ХХ ғасырдағы елдерде ең алғаш фашизм ошағының пайда болуы

Кіріспе 3
1 ХХ ғасырдың 20.30 жылдарында фашистік жаңа
соғыс ошақтарының пайда болуы 5
1.1 Фашизм идеологиясы және оның ерекшелік сипаттары 5
1.2 Араб елдеріндегі саяси жағдай 6
1.3 Еуропада фашистердің саяси билік басына келуі 9
2 Фашизмнің кең таралуы 11
2.1 Германиядағы фашизм 11
2.2 Италияда фашизмнің пайда болуы 13
2.3 Испан фашизмінің ерекшелігі 17
2.4 Жапонияның озбырлық саясаты 19
Қорытынды 24
Қолданылған әдебиеттер тізімі 26
Зерттеудің өзектілігі. ХХ ғасыр адамзаттың ғылыми, әлеуметтік және ұлттық прогресс жолында ғаламат табыстарға жетуімен есте қалды. Сонымен қатар, бұрын белгісіз болған фашизм және әлемдік соғыстар сияқты жойқын құбылыстарды да атап өтпеске болмайды. Бұл құбылыстардың экономикалық, саяси және идеологиялық түп-тамыры әлі толық зерттеліп болған жоқ.
Капиталистік дамудың біртекті болмауы мемлекетаралық қатынастарға да әсер етті. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында ұлттық монополистік топтардың капитал салу аймағы, шикізат көздері мен
жұмыс күші үшін бәсекелестік күресі қарқынды жүре бастады. Осындай жағдайда аса белсенділік көрсеткендер әлемді бөлісуден құр қалған мемлекеттер болды. «Күн шуағы астындағы жер» үшін ірі державалардың бәсекелестігі тек экономикалық және дипломатиялық жолмен ғана емес, таза әскери тәсілдер арқылы жүрді. Осыған байланысты ол мемлекеттердің экономикасы мен қоғамдық өмірінің милитаризациялануы қарқынды жүрді, соғыс пен зорлықты ақтайтын түрлі идеялар мен теориялардың таралуы басталды.
1914-1918 жылдары болған Бірінші дүние жүзілік соғыс және ол аяқталған соң әділетсіз жасалған Версаль-Вашингтон жүйесі әлемді реттеудің орнына, халықаралық қатынастарды одан ары шиеленістіре түсті және Екінші дүние жүзілік соғысқа себеп боларлық тарихи алғышарттарды қалыптастырып берді.
Бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін, оның аяқталмағандығы салдарынын, Еуропаны ұлтшылдықтың жаңа бір толқындары торлай бастады. Шекараның осы заманғы бейнелері, бейтарап алап, ұлттық диаспора, виза, кеден дегендер тұңғыш рет пайда болды. Еуропа мен Америка экономикасының үйлестірілмеген, келісімсіз өсуі салдарынан болған экономикалық торығу, нарықтың сыртқы экономика үшін жабықтығы, экономикалық томаға-тұйықтық, елдердің өздерін өздері қамтамасыз ету үрдістерінің етек алуы – осының барлығы жиналып, өмірге ұлтшылдықтың жаңа бір түрлерін алып келді. Германиядағы экономикалық құлдырау, Бірінші дүние жүзілік соғыстың нәтижелеріне наразы болған герман басшылығының кекшілдік кеудемсоқтығы жағдайында билік басына Гитлердің фашистік режимі келді де, Екінші дүние жүзілік соғысты бастады.
Бірінші дүние жүзілік соғыс пен Екінші дүние жүзілік соғыс аралығында тыныштықты сақтау жөніндегі келісімдердің көп жасалғандығы соншалық олардың санынан жаңылысасың. Алайда бір қарағанда бітімгершілік туралы салиқалы оңды қорытынды шығаруға жетелейтіндей көрінетін осы бір «келісім-шарттар торы» өрмекшінің торынан да әлсіз, үлбіреп тұрған бір нәрседей еді. Осындай келісімдер 115-ке жеткеннен кейін де Еуропа бейбітшіліктің камтамасыз етілгенін сезіне алмады. Ол - ол ма,
1 Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы: Словарь-сөздік, 2007. – 389 б.
2 Мәшімбаев С.М. Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман тарихы: оқулық. – Павлодар: Кереку, 2009. – 194 б.
3 Языков В.Ф. История стран Европы и Америки в новейшее время (1918-1945). – М.: Наука, 2004. – 278 с.
4 История новейшего времени стран Европы и Америки (1918-1945)// Г.Б. Поляков. Всемирная история. – Москва: Юнити, 2000. – 315 с.
5 Дүниежүзі тарихы (1914-1945): оқулық/ К.Қожахметұлы, Ә.Шүпеков, М.Ғұбайдуллина, М.Дәкенов. – Алматы: Мектеп, 2010. – 200 б.
6 Шүпеков Ә. Дүниежүзі тарихы: оқулық/ Ә.Шүпеков, К.Қожахметұлы, М.Дәкенов, М.Сембинов. – Алматы: Мектеп, 2006. – 248 б.
7 Всемирная история (1914-1945): учебник. - М.: Наука, 2005. – 341 с.
8 Фашизм жоқ елде «антифашистер» не бiтiрмек? //Жас Алаш. – 2012. - № 66. – 5 б.
9 Красиков А.А. Испания и мировая политика. – М.: Гардарики, 1989. - 236 с.
10 Исаева Л.Н. 1918-1939 жылдардағы Испания: оқу-әдістемелік нұсқау. – Ақтау, 2010. – 43 б.
11 Дәуірбаева Т. Еуропа мен Америка елдерінің тарихы. – Талды-Қорған, 2004. – 158 б.
12 Стегарь С.А. Практикум по новейшей истории. - М.: Просвещение, 1975. – 256 с.
13 Самсонов А.М. Крах фашистской агрессии. - М.: Наука, 1982. – 234 с.
14 Ревнуков В. Новейшая история зарубежных стран Европы и Америки 1917-1939. – М.: Просвещение, 2000. – 278 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1 ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында фашистік жаңа
соғыс ошақтарының пайда болуы  ... ... ... және оның ... ... ... Араб ... ... ... ... ... ... ... билік басына келуі 9
2 ... кең ... ... ... ... фашизмнің пайда болуы
13
2.3 Испан фашизмінің ерекшелігі
17
2.4 Жапонияның озбырлық саясаты ... ... ... ... ХХ ғасыр адамзаттың ғылыми, әлеуметтік және
ұлттық ... ... ... ... ... есте қалды. Сонымен
қатар, бұрын белгісіз болған фашизм және әлемдік соғыстар сияқты ... да атап ... ... Бұл ... экономикалық,
саяси және идеологиялық түп-тамыры әлі толық зерттеліп ... ... ... ... ... ... қатынастарға да
әсер етті. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ... ... ... ... ... салу ... шикізат көздері мен
жұмыс күші үшін бәсекелестік күресі қарқынды жүре бастады. Осындай жағдайда
аса белсенділік көрсеткендер әлемді бөлісуден құр ... ... ... ... астындағы жер» үшін ірі державалардың ... ... және ... ... ғана ... таза әскери тәсілдер
арқылы жүрді. Осыған байланысты ол мемлекеттердің экономикасы мен ... ... ... ... ... пен ... ақтайтын
түрлі идеялар мен теориялардың таралуы басталды. 
1914-1918 ... ... ... ... жүзілік соғыс және ол аяқталған
соң әділетсіз жасалған Версаль-Вашингтон жүйесі әлемді ... ... ... одан ары ... ... және ... ... соғысқа себеп боларлық тарихи алғышарттарды қалыптастырып берді.
Бірінші дүние ... ... ... оның ... салдарынын,
Еуропаны ұлтшылдықтың жаңа бір толқындары торлай бастады. Шекараның осы
заманғы бейнелері, бейтарап алап, ұлттық ... ... ... ... рет пайда болды. Еуропа мен Америка экономикасының үйлестірілмеген,
келісімсіз өсуі салдарынан болған экономикалық торығу, ... ... үшін ... экономикалық томаға-тұйықтық, елдердің ... ... ету ... етек алуы – ... ... жиналып,
өмірге ұлтшылдықтың жаңа бір түрлерін алып келді. Германиядағы экономикалық
құлдырау, Бірінші дүние жүзілік ... ... ... ... герман
басшылығының кекшілдік кеудемсоқтығы жағдайында билік басына ... ... ... де, ... дүние жүзілік соғысты бастады.
Бірінші дүние жүзілік соғыс пен Екінші дүние жүзілік соғыс аралығында
тыныштықты сақтау жөніндегі ... көп ... ... олардың
санынан жаңылысасың. Алайда бір қарағанда бітімгершілік туралы салиқалы
оңды қорытынды шығаруға жетелейтіндей көрінетін осы бір ... ... ... да ... ... тұрған бір нәрседей еді. Осындай
келісімдер 115-ке жеткеннен ... де ... ... ... ... ... Ол - ол ма, ешқашан ... ... ... Еуропа тығырықтан шығудың жаңа жолдарын ... ... ... де ... ... ... келісімдері» санының артуымен бірге соғыс туу қаупі де
артып барады деп пайымдаушылардың жорамалы дұрысқа шықты. 
Бейбітшілікті сақтайды деген Ұлттар ... өз ... ... ... ... ел санаспайтын халге жетті. Қарусыздану турасында ... да ... ... ... ... ... сөз ... жақтаған болып көрінгендерімен, іс ... ... ... Бір ... ... ... ... жағынан
қаруланудың екі түрлі себебі болды. Біріншісі: Версаль ... ... ... ... ... Олар бітімге қол қойғанымен: өзара
көз ... ... бас ... Бір топ ... ... ... өзінің құқығынан айырылғанына наразы болып, оны ... ... ... жақ оны ... ... ... болды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі – жиырмасыншы ғасырдың басынан Екінші
дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең.
Зерттеудің тарихнамасы. Фашизм ошағының пайда болу ... ... ... Г. О. ... В. Д. ... А. Ф. Клушин, Н. А.
Кучеренко, отандық тарихшылар Ә. ... Т. ... ... ...... ... ... мақсаты - ХХ ғасырдағы елдерде ең алғаш фашизм
ошағының ... ... оның ішкі және ... ... мен ... адамзатқа
тигізетін әсерін анықтау.
Бұл мақсатқа сай келесі міндеттер қойылды:
- фашизм идеологиясы және оның ... ... ... ... ... саяси билік басына келуі туралы мәліметтерді
зерттеу;
- араб елдеріндегі саяси жағдайды қарастыру;
- фашизмнің жеке ... кең ... ... ... ... ... бөлім, қорытынды және қолданылған
әдебиеттер тізімі.
 
1 ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында фашистік жаңа соғыс ошақтарының пайда ... ... ... және оның ... сипаттары
XX ғасырдың 20-жылдарында корпоративтік идеологиялар – фашизм және
ұлтшыл-социализм ...... ... ... деген
түсінік Италияда шықты. Бұндағы алғашқы ұйымдар «жауынгер одақтар» ... ... деп ... ... барып «фашизм» деген термин
қалыптасты. Германияда бұл ... ... ... атау ... шығуының Италия мен Германияға қатысты ортақ жағдайлары ... екі ел ... ... ... ... өте кеш ... орай ... Франция т.б. батыс елдерінде демократиялық бостандықтар
мен азаматтық ... ... ғғ. ... ... ... ... ... мен Италияда алғашқы конституциялар ХІХ ғ.
екінші жартысында дүниеге ... және ... ... ... өте шектеулі түрде болды. Бұл елдерде жеке тұлғаның ой еркіндігі
мен мүддесі мүлде ескерілген жоқ, оның ... ... ... ... орнықтырылды. Осы екі елде де ... ... ... ... ... ... ұсақ және ... топтардың
меншігінен айырылып қалу қауіпін ... ... бір ... ... екінші жағынан, революцияшыл күштерге деген ашу-ызасын тудырды.
Революциялық қозғалысқа да, ірі ... да ... тұра ... күш ... ... ... [1, 375 ... қатар соғыста жеңілу және ауыр ... ... ... ... ал ... ... мүдделерінің ескерілмеуі – Италияда
ұлттық қорлану ... ... ... ... Бұл ... ... қозғалыс ретінде қалыптасуына негіз болды. Ал фашизмнің
идеологиясына негіз болған ілімдер бұдан ертерек уақытта шықты. 
Фашизмнің ... ... ... барлық ұлтшылдық,
нәсілшілдік, зорлық идеяларын насихаттаған ілімдерден өсіп шықты. Соның
ішінде ... мен ... ... ... ... ... ... 80-90 жылдарында қалыптасқан пангерманистердің іс-
әрекетін мынандай идеялар ... ... ... ... ... ... неміс тілінде сөйлейтін халықтар мен ұлттарды Германия
империясына топтастыру;
- Германияның ... ... ... бұл ... ... ... ... ұштастырды.
Фашистік (нацистік) идеологияның ең басты құрамдас бөлігі – нәсілшілдік
теориясы, ұлтшылдық, шовинизм. Немістер – ... ... ... олар
барлық нәсілдерден жоғары тұрады. Фашистер «нордтық нәсілдің тазалығын
қалпына келтіруді міндет етіп ... ... ... ... ... болды. 
Фашистік идеологияның құрамында демократияға қарсылық, ақыл-ойға қарсылық
(антиинтеллектуализм) зорлық пен күшке ... ... ... өте ... ... болды.
Сонымен, фашистер өзіндік этика негіздерін жасады: ... ... т.б. ... ... тұрғыдан емес нәсілдік теория негізінде
түсіндірілді. Борыштан бас тартпау ардан аттамау, туысқандық байланыстар,
т.б. қасиеттер тек жоғары ... ... ... ... ... ғана орын ... Ал ... нәсілдер алдында олар белгілі бір
моральдік жауапкершілік атқармайды. Фашистер өз ... шын ... ... емес, оны соқыр сеніммен қабылдауды талап етеді. Демек,
фашистерге ақыл-ойы жоғары, ... адам ... ... ғана ... да ... ... ... зиялылар қудаланды [3,
142 б.].
1.2 Араб елдеріндегі саяси жағдай
XX ғасырдың басына қарай араб елдерінің барлығы да отаршылдықта болды.
Франция - ... ... ... көп ... ... ... ... иелік етті. Египет, Судан, Аден және ... ... ... ... ... болды. Италия - Түркияны Ливиядан ығыстырып шығарып,
араб тайпаларына қарсы ... ... ... отырып, осы ... ... ... ... ... қарамағында Солтүстік-
Батыс Сахараның шөлді аймақтары мен Марокконың жекелеген аудандары болды.
Египет жеріне Англия қарулы күштері шоғырланды. Қара ... 350 ... пен қала ... ... ... ... ... сұлтаны 1914
жылы қарашада Антанта елдеріне қарсы «джихад» ... ... ... қайтаруға әскер жіберілген еді, бірақ ағылшындар олардың күл-
талқанын шығарды. ... ... ... Түркия Ресейге де қарсы
шықты. Теңіздегі, Кавказдағы шайқастарда түрік армиясы орыстардан жеңіліп,
1914-1915 ... ... ... ... болды. Армян жеріне үстемдік
жүргізген Ресей патшалығы ... ... ... ... ... ... ... саудагерлері, кәсіпшілері, қолөнершілері Стамбұлда және
бүкіл империяның ... ... ... өмір ... келген. 1915 жылғы
қырқыста екі жақтан миллионнан астам адам қырғынға ұшырады, ... ... азап ... Сол ... ... тарихында өшпестей із
қалдырды.
Египеттегі ағылшын әскери күштері Палестина мен ... ... ... ... бірігіп, олар түріктерді ығыстыра бастады. Ағылшындар
Парсы шығанағындағы түрік бекіністерін қиратып, ... ... ... ... да орыс-ағылшын армиясы қысым жасады. Жау түріктерге соққы бере
отырып, бүкіл Араб түбегіндегі, ... ... ... ... ... жойды.
Бірақ Еуропа елдерінің өз мақсаттары болатын. Соғыс қызу жүріп
жатқанда, ағылшын және француз ... ... ... ... ... ... ... десеңіз, олар Ресейді қатыстырмай, 1916 жылы араб жерін
бөлісіл алу туралы Сайкс-Пико келісіміне қол ... 1917 жылы ... ... түріктердің Таяу Шьныс мәселесіне араласуға шамасы да
келмеді. Бұдан кейін Франция мен ... өз ... ... ... ... конференциясына араб елдерін қатыстырмай, олардың да
тағдырын екеуара шешуді ... ... Араб ... ... 1920 жылы 25
сәуірде Сан-Ремо келісімі бойынша реттеліп, ... ... ... ... ал ... қамқорлығына Египет, Ирак және Палестина өтті. Осылайша
Арабтық Шығыс тұтасымен Еуропа елдерінің қарамағына еріксіз ... ... 1917 ... ... ... ... ... жағы араб көсемдерін конференцияға дейін күте тұруға
көндірді. Бірақ араб халықтары Батыс ... ... ... ... болды
[5, 75-78 б.].
Египетке Англия мандатын беру туралы ... ... ... ... ... елде ... қозғалыстың жаңа толқыны басталды.
Сол кезде «әл-Уафд әл-Мысри» («Египет делегациясы») партиясы ... ... алға ... Суэц ... ... мен ... ... қарулы шайқастар болды. 1920 жылы ... ... ... ... ... ... Египеттің тәуелсіздігін мойындады. Елде
реформалар жүргізіле бастады. Сұлтан король болып жарияланды. 1923 ... ... ... және ... ... ... ... Англияның ұстанымдары өзгерген жоқ. Олар Суэц каналын күзету
құқығын өзінде қалдырды, әскери базаға ие болды, ... ... ... жылы ... ... ... құрылды. Ол Египет пен Суданнан
ағылшын әскерлерін шығару мәселесін қойды. Каирдың Лондонмен қарым-қатынасы
нашарлады. Англияның қысымымен ... ... ... ... ... ... ... ағылшын әкімшілігіне өтті.
Кейінгі жылдарда уафдистер парламентке сайлауда бірнеше мәрте жеңіске
жетіп, үкіметті басқарды. Олардың ... ... ... ... ... табанды қарсылығына тап болды.
Париж бітім конференциясы Сирияны мандаттық аумақ ретінде Францияға
берді. Сирия ... ... ... режіміне түбегейлі қарсы шықты. Елді
көптеген көтерілістер шарпыды, шаруалар ... ... ... ... ... Дамаск түбінде, Халеб және Латакия провинцияларында,
Джебель- Друзеде болып өтті.
Сирия халқының күресінде 1925-1927 жылдардағы қарулы көтеріліс ... ... Оған ... жұмысшылар, сонымен қатар коммунистер белсенді
түрде қатысты. Көтерілісшілер Дамаскіні басып алды. Бұл көтерілісті ... ... ... ... 1936 жылы азаттық күрес шарықтау шегіне
жетті. 1936 жылы 9 кыркүйекте ... ... үш ... ... ... уәде ... 1941 жылы елде ... қуатты қарсылық көрсету қозғалысы
етек алды. Осы жылы Англия мен «Еркін Франция» әскерлері фашистерді Сирия
мен Ливаннан қуып ... жылы ... ... ... державаларының конференциясы
Англияның Палестинаға мандатын ресми бекітті. Азаттық күрес енді Палестина
халқын да қамтыды. ... да, ... де ... ... жою үшін және
ұлттық тәуелсіздікке қол жеткізу үшін күресті. Егер де Палестина ... ... ... ... ... және ... лигасы арабтар
- мен еврейлер саяси құқықтарын тең қолданатын - Палестина мемлекетін құру
үшін ... ... ... ... мен ... ... ... бүкіл Палестинаны тек еврей мемлекеті деп тануды көздеді.
Палестинаға еврейлердің шоғырлануы 30-жылдарда қыза түсті. ... ... ... ... ... ... әсер ... жылы Сан-Ремода өткен конференцияда Ұлыбритания ... ... ... Ирак әмірі тағына Хашимиттер әулетінен шыққан ... ... ... I ... мен ... ... ... режімді заңдастырған және Ирактың Англияға тәуелділік жағдайын
ресми ... ... ... қол ... ... ... ... сүннеттік бағыттағы феодалдық-бюрократтық жоғары
топтары басып алды. ... ... ... ... араб ... ... саясатын жүргізді. Арабтық Шығыс
халықтарының ұлт-азаттық ... ... ... 1930 жылы мандаттық
жүйені жоюына мәжбүр етті.
Арабия түбегіндегі саяси жағдай өте күрделі дамыды. Оның жағалауындағы
әмірліктер ... ... ... Оман, Катар, ... ... ... ... ... 5 ... Хиджаз, Недж, Джебел-Шаммар,
Асир, Йемен өзара қырқысумен болды. Сауд ... ... ... ... ... ... ибн Сауд 20-жылдары Хусейнді жеңіп, Хиджазды, Мекке
мен Мединаны ... ... 1927 жылы ол ... ... үлкен мемлекетті
басқарды.
Сол кезде бұл аймақта Йемен және Сауд Арабиясы қалыптасты. Йемен және
Сауд Арабиясы тұрғындарының хал-ахуалы өте ... ... Тек ... ... ... көздері ашылып, оларды АҚШ мұнай компаниялары
игеруге кірісті. Бірінші рет бұл елдін мұнайы 1939 жылы 1 ... ... ... ... ... араб мемлекеттері құрылды. Олардың ішінде
Ирак, Египет қана Ұлттар Лигасының құрамына кірді.
Мароккода ерекше жағдай ... 1920 жылы Риф ... ... испан және француз отаршылдарына қарсы қарулы күрес бастады. Оның
басында әскер құра білген Абд ... ... Риф ... жариялады.
Осы көтерілістің жеңілісіне себепкер болған феодалдар ... ... оның ... 1934 жылға дейін сөнбеді.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталысымен араб елдері соғыс ... ... ... мен ... ... ... Францияның
жеңіліске ұшырауы фашистік мемлекеттердің қауқарын айқын көрсетті. ... ... ... топтардың әрекеті жандана бастады. Мәселен,
Ирактың әскери ... тобы 1941 жылы ... Р.А. ... өкіметіне
қарсы төңкеріс жасады.
1942 жылы жазда Ливияда генерал Роммель қолбасшылық ... ... ... ... ... ... мақсаты - Египетті жаулап
алу болды. Қазан-қараша айларында әл-Аламейн қаласының ... ірі ... ... ... ... жеп, ... ... 1942 жылы қарашада ағылшын-
американ десанты Мароккоға түсіріліп, бүкіл Солтүстік Африка ... өте ... ... ... ... ... кеңейе түсті [6,
115 б.].
1.2 Еуропада фашистердің саяси билік басына келуі
1920-1921 жылдары Италиядағы экономикалық ... ... ... ... кейін іле-шала орныққан фашисттік қозғалыс
кең көлемді ... ... ... тез ... күшейіп алды. «Фашизм»
ұғымын алғаш соғыстан кейін қарулы көтеріліске шыққан жұмысшы қозғалысына
қарсы реакцияшыл ... ... ... 1919 жылы ... ... бірінші жалпыұлттық жиналыс болып ... Онда ... ... ... ... Олардың бағдарламалық талаптарында: елде
республика орнату, ... ... ... енгізу, салық салу, кедей
шаруаларға жер беру, жеке меншік кәсіпорындарына жұмысшы ... ... ... ... ... меншікке беру, шіркеу иеліктерін
тәркілеу еңгізілген еді. Бұл ... ... ... ... мен
шаруалар тарапынан қолдау тауып, сайлаушылардың бір бөлігі социалистер
қатарына өткен ... ... ... ... кейінірек партияны
ұйымдастырушы Бенито Муссолини ... ... 1922 жылы 28 ... ... ... ... ... Үкімет өз еркімен биліктен
кетті. Король фашистерге қарсы әскер жіберуден бас тартты. ... ... оны ... шақыртып, үкіметті басқаруды ұсынды. Муссолини парламенттің
қолдауына ие болды. Фашистердің ... ... ... ... ... ... Бұл ... төңкеріс еді. Италия фашизм
орнаған
І-ші Еуропа елі болды. Бұл жылдар Италия тарихында «Қаралы жиырма жыл»
деген ... ... еді. ... ... Италия саяси институттарын
түбегейлі қайта құрудың бастамасы болды. ... ... ... ... ... ... партиялар заңды деп есептелді. Муссолини ... ... ... ... Үкімет парламенттің қызметіне нұқсан
келтіріп, оған тиесілі міндеттерді өзіне алып, өз ... ... ... жылы ... реформасы жасалды. Реформа фашизмнің саяси мақсатына
парламентті толығымен ... ... ... ... шығарушы билік 1922 жылы желтоқсанда ҮФК қолына шоғырланды. Оған
Муссолини ... ... ... ... ... ... 1929-1933
жылдары дүнижүзілік экономикалық дағдарыс қысымына ... ... ... ірі ... ... ... қайшылықтар арта түсті.
Монополисттік топтардың қолдауымен өкімет басына келген фашисттік күштер
әлемді ... ... бел ... 30 жылдар басында ... ... саны ... ғана болды. Соғысты жақтамайтын елдердің орасан көп
болуына қарамастан, олардың ой-пікірлері, ... іске ... ... ... бұзып дүниежүзін қайта бөлуді көздеген мемлекеттер қатарына
Германия, Италия, Жапония кірді. Дүниежүзін жаңа ... ... ... көтерілісте Жапония І-ші бастады. 1933 жылы 27 ... ... ... ... жаңа ... әрекеттерге әзірленді. Қиыр
шығыста, соғыс ошағы пайда болды. Германиядағы билік фашистік, ұлтшылдық,
социалисттік жұмысшы партиясының ... ... ... дәл ... қатынастарды күрт шиеленістірді. Партия төрағасы Гитлер өз
еңбектерінде сөйлеген сөздерінде Германияның ... ... ... ... бұзып, Германияны қайта көтеріп, әлемді қайта
бөлісіп, Германия ... ... ... ... ашық ... коммунизм қаупінен құтқару деген жалған ұранмен КСРО-ға қарсы
соғыс жорығын ... ... ... ең басты міндеті, Версаль
шарттарының соғыс баптарын қайта қарап, Германияны қаруландыру дәрежесіне
келтіру болды. ... жол ашып өз ... ... ... 1933 жылы 14 ... ... ... мүшелігінен бас тартты. 1936
жылы наурыз айында, Германия әскерлері Реин ... ... ... 30 ... ... ... шеңберіндегі отарларды өзгерту талаптары ашық
білдіре бастады. Италияның ... ... ... ... ... ... ... Италияның ішкі ... ... ... жаңа ... ... ... ... айқындайтын
олардың өзара әскери одақ ... ... ... ... ... 1936 жылы ... Гермария мен Италия арасына «Берлин және Рим»
белдігін құру ... ... қол ... 1936 жылы Германия мен Жапония
арасында одақ құрылды. 1939 жылы сәуір, мамыр ... ... ... ... ... ... ... бола қалса өзара келісімге
қол қойды. 1939 жылы 1 ... ... ... ... ... ... ІІ-
ші дүниежүзілік соғыс басталды [7, 98-101 б.].
2 Фашизмнің кең таралуы
2.1 Италияда фашизмнің пайда болуы
1920-1921 жылдары Италиядағы экономикалық ... ... ... ... ... ... өрістеген фашистік қозғалыс
кең көлемде лаңкестік әрекетке ... тез ... ... алды. 1919 жылы
наурызда Миланда өткен жалпыұлттық жиналыста фашистік әскери қосындардың
одағы құрылды. Фашистік ... ... ... ... ... ... ... отбасынан шыққан Муссолини мектеп ... ... ... ... ... оның алдыңғы қатарында болды. Сол
қанаттың өкілі ретінде ол соғысқұмарлық пен соғыс ... ... ... ... ... (ИСП) ... органдарына сайланды және
партияның орталық ... ... ... газетінің редакторы болды.
Алайда 1914 жылы ол партия қатарынан қуылып, «Пополо д' ... ... және ... ... ... топтарды құруға ат салысты.
Фашистердің екпінді күші болып, таптық белгілерінен ... кез ... ... ... ... ... құралған
жауынгер топ құрылды. Бұл топтарды ағайынды Перроне, Пирелли, ... және т.б. ... ірі ... ... ... отырды. Фашистік қозғалыстар қатары кедейленген ұсақ және
орта ... ... ... ... түсті. Ал 1921 жылдан бастап,
бұлар лаңкестік жолға көшті. 1921 жылы ... ... ... ... ... оның ... ... тұрды, оны «Дуче» («көсем») деп
атайтын.
Муссолини 1922 жылы 28 ... ... ... ... жорығын
ұйымдастырды. Үкімет өз еркімен биліктен ... ... ... ... ... бас тартты. Король осыдан кейін оны Римге шақыртып,
үкіметті басқаруды ұсынды. Муссолини парламенттің ... ... ие ... үкімет билігіне келуі, әдеттегі үкімет алмастыруға
ұқсамады. Бұл контрреволюциялық ... еді. Оған ... ... тұра ... осыдан кейін елдегі қалыптасқан демократиялық құрылысты ... ... ... үдерісі басталды.
Муссолини құрған үкімет коалициялық сияқты болып көрінді. Алайда
үкімет ... ... ... келтіріп, оған тиесілі міндеттерді
өзіне алып, өз жұмысын ... ... ... ең ... ... жыл бойы ... сомасын және әкімшілік аппаратты қайта құру
шараларын жүзеге асыруға қол жеткізді. Заң ... ... 1922 ... ... Үлкен фашистік кеңестің (ҮФК) қолына шоғырланды. Оған
Муссолини төрағалық етті. ҮФК-нің құрамына фашистік партия ... ... және ... өзі ... алған жергілікті
жердегі фашистік лидерлер енді.
Фашистер басып алғанға дейін ... ... тыс ... ... ... ... лаңкестіктің басты құралы қызметін атқару ... ... ... ... 1923 жылы олар Ұлттық қауіпсіздік
ерікті полициясы деп аталатын - фашистік ерекше ... күш ... ... ... ... ... ... ант қабылдаса да Муссолиниге
бағынды. Лауазымды қызметкерлер фашистік саяси кеңесшілердің ... [7, 98-101 ... ... ... ... ... мен ... орта
жіктерінен шыққан оппозиция әр ... ... ... 1923 ... ... ... ... съезінде күшті қолдау тапты, осыдан
кейін Муссолини Халық ... ... ... ... Джованни
Амендол бастаған либералдардың бір бөлігі «Конституциялық оппозиция» деп
аталатын топты құрды.
1924 жылдың 6 ... ... ... заңы ... ... өтті. Ресми мәліметтердің көрсетуі бойынша оппозициялық партиялар
шамамен 1/3 дауысқа ие болды. Жаңа ... ... ... ... ... (УСП) ... ... Маттеотти дәлелдерге сүйеніп,
фашистердің қандай әдістермен сайлауда ойлаған нәтижеге жеткені ... сөз ... ... ... осы ... ... оның ... қиды. 1924
жылдың 10 маусым күні Муссолинидің тікелей бұйрығымен Маттеоттиді фашистер
өлтірді.
Маттеотти өлімі саяси дағдарыстың ... ... ... ... ... құлататындай елдің наразылығын туғызды. Бүкіл
елде үкіметтің қызметтен кетуін және баскесерді ... ... ... бас көтерулер басталды.
Оппозициялық партиялардың депутаттары парламенттен кетіп, Авентин деп
аталатын блокты құрды. Авентин блогы Италияның ... ... ... айналып, халықтың кең қолдауына ие болды. Алайда олар ... ... ... ... және ... ... етіп Муссолиниді
қызметтен кетірумен жеңеміз деп есептеді. Авентин блогындағы партиялардың
бытыраңқылығын пайдаланып, фашизм ұсақ ... ... ... ... бәсеңдетіп, 1925 жылдың басында қайтадан шабуылға шықты.
1925-1926 жылдары ... ... ... жойылып, үкіметте
тек фашизмді жақтаған министрлер ғана ... 1926 жылы ... ... төтенше заңдар қабылданды. Оппозициялық партиялар таратылды,
антифашистік басшыларға тыйым салынды. ... ... ... ... әкімшілік тарапынан қуғындау ... ... ... ... қастандық жасаушыларға өлім жазасы
кесілетін болды.
1927 жылы ... ... - ... ... ... ... - ерекше трибунал және құпия ... ... ... ... ... ... ... деп
саналған адамдар мен фашизмнің белсенді қарсыластары жазаланды.
Муссолини ... ... ... Бұл ... ... көзге түсті. 1935-1936 жылдары Италия-Эфиопия соғысы
Муссолинидің, оның үкіметінің басқыншылық ... ... ... ... ... еді. ... басып алғаннан кейін, ол ... ... ... ... ... ... ... бастапқыда фашистік Италиямен ұлтшыл Германия арасындағы
қатынастар шиеленіскен еді, ... ... де ... ... алабы және
Балқан жөнінде ұстаған жоспарлары болатын. ... Дуче ... мен ... ... алу ... Гитлердің жоспарын қолдады
және өзі 1939 жылы сәуірде Албанияны басып алды. ... ... ... Екінші
дүниежүзілік соғыста толығымен Германия жағына шығып, бірлесіп соғысуды
ұсынды.
2.2 Германиядағы фашизм
Соғыс аяқталғаннан кейін Германия ... ... ... ... отын қоры ... азайған болатын: ауыл шаруашылығында да
құлдырау байқалды. Елде эпидемия, аштық басталды. Ұзаққа созылған соғыс
және ... ... жеке ... ... ... ... Елде өткір әлеуметтік-экономикалық дағдарыс қалыптасты. Неміс
қоғамының бұқаралық санасы зиянды ... мен ... ... ... ... еді. ... ... көптеген немістер
марксистердің және еврейлердің тіміскілеуімен түсіндірді [7, 98-101 б.].
Веймар үкіметі Версаль келісімінің шарттарын орындауға ... ... ... ... ... мен ... ... топтары қарсы
тұрды. Бавариядағы экстремистік қозғалыс зор белсенділікпен көзге ... ... ... ... ... қарсы тұруға қабілеті
бар, сондай ... ... өз ... ... ... кеткен ефрейтор
А.Гитлердің басшылығымен 1919 жылы қаңтарда құрылған неміс жұмысшы партиясы
жатты. Ол Баварияда «неміс социализмі» ... ... ... ... ... Кейін оның атын Германия ұлттық социалистік жұмысшы
партиясы деп өзгертті ... ... ... ... ... ... ГҰСЖП Мюнхендегі шағын топ ... ... ... ... ... ... ... А.Гитлердің төңірегіне
Бавария өнеркәсіп әлемінің адамдары топтаса бастады.
Адольф Гитлер (1880-1945 жж.) Австрияның ... ... ... ... 14 жасқа толғанда кеденде жұмыс істейтін әкесі қайтыс
болады. ... ... орта ... ... алмайды. Әкесі қайтыс
болғаннан кейін, ол Венаның керкемсурет академиясына тусуді көздейді, бірақ
қабылдау емтихандарынан өте алмай ... ... ... ... ... 1913
жылы Гитлер көрші орналасқан Германияның Мюнхен қаласына қоныс аударады. ... ... ... әскеріне барады және соғыстың бүкіл төрт жылын Батыс
майданда өткізеді. Ол екі рет жараланды және ... ... ... ... ... ... ... марксистер мен еврейлердің тіміскі
әрекеттерімен түсіндірді. Гитлер ... ... ... ... ... ... ол ... шағын партиясына қосылды және оның
көшбасшысына айналды.
1923 жылы ол өзінің жақтастарымен ... ... ... ... ... тырысты. Сот оны бес жылға түрмеге қамауға үкім шығарды. ... ... ... ... күресім») деген кітап жазды, онда өзінің саяси
және нәсілшілдік идеяларын баяндайды. Бір ... соң ... ... ... ... қызметпен айналысты.
1929-1933 жылдардағы әлем дағдарысы оңалып келе ... ... ... ... өте қатты күйзеліске ұшыратты. Үш жыл барысындағы
дағдарыста өндіріс ... 1929 ... ... ... өндірісінің өнімі 58%-дан аспады. Жұмыссыздардың саны 9 млн-нан
асты. ... ... ... мен ... ... Германия
буржуазиясының дағдарысты жеңілдетуге шамасы ... еді. ... ... ... болды. Ал бай отарларынан айырылуы Германияның қолын тас
байлады. ... ... ... батты. Германия өнеркәсібінің империяны
жақтайтын топтары Веймар Республикасының әлеуметтік саясатына наразылық
білдіріп, тұрақты, ... ... ... талап етті. Веймар Республикасының
ондай талапты орындауға мүмкіншілігі болмады.
1930 жылдың көктемінде үкімет басында тұрған ... ... ... ... өмірі аяқталды.
Фашистердің билікке келуі. Веймар өкіметінің күйреуі жаңа саяси
партиялардың өрлеуін ... ... ... ... ... Германия
ұлттык-социалистік жұмысшы партиясының негізін нығайтуға мүмкіндік алды.
Оның басында А.Гитлер тұрды. Гитлер және оның ... ... ... ... ... ... «Жау ... жасау», оны күшпен басу
фашистердің идеялық-жарнамалық ғылымының маңызды тірегі болды.
30-жылдардың басында ... ... ірі ... ... ... мол ... ... алып отырды. Ұлтшылдардың Германияда
диктатура орнату пиғылы, Версаль бітімін ... ... ... қайтарып
алу, елде «күшті өкімет құру», т.б. ұрандары ұсақ буржуазияның талабына сай
келіп, бұқаралық топтарға жағымды болды.
1933 жылы 30 ... ... П. ... ... жж )
А.Гитлерге үкіметті құруды тапсырып, оны рейхсканцлер етіп ... ... ... ... ... ... ... Рейхстаг
құрамына өзгерістер енгізу үшін мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... үшін гитлершілер рейхстагқа өрт
қойып, оны коммунистердің лаңкестік ... деп жала ... ... 1933 ... ... сайлауы Гитлер партиясына жеңісті қамтамасыз ... Енді ... ... ... ГКП ... ... шығарды.
1933 жылдың наурызында П.Гинденбург рейхстаг арқылы Гитлер кабинетіне
төтенше өкілеттік беру ... ... Бұл заң ... ... босатты және қалаған заңды актілер қабылдауға ... ... ... ... ... ... болмайтынын жариялады. Заңның 48-бабы
бойынша Веймар республикасының барлық негізі - демократия, Конституция,
өкімет органдары, ... ... ... ... ... ... сәуірінде гитлершілердің саяси құпия полициясы - ... Оның ... ... ... жою ... ... және ... жасақтар) ұйымдары Германиядан тысқары аймақтарда да гитлерлік
үкіметтің ... ... ... 1933 жылдың ортасында барлық саяси
партиялар таратылды немесе жойылды. «Мемлекет пен ... ... етуі заңы ... ... мемлекеттік идеясын іске асырушы»
жалғыз партия деп жариялады. Баспасөзге бақылау ... ... ... ... диктатураның атқарушы құралына айналды.
1933 жылы тамызда Гинденбург өлгеннен кейін ... ... ... ... ... Гитлерге берілді. 1933 жылы «СД»
бөлімшілері және ... ... ... ... Германиядағы
барлық саяси билік Гитлерге жүктеліп, ол Германияның «Фюрері» («көсемі»)
деп жарияланды [8, 5 б.].
Жаңа ... ... ... ... ... ... түрінің ауысуы экономиканы мемлекеттік
жүйелеу бағытымен қабаттасты. Елдің экономикалық күш-қуаты ... және ... ... ... ... ... Германия шаруашылығының дағдарыстан шығуының басты жолы
болды.
1933-1935 жылдары ... ... ... құқықтық негізін
қалайтын бірқатар заңдар ... ... ... ... ... Бас ... басқарды. Оның құрамына аса ірі 18 корпорация мен
банк жетекшілері кірді. Өндірісте «фермерлік» жүйе ... ... ... ... ... ... ... шешіміне бағынбау,
ұлттық тәртіпке қарсы сатқындық әрекеті ретінде қаралды.
Ауыл шаруашылығы өндірісін реттеу ісі - «Азық-түліктік сословие» атты
меншік құрылымға ... Ол ауыл ... ... ұйымдарды
бағындырды. Кәсіподақтық ұйымдар таратылды. Олардың орнына «Неміс еңбек
майданы» атты ұйым құрылды.
1934 жылы ... ... ... заңы ... 25 жасқа
дейінгі ер балалар мен қыздар үшін еңбек міндеттілігі енгізілді. Жұмыс күні
10-14 сағатқа ұзартылды. ... ... ... жаңа авто және ... ... жұмыссыздықты демде азайтты. Қағаз ақша көп басылды.
Ақшаның құнын және жалақының деңгейін ... үшін ... ... жүйеге көшірілді.
Өндірісті мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... ... ... қол жеткізді. 1933-1938
жылдары ұлттық табыс екі есеге артты, өнеркәсіп өндірісі 102% ... ... ... ... ... ... ... 1934 жылы ауыр
индустрия дағдарысқа дейінгі деңгейге жетті, ал 1939 жылы одан ... ... ... пен ... ... ... ... жүзі бойынша бірінші
орынға ... ... ... ... каучук, автомобильдер,
станоктар өндіру біршама артты. Әскери техникалар Шығару ... ... ... ... 1938 жылы ... қуаты жағынан Еуропа
елдерінің арасында екінші орынды берік сеніммен иеленді.
Фашистік Германияда антисемитизм мемлекеттің ресми саясатына ... ... ... ... ... ... өндірістер мен
мекемелерге үкіметтің атынан байкот ... ... ... ... неміс азаматтығынан шығарып, мемлекеттік аппарат кеңселерінде
қызмет істеуге ... ... ... некелік қатынастар жойылды. 1935
жылдан ... ... ... ... үйлерге, махаллалар (кварталдар) мен
көшелерге ауыстырылып - геттолар ... ... ... ... ... ... жыйылатын алаңдар маңына жақындауға тыйым
салынды. Олардың сыртқы киімдерінде үнемі сары жұлдыз белгісі болу керек.
Фашистік диктатураның ... ... ... ... ... ... ... қашуға мәжбүр болды. Фашизмнің қаратүнек үстемдігі
кезінде атақты ғалым, физик - Альберт Эйнштейн; жазушылар - ... ... ... ... Б.Брехт; композиторлар - Ганс Эйснер, Отто
Клемперер және басқа зиялылар Германиядан кетіп, ... ... ... - ойы ... ... көзқарастағы ақылды жандарды бақылауға
алды. Бұқаралық ... ... ... ...... ... ... болды; арийлік нәсілді және жаңа қоғамды мадақтауға
міндеттелді. Нацистер жас ұрпақты ... ... ... Сол үшін:
«Немістердің еңбек майданы» атты ұйымын; «Гитлерюнген» жастар ұйымын құрды.
Барлық немістер шеруге және жиынға, ... ... ... ... ... ... өзінің тұжырымдамасына сәйкес, Германияның
халықаралық сахнадағы бірінші міндеті - ол ... ... бір ғана ... ... ... Бұл Версаль бітімінің аумақтық шарттарын
қайта қарау болатын. 14 қазанда Германия Ұлттар Лигасынан шығып, Австрияға
қатаң ... ... ... ... ... 1938 жылдың 12 наурызында
Австрия Германияға түбегейлі ... 1935 ... ... ... ... ... Германияға Саар облысы қосылды. 1937 жылдан
бастап Германия басшылығының Чехославакия ... ... ... ... ... ... толқулары басталды. Бір жылдан кейін Мюнхенде
Чехословакияны бөлу ... және ... ... ... беру ... ... Даладъе, Чемберлен келісімге қол қойдъи 1939 жылдың
басында Чехословакияның қалған бөлігі де ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстың басталуына себепші болды.
Соғыс қарсаңындағы үш жылдың ішінде неміс елшілігі одақтас ... қол ... Оның арқа ... «Берлин-Рим осі», сонымен қатар
Жапониямен жасалған «Антикоминтерндік пакт» болды, бұған ... ... ... ... ... ... ... Франкистердің режімін
бірлесе қолдау кезінде Германия-Италия алғашқы әскери ... ... ... билікке келуіне байланысты Версаль-
Вашингтон жүйесіне қауіп төнді. ... ... ... ... Веймар Республикасы едәуір табыстарға жетті. Германия соғыс
шығындарын ... ... Ол ... ... ... ... Бірақ
Версаль-Вашингтон жүйесі Германияның еркін дамуына кедергі болды. ... ... ... ... өзгертуді аңсады. Гитлер
барлық күш-жігерін жаңа соғысты дайындауға ... жылы ... ... ... ... ретінде әскери
авиация мен танк ... ... ... ... қосып алып,
Чехословакияны бөлшектеді. Германия аса күшті Еуропалық державаға айналып,
үлкен ... ашық ... ... фашизмінің ерекшелігі
Испания соғысқа қатыспаса да экономикасы дағдарысқа тап болды. Өндіріс
орындары әскери күштердің қысқаруына орай жабылып, жұмысшылар зардап шекті.
Ел ... ... ... ... ... мемлекетті құрту, жеке адамның
бостандығына шек қоймау сияқты талаптарын алға ... Олар ... ... да ... 1921 жылы үкімет басшысының
өлтірілуіне байланысты әскери басшылар ... ... ... ... ... ... Мароккодағы көтерілісті бастаған тайпалардан бірнеше
рет жеңіліске ... ... ... ... ... ... ... диктатура орнатуға дейін барып, генерал М. Примо де ... ... ... Ол ... ... алу тәртібін енгізіп, парламентті
таратып, сөз бостандығын жойды, ұсақ халықтардың мектептерін ... ... ... салды. Елде Италиядағы сияқты фашистік ... ... ... ... ... ... мүшелері мен
анархистер ашық бас көтерді. Онымен ынтымақтасқан монархияның беделі түсті
[9, 49-53 б.].
1929-1933 жж. ... ... ... ... ... ... отарлаушы елдер мен отарлар арасындағы ... ... ... қатынастарын әбден шиеленістірді. Мұндай
шиеленіс халықтар арасында жаңа қауіп төндірді.
Коммунистік ... ... ... ... Олар ... ... әлсіздігін айқындап, социализмнің орнауын
жылдамдатады деп жорамалдады. 1935 жылы ... ... ... ... ... ... демократиялық күштерді фашизмге және жаңа соғыс қаупіне
қарсы жұмылдыру туралы шешімін қабылдады. VII конгресс біркелкі ... ... ... міндеттеді. Халықтық майдан ұғымы 1934 жылдың күзінде
қалыптасып, фашизм мен соғысқа қарсы бағдарлама ... ... ... ... кең түрдегі одағы болды.
Капиталистік елдердің саяси-қоғамдық өмірінде Халықтың майдан бірлігін
құру жаңа құбылыстардың көрінісі болды.
Халықтық майдан қозғалысы ... мен ... ... ... ... ... ... сүйенген одақтық үкіметтер
түрінде байқалды.
1931 жылы ... ... ... ... Испанияның реакциялық топтары қайтадан ... ... ... 1933 жылы ... ... олар ... жетіп, үкімет құрамына
бірнеше фашистік пиғылдағы министрлер сайланды. Елдегі фашистік ұйымдардың
қимылы күшейіп, фашистік ... ... ... ... ішкі тыныштығы
бұзылды. Демократиялық күштердің билігі әлсіздеу болды. Еңбекшілердің
жағдайы жақсармады. Негізгі эқономикалық ... ... бай ... қалды.
Фашистік өкілдердің үкімет құрамына ... ... ... қарсылық ереуілмен жауап берді. 1934 жылы ... ... ... ... ... халықтың қарулы көтерілісіне ұласты.
Үкімет ... ... ... ... ... аяусыз басып
тастады.
1934 жылы қазандағы шайқастар елдің демократиялық күштерін біртұтас
антифашистік ... ... ... ... ... ... ... социалистік партия (Ларго Кабальеро) және бірнеше ... ... мен ... ... 1936 жылы ... ... пактісіне келісті. Сөйтіп, жұмысшылардың, шаруалардың, қаланың ұсақ
және орташа буржуазияның, прогресшіл ... ... ... ... ... ... ... қуғын-сүргінді тоқтатуды,
демократиялық бостандықтарды қалпына ... ... ... жер ... ... салықтар мен арендалық ақыны кемітуді,
кәсіподақ құқығын және ... ... Баск ... ... құқық беруді талап етті. 1936 жылы ақпандағы ... ... ... ... ... жылдың 17 шілдесінде Германия мен Италияның тікелей қолдауына
сүйенген фашистік ... ... ... елге ... ... ... Франко басқарған бүлікшілер жағында болды. Ұшақтар мен әскери теңіз
флоты түгел дерлік ... ... ... ... ... ... жылдарда азамат соғысы жүріп жатты.
Компартия бұқараны фашистік бүлікшілерге тойтарыс беруге шақырды.
Бүлікшілермен күресу үшін ... ... және ... ... 1936 ... ... ... майданның барлық
партиялары өкілдерінің қатысуымен жаңа үкімет құрылды. Оны ... ... ... ... ... ... жағдайда Германия мен
Италия республикалық үкіметке қарсы ашық басқыншылық саясатқа ... 300 ... ... және неміс солдаттары келді.
Испания істеріне араласпау саясатын жүргізген Англия мен Франция,
бейтараптық ... ... АҚШ ... ... жол берді. Батыс
елдері Испания реакциясы мен Италия-Герман интервенциясының ... ... [10, 23 ... ... ... ... ... прогресшіл адамзат
көтерілді. Испан халқына Кеңес Одағы зор материалдық, саяси және әскери
көмек көрсетті. ... ... ... ... 32 ... Испан Республикасы құлады. Фашистік мемлекеттердің ... мен ... ... ... ... ... алып келді. Республиканың армияның қалдықтары мен көптеген
азаматтар Францияға өтуге мәжбүр болды. ... ... көп ... созылған
генерал Франсиско Франко (1892 -1975 жж.) ... ... ... ... испандықтар КСРО-га өтіп кетті.
2.4 Жапонияның озбырлық саяси бағыты
XX ғасырдың басында Жапония ауыл шаруашылығында ... ... ... ... ... ... мемлекетке айналды.
Өскелең әскери-саяси әлеуетке сүйене отырып, жапонияның билеуші ... ... ... ... ... көшті. Ол
дүниежүзілік соғысқа әкеліп тіреген, дүниежүзін қайта бөліске салу ... ... рөл ... ... ... жылдары Жапония Антанта жағына шықты. Оның
қарулы күштері Қытайдағы ... ... ... ... ... ... мұхиттағы Маршалл, Каролин және ... ... ... ... «21 талапты» ұсына отырып, оларды қабылдауға
мәжбүрлей келе Жапон үкіметі осы елде ... ... ... ... ... саласына, әскери ісіне, сыртқы саясаты мен ішкі ... ... оны ... дайындалды. 1916 жылы Жапония мен Ресей АҚШ
пен Англияға қарсы бағытталған құпия келісімді бекітті.
Елдің ішкі ... ... және ... олигархияның
үстемдігі айқын білінді. Император саяси өмірде үлкен өкілеттіктерге ... ... ... ... ... әскери-феодалдық олигархияны
ығыстырып шығаруға ұмтылды. Оның мүдделерін ... ... және ... (саяси достық қоғамы) партиялары болды. Билік
үшін олардың арасында табан тірескен ... ... олар ... саясатты жүргізуде бірлікте болды.
Соғыс жылдарында жұмысшы табының, қалалықтардың, шаруалардың жағдайы
қатты нашарлады. Демонстрациялар мен ереуілдерге тыйым салған заңдар ... ... күні 10 ... аса ... ... Елде азық-түліктің
жетіспеушілігі сезілді, күнделікті қажетті тауарлардың бағасы өсті. ... ... ... ... - ... ... ... ақысын төлеу үшін
шаруалар өз егінінің 2/5 ... ... ... ... ... ... ... ұлына берілді, ал кіші балалары феодалдарға немесе
ауқатты шаруаларға батырақ болып жалданды, ... ... ... тиіс ... Көпшілік ауыл тұрғындары әскер қатарына шақырылып, әскери
құрылыс салуға тартылды [5, 76-79 ... ... ... ... мен ... ... нәтижелерге
қол жеткізді. Соғыс машиналарын, қару-жарақ, теңіз ... ... ... ... қарқынмен өркендеді.
Елдің жалпы халыққа арналған жалпы ұлттық (ЖҰӨ) өнім өндіру шері ... 65 млрд ... ... ... ... ... оры 2 млрд ... жетті.
Жапон қаржыгерлері Қытай, Корея және басқа ... ... ... ... дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония экономикалық жағыңан
күшейіп, дамыған капиталистік елге ... Оның ... ... ... ... ... ... жасау, химия салалары қарыштап өсе түсті.
Қиыр ... пен ... ... аймағындағы беделі нығайды. ... ... ... ... қараған Қытайдың Шаньдунь
түбегін, Тынық мұхиттағы Каролин ... ... ... ... бағындырып
алды. Ресейдің құрамындағы Приморье 1922 жылға дейін, ал Солтүстік Сахалин
1925 жылға дейін Жапония қарамағында болды.
АҚШ пен ... ... ... келмеді. 1921-1922 жылдары Вашингтон
конференциясында Жапония ... ... ... ... ... Шаньдуннан
айырылды, әскери-теңіз флоты шектелді.
Елді 1924 -1932 жылдары Сэйюкай, Минсэйто, Какусин Курабу ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы пэрлер палатасын
қалыптастыруда императордың ықпалы төмендеді. 1925 жылғы заң ... ... саны ... ... 16%-ын құрайтын болды.
Үкімет соғыс кезінде, одан кейін өрістей түскен жұмысшылар және ... ... 1923 ... ... ... жер сілкінуге қарсы
шараларды пайдалана отырып, басып тастады.
20-жылдардың екінші ... ... ... ... ... ... ... меморандумы). Жапония ең алдымен ... ... одан ... Қытайды әлсіретіп, оны тұтас өзіне қаратып, содан
кейін басқа елдерді бағындыруды көздеді.
Бұл меморандумның тезисында «Біз Қытайдың ... оның ... ... ... ... деп жазылған. Мұннан жапон империализмінің
Қытайды бөлу мен ... ... ... ... туралы «әрекет
бағдарламасы» шықты. «Манчжурия мен Монғолияда нақты құқықтарды алу үшін,
біз бұл аймақты база ретінде ... ... ... соң ... ... ... саудамыздың дамуын сылтаулатып кіру керек. Бар құқықтармен
қамтамасызданып, біз өз қолымызға бүкіл елдің ресурстарын ... ... ... ... ... біз Индияны, Архипелагты, Кіші Азияны,
Орта Азияны және Еуропаны жаулауға кірісеміз» - деп ... ... ... ... ... ... ... шығуды талап
еткен. Танака жоспары бойынша ... ... ... ... болды.
Ол үшін Жапония әскери күшін молайтуға, теңіз флотын ұлғайтуға
кірісті. 1929-1933 ... ... ... ... жылдары
Жапония біраз қиыншылықты бастан ... ... ... ... ол өз ... императорға 1927 жылы ұсынды. Бұл құжат жапон
әскери ... ... ... ... ... №169 ... ... Қалай болса да жапондық ресми ... ... ... ... ... ал ... ... таба алмады. Басқа жағынан, 1950 ж. Жапондық Цзай ... ... ... өзі ... ... 1928 жылдың
20 маусымында Танака меморандумынан көшіріп алғанын ... ... ... тарихшылары Танака ... ... ... ... ішкі ... мен бытыраңқылық Жапон империалистерінің
басқыншылық әрекетіне жеңілдік туғызды. Жапония 1932 жылы ... ... ... қуыршақ мемлекетін құрып, оны ... ... Бұл ... ... қарулы күштері шоғырланып, шекаралас
КСРО және Моңғол Халық ... ... ... ... ... ... үстем саясат жүргізуіне басқа ... ... да ... Чан ... ... ... ... келген Мәскеу 1927
жылы Қытай Шығыс теміржолын ... ... ... ... ... елде ... ... дағдарысқа
байланысты, көптеген кәсіпорындар жабылып, жұмыссыздық көбейді. Шаруалардың
жағдайы нашарлады. Елде саяси күрес күшейді. Бұл ... мен ... ... ғана ... ... озбырлыққа құныққан
орта топтар, әсіресе төменгі сатыдағы әскери топтар ... және ... ... ... ... орнату талаптарын көтерді. Төменгі
шендегі офицерлер мен бүлікшілердің ... ... ... жылы ... топтарды жақтаушылардан премьер-министр Сайто және
бірнеше министрлер қаза тапты. Жаңа үкімет жаппай қарулану, Жапония мен
Маньчжурияны ... ... ... үкімет мүшелерін қорғау, ... ... ... ... жаңа экономикалық құрылым және жаңа ... деп ... ... негізін қалады.
Жапонияның Қытайдағы табыстары көп елдерге ұнамай, Ұлттар ... ... ... 1933 жылы ол ұйымнан шығып кетті.
Озбырлық саясат ... ... ... ... ... ... 1936 жылы ... Жапония, Германия, Италия
Коминтернге қарсы пактіге қол қойып, ... ... ... ... жүргізген әрекеттеріне жол бермеуді алға тартты.
Жоғарыда аталған ... 1937 жылы ... ... ... ... ... бел ... Саяси партиялар жабылып, демократтар қамауға
алынды. ... ... ... жету ... ... ... мақсаты императорды мадақтау, оған табыну болды. Жеке
адамға табыну ... соры ... олар ... ... жылы ... ... Қытайды толығымен жаулап алуға кірісті. Оның
армиясы тез арада елдің ішкері жағына тереңдеп ... ... ... басып
алды. Осыған байланысты, қытай саясаттанушылары Екінші дүниежүзілік
соғыстың басталуы 1937 жыл деп ... жылы ... жаз ... Жапон әскери күштері Моңғолияға шабуыл
жасады. КСРО және Моңғол Халық Республикасы 1936 жылы ... ... ... еді, ... орай ... Қарулы күштері моңғолдарға көмектесіп, жаудың
бетін қайтарды. Осы жылдары Жапонияда бір топ ... ... ... ... ... ... арақатынасында ашылмаған сырлар аз емес.
Кеңес басшылары өз ... ... 1938 жылы ... көлі ... ... ... ұйымдастырды деген лақап таратқан. Кейінгі ... ... ... ... оған күмән келтіруде.
Көп ұзамай Мәскеу мен Токионың арасындағы ... ... ... ... ... ... ... Токио мен Мәскеу ортақ тіл табысып,
1941 жылы 13 сәуірде бес жылға шабуыл жасаспау ... ... қол ... екі ел ... қарым-қатынастағы өзгерістер КСРО гитлерлік
Германиямен Еуропа елдерінің ... бөлу ... ... ... кейін
ғана мүмкін болғаны сөзсіз. Ол кезде КСРО мен ... ... ... ... ... кіріскен. Жапония болса, Азияның ... ... ... жылы ... мен Голландия Германиядан жеңіліп қалғаңда, ... ... ... ... ... мен ... ... Малайзия
мен Сингапурды өзіне қаратуға кірісті 1940 жылы 27 ... ... ... ... ... деп аталған соғыс одағын құрды.
Дүниежүзің жойқын соғысқа итермелегендердің бірі - жапон милитаристері
тоқтаусыз шабуылдап, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Қиыр ... ... ... ... Қытай қалалары, соның ішінде Тяньцзин, ... ... т.б. ... ... ... ... ұшырады. Елде шовинистік
ұрандар ... ... ... ... ... ерекше халық,
Жапония бастаған азиялық гүлдену ғасыры ... ... ... ... [6, 112-114 ... шарт ... соң, оның негізгі озбырлық бағыты Оңтүстік-
Шығыс Азияға ауысты. Қытайды басып-жаншып, ең дамыған ... ... оның ... ... тасыды. Үндіқытай елдері де тоналды. Тынық мұхит
пен Азия аймағындағы негізгі дұшпаны АҚШ болғандықтан, оған қарсы ... өте ... ... ... АҚШ ... ... қалдыруды
ойлаған Жапония 1940-1941 жылдары онымен бірнеше рет келіссөздер ... ел ... ... ... ... ... жылы 7 ... АҚШ-тың Тынық мұхиттағы бүкіл әскери-теңіз
күштері шоғырланған Гавай аралындағы ... ... ... ... мен ұшақ ... ... ... жасап, жеңіске жетті. ... ... ... бұл ... ... ... ... Қытайды санамағанда
Тынық мұхит аймағында және Оңтүстік Шығыс Азияда Жапон колына 3,8 млн шаршы
шақырым жер ... ... 1942 ... ... дейін Тынық мұхитта
үстемдік құрған жапондықтар 1943 жылы теңіз шайқастарында біріккен американ-
ағылшын күштерінен жеңіліп қалды. Филиппинді қайтарып ... АҚШ ... ... ... ... ... жылдары жапон қалалары мен
кенттері қатты қираса да ел басшылары ... ... ... 1945 жылы ... 9 ... АҚШ ... атом ... Жапонияның екі қаласы - Хиросима
мен Нагасакиге тастады. Бейбіт тұрғындардың 450 ... ... ... ... ал тірі ... ... ... шалдықты.
Әскері Азияның әр жерінде шашылып, өзі атом қаруынын айықпас дертіне
оранған ... 9 ... КСРО ... Қырым-Потсдам келісіміне сәйкес
соғыс жариялады. Кеңес Қарулы күштері ... ... ... ... ... ... мен ... Кореяны босатты. Оған қоса
Оңтүстік Сахалинді, Курил аралдарын қайтарды.
Сонымен, кеше ғана дүниежүзін жаулап, билеп-төстеуді армандаған ... мен ... 1945 жылы 2 ... ... тізе ... ... тарихта бірінші рет жапон жерін басып алып, ... ... ... ... ... ... отары болып, соғыс
жылдарында жапон қарулы күштері басып алған Индонезия, ... ... өз ... жариялады. Көптеген бейбіт елдерді қан
қақсатқан жапон милитаризмінің күлі ... ... ... бостандыққа жетті.
Отар болған Тайвань, Корея, Қытай мемлекеттерінің жері ... ... ... ... ошағы талқандалды.
Фашизм әлемге кең тарап, көптеген елдерді азапқа тартты, Ұлы ... ...... ... ағымға тосқауыл қойылды,
фашизмнен зардап шеккен халықтар бейбітшілік өмірге жетті.
Қорытынды
XX ғасырдың ... ... ... ... ... мен бүкіл әлемнің өмірінде болған күрт бетбұрыстармен
сипатталады. ... ... ... ... соғыс сияқты апаттарды
ешқашан басынан өткеріп көрмеген болатын. Оның қорқынышты сұмдықтары, ұрыс
алаңдарындағы солдаттар мен ... ... ... ... ... мен ... өнеркәсіп кәсіпорындары мен ... ... ... - ... ... барлығы халықтың екі ұрпағының басына екі
мәрте үйірілді. Осы ... ... ... пен ... қағидалары
бұзылды. Соғысушы елдердің идеологиясында қарсы елдердің халықтарын қырып-
жоюға, өшпенділікке шақыру сарыны ... ... ... ... жаңа ... мен ... қолданылып, ол экономиканы дамытумен қатар, алдыңғы қатарлы елдерде
индустриялды қоғамды да орнатты. ... ... ... ... ... түсіп, ұлттық мемлекеттер нығайды. Жұмысшы
қозғалысының пайда болуымен ... оның ... ... ... ... ағымдар қалыптасты. Дүниежүзінің көптеген халықтары отарға, ал ... ... ... ... [13, 225 ... ... ... лагері, халықтарды күшпен қоныс ... ... ... ... жеке ... ... құбылыстардың біріне айналды.
Дүниежүзілік үстемдік ету идеялары мен жоспарлары ашық ... ... ... ... үшін іс ... ... жасала бастады.
Осы жағдайдағы күресте басқыншылық саясат ұстанған державалар басқалармен
қақтығысып, ... ... ... ... ... ... өзіндік этика негіздерін жасады: борыш, ар-ождан, туысқандық
т.б. қасиеттер адамшылық ... емес ... ... ... ... бас тартпау ардан аттамау, туысқандық байланыстар,
т.б. қасиеттер тек жоғары «арийлік» нәсілге ... ... ... ғана орын ... Ал ... нәсілдер алдында олар белгілі бір
моральдік жауапкершілік атқармайды. Фашистер өз ... шын ... ... ... оны ... сеніммен қабылдауды талап етеді. Демек,
фашистерге ақыл-ойы жоғары, зейінді адам емес, ... ғана ... да ... ... ... ... қудаланды.
Біртіндеп индустрияландыру бүкіл дүниежүзіне тарала бастады. Отарлаушы
елдер шикізат көздеріне жақын ... ... ... ... ашып, өздері қанап отырған халықтың арасынан төменгі және орта
буын кадрларды даярлай бастады. Өздерінің ... мен ... ... ... үшін ... және ... ... жаппай
сипат ала бастады.
Шығыс елдерінде ұлт-азаттық қозғалыс өрістей түсіп, алғашқы тәуелсіз
мемлекеттер ... ... ... ... Азия мен ... ... өріс ... оның сәтті қимылдары XX ғасырдың ... ... ... ... ... ... социалистік партиялар теңдік пен азаттық туын жоғары көтерді. Бұл
ұрандар езілген халықтардың жатжерлік үстемдікті түбірімен жою ... ... ... ... ... ... ... XX ғасыр тарихының ажырамас бір ... ... ... ... ... ... табысты түрде аяқтады.
Кеше ғана дүниежүзін жаулап, билеп-төстеуді армандаған ... мен ... 1945 жылы 2 ... ... тізе ... ... ... бірінші рет жапон жерін басып алып, жапон елі
егемендігінен айырылды. ... ... ... ... ... соғыс
жылдарында жапон қарулы күштері басып алған ... ... ... өз ... ... ... ... елдерді қан
қақсатқан жапон милитаризмінің күлі көкке ұшып, халықтар бостандыққа ... ... ... Корея, Қытай мемлекеттерінің жері азаттық алды. Қиыр
Шығыстағы соғыс ошағы талқандалды.
XX ғасырдың алғашқы жартысындағы осы және басқа да ... ... ... ... ... ... айналған ғылым ... ... ... ... ... ... пен азапқа қарамастан
демократиялық ... ... ... ... Германия мен Италияның,
милитаристік Жапонияның басқыншы ... ... ... ... ... ... ... осы Ұлы Жеңіс қазіргі дүниежүзі
тарихының бірінші кезеңін аяқтайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Саяси ... ...... ... 2007. – 389 ... Мәшімбаев С.М. Еуропа және Америка елдерінің қазіргі ... ...... ... 2009. – 194 ... ... В.Ф. ... стран Европы и Америки в новейшее время (1918-
1945). – М.: Наука, 2004. – 278 с.
4 История новейшего времени ... ... и ... (1918-1945)// Г.Б.
Поляков. Всемирная история. – Москва: Юнити, 2000. – 315 ... ... ... (1914-1945): оқулық/ К.Қожахметұлы, Ә.Шүпеков,
М.Ғұбайдуллина, М.Дәкенов. – Алматы: ... 2010. – 200 ... ... Ә. ... ... ... ... К.Қожахметұлы,
М.Дәкенов, М.Сембинов. – Алматы: Мектеп, 2006. – 248 б.
7 Всемирная история ... ... - М.: ... 2005. – 341 ... ... жоқ елде ... не бiтiрмек? //Жас Алаш. – 2012. - №
66. – 5 ... ... А.А. ... и ... ... – М.: Гардарики, 1989. -
236 с.
10 ... Л.Н. ... ... Испания: оқу-әдістемелік нұсқау. –
Ақтау, 2010. – 43 б.
11 Дәуірбаева Т. Еуропа мен Америка елдерінің тарихы. – ... – 158 ... ... С.А. Практикум по новейшей истории. - М.: ... – 256 ... ... А.М. Крах ... ... - М.: ... 1982. – 234 ... Ревнуков В. Новейшая история зарубежных стран Европы и Америки 1917-
1939. – М.: Просвещение, 2000. – 278 с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет
Жаппай қырып жою қаруларына түсінік13 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
Киіз үйдің символикасы6 бет
ҚӘУЗ түрлері21 бет
Екінші дүниежүзілік соғыс7 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
Билер соты7 бет
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
М. Мағауин жайлы бірер сөз22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь