ... ... үшін ... ... ... ... ... бұйрық негізінде, не болмаса,
сот шешімі бойынша атқарылады.
Тексеру қорытындысында ... ... ... шығыстарды еңбекке ақы төлеу қорына жатқызудың дұрыстығы;
- жеке ... ... ... ... ... ... ... дұрыстығы;
- бухгалтерлік өткізбе желілері (проводкаларды) еңбекті өтеу қоры
бойынша жасаудың ... ... және ... ... ... мәліметтерді және
еңбекке ақы төлеу қоры бойынша бухгалтерлік есеп беру нысандарын ... ... ... ... ақы ... есеп ... шоты арқылы
орындайтын (үкім) қағазы және ... ... ... ақы, 8 және ...... (есептің журнал – ордерлік нысандары) жазбасы, Бас
кітап пен баланс жағынан аналитикалық есеп жазбаларына ... ... ... ... және еңбек ақыны талдау
Нарықтық қатынастар жағдайында ұйымдардың экономикалық тиімділігінің
негізгі көрсеткіші болып өнімдер мен ... ... құны ... ... деңгейі кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметінің
нәтижесіне, ұлғаймалы ... ... ... және ... ... жағдайына әсер етеді. Сондықтан да кез келген меншік нысанындағы
ұйымның қаржылық- шаруашылық қызметін басқару үшін оған ... ... ... ... ... түрде жүргізіп отыру қажет.
Нарықтық экономикалық жағдайда шаруашылық қызметтерін ... ... және ... ... ... екіге бөлінеді.
Басқарушылық талдау ұйымның өндіріс жағдайын бағалауға, өндірілген өнім
мен ... ... ... ... ... зерттеуге,
коммерциялық және басқару шығындарының құрамын сараптауға, сондай-ақ бизнес-
жоспардың орындалуына жауапты тұлғаларды ... ... ... ... ... ұйымның бәсекелестік саясатындағы
меселерді шешуде, ... ... ... мен ... ... ... жоғарылату мақсатында маңызды орын алады. Басқарушылық
талдауды жүргізу ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар бухгалтерлік есеп мәліметтеріне негізделген
қаржылық талдау да жүргізіледі. Ішкі қаржылық ... ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін, өндіріс
шығындары мен ... ... ... ... ... Сонымен
басқарушылық талдау ұйымның жеке мүддесінен туындай отырып, оның шаруашылық
қызметінің тиімділігін жан-жақты бағалайды және сараптайды.
Қаржылық талдау жоғарыда атап ... ... ... ... ... бөлінеді. Сыртқы қаржылық талдау жарияланатын қаржылық есептемелердің
негізінде талдаушы мамандардың қатысуымен жүргізіледі. ... ... ... мақсаты – нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... сараптау арқылы, ұйымның активтері мен меншікті
капиталының ... мен ... ... төлем қабілеттілігі мен баланс
өтімділігін бағалай ... оның ... ... нығайту,
экономикалық тиімділігі мен іскерлік белсенділігін жоғарылату жолдарын табу
болып саналады. Сонымен қатар қаржылық талдау ұйымның ... ... ... бөле ... ... жоспарлардың орындалуын, меншікті
және тартылған қаражаттардың тиімді ... ... ... ... және ... ... жағдайы мен төлем қабілеттілігің
жоғарылауын анықтайды.
Нарықтық экономикалық ... мен ... ... ... ... иелері талдауды табыстылықты жоғарылату және ұйымның
қаржылық тұрақтылығын сақтау мақсатында жүргізетін ... ал ... ... ... ... мен салымдары бойынша тәуекелділікті
төмендету үшін ... ... ... ... ... мен ... ... талдау мәліметтерінің сапасына
байланысты екенін нақты айтуға ... ... ... жолдары
шаруашылығында өндірістік шығындарды талдау алдыменен аудит жүйесінде
маңызды орын алатынын атап ... жөн. ... ... ... ... бұрын, аудитор алдыменен өндіріс шығындарының құрылымын, яғни
өнімнің өзіндік құнын құрайтын шығын ... ... ... ... ... әрбір шығын элементтерінің өзіндік құнға әсерін, өндірістік
шығындардың өзгеру деңгейін, ... ... ... ... әсер етуші факторларды анықтап алуы ... ... ... ... ... оларға аудит жүргізу мүмкін емес. Шығындарды
талдау арқылы аудитор ... ... ... ... ... ... және ... өзіндік құндарын төмендетудің нақты шараларын көрсете
алады.
Шаруашылық қызметін талдауға ... ... ... ... еңбектің, өндірістік нәтижелердің саны мен ... ... ... ... ... орын ... ... еңбек өнімділігін көтеру, еңбек ақы жүйесін жетілдіру,
оны бақылауды күшейту резервтері анықталады.
Еңбекті пайдалануды және ... ... ... ... ... ... санын, құрамын және құрылымын, біліктілік деңгейін
зерттеу;
- жұмыс уақытын пайдалану туралы мәліметтерді тексеру және ...... ... ... ... күшінің динамикасын, қозғалысын, еңбек тәртібін зерттеу;
- жұмысшы санының өнім ... ... ... ұйым ... цех, ... орындары бойынша еңбек өнімділігінің
деңгейін анықтау, алынған мәліметтерді өткен ... ... ... ... ... ... және ... факторларын
анықтау, соның негізінде әсер ететін факторларды жіктеу және есептеу;
- қолданылатын өнім нормасының сапасын, оның орындалуын және ... ... ... ... ... мен ... негізділік дәрежесін тексеру;
- жұмысшылардың жекелеген категориялары мен ... ... ... мөлшері мен динамикасын анықтау;
- қолданылып жүрген сый ақы беру жүйесінің тиімділігін зерттеу;
- еңбек ақының өсу қарқынын, оның ... ... өсім ... ... ... ақы қорын пайдалану тиімділігін көтеру резервтерін анықтау.
Талдау үшін ақпарат көздері болып мыналар қолданылады:
Ұйымның экономикалық және әлеуметтік даму ... ... ... есеп беру, табель есебінің және кадрлар бөлімінің
мәліметтері.
Еңбек ақы ... ... ... орындалған жұмыстың және
көрсетілген қызметтің өзіндік құнында ... үлес ... ... ақы ... ... жұмысшылардың категориясына тәуелді,
өйткені жұмысшыларға еңбек ақы төлеуге көп жағдайда орындалған ... ... ... ақы ... немесе атқарылған уақыт (мерзімді
еңбек ақы ... ... ... етеді. Қызметкерлердің еңбек ақысы
бекітілген қызметтік окладқа сәйкес жүргізіледі, яғни ... ... ... ... өзіндік құнының құрамында ... ... да ... орын ... ... ... бір ... келетін еңбекақы деңгейін, оның өзіндік құнының
құрамындағы үлесін, еңбекақы ... әсер ... ... ... ... ... шығындарын үнемдеудің жолдарын іздестіру талдау
жүйесінде ... ... бірі ... ... Жол ... ... ... еңбекақы деңгейіне еңбек өнімділігі,
орындалған жол жұмыстарының технологиялық ... ... ... ... ... мен сапасы, сонымен бірге
жұмыстағы кідіріс пен артық орындалған жұмыстар үшін төленген ... әсер ... ... ... ... ... ... отырған еңбекақы
жүйесі, оларды өзгерту ... ... ... ... саны мен ... ... ... бағалардың өзгерісі,
нарядтағы артық жазулар мен ... да ... ... ... ... құрылыс саласында жұмысшыларға төленетін ... ... ... ... құрылыс-монтаж жұмыстарының сметадан артық
немесе кем орындалуы, жол жұмыстары ... ... ... ... ... әсер ... Жол құрылысы мен жөндеу жұмыстарының
сметада қаралған нормадан артық немесе кем орындалу еңбек өнімділігіне де
байланысты болады. ... ... ... ... ... ... ... құралдар мен машиналардың техникалық
қызмет көрсетулерінің төмен болуы ... ... ... ... сонымен қатар өндіріс процесінің өзгерісі – бұлардың
барлығы да еңбек ... ... ... ... ... ... ... толық жасалмауы немесе сапа нормасының
өзгерісіне ... ... ... ... ауытқуларын құрылыс
учаскілері басшылары тарапынан әр уақытта ... ... ... ... күрделілігіне байланысты немесе құрылыс жұмыстары маманданған
жұмысшылармен орындалатын жағдайда еңбекақы бағаларының өсуі, сонымен қатар
нақты еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... бойынша ауытқулар қалыптасуы мүмкін.
Еңбек ақы еңбек өнімділігімен тығыз байланысты. Еңбек өнімділігі ... ... ... көрсеткіші, ол белгілі бір уақыт өлшеміне
өндірілетін өнім ... ... Ал ... ақы ... орындалған жұмыс
үшін төленетін ақшалай сыйақы.
Зерттеу жүргізген «ДЭМС» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... үшін ... 4 ... көз салайық.
4 – кесте. Серіктестікте еңбек ресурстарының пайдаланылуын талдау
|Көрсеткіштер |2008 |2009 ... |Өсу |
| |жыл |жыл |(+,-) ... | | | |% ... өнім көлемі, теңге|242074999 |242642639 |+567640 |+0,23 |
|Өндірістік жұмысышлардың |168 |182 |+14 |+8,33 ... ... ... адам | | | | ... ... |87695 |112452 |+24757 |28,23 ... еңбек ақысы, теңге | | | | ... ... |28224 |30576 |+2352 |+8,33 ... ... күн ... | | | | ... | | | | ... ... |225792 |244608 |+18816 |+8,33 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |1440922 |1333201 |-107721 |-7,47 ... ... ... ... | | | | ... ... ... |8576 |7935 |- 641 |-7,47 ... ... ... ... | | | | ... ... ... |1072 |991 |-81 |-7,55 ... сағаттық шығарым, | | | | ... | | | | ... ... 4 - ... ... ... біз ... «ДЭМС» ЖШС-де барлық жұмысшылардың жыл бойы орындаған күн ... ... ... ... отырмыз, оның себебі ұйымның орташа жылдық
жұмысышлар санының жоғарылауымен байланысты болып отыр.
Ұйымның 2009 жылы өткізген өнімі көлемі, алдыңғы жылға ... ... ... барлық жұмысшыға шаққандағы орташа жылдық шығарым
7,47 пайызға, орташа күндік шығарым 7,47 пайызға, ал ... ... 7,55 ... ... ... ... ... бұл көрсеткіштердің
өткен жылмен салыстырғанда төмендеу себебі, біріншіден ... ... ... мен қызметтерді өткізуден түскен түсім өте жоғары емес,
екіншіден жұмысышлардың ... күн ... адам ... ... ... бұл ... ... отыр.
Дегенмен де, зерттеу жүргізілген ұйымда жұмысшылардың орташа ... ... ... ... 28,23 ... жоғарылаған, оның өзі
ұйым жұмысшылары үшін жағымды жағдай болып саналады.
Осылайша, ... жылы ұйым ... ... қол ... ... ... ... жұмысшылар саны өскен, еңбекке ақы төлеу қоры
артқан, ... ... де ... ... ... өсіміне немесе кемуіне еңбек өнімділігінің
ықпалы зор. Өндірістік жұмысшылардың ... ... және ... ... ... ... ... 5 кестенің мәліметтері негізінде
таладу жүргізуге болады.
5 кестеден көріп отырғанымыздай, өткізілген өнім көлемі 567640 теңгеге
жоғарыласа, өндірістік ... ... ... 107721 ... Еңбек өнімділігінің есебінен өнімнің нақты өскені немесе
төмендеуі ... ... ... жұмсышылардың өнім өндіру көлемі есебінен: (1333201-
1440922) х 168 = - 18097128 ... ... саны ... ... х 1333201 = 18664814 ... ... әсерінен өткізілген өнімнің нақты өсіміне сомалық ықпалы
мынаған тең болып отыр:18664814-18097128 = 567640 ... ... ... көлемі жоғары болуы бұл ... ... ... ... отырғанын анықтадық.
5 – кесте. Өткізілген өнім көлемінің нақты өзгерісіне факторларды талдау
|Көрсеткіштер |2008 жыл |2009 жыл ... |Өсу |
| | | |(+,-) ... |
| | | | |% ... өнім көлемі, |242074999 |242642639 |+567640 |+0,23 ... | | | | ... ... |168 |182 |+14 |+8,33 ... ... саны, адам | | | | ... ... |1440922 |1333201 |-107721 |-7,47 ... өнімділігі, теңге | | | | ... ақы ... ... ... ... қарастырылған жүйеде жүзеге
асырылуы тиіс.Ұйымдағы оның негізгі кезеңдеріне келесілер жатады:
1. Есептіліктің және жедел ... ... ... ... және ... ... ... талдау.
3. Ұйым жұмысының тәжірибесіне шұғыл ықпал ету және өндіріс тиімділігін
көтеру шараларын жүзеге ... және ... үшін ... ... ... ... үшін ... ақы қорын жұмсауға ықпал ететін нақты
факторлардың әсерін ... ... ... ... ... ... ғана ... өңдеп және жүйелеу керек.
Талдауды тиімді жүзеге асыру үшін ... ... қол ... ... ... көлемі, жұмысшылар саны, еңбек өнімділігі, орташа айлық
(тоқсандық, жылдық) жалақы, еңбек ақы қоры ... есеп ... ... ақы ... оның ... бөліктері бойынша пайдалану туралы
есептік ... ... ... ... жай – күйі ... ... Қалыпты еңбек жағдайынан ауытқулар үшін қосымша ақы ... ... ... ... жай – ... ... ... және жұмыс пен жұмысшыларды тарифтеудің дұрыстығы туралы
мәліметтер.
6. Есепті кезеңде ... ... мен ... ... ... Жұмысшылардың жұмыс өнімділігі есебінің дұрыстығын жедел бақылау
мәліметтері.
Талдау қорытындысының дұрыстығы және оның ... ... ... ... ... ... көрсеткіш-тердің
салыстырмалылығы әсіресе төмендегі жағдайда маңызды болып саналады:
1. Өндірістік бағдарламаның өнім ... ... ... ... қалып жатқан жағдайда, яғни есепті кезеңде өнім түрлері ... және ... ... еңбек сыйымдалығында да өзгерістер
байқалғанда.
2. Ұйымда еңбек ақыны жоспарлау әдісі дұрыс болмағанда.
3. ... ... ... ... ... ... жағдайда
Еңбек ақы қорының нақты үнемделуі немесе өсімі нақты және ... ақы ... ... ... ... ... ... салыстыру өнімді
шығару жоспары 100 пайызға орындалған жағдайда ғана мүмкін. Бәрімізге
белгілі, ... ... ... еңбек ақы қоры өнім
көлемімен тікелей байланысты емес.
Нақты ауытқудың шамасына екі ... әсер ... ... ... тізімдік санының өзгерісі;
- бір орташа тізімдік ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы қорының өзгерісіне ықпалын анықтаудың
қолданыстағы әдістемесі бойынша бір ... ... ... ... жылдағы орташа тізімдік жұмысшылардың нақты санына ... ... ... ... ... ... (орташа тізімдік
жұмысшылар санының өзгеруі) теріс әсер ... ал ... ... ... оң ықпал етті.
Талдаудың келесі кезеңінде еңбек ақы қорының артық ... ... ... себептерді анықтау керек.
Еңбек ақы қорының нақты ауытқуына қарағанда салыстырмалы ауытқуына үш
фактор әсер ... ... ... ... ... ... ... жалақының өзгерісі; өнім өндірісінің көлемі бойынша жоспардың
орындалу пайызы.
Ұйым жұмысының ... ... үшін өзге де ... ... ... ... өсім ... мен орташа жалақының
арақатынасын анықтау маңызды. Жоспарда бір жұмысшының орташажылдық ... ... өсім ... ... ... өсім қарқынынан жоғары болуы
керек. Мұндай жоспарлы көрсеткіш еңбек ақы ... ... ... ... ... ... шығындарының деңгейінің және ұйым жұмысының
тұрақтылығын жоғарылатуға ... ... ... ... ... ... жетілдіру, орындалатын
жұмыстың сапасын жоғарылату, өндірістегі ақаулардан болған ысыраптарды жою
және жұмыстағы ... ... ... ... шығындарын
үнемдеуге болады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... көлімі мен сапасына қарай тиісті алғашқы құжаттардың
мәліметтерін қатаң тексере отырып есептеу ... ... ақы ... есеп айырысу өндірсті тұрақтандыру
және жақсы жолға қою үшін маңызды, оның дұрыс ұйымдастырылуынан әр ... ... ... ... ... ... «ДЭМС»
жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде бухгалтерлік есеп пен ... ... ... қанағаттанарлық. Жұмыс уақыты мен еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... құжаттарға сәйкес
дұрыс толтырылады. Еңбек ақы ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізгі қызметі жол
құрылысы мен жөндек ... ... ... ... салу, әртүрлі обьектілерде монтаждау және жөндеу жұмыстарын
жүргізу, бұған қоса әртүрлі өз ... ... ... жүзеге асыру болып табылады .
Серіктестік 2008 және 20094 жылдары жалыпы құны 540 922 352 ... ... мен ... ... ... ... ... ырғағының бірқалыпты жүруіне жыл
мезгілдернің ықпалы ... Қыс ... ... ... ... ... ... түрлеріне сұраныстың төмендеуіне байланысты, қызметкерлер
мен жұмысшылар ақысыз демалыстарға шығуға мәжбүр. Ал сұраныстың ... ... ... ... да ... ... көлемі мен өткізілген өнім көлемі өткен ... 567640 ... ... 0,23 ... ... саны ... 14 адамға жоғарылаған, еңбекке ақы төлеу
қоры ... ... ... ... Егер 2008 жылы ... ... еңбек
ақысы 87695 теңгені құраса, ал 2009 жылы 112452 теңгеге, яғни 24757 ... 28,23 ... ... ... ... ... ... отырған жылдарды ұйым
қызметін табыспен қорытындылаған, егер 2008 ... таза ... ... ... ... ал 2009 жылы ол 830502 ... ... яғни ... ... 33,95 пайызға жоғарылаған.
«ДЭМС» ЖШС – де еңбек ақы ... есеп ... ... ... оны талдауды зерттеудің негізінде төмендегідей ұсыныстар жасаймыз:
1. Қызметкерлермен еңбекке ақы ... ... есеп ... жете ... ... Бұл үшін ... ақы есебін автоматтандыру
керек, ол ақпараттарды өңдеуді ... ... жай – ... ... ... ... қалдырады, есептің талдамалылығын көтереді.
2. Кадрлар есебі бойынша жеке ... бар – ... ... ... есеп жүйесіндегі бағдарламалардың оңтайлысын пайда-лану
арқылы, алғашқы құжаттардағы қайта ... жазу ... ... ... стандарттарына көшуге сәйкес есеп саясатын қайта қарау,
жұмыс шоттарын жасау.
Зерттеу жүргізген ұйымның бақылау жүйесін ... ... ... ... ... учаскідегі орындалатын жұмыстар мен
қызметтерді бақылап ... үшін ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелердің жұмыстарын жоспарлы және нормативті
көрсеткіштерді салыстыру арқылы және нақты жұмыстың нәтижесін талдау арқылы
бағалауға ... ... ... ... ... жеке учаскілерде
орындалатын жұмыстардың әрбір түрі бойынша ... ... ... жүргізу
керек.
Ұйымда аудиторлық тексерудің орнына ішкі шаруашылық бақылаудың әдістері
қолданылады. Сондықтан біз ұйымда еңбек ақы ... есеп ... ... ... ... жалпы ережелері мен нақты аудиторлық
дәлелдерді келтіре отырып, оларды алу көздері мен ... ... ... ... мен тәртібі, оны рәсімдеу және ақпараттарды
жүйелі түрде пайдалану ... ... ... ақы ... ... ... ... ұсыныстар жасалды.
Жалпы құрылыс саласында еңбекақы ... ... ... сапасын жоғарылату, өндірістегі ақаулардан болған ысыраптарды жою
және жұмыстағы кідірістерді ... ... ... ... болады. Сонымен қатар жұмысшыларға еңбекақыны олардың нақты
орындаған ... ... мен ... ... ... ... құжаттардың
мәліметтерін қатаң тексере отырып есептеу қажет деп санаймыз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ... есеп және ... есеп беру ... 2007- ... ... № 234-III ... ... Заңы,
“Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы” Заңы 2003-
жылғы 20-қараша (2006 ж. 5-мамырдағы ... мен ... 139- ... ... есеп ... және әдістемелік ... ... ... есеп ... ... бекіткен 13.11.1996 №3 (өзгерістер мен толықтырулармен).
3. Қазақстан ... ... және ... ... басқа
да міндетті төлемдер туралы” Салық Кодексі 12.06.2001 жыл ... ... мен ... ... есеп ... ... жоспары 18.09.2002 ж. №438 (№372
21.10.2003 ж. ... ... под ... ... ... наук , профессора М.
Юнити,В.И.Подольского ... ... В.Д. ... аудит, М. Экономика 1994г-100с.
7. Ажибаева З.Н., Аудит.Учебник, Алматы, Экономика, 2005.С 102.
8. ... Т.Ә, ... А.А ... ... ... ... ... 2000.С
9. Әжібаева З.Н., Н.Ә. Байболтаева, Ж.Ғ. Жұмағалиева Аудит, Оқулық, А.
2008. 117 бет.
10. ... М, ... С.М. ... А., ... экономикалық
университеті.2004-226 бет.
11. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Маркет, А. 2005, 93 бет.
12. ... К.Ш. ... и ... в ... управления
финансами,А., Экономика. 2000ж-320 ... ... К.Ш ... С.К, Дюсембаев З.К, Аудит и анализ
финансовой Отчетности, А, ...... ... ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... жағдайын талдау, А., Экономика. 2001ж-378 бет.
15. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаев З.Н., Құдайбергенов Н.А. Жантаева. Қаржылық
есеп, А., ... ... ... ... М.С., Аудит-1. (Базовый учебник). Алматы, Бастау. 2005г.
17. Коволев В.В, Волкова О.Н, ... ... ... М., Сервис. 2000г-450с.
18. Козлова Г.Н, Бухгалтерский учет в ... М., ... ... ... Н. П, Краснова Л.П, Принципы ... ... ... ... М.П, ... Л.П, ... ... учета , М., Финансы
и статистика. 2000г-543 с.
21. Назарова В.Л, ... ... ... бухгалтерлік
есеп. Оқулық. Алматы. Экономика 2005ж. 36 ... ... В.К, ... Т.Ғ, Родостовец В.В, Шмидт О.И,
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Қазақстан-орталық ... ... ... А., 2003ж-410 б.
23. Родостовец В.К, ... О.Н, ... и ... ... ... А., Центр аудит Казахстан. 2000г-310 с.
24. Сатмурзаев А.А, Укашев Б.Е, Аудиттің теориясы, А., Ұлағат университеті.
2003ж. С ... ... Э.Т, ... ... жүйелері, А., Экономика. ... ... ... Т.А, ... А.Ш, ... Б.А, Рабатов О. Ж, Байболтаев
Н.Ә, ... В. К, ... ... А., ... ... ... Укашев Б.Е, Әжібаев З.Н, Бухгалтерлік есеп ... А., ... ... ... Сайт в ... ... ... журнала «Корпоративное управление».
Экономика труда и социально-трудовые отношения/Под ред.
29. Г.Г.Меликьяна, Р.П. Колосовой. – М.: Изд-во МГУ, Изд-во ... 2003. ... ... ... М. ... Управление персоналом в международной корпорации.
– М.: «Дело ЛТД», 2004. С 71.
31. Смагулова Ш. А., Саякова Ж. ... ... как ... ... ... КазГУ. Сер. Экономика.-
Алматы.- 2004.- №10.
32. Джумамбаев С. К. Управление человеческими ресурсами. – ... ... 92 ... ... Р. С. ... менеджмент. – Алматы: Гылым, 2006, 184 с.
34. Ақылтаев Инвестицияны қайда жұмсау керек ? “Заң” газеті 2003 жыл ... ... ... ... ... ... ... бойынша 2006 жылғы статистикалық мәліметтер жинағы;
37. ... ... ... 2005 ... ... ... ... Индустриялды - инновациялық бағдарлама аясында ... ... ... ... ... ... ... Р., Әшімбаев Ә. Жаһандық экономика және Қазақстан “Егемен
Қазақстан” Республикалық газеті, 2008 жыл 3 ... В. ... О ... ... ... // ... теории и
практики управления, №5 – 2006. С. 99-105.
41. Сайт в интернете электронная ... ... ... ... ... труда и социально-трудовые отношения/Под ред. Г.Г.Меликьяна,
Р.П. Колосовой. – М.: Изд-во МГУ, Изд-во ЧеРо, 2000. – 623 ... ... есеп пен ... ... халықаралық стандарттары,
2001ж. 57 бет.
44. Бухгалтерлік есеп стандарттары, 2003 ж. 11-56 ... ... есеп ... типтік жоспары, 18.09.2002ж.-438,
өзгерістер мен толықтырулар 21.10.2003ж.-372 бет.
46. Баймуханова С.Б Бухгалтерлік есеп, Алматы. ... ... ... А.Ж Аудит теориясы, Алматы, 2001ж. 97 бет.
48. Родостовец В.К, Родостовец В.В Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Алматы,
2003ж.197 бет.
49. Кеулімжаев Қ. К. Шоттар ... ... ... ... ... ... ... өзара байланысы
-----------------------
Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу
Алғашқы құжаттарды тексеру
Есеп айырысу-төлем ... ... ... ... ... құжат-
тарын шығару бөлімі
Құрылтайшылар жиналысы
Директорлар кеңесі
Ішкі аудит бөлімі
Бас директор
Заңгер
Техникалық директор
Қаржылық директор
Бас бухгалтер
Асфальт-бетон зауытының директоры
Қамсыз-
дандыру бөлімінің бастығы
Жобалау бөлімінің бастығы
Өндірістік – техникалық бөлім
Объектілерді іске қосу ... ... ... ... ... мен ... автокөліктердің учаскісі
Жоспарлау – экономикалық бөлім
Еңбекақы бөлімі
Кадрлар бөлімі
Сметалық-жобалау бөлімі
Материал-
дық - өндірістік бөлім
Есеп айырысу бөлімі
Бас техно-лог және техникалық бақылау бөлімі
Бас механик ... ... ... ... учаскі
Материалдарды дайындайтын цех

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Қызметкерлер мен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың есебі мен аудиті52 бет
Ұйымдардағы еңбек және төлемақы есебінің мақсаттары4 бет
«Green House» ЖШС-тің өндірістік шаруашылық қызметі128 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
«Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша қаржаттарының аудиті78 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
АФ "Астана почтампы" "Қазпочта" ААҚ-на экономикалық сипаттама47 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь