Қазақстан экономикасындағы банк жүйесінің реформаларын талдау

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Банк қызметінің экономикалық мәні және теориялық қызметтері.
1.1 Банктердің экономикалық мәні және атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... 6
1.2 Банктің өзіндік капиталын құру операциялары және оның
құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
1.3 Банктердің тартылған қаржаттары және оның құрылымы ... ... ... ... ... .26

2.Қазақстан экономикасындағы банк жүйесінің реформаларын талдау.
2.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің реформалары және
олардың қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.2 Екінші деңгейлі банк операцияларының қаржылық көрсеткіштерін
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

3.Қазақстан Республикасындағы банк жүйесін талдау және жетілдіру жолдары.
3.1 Банктердің аймақ экономикасын дамытудағы қызметін жетілдіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
3.2 Банктің қаржылық тұрақтылығын және ресурс жағдайын
сипаттайтын көрсеткіштер жүйесін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
Кіріспе
Нарықты экономиканың өз деңгейінде тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ететін экономиканың негізгі инфрақұрылымдардың бірі - бұл елдің банк жүйесі. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының банк жүйесі ТМД елдері арасындағы ең озық, алда десекте, экономиканың дамуында, бәсеке мен нарық механизмдері сұраныс пен ұсыныстағы тепе-теңдік дәрежесін қалыптастыру, өз кезегінде банктерге делдалдық қызметін жүргізуде, мүмкіндігінше максималды қаражат ресурстарын банк үшін тиімді тарту, банктердің қарқынды дамуына мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар банктердің шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қажылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті серікті тандауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс -әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Банктер бұрынғыдай жоғарғы жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, салып алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады. Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дүрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әртүрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субьектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне қабылданған шешімдердің обьективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы банк жүйесін сараптай келсек, 2006 жылдың қаңтар айынан бастап банк жүйесін көлемдік қысқарту басталғанан бері, республикалық банк жүйесінің сенімділігін арттыру мақсаты негізделді.
Отандық экономикалық әдебиетте халықаралық банк терминологиясында орныққан ұғымнан өзгеше екі ұғым араласқан- банк балансының өтімділігі және оның төлем мүмкіндігі. Бұлар несиелік институттардың өтімділігі мен төлем мүмкіндігін сақтаудың тәсілдерін теңестіруге әкеліп соғады.
Егер бірінші жағдай банктің өзінің жеке ісі болып, ол өз бетінше нақты жағдайда өзінің мүмкіндігін орныққан нормалар деңгейінде ұстау үшін небір тәсілдерді таңдап алады, ал екінші, ереже бойынша, Орталық банк арқылы мемлекеттің функциясына жатады.
Баланстың жағдайы актив бойынша қаражатты жедел сату есебінен пассив бойынша жедел міндеттемелерді жабуды қамтамасыз етсе, баланс өтімді болып есептеледі.
Банктің активтерінің оның міндеттемелерін орындау үшін тез арада ақшалай түрге айналу мүмкіндігі төмендегі бірқатар факторлармен анықталады. Бұлардың ішінде, шешуші болып қаражатты орналастыру мерзімі мен ресурстарды тарту мерзімінің сәйкес келу факторы табылады.
Былайша айтқанда, мерзімі бойынша пассив қалай болса, актив те сондай болуы керек. Сонда ғана баланстағы тепе-теңдік сақталады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. ҚР Президентінің 31.08.1998 ж. "ҚР банктер және банк қызметі туралы" Жарлығы, 68, 68-1, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 және т.б баптары
2. Аллахвердян Д.А. Финансово-кредитный механизм развитого социализма-М.: Финансы, 2005
3. Ачкасов А.И. Активные операции коммерческих банков - М.:Консолтбанкир, 2000
4. Банки на развиваюйихся рынках. Укрепление руководства и повышение чувствительности к переменам. 2 том/ Д.Мак Нотон и др. - М.: Финансы и статистика, 2001
5. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,2005
6. Банковский портфель - 1. Книга банкира. Книга клиента. Книга инвестора/ О.Н. Антипова және басқалары - М.: Соминтэк,2005
7. Банковский портфель - 1. Книга менеджера. Книга банковского финансиста. Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов және басқалары - М.: Соминтэк,2005
8. Лаврушин О.И. Банковское дело- М: БиБНКЦ,2005
9. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело- М.: Финансы и
статистика, 2005
10.Белоглазова Г.Н. Коммерческие банки в условиях формирования рынка- Л.:ЛФЭИ, 2001
11.Белугин М.И. Сберегательное дело. Есептік-несие техникумдарына арналған оқулық - М.: Финансы и статистика, 1985
12.Бор М.З., Пятелко В.В. Стратегическое управление банковской
деятельностью.-М.: Приор,2005
ІЗ.Бухвальд Б.Р. Техника банковского дела-М: ДИС,2005
14. Валравен К.Д. Управление рисками коммерческого банка/М.Э. Ворд редакциясымен жазылған оқу құралы- Дұниежүзілік банктің экономикалық даму институты.-Вашингтон,2005
15.Василишен Н.И. Регулирование деятельности коммерческого банка-М.:
Финансист информ,2005
16.Гамидов Г.М. Банковское и кредитное дело - М.: ЮНИТИ,2005
17. Деятельность банков: современный опыт США - М.:Экономист,2005
18. Долан Э.Дж., Кэмпбел К.Дж. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика, ағылшын тілінен аудармасы.- СПб,2000
19.Кейнс Дж.М. Обйая теория занятости, процента и денег-М: 2000
20.Котлер Ф. Основы маркетинга- М.: Прогресс, 2001
21.Льюис К.Ф. методы прогнозирования экономических показателей. - М.:
Финансы и статистика, 2005
22.Мамонова И.Д. Банк и платежная дисциплина. - М.. финансы и статистика,2005
23. Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. - М.: Банки и биожи:ЮНИТИ.2001
24.Нуреев Р.М. Деньги, банки и денежно-кредитная политика. - М.: Финстат
информ,2004
25. Лаврушин О.И. Основы банковского менеджмента-М.: Инфра- М, 2002
26.Озиус М.П. Пужном Б.Б. Банковское дело и финансовое управление
рисками-Вашингтон, 2005
27. Рид Э, Коттер Р, Гилл Э. Смит Р. Коммерческие банки-М.:Космополис, 2005
28. Лаврушин О.И. Российская банковская энциклопедия-М.: Инфра- М, 2005
29. Тосупян Г.А. Банк для клиента - М.: ЗлатоцветД 2005
30.Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. Управление и операции.
М.:ВседляВас,2005
31. Қаржы-несие сөздігі. -Алматы,2005
32.Хейне П. Экономический образ мышления в банковской практике-М:
Новости,2005
33.Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт-М.:
Финансы и статистика,2000
34.С.И. Ожегов. Словарь русского языка. -М.: Советская энциклопедия, 2000
35.К.Маркс, Ф.Энгельс. Таң. шығ. 23 т. 188 б.
36.Қазақстанның тәуелсіздік алған он жыл ішіндегі банк жүйесі, ҚР ұлтгық
банкі, 2003
37.А..Г. Мельников "О необходимости целостной системы гарантирования
вкладов "/ Деньги и кредит, 2004
38.ОҚО ұлттық банк филиалының дайындаған статистикалық мәліметтері,
2003,2004,2005.
39. "АТФБанк" жылдық есеп беруі, 2005 ж.
40. Бекмуратова А.А. Комплексная оценка банковской деятельности.-А.:ЭкономикС2005.
41.Хамитов Н.Н., Байбулатов Р.Ж. Банковский надзор в Казахстане.-
А.:Экономика, 2005.
42. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность в Казахстане.-А.: Экономика 2005. 43.Сайденов А., Елемесов А. Национальный Банк Республики Казахстан//Мир финансов №9, 2005г.
44. "Қазақстан қаржыгерлерінің IV конгресі", Алматы; 2004. 45.Банковская система Казахстана-2006 // Финансы и кредиты 2006 №2 12с. 46.Экономика и банковская система «Большого СНГ»// Финансы и кредиты.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1. Банк қызметінің экономикалық мәні және теориялық қызметтері.
1.1 Банктердің ... мәні және ... ... ... ... құру операциялары және оның
құрылымы....................................................................
..........................................19
3. Банктердің ... ... және ... ... банк ... реформаларын талдау.
2.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің реформалары ... ... ... ... банк ... қаржылық көрсеткіштерін
талдау......................................................................
................................................39
3.Қазақстан Республикасындағы банк жүйесін талдау және ... ... ... ... ... дамытудағы қызметін жетілдіру
жолдары.....................................................................
.............................................44
3.2 Банктің қаржылық тұрақтылығын және ресурс жағдайын
сипаттайтын ... ... ... өз ... ... ... ... қамтамасыз
ететін экономиканың негізгі инфрақұрылымдардың бірі - бұл елдің банк
жүйесі. Қазіргі ... ... ... банк ... ТМД ... ең ... алда ... экономиканың дамуында, бәсеке мен нарық
механизмдері сұраныс пен ұсыныстағы тепе-теңдік дәрежесін қалыптастыру, өз
кезегінде банктерге делдалдық ... ... ... ... ... банк үшін тиімді тарту, банктердің қарқынды дамуына
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын ... ... ... ... және ... мәселелерді өз бетінше
шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айқанда, ішкі және ... ... ... ... қол ... ... болашақтағы бірлескен іс
-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Банктер бұрынғыдай
жоғарғы жөн сілтеуімен емес, ... ... ... алушы,
мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз ... ... ... ... ... ... қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық
қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі болады. Басқаша сөзбен
айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субьектілердің қызметінің ... ... ... ... обьективтілігі, нақтылығы,
шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей ... ... ... ... ... және ... ... тиімді пайдаланып,
еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы банк жүйесін сараптай келсек, 2006 жылдың қаңтар
айынан ... банк ... ... ... ... ... банк ... сенімділігін арттыру мақсаты негізделді.
Отандық экономикалық әдебиетте халықаралық банк ... ... ... екі ұғым ... банк балансының өтімділігі және
оның төлем мүмкіндігі. ... ... ... өтімділігі мен төлем
мүмкіндігін сақтаудың тәсілдерін теңестіруге әкеліп соғады.
Егер бірінші жағдай банктің өзінің жеке ісі болып, ол өз ... ... ... ... ... ... ... ұстау үшін небір
тәсілдерді таңдап алады, ал екінші, ереже ... ... банк ... ... ... ... актив бойынша қаражатты жедел сату есебінен ... ... ... жабуды қамтамасыз етсе, баланс өтімді болып
есептеледі.
Банктің активтерінің оның міндеттемелерін орындау үшін тез арада ақшалай
түрге айналу ... ... ... факторлармен анықталады.
Бұлардың ішінде, шешуші болып қаражатты орналастыру ... мен ... ... сәйкес келу факторы табылады.
Былайша айтқанда, мерзімі бойынша пассив қалай болса, актив те ... ... ... ғана ... ... ... балансының өтімділігіне оның активтер құрылымы әсер ... ... ... ... ... ... ... үлесі көп
болса, соғұрлым банктің өтімділігі жоғары.
Қазіргі уақытта елімізде екінші деңгейлі ... ... ... күннен-күнге жақсаруда. Банктердің негізгі ... ... ... ... ... және жеке ... ... және инвестициялық мақсаттарын қаржыландыруды жүзеге
асыру үшін несиелеу болып табылады. Сондықтан да елдегі ... ... ... ... ... асыруда: көпшілік экономикалық жағдайларға
байланысты клиенттерге қызмет көрсету, жаңа ... ... ... ... ... ... деңгейін көбейту және олардың экономикалық
өмірге икемділігін қамтамасыз етуде.
Банктердің негізгі ... ... ... ... ... ... күні мүмкіндігінше елден кәсіпорындар мен
ұйымдардың, жеке ... бос ақша ... ... ... оны ел экономикасына тартып қолдануы, тек банктердің ғана
қалыпты ... ... етіп ... ... ... ... ... негізгі серпінді күш. Бұл өз кезегінде Қазақстан ... ... ... ... салық түсімдерінің уақтылы
түсуіне қоғамның элеуметтік дамуына мүмкіндік береді. Аймақтық экономика өз
мүмкіндігін қолдана отырып қаржы-несие жүйесі ... ... ... өзін ... ... ... ресурстардың
жетіспеушілік мәселесі аймақтық экономиканың тұрақтылығы және ... ... ... ... ... ... жүйесінің дұрыс
қызмет етуін ұйымдастыруда ақша ресурстарының көлемін басқарулар аймақтық
экономикаға қызмет көрсетеді. Бұл ... ... ... ... бастапқы саласын нығайта түседі; аймақтық қаржының
нақтылану процессіне маңызды ықпал етеді.
Нарықты жағдайындағы экономиканың маңызды мәселелерінің бірі ... ... ... несиелік-қаржылық институттардың қызмет етуіне
мүмкіндік берілу ... ... ... ... ... банктері шетел
тэжірибелерінің жаңа прогрессивті, тиімді әдістері мен ... ... ... банк ... ... ... негізгі табыстарға жетуде.
Соңғы жылдары қаржы нарығының қалыптасуы - ақша нарығы және капитал
нарығындағы үрдіс ... ... Бұл өз ... ақша және ... нарығымен
тікелей байланысты, Банк қызметі мен бәсекелік қабілетін тиянақты жүргізіп,
банк үшін ... ... ... ... жаңа ... мен
резервтерді іздеуді қажет етеді. БанктердІң бұл саладағы негізгі міндеті өз
клиенттеріне әртүрлі ... ... ... ... жаңа
компьютерлік технология нәтижелерін қолдану арқылы олардың мүдделері мен
қызығушылығын арттыру қажет.
Жалпы курстық ... ... және ... негіздері осы
мәселелерді зерттеуші ғалым экономистердің шетел және өз ... ... ... ... ... мен статистикалық
мәліметтерінен алынды.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты банктердің атқаратын қызметі мен
операцияларын ... ... ... ... рөлі мен ... жүргізілу ерекшеліктеріне талдау жасап, Қазақстан экономикасын
дамыту мақсатында банк жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің,
ҚР Ұлттық Банктің банк қызметін реттейтін заңды және нормативті ... ... ... ... барысында, жалпы ғылыми,
статистикалық, және біршама экономикалық-математикалық зерттеу ... ... ... ... ... мәні және ... ... бөлімінде банктердің экономикалық мәні, банктердің
атқаратын қызметтері, банк операциялары қарастырылған.
Екінші ... ... ... банк жүйесі және оның
экономикадағы қызметіне және банк ... ... ... ... ... банктердің аймақ экономикасын дамытудағы қызметін
жетілдіру жолдары және банктің ... ... ... ... ... ... дамыту жолдары ұсынылған.
Қорытындыда банк жүйесінің қазіргі жағдайы қорытындыланып, зерттеу
нәтижесі бойынша ұсыныстар ... БАНК ... ... МӘНІ ЖӘНЕ ... ... ... экономикалық мәні және атқаратын қызметтері
Әлемдік тәжірибеде банктік қызмет деп ... ... ... ... ... және ... беруді түсінеді. Міне, осындай түсінік
Италияда, ... ... ... және ... ... ... туралы
заңдарында бекітілген. Ал, Германия мен Францияда банк немесе несиелік
мекеме деп, өз ... есеп ... ... ... ... және басқа да операцияларды көрсетумен айналысатын ... ... ... ақ, ... ... емес мекемелерге депозиттер
қабылдау, есеп айрысуды жүргізу, сақтандыру кепілдемелерін беру және ... ... ... ... ... ... және ... елдерде несиелік
жүйелерге мекемелерді жатқызуға либералды тәсіл қолданылады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... оларды банктер қатарына жатқызады.
Қазақстан ... ... ... ... және банктік қызмет туралы" заң күші ... 1- ... ... ... ... ... ... оны ашуға
берген рұқсатымен, Әділет ... банк ... ... ... ... ... және ... операцияларды жүзеге асыруға
берілген ҚР Ұлттық банкі лицензиясы болуымен анықталады.
Кез- келген заңды тұлға, егер оның ... ... ... ... "
банк " деп аталуға тиіс емес. Банк арнайы өндіріс ... өнім ... оның ... ... өндірісте өндірілетін өнімнен мүлде өзгеше. Ол
тек тауар ғана өндірмейді, яғни тауардың ... ақша ... ... ... мәнін зерделеудің мынадай әдістемелік негіздері бар:
- банк мәнін макродеңгейде оның қызметімен ... ... ... оның ... әр ... ... ... банктің біртұтас жүйесі
ретінде қарастыру;
- банктің мәнін ашып ... оның ... ... ... ... ... ... қажететеді;
- банк мәнін ашып көрсету оның құрылымын ашып көрсетуді қажет етеді.
Банктер немесе сондай институттар өте ертеректе пайда болған. Египетте
банктік ... ... ... ... 2700 жылы ... асырылған.
Банктердің бастапқы қызметі төлемдегі делдалдық болған. ... ... ... бос ақша ... ... ... қызмет етуші
капиталдарға айналдырады.
Қазіргі банк ісінің қайнар ... ең ... ... орта ғасырлық
айырбаспен айналысушылар қызметінен іздестірген ... ... ... ... ... орын", "ақша үстелі") деген
сөзінен шыққан. Қазіргі түсініктегі алғашқы банк ... 1407 ... ... ... XII ғ. Италияда алғашқы вексель пайда болды.
XV ғасырда ең ірі танымал болған банк Флоренциядағы Медичи банкі ... ... бас банк ... Еуропада 16 филиалы бар. Кейбір
елдерде банктің біраз қызметтері ... ... Банк ... ... ... және ... ... ісін ұйымдастырудың екі типін бөліп қарастырады. Нәтижесінде ... және ... ... ... ... болады.
Банктің мәні банктердің тұрпаттары мен түрлеріне қарамастан бірыңғай
болады әрі оның мәні ... ... де, ... ... де және т.б.
барлық банктерге бірдей тән болып табылады. Бұл ... ... ... ету аясы да және т.б. бір-бірінен өзгеше ... бұл ... ... мәні ... ... және ... барлығына
бірдей тән. Бұл ерекшеліктер біртұтас ретінде банктердің әр ... ... ... ... мәні ... ... оны ... институттардан айрықшалайтын өзіндік ерекшеліктерін анықтауды
қажет етеді. Мәселе ... осы ... ... ... ... ... беру және т.б. қызмет түрлерін (200-ден астам) басқа
экономикалық институттар, оның ... банк ... өз ... ... Оның ... банк ... ... көбісін басқа
институттарда орындайды. Мұндай ахуалдан шығу үшін ... ... ... өзіне ғана тән операциялар мен қызметтерді бөліп ... ... ... ... ... мен ... ... сферасына қатысты заңмен шектеулер болмайды. Барлық несиелік
мекемелер операциялар мен ... ... ... ... ... ... универмагтар, супермаркеттер типтері ... ... және т.б. ... елдерде несие жүйесінің ... ... ... және
мамандануы арасында шекара болмайды. Біздің елімізде коммерцялық банктер
әмбебап бола ... ... ... ... ... та ... несие- қаржы мекемелерін депозиттік, яғни ... ... ... шот ... ... ... және депозиттік
емес, яғни ақшалай қаражаттар тартудың басқадай формалары (зейнет-ақы
жарналары, ... ... және ... полистерін сату және т.б.)
рүқсат етілген деп бөледі.
Депозиттік мекемелерге коммерциялық ... ... ... ... бірлестіктері, несиелік ... ... ... ... жеке ... ... қаржы-инвестициялық
компаниялары, ақша нарығының басқа да қорлары жатады.
Банктің мәні оның құрылымымен тығыз байланысты. ... ... бар ... ... ... ... істеуіне мүмкіндік
беретін құрылғыны оның құрылымы ретінде ... ... Бұл ... банк
құрылғысы төрт міндетті блокты қамтиды. Банк бұл блоктарсыз банк ... әрі ... банк ... ... және ... ... босаған өзіндік ерекшелігі
бар капитал ретінде , сондай-ақ қарыз ... ... ие ... ... әрі ... ... ... өз өнімінің сипатымен басқа кәсіпорындар мен институттардың қызметінен
айрықшаланатын банк қызметі;
- банк ісі мен банкті басқару ... ... ... бар жұмыспен
айналысатын адамдардың айрықша тобы;
- банк техникасын, үй ғимаратын, байланыс және ... ... ішкі және ... ... ... материалдардың белгілі-
бір түрлерін қамтитын өндірістік блогы.
Банктің өзіндік ерекшелігіне, оның негіздеріне және банк құрылымына
жүргізілген ... ... оны ... ақша ... және ... ... формадағы төлем айналымын реттеуді жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... - банк ... негізгі элементі болып табылады. Бұл оның
мынадай ... ... ... оған біртұтастың органикалық бөлігі болуға, жалпы ойын ережесі бойынша
әрекет ... ... ... ... ғана тән өзгешелікке ие болуы керек;
- бірыңғай заң аясында, қоғамның заң нормалары шегінде жұмыс істеуі ... ... банк ... ... ... ... ... өзара әрекеттесуге икемді болуы керек.
Банктер - атқаратын қызметтірінің ерекшеліктеріне қарай екі ... ... ... және эмиссиялық емес/4/
Эмиссиялық дегеніміз - айналысқа ақша ... ... ... берілген орталық банктер. Кейбір елдерде олады ұлттық, ... деп ... ... да ... банк ... деп, Қазақстада -
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі деп аталады. Орталық банктің ... - ... ақша ... ... ... ақша ... ... жүйесінің эмиссиялық несиелік және есеп айырысу қызметтерін басқару
болып келеді, Ол екі ... банк ... ең ... ... ... ... эмиссиялау құқығын тек бір ғана банкке (Орталық) береді,
себебі ... ... ... ... ... ... ... ақша
айналымын реттеу мүмкін емес. Эмиссиялық банк басқа ... ... ірі ... ... Оның ... ... банктік нарыққа еніп келеді.
Мамандандырылған несие-қаржы мекемелері ... және ... ... ауыл шаруашылық несиелері саласында кең ауқымда тарауда. Олар
халықтың ұсақ жинақтарын ... ... ... ... ... және т.б. ... ... несие институттары Қазақстан аумағында революцияға дейІн
Жаңа экономикалық сасат жылдарында және ауыл ... ... ... ... және т.б. ... ... Қазір банктік емес
мекемелеге өзара несие беру қоғамы несиелік одақтар және т.б. ... ... ... емес ... ... ... беру кассаларын,
ломбардтарды, сондай- ақ шаруа қожалығы бірлестіктерін ірі агроөнеркәсіп
бірлестіктерін, қаржы- есеп ... ... ... ... жылы ... реформадан кейін жинақ- кассаларына күрылымдық қайта
құру жүргізілді. Сөйтіп олардың негізінде акционерлік коммерциялық банк ... ... ... ... ... кассалары коммерциялық банктерден
аса ажыратылмайиын банктік мекемеғе айналды./9/
Банктер арасындағы бәсекенің дами ... ... ... ... ... ... бірден қысқартып жіберді. 1993 жылдың басында жинақ банкке халық
салымдарының 40%- ға ... ... 100%) және ... салым көлемінің 10%- ға
жуығы жинақталды. КСРО тарағаннан кейін ... ... ... жүрді.
Жеке коммерциялық банктер мен банктік емес мекемелер жоғары қарқында
көбеюіне байланысты, банк ... ... ... ... ... кей ... ... банкінің кейбір бөлімдерін несиелік
кооперативтерге қайта түрлендіру орын алды.
Экономиканың нарыққа өтуі несиелік ... ... роль ... мүмкін
банктік емес институттардың дамуын талап етеді. Осыған байланысты шеттегі,
соның ішіндегі АҚШ - та және ... ... ... ... ету ... ... көрсетілген топтардың эрқайсысының өзіндік ерекшеліктері мен
әрекет ... бар және ақша ... ... салу ... ... Ақша ... қозғалысымен мекеменің жарғылық қорын құрастыру
бірге жүреді, қаржының айналымы басталып ақша қоры ... ... ... ... ... (кесте 1).
Бұл орайда, сенімді активтерге нақты ақшалай қаражатты, ал ... ұзақ ... ... ... Банктің салымшыларының
несие төлеу мүмкіндігі ссуданы уақытылы қайтаруына біршама әсерін ... ... ... ... ... ... портфелінде көп болса, соғұрлым
оның өтімділігі төмен. Өтімділік ... ... ... да ... салыншы талап етуші салым бойнша кез келген уақытта ақша ... ... ... салымдар банктің есебінде азды-көпті ұзақ ... ... ... да тең ... талап етуші салымдардың жеке салмағының
артуы және ... ... ... ... ... ... ... несие мекемелерінен алынған депозиттар мен займдардың
сенімділігі де баланстың ... ... өз ... ... ... ... ... мен пассивтердің қатынасын, активтердің
құрылымын көрсететін арнаулы көрсеткіштерді есептеу ... ... банк ... осы ... ... ... ... Ол несие мекемесінің активі мен пассивтің, немесе, пассивтің
активпен қатынасын көрсетеді. Өтімділік ... әр елде әр ... ... қалыптасқан тәжірибе мен банктердің ірілігі мен мамандандырылғанына,
несие беру және басқа да ... ... ... ... ... бағалау үшін қысқа мерзімді және орта мерзімді өтімділік
коэффицентері ... Олар ... ... ... орта мерзімді
активтердің мерзімдері сәйкес пассивтерге қатынасымен есептеледі. ... ... ... ... ... деп аталатын таратылымдық
коэффицентіне белгілі бір деңгейден төмен болмауына назар ... ... ... ... ... көп ... ... бірақ осы
күнге дейін банктердің өтімділіктің қаражат қажеттілігін аңықтайтын нақты
және бірдей қолданылатын ... ... ... бұл ... ... өзгерістер өтетін әр ... ... ... толық мэні оның міндетті қызметтімен ... ... банк ... екі ... ... ... бөлу және бақылау. Бұл екі қызмет өзара бір-біріне көмектесіп
әрекет жасайды. Бөлу ... ... ... қор ... Ол ... салымының есебімен құрайды, жалпы ішкі
қызмет құны ... ... ... ... ... бөлу барысында баға
негізінің пропорциясын ... ... ... банктердің
мекемелердің және мемлекеттің тілектерін мүдделерін толық қамтамасыз етіп
қолайлы етіп бағыттау./5/ Кесте 1
Банктің ... ... ... |Ақшалай нысаны |
| ... | |
| ... | |
| | ... ... |
| | ... ... |
|1 ... күші ... ... |
| | ... ... |
|2 ... ... ... ... |Негізгі капатал |
| ... | | |
| ... | | |
|3 ... ... ... |
| |заттары ... ... |
| ... | | |
| ... | | |
|4 ... ... ... |
| ... ... ... |
| |босалқы қорлары) | ... |
| | | ... |
|5 ... |Айналымдағы ақша ... |
| ... ... ... |
| |жағдайы ... ... |
| | ... касса) |капиталы ... ақша ... ... банк құрылған сәттен басталады. Банк
заңға сәйкес өз ... ... ... қор - банктің алғашқы негізгі өзіндік қаражат көзі б.т. Ол
негізгі және ... ... ... Олар өз ... ... ... емес активтерді, айналым қорларын иеленуге
жүмсалады.
Банктің ақша қорларының қатарына үстеме капитал ... Ол ... ... ... ... ... құнының өсіміне эммисиялық
түсімдердің (акцияның сатылу бағасының номиналды бағасынан ... ... ... ... ... ... және материалдық құндылықтар
есебімен құралады. Бұл капиталды түпкілікті қайта бағалау кезінде мүлік
бағасының ... ... ... ... басқа банктер мен
тұлғаларға ... беру ... п.б. ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша болған шығындарды табуға пайдаланылады.
Банктік қызмет нәтижесінде банктер:
• банктік қызметтерді өткізуден түсетін табыс
• жұмысты орындау мен ... ... ... ... ... ... беруден түсетін табыс.
Банктің шаруашылық қызметінің нәтижесі мен соңғы мақсаты табыс болып
табылады. ... ... ... банк ... ... табыстан
резервтік капитал, жинақтау қоры мен тұтыну қорлары қалыптасады.
Резервтік капитал - бұл банктің ақша ... Оның ... көзі ... өз ... ... ... б.т. Ол есеп жылындағы нақты
мақсаттарға табыстың жетіспеуімен яғни ... ... ... жүмсалады.
Бұл резервтік капиталдың болуы банктің қаржы жағдайының тұрақсыздығын
қамтамасыз етеді. Резервтік қордың ... ... ... ... ... ... ... резервтер, қайта сатып алу қоры,
кейінге қалдырылған қор және т.б. ... ... ... ... ... ... өтеу үшін ... /7/
Жинақтау қоры - банк қызметінің дамуына арналған ақша ресурстары. ... банк ... ... ... ... ... дамытуға, сондай-ақ
табыс алу үшін қаржылық салымдарды салу және пайдаланумен байланысты.
Тұтыну қоры - әлеуметтік қажеттіліктерге негізгі қызмет емес ... ... ... ... ... және т.б.
мақсаттарға бағытталған ақша ресурстары.
Валюта қоры - өз қызметін экспортқа шығаратын және ... ... ... ... қаржы ресурсы - бұл өзіндік ақша ... ... ... түскен түсімдер. Олар банктің қаржылық міндеттемесІн орындауға,
қызметті кеңейтуге ... ... ... мен ... ... арналған.
Капитал сияқты түсінікті бөліп ... ... ... ... ... ... ... және қызметке салынған қаржы ресурстарының
бір бөлігі. Басқа сөзбен айтқанда, капитал қаржы ресурсына айналған формасы
ретінде болады.
Банктің қаржы ... ... ... ... ... және ... тартылған болып бөлінеді.
Біздің уақытымызда бұл ссудалар тауарға беретін немесе айналып капиталын
толықтыруға арналған ссуда деп аталар ... ісі ... ... да, ... ... ... жылжымайтын
мүлікті немесе тұтыну тауарларын сатып алуға, және ауыл шаруашылығына ұзақ
мерзімді несие беруге болмайды деп ... ... ... принциптері ертеректегі банктік ... ... Ал оның ... ... есеп ... ... вексельдерін қайта тіркеуді көрсетілген.
Есепке алынатын коммерциялық ... ... ... ... ... ... немесе басқа тауарлармен, басқа да материалдық
құндықтармен қамтамасыз етілуге тиіс.
Мерзімі есепке алу кезінде ... айға ... ... ... мерзімі есепке алу кезінде 90 күннен аспауға
тиіс.
Бұл теория да банктік салымдар өтімділікті ескере ... жоқ. ... ... ... ... мүмкүн, бірақ барлық салымшылар бір уақытта
өздерінің салымдарын алуы мүмкүн емес қой. ... ... ... ... ұзақ ... ... мүмкіндік береді.
Соңғысы, бұл теорияның кемшілігі қысқа мерзімді өзіндік өтімділігі
коммерциялық ... ... ... даму ... ... ... ... эконмикалық құлдырау кезінде емес.Себебі ол кезде
таратылымдық қаражат өте қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көп фирмалар мезгілі келгенде ссудаларын
өшіруге қиналады. Жекелеген банктер ссудаға ... ... ... ... ... болса, жалпы банктік жүйе ауыр ... ... ... ... ... ... theory) ... активтерін жылжытуға
немесе басқа кредиторлар мен инвесторларға ... сату ... ... ... қалу тұжырымына негізделген. Егер несиелер мерзімінде
өтелмесе,онда ссуданы ... ... ... тауарлы-материалды
құндылықтар (мысалы, нарықтық құнды қағаздар) саудамен ақшаға сатылуы
мүмкүн. ... ... ... ссудалар орталық банкте қайта қаржыландыруы
ықтимал.
Жекелеген коммерциялық банктің қажеттрін жабудың ... ... ... ... тұрақты активтердің болуы. ... банк ... ... ... ... еркін сатып алатын
болса, банктер жүйесінде өтімділігі көп болады. Кірісті күту теориясына
сәйкес, егер ... өтеу ... ... ... ... ... болса, банктің өтімділігін жоспарлауға болады. Бұл
жоғарыда қаралған теорияларды ... ... ... ... кірісі
несиені қамтамасыз етуден гөрі,ссуданы өтеуді үйлестіруге салынады. Бұл
теория ... ... ... банктердің несие портфелінің басым
бөлігін құрайтын несиелердің жекелеген түрлерінің жылдам өсуі мен ... ... ... ... ... ... болатын тұтынушылық
несие, жылжымайтын мүлікке берілетін ссуда.
Бұл несиелердің өтімділігін көтеретін жалпы қасиеті бұларды мерзімдік
өтеуге болады.
Негізгі ... бен ... ... ... ай ... ... ... сайын
төлемдер қарастырылған несиелер басым бөлігін құрайтын портфельдер
таратылымды ... ... ... ... ағымын жоспарлау жеңіл.
Өтімді құралдар қажет болса, ... ... ... керек, қарсы
жағдайда олар болашақта өтімділікті реттену үшін қайта ... ... ... ... ... ... мен ... ) “сатып ... ... ... ... ... ... ... басқару
бірқатар факторлармен қиындай түседі. Біріншіден,бнктер кәсіпкерліктің ең
реттелген саласы ... олар ... ... ... ... шешімдеріне сәйкес қатаң түрде жүзеге асырады.
Екіншіден, банк пен оның ... мен ... ... ... арасындағы
қарым-қатынас сенім мен көмек негізінде құрылады.
Үшіншіден, Коммерциялық банк акциясының иелері басқа да инвесторлар
сияқты ... ... ... және ... ... ... ... кірістермен салыстыратын табыстық деңгейді қалайды.
Заңды актілер мен шешімдер коммерциялық банктің белсенді ... ... ... әсер ... ... ... ... отырып, банк
қаражатының бөлігін қай белсінді операцияға салу.
Банк қаражатының басым бөлігі клиенттердің ... ... ... ... қысқа мерзімді хабарлама арқылы төлеуге жатады.
Міне, сондықтан банкті байсалды басқарудың бірінші кезектегі шарты болып
салымшылардың ... ... ... ... ету ... ... ... негізделген банктік пайыздың төленуі үшін жеткілікт
қаржы қорының болуы.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... түседі. Олар: сақтау мерзімі көрсетілмейтін салымдар, сақтық,
мерзімдік салымдар мен банктің жеке ... ... ... ... ... идеясы негізге
алынған. Содан кейін, жиынтық ... ... ... есептелетін
активтердің (ссуда, үкіметтік құнды қағаздар, ... ... ... ... аударымдар дегеніміз - негізгі өндірістік қ^ралдардың
және материалдық емес активтердің тозуының ақшалай құнын ... Ол ... ... не ... ... ол қызметнің өзіндік құнына кіреді және
қызметті өткізілген түскен түсім банктің есеп айрсу ... жай ... ... өндірістің қаржыландыру көзіне айналады.
Тартылған немесе сыртқы қаржы ресурстарының қалыптасу көзі ... және ... ... ... ... ... Бұл бөлу каишеи
салық формасымен қамтамасыз етіледі. Егер сыртқы инвесторлар ақш; қаражатын
кәсіпкерлік ... ... ... ... онда бұл ... ... ... ресурсы болып табылады.
Жедел бөлімдердің жетекшілігіне көмектесу мақсатында, оның өтімділік пен
пайдашылықты біріктіру үшін ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Банктің қаржы ресурстарының құрылымы
|Меншікті және ... ... ... бөлу ретінде|
|теңестірілген ... ... ... ... ... | | ... | | ... ... ... ... ... ... |бағалы қағаздарын сату | ... | | ... ... |Дивиденттер ... ... ... ... бағалы |ассоциациялардан,с|
| ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... |
|Өткізуден ... ... ... операциялар пайдасы| ... |
| | ... ... ... ... | ... ... |
| | ... ... |
| | ... т.б.) |
|Мақсатты түсімдер | | ... ... | ... және ... да | | ... | | ... ... капитал - банктің банктік нисе түрінде жеке басқа банктерден
вексель, ... займ ... ... ... ... ... төленетін қайтарылатын капитал.
Бюджеттен бөлінетін қаржы - қайтарылатын және қайтарылмайтын негізде
болуы мүмкін. Бұл ... ... ... тапсырыстарды қаржыландыруға
инвестициялық бағдарламаларды немесе қызметті ұсынуде жапы мемлекеттік
маңызы бар банктерды ... ... ... ... ... ... .Банктің өзіндік капиталын кұру операциялары және оның құрылымы
Екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталының рөлі мен шамасы, басқа
қызметпен ... ... және ... ... ... ие.
Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде
маңызды. ... ... ... ... меншікті капитал көмегімен банк
қызметіне байланысты алғашқы ... жер, ... ... ... және т.б. ... ... ... меншікті капиталсыз банктің
қызметін бастау мұмкін емес. Осы меншікті капитал ... ... ... ... ... қатар, банктің меншікті капиталы ұзақ мерзімді
активтерге жұмсалымдардың ... көзі ... ... және ... екінші деңгейлі банктің ресурстары ұлттық
банкте ашылатын корреспонденттік шотта көрсетіледі. Бұл ... ... да ... ... ресурстар, ал кредиті бойынша несиелік
жұмсалымдар беріледі, Демек дебеттік ... ... ... ... ... ... ... бос рөзервінің мөлшері активті
операцияларға жұмсалмаған оның ... ... ... Осы ... ... қаншалықты жоғары болса, банктің тұрақтылығы ... ... ... ... ... Керісінше, егер бос ... ... аз ... онда ... төмен, пайдасы жоғары
келеді. Сондықтан да, әрбір екінші ... банк ... ... ... ... ықшамдауға ұмтылады.
Банктің меншікті капиталы - банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық
және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету ұшін ... ... әр ... мен сол ... ... ... нәтижесіне байланысты және өткен
жылдардағы бөлінбеген пайдасы болып табылады,
Банктің меншікті капиталының құрылымы бірдей емес, ... ... ... әртүрлі факторларға, атап айтсақ, активтер сапасына, меншікті
пайданың пайдаланылуына, капиталдың ... ... ... және ... ... жыл ... ... отырады.
Сонымен, қазіргі екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталын мынадай
баптар құрайды:
- ... ... ... капитал;
- қосъшша капиталдар;
- банк операциялары ... ... ... құрылған қорлар (резервтер);
- бөлінбеген банк пайдасы.
Банктің жарғылық капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір ... ... ... ... ... ... ... қазақстан ұлттық банкінің пруденциялдық
нормативтерімен реттеліп отырады. ... ... ... ... ... ... ... пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екінші деңгейлі банктер мынадай екі ұйымдық нысандарда
құрыла алады:
- акционерлік банк ... пай қосу ... яғни ... ... ... ... қосу арқылы құрылған банктің жарғылық капиталы құрылтайшылық
құжатта мөлшері анықталған ... ... ... олар ... ... жауапты болып саналады. Мұндай ... ... ... тек қана пай ... қосымша қосқан жарналары және
пай қосушылардың санының өсуі есебінен ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту ұшін қосымша
акцияларын эмиссиялайды, сол сияқты бұрынғы шығарылған акцияларының ... ... ... ... ... ... ... қызмет ететін міндетті резервтермен бірге банк басшылығының пікірінше
күнделікті есептесулерге ... ... ақша ... ... ... ... ... құрамын нақты активтердің салымдардың немесе
барлық активтердің жиынтығына қатынасына байланысты анықтайды.
Құралдарды орналыстырудың ... ... ... ... бір табыс
әкелетін “кассалық ... ... ... құру ... табылады. Бұл
резервтерге шамалы кідіріс пен шамалы жоғалту қауіпімен ... ... ... жоғары өтімді әрі табысты активтер жатады.
Екінші, кезекті резервтердің негізгі мақсаты ... ... ... ету. Бұл ... – бухгалтерлік категориядан көрі
экономикалық категория, сондықтан бұлар ... ... ... ... ... құнды қағаздар портфелін құрайтын активтер,
кейбір жағдайларда ссудалық есептегі қаражаттар кіреді.
Екінші қайтарда резервтер ... ... ... ... ... ... мен ... деген сұраныстың жиі ауытқуы бар
банке тұрақты көлемі салымдары мен несиесі бар ... ... ... ... резерв қажет.
Бірінші кезекті резервтерге сияқты екінші ... ... ... ... ... белгіленген пайыз тағайындалады.
Жекелеген банктің қажеттілігіне сәйкес келмесе де бастауы болып елдің
бүкіл банктеріне арналған жалпы көрсеткіш ... ете ... ... ... ... ... ретінде нақты ақша мен үкіметтік ... ... ... ... ... ... жиынтығына
қатынасын көрсететін коэффицент қолданылады.
Меншікті капиталдың кұрамдас бөлігі - акционерлік капитал. Бағалы қағаз
(акция) шығару ... ... ... ... ... ... капиталы деп атайды. Акционерлік капитал ... ... - ... ... ... ... Акционерлік банктің
акциясы - банктің жарғылық капиталына үлес ... ... ... және ... ... ... араласуға құқық беретін ... ... ... ... ... ... келеді.
Акционерлік капитал мынадай түрлерге бөлінеді:
а)меншікті акционерлік ... яғни бұл жай және ... ... сатудан түскен қаражаттардан, ... ... ... ... ... ... яғни алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға,
дивидендттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың орнын жабуға арналады;
б)банктің ұзақ ... ... ... мерзімді
вексельдері, облигациялары).
Ашық типтегі банктің акциясы қолдан-қолға басқа да ... ... ... типтегі банктің акциясы қатаң түрде белгіленген
тізім бойынша ... ... ... ... жай ... иеленушілер, банктің таза табысынан дивиденд алып
отыруға, оның жойылуы барысында ... ... ие ... ... ... ... дауыс беруге құқылы.
Банктің артықшылығы бар акцияларын иеленушілер тұрақты сыйақы түрінде
табыс алып отыруға, бірінші кезекте банктің жаңа ... ... ... оның жойылуы барысында бірінші болып өзіне тиісті мүлкін алуға ... ... ... ... ... ... ... пайда - акциялар бойынша дивидендтті төлегеннен кейін ... ... ... ... ... бөлігін білдіреді.
Банктің меншікті капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
- банк ... ... ... құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
- ... ... ... ... ... дербестігін қамтамасыз ете отырып, оның
қаржылық тұрақтылығына кепіл болады және банктің басынан кешіретін әр ... ... ... ... ... ... көз болып
табылады. Осы мақсатта ... ... ... ... ... ... ... шүғыл қызметі;
-реттеуші қызметі;
-айналым қызметі.
Банк капиталының қорғаныс қызметі - банктің ... ... ... ... ... ғана емес, сол сияқты ағымдағы табыс ... ... ... ... ... ... ... да, оның азаюы банктің
банкротқа ұшырауына жол береді. Қорғаныс қызметі - ... ... ... ... болып келеді.
Банк капиталының шүғыл қызметі қорғаныс қызметіне қарағанда екінші
дәрежелік маңызға ие болып ... ... ... жер, ... құрал-
жабдықтар алуға қажетті меншікті қаражаттарды жұмылдыруды, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Бұл
қаржы ресурстарының көздері әсіресе, банк қызметінің басталуы үшін ... бұл ... бір ... ұзақ ... ... және ... резервтерді құрауға жүмсалынады.
Қаржы және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз етуден ... ... ... реттегіш қызметті атқарады. Бұл қызмет
қоғамның ... сол ... банк ... ... ... жасайтын заңдар және ережелерге тікелей байланысты. Банк
капиталының ... ... ... ... ... баға ... оны бақылауды жүзеге асырады.
Банктің меншікті капиталына қатысты ережелер, оның ең төменгі мөлшеріне
қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және ... ... ... алу шартын қамтиды. Казақстан Республикасының ұлттық ... ... ... ... ... капиталының көлемі
беріледі. Сонымен қатар, реттегіштік қызметке ... және ... ... ... ... ... ... қызметі. Кез келген банк капиталы ... ... ... зияндардың орнын жабу үшін құрылмайды. Олардың басты мақсаты
коммерциялық қызмет керсету болып ... ... ... тэуекелмен
байланысты болатындықтан, банк капиталының мұндағы қызметі ... ... ... ... ... аванстаумен сипатталады.
Сондықтан да, бұл қызметті меншікті капиталдың айналым ... деп ... ... ... отырып, өзінің айналым капиталын ... ... ... және ... операцияларға, бағалы қағаздар сатып
алуға, басқа да ... ... және ... да ... ... ... банктер өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.
Резервтік қызметі. Тәуекелдер тек активті операцияларға ғана емес,
сондай-ақ ... ... да ... ... ... Пассивті
операциялардан туындайтын тәуекелдерді болдырмау үшін банктер тартылатын
каражаттар ... ... ... ... ... банкте өз
резервтерін құрайды.
Банктердің ресурстарының тапшылығына байланысты міндетті ... ... ... ... ... ... ... орнын
толтыру үшін арнайы резерв құруға мәжбүр болады. Мұндай ... ... ... ... жатпайтындықтан, оларды басқа
қызметі - резервтік қызмет арқылы ғана ... ... ... ... қызметі тәуекел активтердің болуына
байланысты емес, банк капиталының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... обйектісіне және банктер мен оны ... ... ... айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі мөлшерде
болғанын қалайды. Ал банкті бақылаушылар, банктердің ... ... үшін ... ... ... болуын талап етеді. ... ... ... ... ... ... себебі банкті
жақсы басқарса, ол төменгі капитал нормасында ... ... ... деген
пікірлер бар.
"Капиталдың жеткіліктілігі" термині банктің жалпы тұрақтылығын ... ... бару ... ... ... жеткіліктілігі - бұл
банк капиталының мелшерінің тәуекел дәрежелері ескерілген банк активтеріне
сәйкес ... ... ... екінші деңгейлі банктер өз жұмыстарында
банк капиталын шамадан тыс ұлғайтуды теріс санайды. ... ол ... кері әсер етуі ... ... көбі ... ... отырып,
қаражат тартуға ынтасыз болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері ... ... және ... ... ... жағынан, банк капиталы мен
екінші деңгейлі банктердің басқа да қызметіндегі параметрлер арасындағы
қолайлы қатынасты ... ... қана ... ... ... ... сараптау және жергілікті
нарықтағы шаруашылық пен қаржылық жағдайды жақсы білу банкке дәл осы сәтке
қажетті нақты ... ... ... береді.
Қарастырылған екі тәсіл сәл жеңілдетілген. Бұларды шешім ... ... ... нұсқаулар кешіні ретінде, емес, банк ... ... ... ... ... жалпы схема деп қарастыру
керек. Осы тәсілдердің ... ... ... ... ... ... ... банктің нақты жағдайына сәйкес сараптау мен
шешім ... ... ... ... ... ... және оның құрылымы
Банк ресурстарының құрылымында тартылған қаражаттар үлесі меншікті
қаражаттармен салыстырған өте ... ... ... ... ... басым бөлігі жүзеге асырылады.
Нарықтық қатынастардың дамуына байланысты, сондай-ақ ескі банктік жүйе
үшін уақытша бос ... ... ... ... емес ... тартылатын қаражаттар құрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банк тәжірибесінде барлық тартылатын қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне
байланысты ұлкен екі ... ... ... ... ... емес ... қаражаттар. Тартылған қаражаттар ішінде
ең көп ... ... ... Депозиттер банк үшін бірден-бір
арзан ресурс көзі болып табылады (сурет 3 ).
Депозит — бұл ... ... және ... ... ... бір шотқа салған және өздері пайдалана алатын ... ... ... ... ... сату, сатып алу
үрдісінде туындайды. Олар мыналар: депозиттік шоттарды ашу, несие беру,
валюталық қатынас, ... ... ... ... сақтау және
тағы сол сияқты операцияларды қамтиды.
Банк мекемесінің белгілі бір ... ... ... ... банктің ресурстардың көп ... өз ... ... ... ... қаражаттар арқылы қалыптасады.
Банктердің ақша қаражаттарды тартудағы мүмкіндіктері шексіз емес және 2004
жылға дейін Ұлттық банк ... ... ал 2004 ... І ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігі ... ... ... Республикамызда өзіндік
капиталдың жеткіліктік коэффициентінің нормативі 1995 жылы Ұлттық банкпен
екінші деңгейлі ... ... ... өту ... ... басталды /3/.
Банк операцияларының негізі- банктің ресурс базасын қалыптастыру
операциялары болып ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру кезіндегі алғашқы тарихи
мәнге ие және оның ... ... ... ... ... ... Жоғарыда айтылғандай, банк ресурстарының көп бөлігі банкпен
депозиттік операцияларды жүргізу кезінде қалыптасады, олардың ... ... ... нәтижесінде, әр бір несиелік ұйымның тұрактылығы
және пайдалылығы айқындалады. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және пассивтерді тиімді басқару
сұрақтары, ерекше өзекті.
Банк ресурстарының ... ... ... ... ... салыстырғанда өте жоғары, олардың есебінен банктің ... ... ... ... ... ... тәжірибеде талап етуіге дейінгі депозиттерге мыналар
жатады:
мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай- ақ әр ... ... ... ... шоттарындағы сақталатын
қаражаттары;
әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
есеп айрысудағы қаражаттар;
жергілікті бюджеттер ... және ... ... ... ... ... шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Қазіргі банктік тэжірибеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әртүрлері кездеседі. Бұл ... ... ... банк ... ... клиенттер топтарының сұранысын
канағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос ... ... ... ... ... ... ... қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
- әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айрысудағы қаражаттар;
- ... ... ... және ... ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары
Банк депозиттерінің типтері
Талап етуге ... ... ... ... олардың иелері
үшін жоғарғы өтімділігіне байланысты сипатталады. Талап етуге дейінгі
депозиттік шоттарға ... ... және ... да ... ... барысында туселі және
Ал кемшілігі - бұл шот бойынша сыйақы мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне, осыдан келіп ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу көз келген уақытта ешқандай да шектеусіз
жүзеге ... шот иесі ... осы ... ... үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап етуге дейінгі шоттарда ... ... ... өте ... ... ... төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
- талап етуге дейінгі депозиттер бойынша, екінші деңгейлі банк ... ... ... ... жоғарғы мөлшерде
аударымдар жасайды.
АҚШ-тың банк ... ... ... ... ... ... сондай шоттар түріндегі нау-шотты және куәландырылган ... ... АҚШ ... ... ... ... - бұл ... чектік депозиттер. Нау-шоттың мынадай өзіне тән ерекшеліктері
болады:
- бұл шот түрі ... ... ... бұл шот жеке ... немесе пайда таппайтын ұйымдарға ашылады;
- салым иелерінен бұл шотта ең төменгі қаражат болуы талап етілмейді.
Куәландырылған чектер шоттары - вүл ... ... ... ... ... ... етуіне дейінгі депозиттік шоттағы қаражаттарды
білдіреді.
Куәландырылған чектер - бұл банктің шоттағы қаражаттың барлығын чектер
арқылы куәландыруы.
Американдық банк тәжірибелерінде жаңа ... ... ақша ... шоты ... Оның ... ... бар:
- ақша ... ... ... бойынша
мөлшерлемелерінің өзгеруіне байланысты, әр ... шот ... ... ... ... шот бойынша ең төменгі қалдықтың болуының талап етілуі;
- ... ... ... ... ... ... үшін ... шоттан алты рет аударма
жасауына болады, мұның ішінде үшеуі ... ... жазу ... ... ... ... ... депозит - бұл банктерде белгілі бір мерзімге және сыйақы төлеу
шартында орналастырылған клиенттердін уақытша бос ақша ... ... түрі ... ала ... ... ... ... бойынша
алынуы мүмкін. Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады ... ... ... аударылады.
Егер мерзімге дейін бұл салымды алатын ... онда шот иесі ... ... ... ... - ... еткенге дейінгі депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын ала ... ... ... ... ... салым иесі ала алады. Мерзімді депозиттерді ... ... ... ... ... ... шоттарға аударуға болады. Мерзімді
депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
- ... ... ... ала алуы ... ... ... ... сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 85- 30 күнге дейінгі;
- 30- 90 күнге дейінгі;
- 90-180 ... ... 180 ... 360 ... дейінгі;
- 360 күннен жоғары.
Банктер үшін мұндай шоттар қосымша жұмыстарды талап ... ... ... ... жоғалту және үрлатып ал) жағдайына сай екі
жақты тіркеу ... ... және т.б. ... көмегімен жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинаь салымдармен ... ... ... ... банк ... жеке ... ... жинақ салымдары
салым операцияларының мерзіміне және ... ... ... ... мерзімді жинақ салымдары;
• қосымша жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары; ұтыс салымдары;
• ақшалай-заттай ұтыс салымдары;
• мақсатты және ағымдық салымдар;
• алдын ала ... ... ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ ... ... ... ... жоғарғы мөлшерде сыйақы төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар - бұл ... ... ... ... уэде ... ... ... соманы қосып отыруға болатын
салымды білдіреді. Бұл шотта жинақталынған соманы белгілі бір ... ... ... ... ... ... дейІн салынатын салым және т.с.с)
толық төленеді.
Ағымдық жинақ ... ... ... ... ... төлеу үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды
білдіреді. Мұндай салымдар ... өте ... ... ... ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ БАНК ЖҮЙЕСІНДЕГІ
РЕФОРМАЛАРДЫ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ... ... ... саласының сандық және сапалық көрсеткіштері артуда.
Қаржылық ұйымдардың ... және ... ... ... өсуде, сонымен
қатар ел экономикасының көрсеткіштеріде арта түсуде.
Қаржы ... ... ... ... ... ... және қол
жеткізеліктей болуда. Жақын орналасқан қаржы нарықтарының қатынасы белсене
түсуде. 2007 жылы ТМД ... ЖІӨ 753304 млн. АҚШ ... ... Соның
ішінде Ресей, Қазақстан, Украина мемлекеттерінің үлесі 688287 ... ... ... 6 жыл ... осы үш ... экономикасы қарқынды түрде
дамуда (сурет 4)/40/
2007 жылдағы жалпы ішкі өнім ... ... ... ... ... ... ... ішкі өнімі
600000 млн.долл. Украинаның жалпы ішкі өнімі 65149 млн.АҚШ доллларын, ал
Қазақстанның ... ішкі ... 40743 ... долларын құрап отыр.
Экономиканың дамуына себеп болған ең ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында негізгі
капиталға инвестициялаудың ЖІӨ -гі орташа жылдық үлесі 20% ... бір ... жаңа ... пен жоғары рентабельді өнеркәсіп
салаларын құруға бағытталды. Осы үш ... ... ... ... ... жақсаруынан көруге
болады, яғни, мемлекеттік бюджетттегі ... ... ... ... ... ... мен ... еңбек
ақысының, зейнетақының, стипендияның көбеюі.
2007жылдағы инвестиция мен жалпы ішкі өнім ... ... жылы ... ең алғаш ресми түрде бәсекеге қабілеттілік туралы
есепке ... ... ТМД ... арасында алдыңғы орынды иемденді.
Бәсекеге қабілеттіліктің бүкіл әлемдік есебінде салыстыру үшін ... ... ... ... ... ... және бизнестің
бәсекеп қабілеттілік ... ... ... ... ... ... 62, ал өсудің бәсекеге ... ... ... ... ... ТМД елдері бойынша алдыңғы орынды иемденіп отыр. 2005-2007
ж. дамудың орташа жылдық темпі 9% құрады./45/
ЖІӨ халықтың жан ... ... өсу ... және ... ... жылы ЖІӨ өсу ... 109 % ... бұл өсім өндіріс көлемінін
10,1%,көлік құралдарының 6,3%, негізгі капиталға инвестициялаудың 13,1%
өсуімен ... 2005 жылы ЖІӨ ... ... ... ... ... ішінде өнеркэсіп-32,8%, ауыл шаруашылығы- 6,7%, қызмет
көрсету- 50,6% ... ... ... ... бойынша ЖІӨ 2010 жылы
халықтың жан басына шаққанда 5800 АҚШ ... ал 2015 жылы 9000 ... ... ... ... экономикасының өсу факторлары,%
| |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж ... ... ... ЖІӨ |25,1 |30,6 |37,7 |48,5 |60 ... | | | | | ... ЖІӨ |15,9 |19,1 |24,4 |32,7 |40 ... | | | | | ... капиталдың ЖІӨ|3,8 |4,3 |5,2 |6,3 |7,5 ... | | | | | ... ... |15 |18,6 |21,8 |29 |33,5 ... ЖІӨ | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... макроэкономикалық жағдайда
Қазақстанның банк саласы бірқалыпты дамуда.
2003- 2007 жыл аралығында банктердің жалпы активі 10 ... ... ... АҚШ ... құраған. Елдің активтердің ЖІӨ қатынасы 21,1% -60% өсті.
Банк жүйесінің меншікті капиталы 7 есе ... ЖІӨ -де ... 3,8 % - ... Банк жүйесіндегі депозиттер 9 есе көбейіп,2005 жылы 12 млрд. АҚШ
долларын құрап ... ... ЖІӨ ... ... көбейген.
Несиелердің ЖІӨ қатынасы 2007 жылы 40% жетті.
Бүгінде халықаралық эксперттер Қазақстанның қаржы жүйесін ТМД ... ең ... деп ... Банк ... ... ... 2000 жылдан бері 7 есе ... Осы ... ... ... 10 ... ... 28 ... АҚШ долларын құрады. Банк жүйесіндегі
депозиттер 9 есе көбейіп 12 ... ... ал ... салымдары -
4 млрд.АҚШ долларын кұрады. 2003 жылдың басынан бастап экономикадағы банк
несиелерінің жалпы ... 14 есе ... 16 ... АҚШ ... құрады. 2007
жылдың 1 желтоқсанына республикада 32 екінші деңгейлі банк қызмет етуде.
2007 ... 9 ... ... ... ... 38,0%, ... 42,7%, ... капитал 39,1%, жән> соған сәйкес 3709,7, 2118,5,
482,4 млрд.теңгені құрады. Банк жүйесіндег активтердің өсімі 2006 ... 1022,2 ... ... ... ... өсімі-135,6 млрд.
теңгеге көбейді. Соның нәтижесінде бан: пайдасы 1,5 есе артты.
Екінші деңгейлі банк ... өсу ... ... ... төрт ... ... ... банктердің берген неселерінің жалпы
көлемі 9 есе артқан. 2007 жылы 1 328,9 млрд. теңгені құраған ( 10 ... ... ЖІӨ -де ... ... 7,4% - 28% ... ... ... екінші деңгейлі банктердің қызмет көрсету
сапасы күннен-күнге жақсаруда. ... ... ... ... ұйымдарды, кәсіпкерлік фирмаларды және жеке ... ... және ... ... ... ... үшін ... болып табылады. Сондықтан да елдегі ... ... ... қызметін жүзеге асыруда: көпшілік экономикалық жағдайларға
байланысты клиенттерге қызмет көрсету, жаңа жүмыс бастаушы ... ... ... ... ... көбейту және олардың экономикалық
өмірге икемділігін қамтамасыз етуде.
Банктердің негізгі табыстары ... ... ... ... ... күні мүмкіндігінше елден кәсіпорындар мен
ұйымдардың, жеке азаматтардың бос ақша ... ... ... оны ел ... ... ... тек ... ғана
қалыпты табысын қамтамасыз етіп қоймай жалпы экономиканы көтеруге мүмкіндік
беретін негізгі серпінді күш. Бұл өз ... ... ... ... ... ... ... түсімдерінің уақтылы
түсуіне қоғамның элеуметтік дамуына мүмкіндік береді. Аймақтық ... ... ... отырып қаржы-несие жүйесі арқылы толыққанды организм
секілді өзін ... ... ... ... ... аймақтық экономиканың тұрақтылығы және өзін-өзі
басқару негізін анықтаушы болып табылады. ... ... ... ... ... ақша ресурстарының көлемін басқарулар аймақтық
экономикаға қызмет көрсетеді. Бұл ... ... ... экономиканың бастапқы саласын нығайта түседі; аймақтық қаржының
нақтылану процессіне маңызды ықпал етеді.
2.2 Екінші деңгейлі банк ... ... ... ... ... банк ... құрамды бөлігінің бірі болып
отырған "АТФБанк" АҚ тұрақты қаржылық жағдайдағы және ... келе ... ... филиалының 2007 ... ... ... ... ... (кесте 9).
Кесте 9
Қаржылық көрсеткіштер
мың теңге
|Баптардың аты |I |II |III |IV |Жыл |
| ... ... ... ... |б/ша |
| | | | | ... ... |58 376,4 |61 647,2 |55 504,2 |73 651,6 |249 ... |56 959,1 |38 310,3 |33 972,1 |28 047,8 |157 ... ... |1 417,2 |23 336,9 |21 532,1 |45 603,8 |91 890,0 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |2 889,6 |7 285,2 |4 383,4 |5 136,1 |19 694,2 ... ... |-1 472,3 |16 051,7 |17 148,7 |40 467,7 |72 195,8 ... | | | | | ... | | | | | ... ... алып ... таза ... 72.195,8 мың
теңге, жоспарлы сома 71.676,5 мың ... ... 100,7% ... ... 519,3 мың ... көрсеткіш коммерциялық ... ... ... ... – ала ... ... біріктірілген және
салыстыру мен талдауға жеткілікті түрден ... ... ...... активтің немесе пассивтің абсалюттік ... ... ... ... көрсетуге жеткіліксіз. Кәсіби көз қараспен
қарағандағы « Үлкен банк – ... банк » ... « ... банк – ... » ... ... ... тарихта ең ірі қаржы институтың банкротқа ұшыраған,
мысалдар аз емес – ... ... ... ... ... көрсеткіші қаржы нарығының шекарасын, не өте кішкентай немесе өте
үлкен банк сезіне бастаған деңгейде ... ... ... ... ... осы зерттеулерде біз бұл феномендерді ... ... ... « аса көп жағдайлар » операциялаймыз. Бұл жерде
өлшемдердің ролі жоқ, бастысы пропорция.
Қызметтің негізгі бағыттары ... ... ... ... (кесте
10):
Кесте 10
Табыстың негізгі баптары
мың теңге
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |ар | | ... | | | |ке, % ... ... |137 ... 532,4 |+32 ... |
|несиелер бойынша пайыздық | | | | ... | | | | ... ... ... 997,0 |51 679,9 |+3 682,9 |20,7 ... | | | | |
|- ... жүргізу бойынша |29 600,0 |32 849,2 |+3 249,2 |13 ... ... ақша беру | | | | |
|- ... операцияларынан |8 500,0 |8 030,7 |-469,3 |3,2 |
|- ... және |7 150,0 |7 382,5 |+232,5 |3,0 ... ... | | | | |
|- өзге ... |1 775,0 |2 333,8 |+558,8 |0,9 ... | | | | |
|- ... ... |900,0 |930,2 |+30,2 |0,4 ... | | | | |
|- ... ... |72,0 |153,5 |+81,5 |0,2 ... Операциялардан |27 390,0 |25 207,3 |-2 182,7 |10,2 ... ... |34,1 |2 759,8 |2 725,7 |1,1 ... ... |212 ... 179,4 |+36 ... ... тармақшада қорытынды көрсеткіштерді есептеу үшін қажет коммерциялық
банктің ... ... ... ... ... ... ... берілгендерді топ бойынша жинау алгоритмдері келтірілген.
Активті және пассивті қаражаттар тегі жөнінен не ... ... және ... ... тарауына сәйкес келетін арнаулы
топтарға ... ... 2007 жылы ... ... ... Шығындардың
негігі баптар бойынша жіктелінуі (кесте 11):
Кесте 11
Шығындардың негізгі баптары
мың ... ... ... ... |
| | | |лар ... ... есеп айырулар бойынша|40 682,5 |54 075,2 |+13 392,7 |
|пайыздық шығындар (несие | | | ... ... | | | ... персоналдарына шығындар |30411,0 |33 558,3 |+3 147,2 ... ... ... |11 514,4 |2 316,6 |-9 197,8 ... ... ... |10 778,1 |15 452,1 |+4 674,0 ... | | | ... ... бойынша |4 881,9 |14 352,1 |+9 470,3 ... бөлу | | | ... ... ... |11 176,8 |13 092,7 |+1 915,9 ... аударымдар |6 766,1 |7 983,0 |+1 216,9 ... ... |4 280,0 |4 398,6 |+118,6 ... ... |4 925,7 |6 057,1 |+1 131,4 ... ... ... ... |2 467,8 |3 386,9 |+919,1 ... ... |1 868,8 |2 616,8 |+748,0 ... шығындар |129 753,1 |157 289,4 |+27 536,3 ... ... ... ... ... мың ... жоспарлы 129 753,1
мың теңге, ... ... 27.536,3 мың ... ... артуының
негізгі бабы 13 392,7 мың ... ... «Бас ... есег ... ... шығындар (несие ресурстары бойынша)» ... ... ... болып отыр.
Шығынның артуының негізгі бабы 9.470,3 мың теңге соманы құрап «Займдар
клиенттері бойынша ... ... 2006 ... 1 ... ... 14.352,1 мың теңге сомада провизия құрылған ал жоспарлы
сома 4 881,9 мың ... ... есеп ... ... ... ... ... ресурстары
бойынша)- 34,4 %
Банк персоналдарына шығындар - 21,3%
Дилингтік операциялар бойынша - 1,5%
Клиенттер депозиті бойынша шығындар - 9,1%
Займдар клиенттері бойынша ... бөлу - ... ... ... ... ... ... шығындар- 2,8%
Өзге шығындар- 3,9%
Табыс салығынан басқа салықтар 2,2%
Инкассациялық шығындар ... ... жеке ... ... депозиттерінің көлеміне эсерін
тигізді, олар бойынша есптелген пайыз ... 15 452,1 мың ... 10.778,1 мың ... , ауытқу 4.674,0 мың теңгені құрап отыр,
Филиаллын ссүлалык гтсгатіЬелі 2005 жыллын 1 ... 905590.0 ... ... ... жылмен салыстырмалы ссудалық портфель 11533,0 мың
теңгеге артқан немесе 1,29% артқан.
Қыркүйек айында ... ... ... ... ЖШС "Арай
несиесін 542 000 000 теңгеге жауып, өзге банкке ауысуымен байланысты.
ссудалық ... ... ... ... 55,9% ... ... татқан қаражаттары және өзінді
капиталдың есебінен қаржыландырылады және 44,1% Бас банктен алынған несие
ресурстарының ... ... ... 12).
Банктің жалпы қызмет көрсеткіштерінен 2006 жылға мынадай стратегиялы:
- бағыттағы шараларды атқару қажет:
- банк өнімдерін белсенді түрде жарнамалау;
- белсенді жарнаманың ... ... ... ... шағын және орта бизнестер бойынша несиелерді арттыру;
- клиенттерге қызмет ... ... ... жаңа банк ... ... ... нарықтар бойынша меркетингтік жүмыстар жүргізу;
- нарықтарды зерттеу, АКБ ашу мүмкіндіктерін қарастыру.
2007 жылы инкассация бойынша табыс, мың теңге
Сурет 22
Сейф ұяшықтарын ... ... ... ... ... жылы ... оның ішінде I тоқсанда 183,1 мың теңге, о II тоқсанда 249 теңге, ... 352,9 2007 жылы ... ... ... I ... 327,5 ... Сейф ... жалға берулерден алынған табыстардың артуы 302,7 мың
теңге.
2007 жылы сейф ұяшықтарын жалға берулерден ... ... мың ... ... ... ... сәйкес активтермен пассивтердің
әртүрлі топтарының қатынасы ... ... және ... қаржы жағдайын
талдау үшін аса маңызды коэффициенттердің үш ... ... ... ... ... нәзік тиімділігін анықтау үшін әрбір талдауға
жататын көрсеткіште 7 коэффициенттен ... 21 ... ... Бұл ... біз ... коэффициенттердің кейбір
түсініктемелермен толық тізімін келтіреміз, ... ... ... ... ... ... нұсқасын егжей – тегжей
қарастырамыз. Барлық келтірілген коэффициенттердің жалпы міндеттемелелігін
жақсарту үшін көбейту келтірілген.
3. ... ... ... ... БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІН
АРТТЫРУ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Банктердің аймақ экономикасын дамытудағы қызметін жетілдіру жолдары
Аймақтық экономика өз ... ... ... ... ... ... организм секілді өзін қанағаттандырады. ... ... ... ... ... ... және өзін-өзі басқару негізі анықтаушы болып ... ... ... ... қызмет етуін ұйымдастыруда ақша ресурстарының көлемін
басқарулар аймақтық экономикасына қызмет көрсетеді.
Аумақтағы өндірістің нақты деңгейі көптеген ... ... жаңа ... ... ескірген техникалық құрал-
жабдықтаулар мен жартылай жүктемелеу; тауарды тасымалдау мен ... ... ... ... ... ... ... қаржылай
салымдардың жоқтығы және т.б. Қостанай облысындағы 15 ... ... ... ... оның ішінде тамақ, жеңіл өнеркэсібі (тігін
және аяқ киім өнімдері), мата-мақта өндірісі, ет өнімін қайта өңдеу, ... ... ... ... ... анкеталық зерттеудің нәтижесінде
«кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... отыр:
- пайдалы несие көздерінің болмауы;
- жаңа құрылыс ... жаңа ... мен ... ... ... ... жоғары процесстік ставкалары;
- төмен процентті несие көздерінің жетіспеушілігі;
- несие көздерінің ... және ... ... банк ... ... ставкасы және басты соманы қысқа мерзімде
қайтаруы;
- несиенің жеткіліксіздігі, несие алудың қиындығы. Қарағанды, Павлодар
жиһаз фабрикасы, ... ... ... ... және ... фирмалары) кәсіпорын қатарын
сүрыптау кезінде ... ... ... алушыларға
деген психологиясын өзгерту керектігін ... ... ... мен қоса ... ... ... ... дәлелдеуге
болады. Кейбір ... ... зор ... ұйым бола ... ... ... және сол себептен ұзақ мерзімді ресурстық базасын
құра алмауы аймақтық қаржының даму ... ... ... ... белсенділігінің жетіспеушілігі-олардың аймақтарда атқаратын
қызметтерінің ... ... ... ... ... ... байланысты. Әр-түрлі қалалардағы банктерді жүйелік
зерттеуден ... және де ... ... ... ... бір ... ... банктік несиелеудің
мүмкіндіктерін шектейді. Тек қана коммерциялық іскерлер мен ... ... мен ... банктердің займдық мерзімін ұзарту,
ұйымдастырушылық әрекеттерінің жоғары ... ... ... ... ұзақ ... ... нақты экономиканың саласына ұсынуға
болар еді. Банкқа салушылардың ақшалары, кәсіпорындардың, ... ... ... депозиттері аймақтық қаржы ресурстарына жататыны
айдан анық. Бірақ, банктегі (филиалдарындағы) ... ... ... оның ... көбі ... орналастыру кезінде, құқықтық
негізінде-нарық принципі бойынша монополиялық ... ... ... банктің басқаруы негізінен пайда мен ... ... ... пайдалана білуінде. Өтімділікке байланысты
коммерциялық банктің мақсаты басқару ... ... өзі ... ... ... ... көбінесе пайда табу болады . Төрт
жыл арасында он ... банк ... ... ... ... бантердің қаржылық орталығы болып саналады. Басқа ... ... отыз бес ... ... тек қана ... ... болып саналады,
ал аймақтағы филиал саны әрқалай, оған банктік операциялар мен қызметтері
ықпал ... ... ... ... ... ... ... (Атырау), «Валют-Транзит Банк» (Қарағанды) Қазақстанның 10-15 ірі
банктеріне жататынын ... ... Іске ... банктердің және
филиалдарының саны мен несиелік операция жүргізуінің өзара байланыстарын
анықтау үшін экономиканы ... ... ... ... салымдардың
аймақтағы үлесін байқауға болады. Аймақ аумағында несиенің көлемінің өсуі
әртүрлі. Бұл жерде үш түрлі ... ... ... ... ... көлемі жоғары 20,0 млрд. тг-ден астам, 2 ден 6 % дейін республикадағы
барлық несие ... ... ... ... облысы, Қарағанды, Қостанай,
Павлодар, Оңтүстік Қазақстан облыстары, Астана қаласы;
- ... 10,0 ... ... ... (1 % ... барлық несиелік салымдар
бойынша (Қызылорда, Алматы, ... ... ... облыстары);
- көлемі 2 % дейін ... ... ... ... Қазақстан,
Маңғыстау облыстары. Берілген несие көлемі ... ... ... бүкіл аймақтағы несиелерден 2 есе асады, ал ол
көрсеткіш-66 % ... Айта ... ... ... ... институционалды орналасуы мен ... ... ... ... бар. Егер ... ... барлық салымдарының 70 % жатса, үлкен көлемді Алматы облысы 2000
жылға қарағанда несие алу көлемін 2 есе азайтып ... және де бұл ... ... саналмайды. Осы жағдайды зерттей отырып Алматы қаласының
дербес банктерінің басқа ... ... ... ... ... ... отырып, аймақтық қаржы-несие ресурстарының
сұранысын қанағаттандырады. Филиалдарының саны аз бас ... ... ... ... дамытқаны-Атырау, Ақтөбе, Қызылорда, Батыс Қазақстан,
Маңғыстау облыстарында байқалады және де олар ... ... ... Ең саны көп ... ... Қазақстан облысы, Қарағанды,
Қостанай, Павлодар, Оңтүстік ... ... ... олар ... ... қайта өңдеу өнеркэсіп өндірісінің өздеріне назарын
аударуда, ... ... ... ... инвесторларын қызықтырады. Іс-
жүзінде несиелік ... ... ... ... жағдайы эсерін тигізеді және де қаржы ағымының көлемі ... ... ... ... ... ... 14 ... 2004 жылы 9 облыс,Астана мен Алматы ... ... ... беру ... ... 2-3 есе арттырған (6,6
рет). Аймақтағы ... ... ... ... ... бірге кІші
кәсіпкерлік дамуына байланысты, кэсіпорынның әртүрлі саласында қаржы
ресурстарына ... ... ... және де осы ... ... мәселелерд»
айқындайды. Аймақтарды сұрыптау кезіндегі Жалпы ұлттық өнім жағынан
елімізге үлес қосудан ... өсуі ... ... ... ... өсуі ... жж келеді, төмендеуі 2002-2003жж. Ж¥Ө-ң өсуі кезінде
барлық аймақтарда 5 жыл ішінде келесі топтар труалы бөлек айтуға болады.
1 тобында - ... ... ... ... ... және ... қайта құрулардың жоғары жылдамдығы тән;
2 тобында - Атырау, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар, ... ... ... бар, оның ... Атырау облысынан
басқалары, жоғары ... ... өз ... республикалық көрсеткішпен салыстырғанда өз үлестерін төмендетіп
алды;
3 ... - ... ... және 8 ... ... ... яғни олар
мүнай мен газдың арқасында ... ... ... ... қалыптасқан үстанымға (позицияға) ие деуге болады.
Қазақстанның экономикасына ... ... ... эсерінен ІӨ
кірістерінің жергілікті бюджетке қатынасы, банктер активті түрде несие
сурстарын орталықтандырады. ЖІӨ-ң өсуі ... 5 ... 2 % - 3 % ... 8
аймақ бойынша және бойынша Астанада несие беру 3-9 % дейін ... ... ... ... ... ... активтілігінен көруге
болады.
ЖІӨ 2007 жылға қатынасы бойынша, бюджет сферасының механизмі ... ... ... ... ... ... болады: яғни
аймақтардың қаржы-несие ... ... ... ... ... және ... нұсқауларына байланысты.
Статистикалық сұрыптау бойынша барлық облыстарда өндірісі нашар дамыған
кэсіпорындардың саны, көп ... азая ... жоқ. ... ... ... қосындысы, республикада 2006 ... 2007 жылы 1,4 есе ... ... ... ... ... тен 2,5 ... қарыз көрсеткіші көтерілген. Егер де 2004
жылға шаққанда 1933 ... ... ... ... ... 83,3 млрд тенгеге шығын болған, ал өзара төлем қарыздары 3003,9
млрд тенге ні ... 2007 жылы 1682 ... ... кәсіпорындардың
шығын сомасы 26,7 млрд тенгеге төмендеді, бірақ кредиттік және ... - 4346,9 ... ... ... ... даму ... ... секторының қолайсыз аудандарда
болғанына қарамастан келесІ қалалардың іс-шараларын атап өтуге болады. ... ... ... ШҚО, Қарағанды, Маңғыстау облыстары.
Аймақтың әлеуметтік- экономикалық орнығуы мен қаржы ресурстарының
көлемінің және де ... ... ... бір-біріне қатысы жоғы
белгілі. ... ... ... және жоғары даму ... ... ... етуде, соның салдарынан экономиканың көрсеткіштері
өте төмен ... ... ... ... жабу үшін ... ... ретінде.
Қазақстан экономикасы даму деңгейінің жаңаша, сапалы қалыптасуына,
көбінесе басқа ... тек қана ... ... ... Бұл жерде
нарықтық реттеу көрсеткішінің саны еліміздің ... ... ... даму ... ... ... ... Нақты
экономикада ол көрсеткіш (реттеу) қаншама көп ... ... ... ... болады. Ал іс жүзінде оны азырақ қолданса, еліміздің экономикасының
деңгейі де ... ... ... ... ... ... да осы ... байланысты процесстің позитивті нәтижелері
айқындала бастайды. Олар әр-түрлі негативті ... өз ... ... ... экономиканың осал дамыған түстарына ықпал
етіп, мықты дамыған тұстарына әсері төмен болады. Сондықтан, осы ... ... ... ... ... ... көмегімен
жемқорлықты азайтуға болады, және де экономиканың нарықтық реттеудегі іс-
шаралардың арқасында жемқорлықты мүлдем ... ... Бұл ... реттеу процессінде адамның қатысы азая бастауына байланысты,
мемлекеттік ... ... ... ... шешім қабылдауында
бір-бірімен ұшыраспауына көмегі тиеді.
3.2 Банктің қаржылық тұрақтылығын және ресурс ... ... ... ... ... жалпы сипаттамасы мен оның өзгерісін анықтап
болғаннан ... ... ... ... келесі маңызды мәселесі
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... осы ... үшін қаржылық күй тұрақтылығының маңызын қай
көрсеткіштер бейнелейтіндігінің шешуші мәні бар. Оған ең ... ... ... ... жауап бере алады. Нарық ... ... түрі ... ... ие ... + ... + Скк+С&+К°+Яр (1)
Мұндағы: шартты белгілеулер кестедегі мәндер ... Ғ - ... мен ... Е - қорлар мен шығындар;
Ка - ақшалай қаржылар, қысқа мерзімді қаржылай салымдар, есеп берулер
дебиторлық қарыз) немесе ... да ... № - жеке ... ... - ... ... кредиттер (несиелер) және заемдік қаржылар. Ұзақ
мерзімді ... және ... ... К° - мерзімінде қайтарылмаған
қарыз (ссуда). Кр - ... ... ... ... ... ... жүзінде модель қайтару мерзімі түрғысынан біртекті заемді қаржылар
шамасын бөлу үшін ... ... ... ... бір ... ... ... несиелер мен заемдік қаржылар көбінесе негізгі қаржыларды
алу мен күрделі салымдарға бағытталатын ескере отырып.
Осыдан мынадай қорытынды шығаруға ... яғни ... (Е3) ... шамамен шектеген жағдайда: Е3$(№+СЛ)-Ғ кәсіпорынның төлеу қабілетті
шарты орындалады, былайша айтқанда ... ... ... ... ... (құнды қағаздар) және активті есептер кәсіпорынның қысқа
мерзімді қарызын ... ... ... ... құны мен ... қалыптасуының
жеке несие немесе заемдік көздерінің шамасының қатынасы кәсіпорынның қаржы
күйінің тұрақтылығынан анықталады. Қалыптастыру көздерінен ... ... ... қаржылық тұрақтылық мэні болып табылады, онда ... оның ... ... ... ... ... қорлар мен шығындардың
көздермен қамтамасыз етілу дәрежесі қамтылу салдары ретіндегі кез-келген
төлеу ... ... ... ... ... мен ... ... банктің белсенді операциялары
екі түрлі жолмен әсер етеді: Инвенциялаудың тәртібін анықтай отырып, банк
қаражатының ... қай ... ... ... ... басым бөлігі клиенттердің бірінші талабы бойынша немесе
өте қысқа мерзімді хабарлама арқылы төлеуге жатады.
Міне, сондықтан ... ... ... ... ... ... болып
салымшылардың талаптарын орындау мүмкіндігін қамтамасыз ету табылады.
Екінші шарты несиедегі негізделген банктік пайыздың ... үшін ... ... ... ... ... жауап беретін құралдар ... ... ... сақтау мерзімі көрсетілмейтін салымдар, сақтық,
мерзімдік салымдар мен банктің жеке капиталы.
Қарастырылатын әдіске ... ... ... ... ... Содан кейін, жиынтық құралдар ыңғайлы болып есептелетін
активтердің (ссуда, ... ... ... ... ... ақша) арасында
бөлінеді.
Құралдардың жалпы қоры үлгісінде нақты белсенді ... ... үшін ... ... ... ... ... көмектесетіндіктен
құралдардың қандай саладан түскені маңызды емес.
Берілген үлгі банк басқармасынан өтімділік пен пайдашылық ... ... ... ... Сондықтан құралдар осы принциптерге толық ... ... ... ... ... ... дегеніміз - негізгі өндірістік қ^ралдардың
және материалдық емес активтердің тозуының ақшалай құнын көрсетеді. Ол ... ... не ... ... ол ... ... ... кіреді және
қызметті өткізілген түскен түсім ... есеп ... ... жай немесе
кеңейтілген ұдайы өндірістің қаржыландыру көзіне айналады.
Тартылған немесе сыртқы қаржы ресурстарының ... көзі ... және ... бөлінетін қаржы түрінде болады. Бұл бөлу каишеи
салық формасымен қамтамасыз ... Егер ... ... ақш; ... ... ... ... болса, онда бұл салып тартылған, өзіндік
қаржы ресурсы болып табылады.
Жедел бөлімдердің жетекшілігіне көмектесу мақсатында, оның өтімділік ... ... үшін ... ... ... ... ... асырылады.
Кәсіпорынның қорлары мен шығындарының жалпы шамасы (2) баланстық
активінің II бөлімінің ... ... мен ... ... ... ... үшін ... түрлерін қамтудың әртүрлі ... ... ... ... жеке ... көздері шамасы және ... мен ... ... ... тең жеке ... ... Ес=№-Ғ;
Ұзақ мерзімді несиелер мен заемдік қаржылар сапасына көбейтілген ... ... ... мен шығындарды қалыптастырудың жеке немесе
ұзақ мерзімдік көздерінің болуы:
Ет=(№+ €*)-?; ... ... және ... ... несиелер мен заемдік қаржылар
шамасының (мерзімінде қайтарылмаған қарыздар осы жағдайда оларға жатпайды)
қосындысына тең ... мен ... ... негізгі көздерінің
жалпы шамасы:
ЕЕ=(^с+Сак)-Ғ+Скк=Ес+Скк ... ... ... мен ... ... сапасына көбейтілген өткен
көрсеткіштерден алынған қорлар мен шығындарды қалыптастырудың жеке ... ... ... ... + С^-Ғ; ... көрсеткіш және қысқа мерзімді несиелер мен заемдік ... ... ... ... осы ... ... ... тең қорлар мен шығындардың қалыптасуының негізгі көздерінің
жалпы шамасы:
ЕЕ=(№+Сак)-Ғ+Скк=Ес+Скк (5)
Капиталистік ... ... ... ... мен ... мерзімді қарыздар айырмасына тең таза мобилд ... ... ... отырған қорлар мен шығындардь қалыптастырудың
жеке және ұзақ мерзімді заемдік көздерінің ... ... ... егер ... ... қарыз балансты модельді сол жағына
ауыстырылса, онда соңғысының түрі ... ... ие ... ... сол ... ... ... қаржысы мен оның қысқа
мерзімді қарызының айырмасы, оң жағында - Ес көрсеткішінің шамасы.
Сөйтіп, бұл түрлендірулер ... мен ... ... ... ... ... өзара байланыстарды анықтауға
мүмкіндік береді.
Қорлар мен ... ... (Е ) ... ... жалпы
шамасының көрсеткіші жуықталған болып табылады, өйткені қысқа мерзімді
несиелердің бір ... ... ... ... ... мен ... ... осы қысқа мерзімді қарыз бөлігін

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
1867-1868 жылдары патша үкіметі жүргізген реформалардың Қазақстандағы ұлттық білім беру жүйесі82 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
1922 – 1924 жж. Ақша реформалары6 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
1930 – 1932 жылдардағы несие реформасы23 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
70-80 жж. реформалар және тоталитарлық жүйе11 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь