Монғол мемлекетінің құрылуы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

Негізгі бөлім
1. Монғол мемлекетінің құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2. Найман, керейіт мемлекеттерін Шыңғыс ханның жаулап алуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
3. Шыңғыс ханның Қытайды жаулап алуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
4. Шыңғыс ханның Орта Азияға жорығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
5. Монғолдардың Солтүстік.Шығыс және Оңтүстік Руське шабуылы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35

Сілтеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Кіріспе
Монғолдардың әлем тарихында алатын орны зор. Монғол шапқыншылығы қазақ халқының орта ғасырлық мәдениетін қалаларының дамуын тежейді. Бұл жорықтар нәтижесінде қазақ халқының дамуы ІІІ ғасырға дейін тоқтады. Орта Азияда Монғолдарға қарсы қарсылық көрсеткендердің ішінде Отырардың билеушісі Қайырханды атап көрсетуімізге болады. Ол Отырар қаласын Монғолдардан алты ай қорғады.
Монғол әскерінің күшті болуына Шыңғыс ханның «Яссы» атты заңдар жинағы және оған қоса жауынгерлерінің құдіретті болуы әсер етті. Олардың атты әскері күшті болды. Олар Солтүстік Қытайды жаулап алған кездегі өздеріне қажетті қарулар алуы да көмектесті.
Монғолдардың билеушісі Шыңғыс хан өзінің алдына қойған мақсатында әлемді билеу болатын. Шыңғыс хан өзі Орта Азия мен Солтүстік Қытайға жорықтар жасады. Монғолдардың Батысқа жорығын Шыңғысханның немересі (Үлкен ұлы Жошының баласы) Бату басқарды. Солтүстік Русь жеріндегі жорықтары Новгородқа дейін жетті. Новгородты неліктен жаулап алмағаны әлі де белгісіз. Новгородтан кейін олар жорықтарын Оңтүстікке бағыттады. Оңтүстік жорықтары Араб жеріне дейін жетті. Бұл кездері олар Оңтүстік Қытайға да жорықтар жүргізген болатын. Оңтүстік Қытайға жүргізген жорықтары қазіргі Ветьнам жеріне дейін жетті.

Жұмыстың мақсаты:
Шыңғыс ханның жорықтарының мәнін ашып көрсету.

Жұмыстың мақсатына қарай төмендегі міндеттер алға қойылады:
- Монғол империясының құрылуына талдау жасау.
- Шыңғыс ханның ішкі және сыртқы саясатының әлеуметтік жағдайына тоқталу.
- Шыңғыс ханның күрестеріне, жорықтарына, қозғалыстарымен соғыстарына сипаттама беру.
- Шыңғыс ханның өлімін ашып көрсету.
-
Жұмыстың өзектілігі
Тарихымызда хан атанған Шыңғыс ханның саяси қызметі мен оның шығарған заңдары биіктен көрінді. Деректерден Шыңғыс ханның қабілеті тым күшті, талапты да батыл қолбасшы екенін көреміз. Оған діәлел бірде дипломатиялық жолмен, бірде әскери күш тактикасын қолданғаны еді.
Шыңғыс ханның 1200 жыл шамасында өмірге келген Ұлы Жосық заңдар жинағы бар. Ол екі юөлімнен құралған, білік яғни таным, екіншісі жосық – заң.
Шыңғыс ханның Отырарды жаулап алуы, тарих сахнасында үлкен орын алуда. Оның құйтұрқы саясатпен астасқан стратегиялық және тактикалық өнері қандас тайпалардың бірігуінде, сондай ақ басқа елдерді жаулап алуда табысқа жетудің басты факторларының бірі болып табылады.
Қазақ халқының Шыңғыс хан шапқыншылығына жиырма жыл қажырлы күресі жеңіліспен аяқталды. Елі мен жерін қорғау үшін шапқыншылыққа қарсы күрескен Тоқтабек, Бұйрық, Тұғырыл, Күшлік,
Таяндар қан майданда қаза тапты. Шыңғыс хан олардың бытыраңқылығы мен алауыздығын пайдаланып жеке-жеке талқандады. Ол қарсыласқандарға садақ, тізе бүккендерге табақ тартты.
Шыңғыс хан сол замандағы - жан теңелмес қолбасшы, аса ірі саяси қайраткері, әкімі болды.

Жұмыстың зерттелу дәрежесі.
Шыңғыс хан жайлы деректер көптеген тарихшыларды қызықтыруы сөзсіз.
«Ертеде күллі Шығысты бай кітапханалармен әйгілі ғалымдармен және ақындармен тәнті еткен, Түркістандағы әйгілі Отырар
Пайдаланған әдебиеттер.


1.Әбілғазы / «Түрік шежіресі»/ А., 1992 ж.
2. Монғолдардың құпия шежіресі .
3. М. Қани / Қазақтың көне тарихы / А., 1992 ж.
4. І. Есенберлин / Шыңғыс хан әлем сілкіндірушісі / А., 2002 ж.
5. Қазақ ССР тарихы А., 1957 ж.
6. Рашиден / Жамих ат тауарих /
7. А. Ш. Қадырбаев / Қазақстан Шыңғыс хан мен оның мұрагерлері дәуіріндегі ХІІ-ХІҮ ғғ. / А., 1992 ж.
8. Лувсанданзан / Алтын шежіре / «Өнер» баспасы 1998 ж.
9. К. Р. Аманжолов /Түркі халықтарының тарихы / А., 2005 ж.
10. «Орта ғасырлардағы Шығыс елдерінің тарихы» С.Ә. Тортаев А., 2000 ж.
11. Қазақ СССР тарихы М., 1976 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................4
Негізгі бөлім
1. ... ... ... ... ... ... ханның жаулап
алуы...................................................................
............................................16
3. ... ... ... ... ... ... Орта ... ... ... және ... Руське
шабуылы................................................................
.......................................29
Қорытынды...................................................................
.......................................35
Сілтеме
............................................................................
......................................37
Пайдаланған
әдебиеттер..................................................................
.................38
Кіріспе
Монғолдардың әлем тарихында алатын орны зор. Монғол шапқыншылығы
қазақ халқының орта ... ... ... ... ... Бұл
жорықтар нәтижесінде қазақ халқының дамуы ІІІ ғасырға дейін тоқтады. Орта
Азияда ... ... ... ... ... ... ... атап көрсетуімізге болады. Ол ... ... алты ай ... ... ... болуына Шыңғыс ханның «Яссы» атты заңдар
жинағы және оған қоса ... ... ... әсер ... ... ... ... болды. Олар Солтүстік Қытайды жаулап алған кездегі
өздеріне ... ... алуы да ... билеушісі Шыңғыс хан өзінің алдына қойған мақсатында
әлемді билеу болатын. Шыңғыс хан өзі Орта Азия мен ... ... ... ... ... ... ... немересі (Үлкен
ұлы Жошының баласы) Бату басқарды. Солтүстік Русь жеріндегі ... ... ... Новгородты неліктен жаулап алмағаны әлі де
белгісіз. ... ... олар ... ... бағыттады. Оңтүстік
жорықтары Араб жеріне дейін жетті. Бұл кездері олар Оңтүстік Қытайға да
жорықтар ... ... ... ... ... жорықтары қазіргі
Ветьнам жеріне дейін жетті.
Жұмыстың мақсаты:
Шыңғыс ханның жорықтарының мәнін ашып көрсету.
Жұмыстың ... ... ... ... алға ... ... империясының құрылуына талдау жасау.
- Шыңғыс ханның ішкі және ... ... ... ... Шыңғыс ханның күрестеріне, жорықтарына, ... ... ... ... ханның өлімін ашып көрсету.
-
Жұмыстың өзектілігі
Тарихымызда хан атанған Шыңғыс ханның ... ... мен ... ... ... ... ... Шыңғыс ханның қабілеті
тым күшті, талапты да батыл қолбасшы ... ... Оған ... ... ... ... ... күш тактикасын қолданғаны
еді.
Шыңғыс ханның 1200 жыл ... ... ... Ұлы ... ... бар. Ол екі юөлімнен құралған, білік яғни ... ...... ... ... жаулап алуы, тарих сахнасында үлкен
орын алуда. Оның ... ... ... стратегиялық және
тактикалық өнері қандас ... ... ... ақ ... жаулап алуда табысқа жетудің ... ... ... табылады.
Қазақ халқының Шыңғыс хан шапқыншылығына ... жыл ... ... ... Елі мен жерін қорғау үшін шапқыншылыққа
қарсы ... ... ... ... ... қан ... қаза ... Шыңғыс хан олардың бытыраңқылығы
мен алауыздығын пайдаланып жеке-жеке талқандады. Ол ... тізе ... ... ... хан сол ... - жан теңелмес қолбасшы, аса ... ... ... ... ... ... хан ... деректер көптеген тарихшыларды қызықтыруы
сөзсіз.
«Ертеде ... ... бай ... ... және ... ... еткен, Түркістандағы әйгілі Отырар
қаласын Шыңғыс ханның ... ... ... ... ... ... ... емес» - деп, ... ... ... ... ... әдебиеті мен мәдениетінің білгірі Әбілғазының
еңбегінің ролі өте зор. Ол ... ... ... ... ... болған хандардың өмірінде баяндаған.
Ілияс Есенберлиннің ... сол ... ... ... өткен шақтың қызықты деректері, Шыңғыс ... алу ... ... мен ... ... ұлылығы мен қасыреті бейнеленген.
Көрнекті тарихшы Рашидиннің ... ... ... ... да ... ... ... бұлжытпай орындайтын әділ
қолбасшы ретінде бейнеленген.
Түйін.
Айтылған мәліметтер мен ... ... ... келе
Шыңғыс ханның шапқыншылығы жайлап алған ... ауыр апат ... өз ... және ... арқа ... ... көптеген
халықтардың мәдени прогресін, олардың ... ... ... ... ұзақ ... тежеді.
Монғолдар шапқыншылығында адамдар көп қырылды. Өркендеп тұрған
қалалар ... ... ... ... ... ... жойылып
кетті. Небір тамаша шеберлер мен қолөнершілер құлға ... ... ... ... ... ... ... жоқшылық басталды.
Орасан зор аймақтың шаруашылығы құлдырап ... ... ... басу үшін ... хан ... - жою ... қолданды. Өлкелер қаңырап бос ... ... ... ... ... жерде ешқандай да маңызды іс ілгері
басып, тиянақты болған жоқ. ... мен ... ... ... ... жерлерінен, әскерлерінен ... ... ... ... оларды тастап, босқынға айналды.
Жұмыстың құрылымы:
Кіріспе, 5 ... ... ... ... тізімі .
1. Монғол мемлекетінің құрылуы
ХІІІ ғ. дүниені дүр ... ...... болды.
Монғолияның даңқын бүкіл ... ... ... хан мен ... ... ... ғ. басында қазіргі Монғолия монғол ... ... ... ... Онда ... ... ... тілдес
халықтар немесе қоныс аударды, ... ... ... ... Байқал көлінен Ұлы Қытай қабырғалары, Енесай ... ... ... ... орналасқан. Монғол ... ... ... ... тайшыжүт, татар ... ... ... ... ал ...... ... Тоғайлардағы монғолдар аң, ... ... ... – мал ... ... өмір ... және ... даму деңгейі ... ... ... монғолдардан артта қалып
қойған еді. Олар ... ... ... ... ... өте бастаған болатын. Олардың үйлері ағаштан ... аң ... ... ... ... мал бағумен де айналыса бастады. Мал ... ... ... ... мәжбүр етті. (1)
ХІІ ғ. тоғайлық монғолдардың ... ... ... ... мал ... болды. Далада ... ірі ... ... қой ... Түйе ол ... аз ... Олар тез ... тез қайта ... киіз ... ... Әр ... ... тиісті,
бекітілген жайлау, қыстаулары болды. ... ... ... ... ... Мал монғолдардың өздерінде жоқ
егінге, ... ... ... ақша ... ... ... ... дамыды. Олар жүннен киіз ... ... жіп ... мата мен темірден ... ... алып ... Теріден қайыс-таспа, мес, қоржын, киім
тікті. ... ... ... ... жасады. Аз
пайдалынылытын темірден ара, ... ... ... ... ... ... Орта ... Шығыс Түркістаннан
шыққан ұйғыр және ... ... ... ... ... деңгейі өте төмен болды: олар ... ... ... ... Мэн Хун ... деп жазды:
«Жылды шөптің өсуімен ... ... ... ... ... 20 шөп, 30 шөп деп ... ... Олар күзді
көктемнен ажыратпайды, айдың күндерін білмейді». (2)
Кейбір ... ... ... батыста тұратын түркі
тілдес ұйғыр халқы айтарлықтай ... ... ХІІІ ғ. ... өз ... ... жоқ. ... ... ішіндегі
ең мәдениеттісі – наймандар ... ... ... ... ... ... оның ... Азияның сол кездегі ең
озат елі – ... көп үлес ... ғ. ... ... ... көпшілігі шамандық дінді
ұстанды. ... ... деп ... көк ... ... жер құдайын да, рухты да ... ... ... ... Кереит тайпасының ірі ақсүйектері ХІ ғ. ... ... ... ... қабылдады. Наймандар
арасында буддизм мен ... та ... Бұл ... ұйғырлар арқылы тараған еді. (3)
ХІІ ғ. ... ... ... ... ... сипаты айқын
көріне ... ... ... ... «батыр», «мерген» ... ... ... ... ... туыстарын қанай бастады.
Мұндай ру басшылары ... деп ... ... меншігіндегі
жерлерді біртіндеп осы нояндар өз ... ала ... ... ... ... ... ... бөліп, өздеріне көбірек
жақсы ... ... ... ... және ... дерекнамалары
бұл мәселе бойынша ... ... ... ... иесі ... ... бақташылар – араттарды ... ... Жер үшін ... ... бір өтем төледі.
Мысалы, ... ... өз ... қоса ... ... өтеу ... ... қоғамының өмірінде құлдар үлкен рол атқарды. ... ... ... ... ... ... Дегенмен соншалықты көптігіне қарамастан , құлдар
монғолдардың ... ... ... рол ... жоқ.
Құлдарды ... ... ... малай ретінде
пайдаланды, енді бір ... ... ... ... ... Құлдардың еріксіз еңбегі тиімсіз ... ... ... ... ... етті. Құлдардың еңбегі ... ... ... ете ... ... ... ... қауымнан құлдық қоғамға тоқтамай, феодалдық ... ... ... ... ... ... ... көрші болуы да үлкен ... ... ... – ХІІІ ғ.ғ. ... ... өндірісіндегі ...... ... – арат ... ... әлі басыбайлы емес,
ерікті шаруалар ... қала ... ... бір ... ... ... хақысы болды. Бұл ... ... ... жатқан феодалдық қатынастарға қарсы ... ... ... ... хан ... ... ... монғол қоғамына
былай деп ... ... ... « Балалары әкелерін
тыңдауды қойды, ... ... ... ... ... ... қалды, ал әйелі ерін сыйлауды ... ... ... ... ... көбейді. Сөйтіп,
қоғамда тәртәп, мәніс қалмады».
Шыңғысханның өмірге келген жылы ... ... ... ... деректе әр түрлі ... Бір ... 1155 ... ... 1162 ... ... ... 559 доңыз жылында Білұн
иылдық деген жерде ... ... ... бір ... ... ... шеше болған әйел қолын ашып ... еді, ... қан ... Мұны ... ... айтты, отырған кісілердің
ешқайсысы бұл ненің нышаны ... айта ... тек бір ... «бұл бала ... ... ... ... көп елдерді
қаталдықпен өзіне ... бұл – ... ... - ... ... айтқанындай Шыңғыс хан хан ... ел ... ... ... ... хан көтергенде ... - деп ... ... ат берген.
Шыңғыс ханның әкесінің аты – Есуки ... ... ... ... ... ... , оның ... ұлы Шыңғыс хан ... ... еді, ... жас еді. ... ... анасының аты
– Оолұн, анасы Ақнұр руынан. Ол кісі ... кең ... әйел ... ... ... бәрі ... ханға
қосылады. Бодынжар хан нәсілінің ... ... ... Монғолдың әдеті бойынша патша қарауындағы ... ... ... ... яғни төрт түлік ... ... алып ... еді. Егер ... бес немесе он ... ... ... ... ... ... хан ... ... ... ... еді, ... хан ... ... я болмаса бір түйе алар еді, олар ... ... өзге ... неше мал ... ... да ... алар еді.
Есуки баһадүрге мал ... ... елі ... мың ... ... ... туыстары жас деп одан ... ... ... ... ... ... ... пиғыл ... ... ... ... ... малы мен ... ... руы еді. Басқа руларға бас болып, өз ... ... ... ... Ол ... ... ... қырылдақ еді. Есуки баһадүрдің елі екіге бөлінді. ... ... ... ... ... Маңғыттың жартысы ... екі жүз үйі, жүз үй, елу, он, бес ... ... ... емес еді, хан ... ... ... басшысы
Қойылдар. Қатаған, Хажут, Жойрат, Қият түгелімен Тайжұтқа ... ... ... ... айдап кетуші еді. (5)
Тайжұттың азғыруымен көп ... он үш ... ... ханға жау
болып, көп жылдар ... ... ... 1206 ... Онон ... бастауында Ұлы ... ... ... ... мен ... хан ... ... руынан Меңлік ечекенің ұлы
Көкше Темучинға ... хан деп атақ ... ... ... ... елді ... алып, әуімшілік ... ... ... ... ... құрып, көптеген жорық
жасап, жеңістерге жетті.
Өмірінің ... ... ... Шыңғыс хан жаман түс
көріп, ... ... ... ... жүр еді, аяқ ... ... ... балаларын ... ... ... кеңес берді. «Бір біріңе аз пайда үшін ... ... ... ... ойларыңнан шығарыңдар, жауға ... ... тұра ... ... орныма Үкідайды хан ... де 1227 жылы ... ... ... ... аң ... жүріп, бір биік ағашты ... ... осы ... өрлеңдер деген екен. Шыңғыстың
балалары сол ағаш ... ... ... ... ... Шыңғыс ханның
жаулап алуы
Шыңғыс хан өзінің бәсекелестерін ... соң ... ... ... монғол тайпаларының ... ... ... ... ... құрды. Осыдан соң күн ... ... ... ... төрт төңірегіндегі тайпалар мен
ұлыстарға ... ... ХІІ ғ. ... ... татар, кей,
қоңырат, жалайыр, ойрат, ... ... ... ... жан саны көп, ... ... ... жауласып келген. ... ... рет ... ... жасаған. Бұл кез Шыңғысханның жас кезі ... бір ... ... ... ... ... қашып құтылған.
Меркіттер тағы бір жолы ... ... ... ... ... ... олжалап алып ... ... ... ... меркіттерге шабуылдап, Бөртені
қайтарған, ... ... ... ... Шыңғыс меркіттерге
бірнеше рет ... ... ... ... Тоқтабектің баласы
Томузбекті өлтіреді. Тоқтабектің ең ... ... мен ... ... жыл ... Тоқтабекпен соғысып, Тоқтабек жеңіліп , найман
ханы Бұйрыққа қашады. Оның ... ... хан ... ... бір тайпасы оғыз ... ... ... ... ... қызы ... ... береді.
(7)
1208 жыл Шыңғыс Ертестегі Тоқтабекке жорық ... ... ... кіші баласы ... ... Оның ... Жошы ... оны ... ... да ... өлтірмеуін өтінеді, ... ... ... ... өте ... Шыңғысқа қарсы ... ... ... ... ... жылы ... ... бірлесе отырып, найман ханы
Бұйрыққа шабуыл ... ... ... ... ... ... 11202 жыл Бұйрық хан ... ... ... ... ... шабуылдайды. Шыңғысқа ... ... ... Бұл кез ... аяз ... ханның әскерлерінің ... ... ... домалап
қырылады, Бұйрық ... жыл ... ... ... ... ... ханы
Таян мен меркіт ханы Тоқтабек және жажырат ... ... ... ... ... дайындалады. ... ... ... ... ... дайындалып,
тұтқиылдан оларға ... Таян ханд ... ... ... ... әкесінің інісі Бұйрық ... ... ... ... ... ... Күлбишені ... ... қызы ... баласы Төлеуге қосады.
1206 жыл ... хан ... ... ... ... ... ... Бұйрықтың үстіне ... ... ... жыл ... ... пен ... Шыңғысхан
шабуылдап, Тоқтабек қаза тауып, Күшлік ... ... ... ... ... елдер ... Осы ... ... Лиау ... ... қол
артпақ болды. Күшлік оған: «Менің ... ... ... ... бәрін жинаймын, сізге ... ... ... ... оған ... ақша береді. ... ... 1212 жыл Лиау ... ... ... ... (8)
Жилугу екі жылдан соң ... ... ... ... ... де ... ... жорық жасайды. ... ... ... соң ... дініне ... ... ... ... ... деп ... Лиау елі
ислам дініне сенушілер.
1218 жылы ... ... 20 мың ... ... Ол ... ... өлтіреді де халыққа ... қала ... ... ... жасайды.
Тарихи жазба деректерде ... ... ... ... ... елі мейлінше күшейіп, ... ... ... ... оң және сол қол ... ... ... ... ... ... кейін Тұғырыл ... ... ... ... ... Ясукей батырға барып,
қолдау ... ... оған ... ... ... ... алып береді. Бұған көңілі ... ... ... болады. Ясукей қайтыс болған соң, Оның ... ... ... ... ... ... әкесімен
«анда» болғандықтан, оны ... ... арқа ... ... ... қызы ... ... бас ... ... бұлғын ішікті ... ... ... ... Темучинға
еліңді жинап, қолыңа ... деп уәде ... күші мен ... ... өсе түсті. Жақын
отырған ... тек ... ғана оған ... ... ... Онон өзенінің ... Ұлы ... ... ... ... мен нояндар Темучинді
хан сайлап оған ... ... атақ ... ... ... арасында келіспеушілік болып, қанды ... ... ... Шыңғыс ханды Тұғырылдың ... көре ... ... ... ... хан бірнеше рет ... ... ... елін шауып ордасын ойраңдап, қыз-
келіншектерін ... өзін ... ... ... ... ... Тұғырыл баласымен
найман еліне ... ... ... ... ... ... найман ханы Таянға алып келеді. Таян ... ... ... ... ... қаптатып, тағының үстіне
қойып ... ... ... ... жаулап алуы.
Шыңғыс хан монғол елінде өзіне ... ... ел ... ... басын қосып, бір ... ... ... ... ... Алтан ханның әкем мен ... ... жоқ. Енді ... ... ... ... ... дегенде бұны ... ... ... ... ... ... елші жіберіп, маған бағын де ... ... ... ... хан ... ... елші
ретінде жібереді де ... ... ... ... ... ... ... маған бағын, әйтпесе дос-дұшпандығымызды
сынасамыз» ... ... ... ... ... ... ... тез келсін» дейді. Шақырқожа (9) ... ... ... ... ... ... хан жалғыз
аяқ басатын бір ... ... ... ... елі ... қырады, өртейді. Солардың ... бір адам ... ... ... ... қарай беттейді. Алтан ... ... ... ... Ханбалыққа жүріп ... жол ... ... хан ... ... жаулап,
Ханбалыққа жетті. Алтан ... ... ... ... ... ... бел ... өзінің балағат жасқа тамаған ... – 1208 ж.ж. ... ... үлкен ұлы Жошы бастаған
монғол ... ... ... «орман ... ... ... ... ... ... Арыс ... Алдиярұлы бек, ақ сұңқар,
ақ ... қара ... ішек ... етіп Жошыны ... ... ... ... мен ... елші ... қырғызға жібереді
де «маған ... ... ... ... орыс Инал ... жіберіп, өз еркімен бағынады.
Шыңғыс хан бастаған монғол ... ... ... ... ... қоңыраттар қысымға тап ... ... үшін 1200 жылы бес ... ... шабуыл жасамақ
болады. Бұны Тай ... ... кісі ... ... ... хан оларды талқандап бағындырады. 1201 ... ... ... ... ... ... шабуылға дайындалады. Оларды Шыңғыс Тұғырылмен ... ұлы ... ... ... арыс ... ... хан ... арасындағы тайпаларды ... ... ... ... оның ... ... Жалайырлардың Шыңғыс ... ... ... көптеген әйгілі батырлар, қолбасшы , ... ... Олар ... төрт бұрышына ... ... ... ішіндегі ең атақтысы ... ... ... ең ... серігі, 1218 жылы ... ... ... хан ... ... бұрын оңғыттар өз алдына
жеке ұлыс ... ... ... ... ... ... Тұғырыл тұқымымен құда ... ... ... ... қызы ... сұлу ... оны ... ханы
әйелдікке алған. Шыңғысхан оңғыттарды ... осы ... ... патшасы Идіқұт өзін ... ... өз ... ... ... өзін Шыңғыс ... ... ... ... ... ... ... белбеуінің
ең болмаса бір ... қияр ма ... ... ... ... ? Егер осылай істесе, мен сенің ... ұлың ... ... ... соң Шыңғыс оған ... ... жыл ... ... ... таңғұттарға қарсы
шыққан. Таңғұттар ... ... ... ... ... ... ... Бұл әскерді ... ... ... ... ... қорғанына келіп,
шабуылдады. Ол жерде таңғұттың 50 мың ... ... ... ... Шыңғыс ыстық күнді жек ... екі ... ... Шыңғысқа қосымша ... ... ... атты әскерлері аз ... олар ... ... ... ... күткеніндей тұзаққа ... ... ... қаланы тонады, ... ... ... ... ... ... билеушісінің өзі Ань-
Цюань бәріне ... ... ... ... ... қабылдады. «Қаланы айғай ... алу ... ... суға ... ... ... ... Сөйтіп тоған орнатты,
су ауылға ене ... ауыл ... ... ... ... елші жіберіп көмек ... еді, олар ... ... ... ... ... ел аман ... Шыңғысқа бағынды. (10)
4. Шыңғыс ханның Орта Азияны ... ... жылы ... ... хан бастаған монғол әскерлері
Жетісуға ... ... ... ... ... Шыңғыс
хан ... ... саны 130 ... жетті. Мұның ішінде
Қарлұқ
Арслан хан, ... ... және ... ... ... ... шабуыл бағыты Ертістен Сырдарияға Жетісу ... ... ... ... ... хан өз ... ... ... ... құрама – Отырар ... ...... екінші, үшінші ұлдары –
Шағатай мен ... ... ... ... ...
Шыңғыстың үлкен ұлы Жошының ... ... ... Жент және ... ... болатын.
Үшінші құраманың мақсаты Сырдарияның жоғарғы ... ... алу ... да, оны ... өзі ... ұлы Толы ... ханның үш бағытта ... ... ... ... әскери топтары қарсы тұрды.
Хорезм ... ... әр ... ұлт ... Тарихшы Джувайнидің айтуына қарағанда, ... қала – ... ... ... жалпы саны ... ... оның 60 мыңы ... 50 мыңы ... болған еді.
Тәжіктер мен ... ... ... та ... түркілерді төменшіктетті. Керісінше, түркілер ... ... Оның ... ... ... ... ... жүрді және де ... ... ... азиялық көшпенді ... ... да ... Осы ... ... ... пайданаланып кетті,
түркілерді алдап түсірді. Достық ... ... ... ... ... жойып жіберген ... де ... ... қоршау кезінде монғолдар ... ... ... ... ... ... бір бөлігін
өздеріне әскери қызметке ... ... ... ... соң 20 ... ... түркі отрядын ... ... ... ... ... Осындай ... ... ... ... ... қарсы шыққанда, ... « біз ... бір ... ал ... ... ... ... оларға көмек берулерің керек емес» - деп, өз ... ... ... жылы ... ... бір ... қайтыс болған
Хорезм шаһ Мухаммед ... ... өзін ... ... оның ... монғолдарға белгісіз күйінде қалды.
Монғол ... ... ... ... әрі мұрагері ... сол жылы ... ... ... ... ... нәтижесінде Шыңғысханмен арадағы соғыс аяқталды. ... ... ... ... ... 1224 жылдың
жазын ... ... ... ... ... ... шабуылы
сияқты халықтардың орнын ауыстырып жатпады.
Мемлекеттің құқ ... ... ... жеке ... ... Осы ... негізінде ... ... ... ... бірінен соң ... ... ... ... ... басты иелігін кіші ұлына ... ... ... қара ...... оның ... ... қолына көшті. Монғолияның ... ... ... ... оның 101000 Толы ... ... Бұл ... елдерге жеткен монғолдардың ... ... өте аз ... ... көрсетеді. (11)
Шыңғыс хан өз ... ... ... ... Кіші ... қара шаңырақ ... ... ... ұлы
Жошы жаулап алынған жерлердің ең көп ... ... ... ... хан ... ... Жошының иелігіне ... ... ... ... Батыстағы жеңістен ... ... « ... ... ... ... ... бәрі
кіретін болды. Шыңғыс хан көзі ... оған ... ... ... соның ішінде меркіттердің ... ... және Еділ ... ... шекарасына дейінгі
жерлерді берді.
Шыңғыс хан 1227 жылы ... ... соң ... ... ... қоса ... ... және
бүкіл орыс княздіктері кірді.
Шыңғыс хан ... ... аз ... ... ... ... арасынан ... ... хан ... ... немесе өз ... ... ... ... ... ... және Оңтүстік
Руське шабуылы.
1237 жылдың қысында Батыйдың ... ... ... ... ... ... ... үйреніп ... ... үшін ... - татарлардың ... ... ... Князьдардың ... ... ... ... жіберілген болатын. Рязань ... ... және ... князьдықтарынан көмек ... ... ... бұл ... өз жері Сырдария ... ... мен ... ... ... Орат ... ең ірі
мемлекет Хорезмнің билеушісі ... ... ... ұзын ... Шыңғыс хандығынан кем ... да, ... ... мен ... ... ... жаулап
алушылқтарға лайықты қарсыласуды ... ... қала өз ... қала тұрғындарының және оған
айналадан ... ... ... ... ғана ... Мұның
үстіне көп реттерде феодалдық ат ... топ ... ... және ... әміршілерімен бірге ... ... ... мүдделері үшін ... сөз ... ... ... ... ... Мәселен,
жауынгерлердің жүз жылдық горнизоны және қала ... ... ақыр ... ... ... ... бекем байлауына
қарамастан ... ... ... хан оны Монғолдарға бере
салды.
Өз ауыл-қыстақтары мен ... жан ... ... ... монғол-татар шапқыншылығына ерлікпен қарсылық көрсетті.
Әсіресе ... ... ... ... күресінің даңқы кең
тарады, оны жергілікті ... ... ... ... ... ... ерлігі мен Темір ... ... ... жырға қосты. Хорезмнің, Үргеніштің, ... ... ... өз ... ер ... ... (12)
1219-1221 жылдар ішінде монғол басқыншылары толып жатқан ... ауыл ... мен ... құртып жіберді. Жетісудың
бұрынғы өте бай егіншілік ... ... ... ... бойына жасалған суару жүйелері толық ... ... ... ... ... ... ... алған жерлерде
өте ауыр алым ... ... ... ... өздерінің жорықтарына
қатысуға мәжбүр етті. Монғолдар басып алған қалалардың ... ... ... тастап отырды. ... ... ... ... ... ... ... тайпалары қоныстана
бастады, бұдан кейінгі уақытта Орта Азия мен Таяу ... ... ... ... ... пен қоғамдық қатынастардың анағұрлым
төмен болуы экстенсивті мал ... ... ... өмір ... , ал ... өзі бұл ... өндірістік күштерді
одан әрі дамытуды едәуір ... жылы ... ... ... ... ... ... Руське
төкті. Днепрден өтіп, Рось өзенінің бойындағы ... ... ... ... қарсыласуын жаншып, ... ... ... Киевке келді.
Оңтүстік орыс князьдары Солтүстік-Шығыс ... ... ... князьдықтарының талқандалуынан сабақ алмады. Өзара
қырқысып ... ... ... келе ... ... ... ... күштерін біріктіру жөнінде ешқандай ... ... ... ... жан қиярлық, бірақ бір бірінен
оқшауланған, дала ... ... ... ... да ... ... жеңіліске душар
болды. Адамдардың сан ... ... ... және ... ... ... татарларға шығынмен санаспай ... ... ... ... ... ... ... Азын аулақ
қалалар ғана Батыйдың түмендеріне ... ... ... ... ... ... қалалрда ойрандауының салдарынан кейбір
қалалар жер бетінен мәңгә жоғалып ... Ал ... ұзақ ... есін жиа ... өзінің бұрынғы жағдайына келе алмай жүрді.
Басқыншылар жүріп ... ... ... оттың орнына қалып отырған
қорғансыз селолық жердің халі ... да ... ... ... ... ... ... шағын жасақпен
жіберген ... ... ... ... ... ... ... Киев тұрғындарына түсті. Киевтіктер саны
жағынан басым ... 8 күн ... ... ... 9-шы ... ... қамал қабырғасын талқандап қалаға баса көктеп
кірді. Басқа орыс қалалрындағы ... ... де оның ... ... беріспегенін , әр ... әр үй ұрыс ... ... дәлелдеп отыр, тоналған әрі ... , ... Киев ұзақ ... бойына Оңтүстік Русьтің ірі саяси ... ... ... ... ... ... Галич – Волынь
Русіне ... бас ... жылы ... ... ... қолы күл болып өртелген,
талқандалған және қансыраған ... ... ... ... ... лап ... Гунндардың Европа үшін ұмытылмас
шапқыншылығынан ... ... ... дала ... тарапынан
жауланып алынуының көпе ... ... ... ... ... европалық
ел Батыйдың қалың қолына саны ... пара пар ... ... ... ... қимылдарында шешуші роль атқарған атты әскерлерді
қарсы шығара алмады.
Ірілі ... ... ... ... мен ... ... ... бытыраңқы Европа Русь тәрізді ... ... ... ... ... ... ... жекелеп талқандау үшін сан ... ... ... ... ... тап ... ... елдер
халықтарының ер жүректікпен қарсыласуынан қарамастан ... ... бір ... ... ... ... ... Балқан түбегі
елдерінде ойран ... 1242 жылы ... ... ... ... ал ... ... Австрияда Венаға және
Чехияда ... ... олар ... ... ... 1242 жылы ... ... Европа үшін айрықша қиын қыстау
кезде Батый күтпеген жерден өз ... ... ... ... Волганың далалық төменгі ... ... ... ... ... жаулап алу ... ... ... ... алуда орыс
халқының және біздің ... ... ... ... ... күресі шешуші, бүкіл ... ... ... ... Азияның шалғай түбінен келіп, бірін бірі ауыстырып жатқан
көшпелілер ... Русь ... ... ... ... ... алдымен өзі көтеріп тойтарыс ... Өзі үшін ... ... Русь Европаны монғол татарлардан тасалады. ... ... ... орыс ... жасалған тасқынды
шабуылдарда Шыңғыс хан мәпелеп ... ... ... ... ... ... қырылды. Түмендердің құрамына монғолдар
жеңіп алған елдердің жауынгерлерін ... қосу бұл ... ... ... ... қалың қолы Европаның терең ... ... ... ... ... жсау ... айрылған
күйінде аттанды. Орыс және еліміздің ... ... ... ... ... азаттық күресі Батыйдың ... ... ... одан әрі ... бас ... мәжбүр
етті. Русьті толық бағындыру үшін Батыйға әлі де 20 жыл ... ... ... ... шыққан Русь Европаның өзге ... ... ... ... ... ... Батыйдың қалың қолы ойран
салған, бірақ Алтын ... Русь ... ... ... ... ... елдері көп жылғы ... ... одан ... және ... даму ... ... келе Шыңғыс ханның тарихи ... өз ... ... ... ... ... ... арқылы жетті. Жаулап
алған жерлері мен ... сан ... ... ... жұрт
оның билігін ... ... да ол ... ... ... дүниені түгел бағындыруды ... ... ... ... жасауды жаратушының өзі берген сый
дегенге әбден сенімді ... ол ... ... ... ... бояу ісін жалғастыра беруді, осынау ... ... ... асыруды ұлдарына да өсиет еткен. ... хан ... ... ... үшін ... ... күш ... ақыл ойының ... ... ... ... Қулық –сұмдық, алдау-арбау, опасыздық жасау оның
жетістіктерге жету жолындағы басты ... хан ... ... асырушы және әлеуметтік тірегі
оның қолбасшылары мен оның ... ... ... Шыңғыс хан
темірдей қатты тәртіп орнатқан. ... аты ... ... ... ... наразылықтар туындағанда Шыңғыс хан өзін
қолдағандарға табақ, қарсыластарға ... ... ... хан
әскерлерінің басқыншылығы жаулап алған елдер үшін апат ... ... ... экономикалық және мәдени прогресін ... ... және ... ... ұзақ ... ... Әбілғазы «Түрік шежіресі» А., 1992 ж. 5153-б.
2. Монғолдардың құпия шежіресі 198 ... .
3. ... ... ... І том, І ... 206-207-б.
4. Жаһанды жаулап алушының тариых 38-40 б.
5. Бұл да сонда 54-б.
6. Рашиден ... ... І том, ІІ ... 184- б.
7. «Қазақтың көне тарихы» М. Қани А., 1993 ж. 176-177- ... І. ... ... хан әлем ... А., 2002 ... ... ... Қазақ ССР тарихы І том, 129-б. А., 1957 ... Бұл да ... ... К. Р. ... ... ... ... А., 2005 ж. 251-б.
12. Лувсанданзан «Алтын шежіре» «Өнер» баспасы 1998 ж. 89- ... ... / ... шежіресі»/ А., 1992 ж.
2. Монғолдардың құпия шежіресі .
3. М. Қани / ... көне ... / А., 1992 ... І. ... / Шыңғыс хан әлем сілкіндірушісі / А., 2002 ... ... ССР ... А., 1957 ... ... / ... ат ... /
7. А. Ш. Қадырбаев / Қазақстан Шыңғыс хан мен оның ... ... ғғ. / А., 1992 ... ... / ... ... / ... баспасы 1998 ж.
9. К. Р. Аманжолов /Түркі ... ... / А., 2005 ... ... ... Шығыс елдерінің ... С.Ә. ... ... ... Қазақ СССР тарихы М., 1976 ж.
-----------------------
26

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
III – VII ғасырлардағы иран21 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Моңғол мемлекеті11 бет
Моңғол шапқыншылығы және Шыңғыс хан9 бет
Моңғолдардың қазақ жерін жаулап алуы4 бет
Хандықтардың құрылуы және шайқастары18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь