Коммерциялық банктердің несиелеу қызметінің қайтарымдылық операциялары

Содержание

Введение 5

1 Коммерциялық банктердің несиелеу қызметінің қайтарымдылық түсінігіне теориалық аспектілері

1.1 Несиелеудің мәні, құрылымы және принциптері
1.2 Банк тәжірибесінде несие қайтарымдылығын қамтамасыз етудің әдістері және критерийлары

2 «Delta Bank» АҚ тәжірибесінде несиелеу қызметінің қайтарымдылық операцияларды талдау

2.1 «Delta Bank» АҚ қызметіне талдау
2.2 Коммерциялық банктердің несиелеу қызметінің қайтарымдылық операцияларына салыстырмалы түрде талдау жүргізу

3 Қазақстан коммерциялық банктерінде несиелік қайтарымдылықтың қамтамасыз ету түрлерін ары қарай дамыту жолдары

3.1 Коммерциялық банктерде несие тәуекелдерін басқару саясаты
3.2 Факторинг операциясы аркылы несие қайтарымдылығын қамтамасыз етудің болашақтағы жолдары

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Коммерциялық банктердің екінші дәстүрлі-базалық қызметі-экономиканы және халықты несиелендіру. Бұл қызмет банктік қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және банкінің актив операцияларына жатады. Соның арқасында банктер несиелік институттарға қатысты болады.
Несиелік операциялар – бұл несие беруші мен қарыз алушының арасындағы біріншінің екіншісіне төлемділік, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарында белгілі ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша қатынастар. Банктің несиелік операциялар активті және пассивті болады. Активті несиелік операциялар банктер мен қарыз алушылар қарыз ұсынғанда, ал пассвтер, банк қарыз алушы ролінде, ал клиенттер – несие беруші ролінде болғанда пайда болады. Сәйкесінше несиелік операциялардың екі нысаны болады: қарыздық және депозиттер.
Коммерциялық банктің несиелік операцияларын әртүрлі белгілері бойынша жіктеуге болады: мерзімі бойынша – қысқа мерзімді(1жыл), орта мерзімді (1-ден 5 жылғам дейін) және ұзақ мерзімді(5 жылдан жоғары); қамтамасыз ету түрлері бойынша – қамтамасыз етілмеген және қамтамасыз етілген; банктің роліне байланысты – активтік және пассивтік қарыздық операциялар; несиелендіру мақсатына байланысты – негізгі капиталды арттыруға, айналым капиталын қаржыландыруға, тұтынушылық мақсаттарға арналған қарыздыр.
Банктердің несиелік операциялары, банктердің және клиенттің өзара қатынастары, қарыз берудің барлық шарттары реттерліп жасалған несиелік келісімшарттар негізінде жүзеге асырылады. Несиелік келісімшарттың шарттары коммерциялық банкпен жүргізілетін несиелік саясаттың әрбір нақты сәтіне байланысты. Несиелік саясаттың құрамдас бөлігі болып пайыздық саясат болып табылады.
Банктік несиелендірудің экономикадағы маңызы өте зор, себебі осы арқылы халықтың бос ақша қаражаттары бір секторға жұмылдырылып, елдің қаржы саласын дамытуға септігін тигізеді.
Қазіргі Қазақстан экономикасы, соның ішінде несие және қаржы шаруашылығы: ақша-несие жүйесін реформалау; нарық экономикасымен және меншіктің көп түрлі формасына бейімделген екі деңгейлі банктік жүйенің қалыптасуы; жоғары дәрежеде монополияланған мемлекеттік банктік құрылымдардың әкімшілік-әміршілдік басқару жүйесінен – пайда табуға, коммерциялық жетістіктерге қол жеткізуге бағытталған жеке және ұжымдық меншікке негізделген несиелік мекемелерге өту тәрізді бірқатар маңызды өзгерістерді жүзеге асыруда.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Несие рыногы мен факторингтік операциялар рыногының даму проблемаларын зерттеудің теориялық-әдіснамалық негізін Дж. М. Кейнстің, Г. Кассельдің, А. Смиттің, Д. Рикардоның, П. Самуэльсонның, С. Харристің, М. Фридманның, Мельтцердің, Лейдлердің және басқалардың еңбектері қалады.
Дипломдық жұмысты орындау барысында талдау обьектісі болып алынған “Delta Bank” АҚ-ның жағдайы және несиелік саясатты ұйымдастыруы, несие операцияларының түрлері, банк ресурстарын қалыптастыру және орналастыру, банктің өтімділігі, оған ықпал етуші факторлар, оны бағалау әдістеріне қатысты сұрақтардың мазмұны ашылады. Сондықтан банктік несиелендіру және халықтың ақша-қаражаттарын жұмылдыруда шаруашылықтың әр түрлі жағдайында бейімділігі мен тиімділігін әлдеқашан байқаған әрі қатаң бәсекелестік күресте ұзақ тарихи таңдаудың жемісі болып табылатын көп жылдық шетел тәжірибесіне сүйенудің маңызы аса зор.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: үш бөлімнен және олардың әрқайсысы үш-төрт тақырыпшалардан, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ұ.С, Колиегин Б.И . « Жалпы экономикалық теория» Ақтөбе -2004.
2. М.С.Биханұлы «Ақша айырмасы және несие» Алматы-2004.
3. М.С.Биханұлы «Коммерциялық банктердің операциялары » Алматы-2004
4. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша , несие, банктер» Алматы – 2001.
5. К.Ш.Дүйсенбаев, Э.Т.Төлегенов, Ж.Г.Жұмағалиева «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы-2001.
6. «Банковское дело» / под редакцией Сейткасымова Г.С. Алматы-1998.
7. «Банковское дело» / под редакцией Лаврушина И.О. Москва-1998.
8. Волков С.Т, Андронов Л.А, Андреев М.А «Қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздік» Алматы-1991.
9. «Банковское дело» / под редакцией КолесниковаВ.И. Москва-2001.
10. ҚР Президентінің «Банк және банктік қызмет туралы» Жарлығы, 1995.
11. ҚР Ұлттық Банкінің «Пруденциялық нормативтер туралы» Қаулысы, 1995.
12. Коробов Ю. И., Рубин В. И., Солдаткин В. И., «Банковский портфель», М – «Соминтек», 1992,432 стр.
13. Иванов В. В., «Анализ надежности банков», М – «Русская деловая литература», 1996.
14. Велислава Т. С., «Банковские риски», М – «Дело Лтд», 1995.
15. Карасаев С. Перспективы развития ипотечного кредитования// Рынок ценных бумаг Казахстана.-2000.-№ 12.-С.33-35
16. Коломыцев А. Ипотека-финансирование будущего// Финансы Казахстана// 1996г. -№ 1
17. Регламент предоставления кредита в ОАО “БанкТұранӘлем”
18. Годовой отчет ОАО “БанкТұранӘлем” за 2005, 2006, 2007гг.
19. Пояснительная записка ОАО “БТА” за 2005год
20. Абдильманова Ш.Р.// Банковский маркетинг на рынке услуг населению/ Алматы 2000г.
21. Деловая неделя// 43 (421) от 10 ноября 2000г.
22. Статистический ежегодник 2000г.
23. Жакипбаева Б. Отдельные вопросы выпуска обеспеченных облигации в рамках системы ипотечного кредитования// РЦБК-№12-2000г.
24. Ниязов Б.Б. О некоторых вопросах создания в Казахстане полноценной системы ипотечного кредитования// РЦБК-№12-2000г.
25. Свиридов О.Ю. Деньги, кредит, банки.// Ростов-на-Дону 2000г.
26. Деньги, кредит, банки/ Под редакцией проф. Е.Ф.Жукова -Москва 2000г.
27. Миржакыпова С.Т. Банковский учет в Республике Казахстан: Учебник ч.1// Под редакцией чл.-корр. НАН РК, д.э.н., профессора Н.К. Мамырова – Алматы 2002г.
28. Парамынов В.В. Экономика Казахстана –Алматы 2000г.
29. Деньги, кредит, банки/ Под редакцией д.э.н., проф. О.И.Лаврушина –Москва 1998г.
30. Шеремет А. Д., Сайфуллин Р. Ф., Негалиев Е. В., «Методика финансового анализа», М-2001.
31. Абрютина М. С., Грачев А. В., «Анализ финансово-экономической деятельности предприятия», М-200.
32. Мақыш С. Б, «Ақша айналысы және несие», Алматы-2003ж,:
33. Мақыш С. Б, «Коммерциялық банктер операциялары», Алматы-2004ж.;
34. Лаврушин О. И., «Банковское дело», Москва-2000г.;
35. Сейткасымов А. Р., «Банковское дело», Алматы-2002г.;
36. Пояснительная записка к годовому отчету с приложениями АО «БанкТуранАлем».
37. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер», Алматы, 2001
38. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы, 2004
39. Баймұратов О. «Қазақстан қаржы нарығы», Алматы, 2007
40. Ілияс А.Ә. «Төлем жүйесі: теория және практикасы», Алматы, 2007
41. Айқын газеті 26.09.2006 [1]
42. С. С. Сахариев, А. С. Сахариева. «Әлем экономикасы», Астана, 2005
43. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары», Алматы,2000
44. Хамитов Н.Н. «Банк ісі», Алматы, 2006
45. Абленов Д.О. «Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит теориясы, әдіснамасы, тәжірибесі», Алматы, 2007
46. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. «Макроэкономика», Алматы, 2003
47. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ч.С., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе, 2004
48. Әубәкіров Я.,Есқалиев М., «Экономика теория негіздері», Алматы, 2004
49. Мәуленова А.«Экономикалық теория»,Алматы, 2004
50. Шөлейбай Б. «Банк ісіндегі тәуекел-менеджмент», Алматы, 2005
        
        |Содержание                                                        |      |
| | ... |5 |
| | |
|1 ... ... ... ... қайтарымдылық | |
|түсінігіне теориалық аспектілері | |
| | ... ... ... құрылымы және принциптері | |
| Банк ... ... ... ... ... | |
|әдістері және ... | |
| | |
|2 «Delta Bank» АҚ ... ... ... ... ... ... | |
| | ... «Delta Bank» АҚ ... ... | |
| ... банктердің несиелеу қызметінің қайтарымдылық | ... ... ... ... ... | |
| | |
|3 ... ... банктерінде несиелік қайтарымдылықтың | ... ету ... ары ... дамыту жолдары | |
| | ... ... ... ... тәуекелдерін басқару саясаты | ... ... ... ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз | ... ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... ... банктердің екінші
дәстүрлі-базалық қызметі-экономиканы және халықты несиелендіру. Бұл қызмет
банктік қызмет көрсету ... ... және ... ... ... ... ... банктер несиелік институттарға
қатысты болады.
Несиелік операциялар – бұл несие ... мен ... ... ... екіншісіне төлемділік, мерзімділік және ... ... ақша ... ... ... бойынша қатынастар.
Банктің несиелік операциялар активті және пассивті болады. Активті ... ... мен ... ... ... ... ал ... банк
қарыз алушы ролінде, ал клиенттер – несие беруші ролінде ... ... ... несиелік операциялардың екі нысаны болады: қарыздық және
депозиттер.
Коммерциялық банктің несиелік операцияларын әртүрлі ... ... ... ... ... – қысқа мерзімді(1жыл), орта мерзімді (1-
ден 5 жылғам ... және ұзақ ... ... ... қамтамасыз ету
түрлері бойынша – қамтамасыз етілмеген және қамтамасыз етілген; банктің
роліне байланысты – ... және ... ... ... мақсатына байланысты – негізгі капиталды арттыруға, айналым
капиталын қаржыландыруға, тұтынушылық ... ... ... ... ... банктердің және клиенттің өзара
қатынастары, қарыз ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Несиелік келісімшарттың шарттары
коммерциялық банкпен жүргізілетін несиелік саясаттың әрбір нақты сәтіне
байланысты. ... ... ... ... ... ... саясат болып
табылады.
Банктік несиелендірудің экономикадағы маңызы өте зор, ... осы ... бос ақша ... бір секторға жұмылдырылып, елдің ... ... ... ... ... ... соның ішінде несие және қаржы
шаруашылығы: ақша-несие ... ... ... ... ... көп ... формасына бейімделген екі деңгейлі банктік жүйенің
қалыптасуы; жоғары ... ... ... банктік
құрылымдардың әкімшілік-әміршілдік басқару жүйесінен – ... ... ... қол ... ... жеке және ұжымдық
меншікке негізделген несиелік мекемелерге өту ... ... ... ... ... ғылыми зерттелу дәрежесі. Несие рыногы мен факторингтік
операциялар рыногының даму ... ... ... Дж. М. Кейнстің, Г. Кассельдің, А. Смиттің, Д. Рикардоның, П.
Самуэльсонның, С. Харристің, М. ... ... ... ... еңбектері қалады.
Дипломдық жұмысты орындау барысында талдау обьектісі болып алынған
“Delta Bank” ... ... және ... ... ұйымдастыруы, несие
операцияларының түрлері, банк ресурстарын қалыптастыру және орналастыру,
банктің өтімділігі, оған ықпал ... ... оны ... ... сұрақтардың мазмұны ашылады. Сондықтан банктік несиелендіру ... ... ... ... әр ... жағдайында
бейімділігі мен тиімділігін әлдеқашан ... әрі ... ... ұзақ ... ... жемісі болып табылатын көп ... ... ... ... аса зор.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: үш бөлімнен және олардың әрқайсысы үш-төрт
тақырыпшалардан, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... қайтарымдылық түсінігіне
теориалық аспектілері
1.1 Несиелеудің мәні, құрылымы және принциптері
Несие – ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып ... ... сөз, ... «несие» деген «kredo» - сенемін ... ... ... ... ... ... шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде әр
түрлі экономикалық қоғамдарда қызмет етеді. Ол ... ... ... ... бастап қарапайым формаларында: бай және кедей қоғамдарда
көрінеді. Несие қатынастары ақша қатынастары ... ... даму ... ... несие табиғи түрде қоғамның дәулетті топтарынан ... мен ... ... ... мен қарыздарды өтеу үшін
ұсынылған. Тауар-ақша ... ... ... ақша ... ... ... ... табиғи және ақшалы түрде жүзеге асатын
ерекшеліктерден кеңейтілген өндірісті шығарып тастайды. Ол ... ... ... ... ... ... ... түрі тауарға, тауарлы
меншік өндірістікке, өндірістік тауарлыға және тауарлық ... ... ... ... яғни А - Т - Ө - Т 1 - А 1 ... ... ... Ауыспалы айналымның бірінші кезеңінде ақша өндіріс қорына
ауысып кетеді, екінші кезеңде - өндіріс процесінде – ... өнім ... ... ... ... ... тауар сатылып, бастапқы ... ... ... осындай ауыспалы айналымы тұрақты түрде бөлек
жеке кәсіпорында және жалпы халық шаруашылығында ... ... ... ... – оның тек ауыспалы айналымы ғана емес, сондай-ақ оның
айналымы да. Капиталдың айналымы дегенде оның үнемі қайталанатын ... ... ... ... бір ... субъектілерінде ақша
қаржысының уақытша босатылып және басқа шаруашылық жүргізуші субъектілерде
ақша деген қажеттіліктің ... қоса ... ... ... ... жеке ... айналымдағы капиталы болады.
Қызмет процесінің бағыттылығы ауыспалы айналымның әр түрлі сатыларында
болатын ақша ресурстарының оларда бір мезгілде және ... бар ... ... саласы үшін - өндірістік, тауарлы және ақшалы, ал
айналым саласы үшін – ... және ... ... ... етеді.
Өндірісті жеке шаруашылық жүргізуші субъектілері ... ... және ... ... ... үшін ... ... Ақшалай
қаражаттың уақытша босатылуы және оларға деген қажеттілік тек материалдық
өндіріс ... мен ... ғана ... Ол ... ... ... ұйымдарда, сондай-ақ халықта болуы мүмкін. ... ... ... ... мен ... ... уақыттары ұзақ пайдаланатын
заттарды сатып алуға халықтың ақша қоры және т.б. бәрі ... ... ... ... ... пен оның босатылуы арасында ттуындаған қарам-
қайшылық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қалыпты қызметі үшін қажет
материалдық және ... ... ... ... ... ғана рұқсат етіледі.
Несиенің мүмкіндігін шындыққа айналдыру үшін белгілі бір талаптар ... ... ... ...... ... мен қарызға алушы
– экономикалық байланыстардан туындайтын міндеттемелердің орындалуын өз
мойнына алуға ... ... ... ... ... ... субъектілер
сияқты алға шығуы керек. Екіншіден, егер несие беруші мен несие алушының
мүдделері бір жерден ... онда бұл ... ... өте ... болады. Несие
мәмілесін жүзеге асыру үшін оның қатысушылары міндетті түрде несиеге ... ... ... ... мен ... алушының арасында мүдделілік бірдей болған
кезде, бір жағынан, несиеге ақшалай қаражатты ұсынуда, екінші жағынан – оны
алуда ... ... ... ... ... жеке ... ... несиеге қажеттілік несиенің объективті жүзеге асыун ... құру және жаңа ... ... қайта бөлу процесінде оның
роліне жеке назар ... оны ... ... анықтамайды. Ақша
эмиссиясының процесі формаға тәуелді емес.
Түрліше несие қарым-қатынастарындағы несиенің мән-маңызы сол ... ... ... оның өмір ... ... ... ... ерекше формасы сияқты несиенің пайда болуы шаруашылық
жүргізуші бір субъектіден босаған құн ... ... ... бірақ ьір уақыттарда жаңа қайта өндіру цикліне ене ... ... ... асады. Несиеге байланысты бұл құн қосымша ... ... туып ... басқа субъектіге өтеді және ... ... ... ... ... береді. Бірақ, несиелік
қатынастардың пайда болуын экономикалық байланысқа ... ... ... ... ... қарсы тұра алатын тауар иеленушілер арасындағы
айырбас ауқымынан іздеген жөн. ... ... ... ... ... және ... ... ауысу несиелік қатынастардан туындаған
экономикалық жеміс.
Несиелік қатынастар пайда болатын және дамитын ... ... ... ... мен ауыспалы айналым, яғни несиелік қатынастың
материалдық негізі болып құн ... ... ... ... алушы
несиені кедей болғаны үшін алмайды, ол өзінің меншікті қорларының ... мен ... ... ... ... ... ... жетпей
тұрғандықтан өз ісін алға бастыру үшін алады.
Сонымен, несинің ... өмір ... ... ... тізбектеледі:
• Жеке таура өндірушілердің өндірістік қорлар айналымы мен жеке
ауыспалы айналымдардың уақыт бойынша сәйкес келмеуі;
• Несие ... мен ... ... ... тұрғыдан дербестігі;
• Несиелік қатынасқа несие беруші мен қарызға ... ... ... ... туындаған және ол қоғамдық өндіріс
процесінде маңызды рөл ... ... ... капиталдың қарызға
трансформациясын қамтамасыз етеді және ... ... мен ... ... қарым-қатынасты білдіреді.
Оның көмегімен мемлекеттің, халықтардың, ... ... ... мен бос ... ... жинақталып, уақытша
пайдаланудың төлеміне аударылатын несие капиталына айналады.
Несиенің мәнін анықтаған кезде бірқатар әдістемелік принциптерді ұстану
керек, несиелердің барша түрі ... ... оның ... көрсетуі
керек:
- несие мәмілесі тұтасымен алғанда несиенің мәнін ашуы керек. Егер
біп мәміледе несие қайтарылмаса, онда бұл ... ... ... білдіреді;
- несиенің мәнін талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс сатыларын,
несиенің негізін қарастырған жөн.
Несиеде ... ... ... ... ...... Өзге
экономикалық категориялар сияқты несие де ... ... ... ... ... ... ... – несиелік мәміленің қарыз ұсынатын жағы. Мұны іске асыру
үшін онда ақшалай қаражаттың ... бір қоры ... ... Ол ақша өзінікі
болуы немесе басқа біреуден қарызға алған болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ... ... ... ... – банк ... Ол ... ұйымдардың, кеңселер мен халықтың уақытша бос
қаражаттары шоғырландырып, оларды қарызға алушыларға уақытша пайдалану үшін
несие түрінде ұсынады. Бұл ретте ... ... ... тек ... алушы
ғана емес, сондай-ақ соңғысы да меншік иесіне ... ... Бұл ... бір ... несие беруші болса, екінші жағдайда – қарыз алушы болып
көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік қатынастар жағы, несие ... ... ... ... ... Қосымша ақшалай қаражатқа ... ... ... ақша ... ... табылады.
Қазіргі заман талабына сай қарызға алушылар – кәсіпрындар, кәсіпкерлер,
халық, мемлекеттер мен банктер болуы ... ... ... ... ... ... меншік иесі болып ... ... ... оны өз ... ... Бұл ... ол алынған ақшадан гөрі,
яғни шаруашылықта ауыспалы ... қоры ... ... оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, қарызды артық көлемде төлейді. Несиелік
мәміледе ... ... ... ... тәуелді, оған несие беруші өз
талаптарын қояды. Алайда, ... ... мен ... беруші несие
қатынастарының толық құқықты жақтары болып табылады. Олар міндетті түрде
қатысуы керек. Бұл ... олар ... ... ... ... беруші –
қарызгер болуы мүмкін.
Несие беруші мен қарызға ... ... іс ... ... ... ... ... Несиелік мәміленің қатысушылары
ретінде олар, оның қарама-қарсы жақтарында ... ... ... ... ... беруші неғұрлым жоғарғы пайыздық несие бергісі келсе, қарыз
алушыға ... ... ... ... ... қаржылар табу мұддесі
болады. ... ... мен ... ... ... ... ... элементі алыс-берістің объектісі – құнның негізгі бөлігі сияқты
өзөіндік өтелмеген құны – ... құн ... ... | ... ... | | |
| | | | | | ... беруші | |Несиеленген құн | ... ... |
| | | | | ... 1 – ... құрылымы.
Несиеленген құн ұдайы өндіріс процесін жылдамдататын ерекшелікке ... ... ... ... ... ... жүргізуге және
болжанбаған шығындарға қажет меншікті қорларын жинақтаудың қажеттігі жоқ.
Сондықтан, бұл қосымша қажеттіліктер несие ... ... ... құн ... ... ... ... болуын қамтамасыз етеді және олардың қозғалысындағы іркілістерді
жояды. Бұл ... ... ... құны ғана ... сонымен қатар өскен
пайызбен қоса, несиенің қайтарымдылығы қамтамасыз етіледі. Несие өз ... ... ... ... ... оның ... қайтарылуына дейін
сақтайды.
Несиенің құрастырылған құрылымы оның біртұтастығын айқындайды. Ол
элементтерінің бірлігін ... құн ... ... ... ... – Қан – Нп... – Рб... – Нқ... – ... Но – несие орналастыру;
Қан – қарызға алушының несиені алуы;
Нп – несиенің пайдаланылуы;
Рб - ... ...... ...... ... ... алуы.
Несиеленген құнды орналастыру (несиенің ұсынылуы) Он - ... ... ... ... ... Оған ... ... яғни уақытша бос қаоажаттар себепкер болады. Несие беруші
қарыз алушыға белгіленген мерзімде ... ... ... ... ғана ... бере ... алу ... алушының уақытша қажеттіліктерін қанағаттандырады,
өйткені несиелік ... ... ... оның ... бір ... ... ... қарыз алушының оны өз шаруашылығында ... ... ... ... ... ету ... білдіреді.
Ресурстардың босатылуы қарыз ... ... ... ... ... актісін, несие алушының уақытша қажеттіліктерін
қанағаттандыру маүддесінде құнның пайдалану ... ... ... бұл ... оның ... ... өтуі үшін ... база
болып табылады.
Несиеніің қайтарылуы уақытша пайдаланылған құнның қарыз ... ... ... ... ... ... ... белгілі
бірауыспалы айналымда жүзеге асқан құн өзінің уақытша иесінен кетіп, несие
берушіге өтеді.
Уақытша ... ... ... ... берушінің алу актісі несие
қозғалысының аяқталу сатысы болып табылады. ... ... ... және ... ... ... ... Қан сәйкес келуі мүмкін.
Аталмыш ... сөз ... ... сол бір ... ... берушіге
қайтарады, ал ол дәл осы соманы алады.
Осы қарастырылған кезеңдер несиеленген құнның толық айналымының ... ... ... ... ... ... болады, ол тек несиеге
ғана қатысты емес. Белгілі болып отырғандай, ... ... ... ғана ... ... ... ... беруші қарыз алушыға
құнның актісінің ауысуы және ... деп ... ... ... табу оның негізін ашады, яғни несиелік қатынастар
туындайтын базада қарастыруды ... ... ... ашып ... ... құрайтын база неден тұрады? Ол ... ... ... бола ... бір мезгілде несиеленген құн қозғалысының барлық
сатыларын қамтиды. Несие ақшасын ... алу және оны ...... ... асады. Несиленген құнның қайтарылуы кезеңі оның жалпы
ауыспалы айналымын ғана ... ...... ... ... ... өзіндік ерекшелікті көрсетеді.
Несиенің қайтарылуы – уақытша пайдаланған ... ... ... ... ... Ол өзінен-өзі туындамайды. Ол құнның ауыспалы
айналымында аяқталатын материалдық процестерде негізделеді. Алайда, бұл тек
қайтарымның негізін ... ... ... ... ақшалай қаражатты
қайтаруға босаған қаражаттар қарыз алушыға мүмкіндік берген кезде ... ... ... ... ... ... процесс болып
табылады, яғни оны мәміленің табиғатын өзгертпей, кейінге ... ... ... мен қарыз алушы бекіткен келісімшартқа сәйкес ... ... ... ... ... шаруашылығы деңгейінде несиенің
қайтарылуы тұтас алғанда қайтарудың жиынтығын ... Бұл ... ... ... бір ғана белгісін көрсетпейді, экономикалық категория
сияқты бар несиенің тұтастығын көрсетеді.
Несиенің ... ... оның ... ... ... несие берушіге қарыз алушының несиені қайтаруы соңғысына кез
келген ... ... ... ... талап етуі бойынша мүмкіндік береді.
Несиенің қайтарылуы қосарлы ... ... ... ... кезеңдерін және негізін талдау нәтижесінде
оның мәнін толық емес жағдайда былайша айтуға болады: несие ... ... ... ... ... төлем мен жеделдікке негізделіп қайтарылым
қозғалысына байланысты экономикалық қатынастар екендігі.
Несиенің тағы да көп ... бар. ... ... – бұл несие
капиталының қозғалысы. Несие ... – бұл ... ... ... ... иелеріне несиеге ұсынылатынақша капиталы. Ал, капитал –
бұл өз-өзінен өсетін құн. Оның басқа ақшалардан сапалы ... сол. ... - ... ... құн, оның ... ... ... – несие
капиталының өзінен-өзі өсетін құнның бір түрі, ал ақша ... ... бере ...... ... өндіру мақсатында жеделдік, төлемдік,
қайтару талаптарына сай ... ... бөлу және ... ... ... қаражаттардың жұмылдырылуын қамтитын несие капиталының қозғалысы
себепті экономикалық қарым-қатынасты көрсетеді.
Несие мәні қатынастардың ...... ... ... ... ақша, мақсатты сипат сияқты маңызды принциптерімен анықталады.
Бұл принциптер несиенің алғашқы даму кезеңдерімен бастап қалыптасты, ол
кейіннен заңды түрде ... ... ... – қарыз алушының несиенің пайдаланғаннан
кейін несие ... ... ... ... ... Ол
банктің несие қорын жаңғыртып отыруды қамтамасыз ететін ... ... ... іс ... ... анықтайды. Бұл несие капиталының
қозғалысына қажетті талап болып табылады. Ол ... бір ... ... толық қайтарылуын қамтамасыз етеді.
Несиенің төлемділігі – қарыз алушыға берілген ... ... және одан ... ... ... ... де, оның ... қарыз алушы да ынталы болады.
Несиенің жеделдік принципі қарыз алушыға кез келген ... ... ... ... ... ... ... қажеттігін
көрсетеді.
Белгіленген мерзімді бұзу – несие беруші үшін қарыз алушыға ... ... ... ... ... пайызбен мерзімінен бұрын
өндіріп алуға саятын экономикалық санкция қолдануға жеткілікті негіз ... ... ... ... принципі несие келісімшартында қарыз
алушы өз ... ... ... ... ... ... ... мүліктік мүддесін қорғауды қамтамасыз етудің ... Бұл ... ... ... ... ... өзекті
мәселе болып табылады.
Несиенің мақсатты сипаты ... ... ... ... ... пайдалану қажеттілігін білдіреді. Несие келісімшартындағы сәйкес
бөлімде берілетін несиенің ... ... ... ... ... бұл ... қарыз алушының сақтауы белгіленеді.
Бұл принциптердің барлығы бір-бірімен өзара байланысты және олардың бір
уақытта қызмет етуі ... ... ... Осы ... ... онда несие қатынасының мәні кетіп, несиенің ... ... ... ... тән ... ... ... қоса несиенің
мәні олардың орындалатын қызметтерінде көрініс табады.
1.2 Банк тәжірибесінде ... ... ... етудің әдістері
және критерийлары
Банк қызметінің соңында «қайтарымсыз» ... банк пен ... ... ... ... мәмілеге келе алмаса, несие кайтарымдылығы банк
қызметінің ең негізгі бағыты ... Бұл ... ... қарыз және қарыз
өсімінің пайызы қайтарылмаған шығындардың өтемақы ... ... ... ... ... несие қайтару және оларды жүзеге асыру
ерекшелігінің төрт түрі ... ... ... мүлікті сату;
2. кері кету;
3. үшінші бір адамдардың банк алдындағы берешекті төлеуі;
4. несиені заң жүзінде қайтару;
Олардың әр қайсысына ... ... ... ... ... ... Заң талаптарына сәйкес банкке өнім
өндіру, сауда, сақтандыру қызметімен айналысуға тиым ... ... ... ... ... ... сату ... өздігінен қайтара алмайды. Олар заңмен кепілдікке алынған
мүлікті аукциондар арқылы сату және сауданы ұйымдастыру құқығы бар,
сот ... ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығының шынайы кепілі болу үшін,
кейбір экономикалық және құқықтық нормалар сақталуы тиіс.Бұлардың негізінде
өзара логикалық байланыстағы ... ... ... ... ... шарттың орындалуын қадағалау.
Кепілдікке алынған мүлік келісім шарт міндеттерінің орындалуын керегінше
немесе ай ... ... бір рет ... ... ... ... келісім шарт мерзімінің уақытының бітуіне 10 күн ... ... ... ... ... өз ... ... банк бөлімшесінің іс-
әрекеті.
Әрбір нақты несие қайтарымсыздығы жағдайы несиелік комитетте қаралады.
Банктің жауапты бөлімі ... ... ... ... ... алынған
мүлік туралы қортынды ... ... ... және оларды ... ... ... ... ... Егер несиелік комитет қарызды
сот арқылы қайтару туралы шешім қабылдаса, банктің құқықтық ... ... ... ... ... ... саты. Кепілдікке алынған мүлікті пайдаланып қарызды қайтару.
Несиелік ... ... ... ... ... мүлікті қайтару банк
бөлімшелерімен таңдаған екі бағыттың біреуі арқылы жүреді. Екі ... ... та заң ... ... ... ... жұмыстың бірінші бағыты - «қайтарымсыз» несиелерді қайтару-
банктің өзіндік шаралары арқылы іске асыру.
Екінші бағыт- сот ... ... ... ... ... ... ... сату.
Кепілдікке алынған мүлікті сату туралы заң ... ... ... заң ... ... стау іс шааралары жүзеге асады.
Кепілдікке алынған мүліктің бастапқы ... сот ... ... анықталады.
Басқа жағдайларда бастапқы құнды кепілдікке мүлік беруші мен мүлік
алушының ... ... ... ... Бұл кері кету ... мынада, егер екі жақтың келісімі бойынша
міндеттеме тоқталады. Оның орындалуы үшін ... иесі ... ... көлемде қаражат немесе мүлкін береді.
Бұл бағыт несие қайтарымдылығындағы қосымша әдістердің бірі болып табылады
және ... ... ... ... ... бар.
1) Несие келісім шарты ... ... ... Бұл ... кепілдікке алынған мүлікті сатуға қарағанда әртүрлі
формада жүреалады: ақшалай қаражат төлеу, епілдікке ... ... ... ... ... ... ... қандай да
болмасын қызметтер мен жұмыс жасау арқылы несиеден құтылу.
3) Несие беруші банк үшін бұл бағыт ... ... ... ... ... ... ... жолы
болып табылады.
3. Үшінші бір адамдардың банк алдындағы ... ... Бұл ... ... банк алдындағы берешекті төлеуі, қарастырмас бұрын
ең алдымен оның жағымсыз жақтарын қарастыру ... ... ... ... көп жағдайларда жарамсызболып қалады.
Біріншіден, келісім шарт субъектілері арасындағы қателіктерге бола.
Несие беруші мен несие алушы акционерлік қоғам ... ... ... ... ... ... ... құзырында
болуы тиіс. Бұндай келісімге қол қойған жағдайда ... ... ... заң ... ол ... ... мұндай
келісім шарттар жарамсыз деп танылады. Екіншіден мемлекеттік
мекемеге ... ... де ... ... мемлекеттік
мекеме қажет көлемде қаражатпен қамтамасыз етілмейді, ал оларға
берілген ... ... деп ... ... ... ... келісімшартта бірнеше кепілді адамдар бар.
4. Несиені заң жүзінде қайтару; Қазіргі кезде ... ... ... заң ... ... ... молаюда. Бұл
қазіргі кезде банктің несие жүйесі жоғары криминалды жағдайда
қалып отыр.
Несиенің ... ... ету. Банк ... ... ... Бас Банкінің Несиелік комитетінің шешімі бойынша ... ғана ... ... ... ... қамтамасыз етуді келесі формаларға сәйкес
мойындайды:
• қарыз алушының кепілдемесі активтер болса (жылжымайтын ... ... ... ... құралдары, басқа да жоғары өтімді тауарлы-
материалдық құндылықтар ) оның ... ... ... ... цессия, ақша құралдары, жер учаскесіне деген меншік құқығының
заңды куәландырылған формасы, жерді пайдалану құқығы, ... ... ... ... ... ірі корпорациялардың активтері). Бұл
активтер қарыз алушының қазіргі жағдайындағы да, болашақта да болатын
активтер;
• банктің немесе ... ... ... ... ... ... – жауапкершілігі) ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету түрлерін қабылдау кезінде ... ... ... ... ... ... ... жеңілдігі (несиені бергенге дейінгі
де, несиенің бүкіл мерзімі ішінде де);
• өтімділік;
• бақылау үстіндегі;
• амортизация немесе моральды тозуы.
Маржаға қойылатын ... ... ... бас ... жағдайында
кепілдеме құндылығын жоғарғы деңгейлі мүмкіншілікті түрде қамтамасыз ету
үшін Банк қарыздық ... ... ... Бұл ... ... құнынан маржа немесе нақты бір пайызға дейін несиені ұсыну.
Егер ... ... ... ... жоғары және кепілдеме несие
сомасын жаба алмайтын болса, онда Банк ... ... ... ... ... ... хабар береді.
Кепілдеме ретінде қабылданып отырған мүлікті қарыз алушының өзі
сақтандырады. Кепілдеме мүлкін сақтандыру туралы ... ... ... ... ... ішкі ... сәйкес дисконтерлеуді
пайдалана отырып, оның ... құны ... ... ... мен ... ... ... байланысты
кепілдеме мүлкі қайта бағалануы мүмкін.
Кепілдемені бағалау кезінде, оның құны Банктің ... ... ... оның жүзеге асу мүмкіншілігі мен ... ... ... ... деңгейі бойынша жөнделеді.
Несиенің бір принципі болып, несиенің қайтарымдылығын қамтамсыз ... ... ... ... бұл ... ... ... ссуданың қайтарымсыз тәуекелі. Егер бұл принцип есепке
алынбаса, банк ісі ... ... ... механизмінің бағалау критерилерінің ерекшеліктері
|Сенімділік |Кепілділікке |Кепілділік |Кепілділік |Көрнекілік |
|бағасы ... ... ... ... |мысалдары |
| ... және ... ... | |
| ... ... | ... | |
| ... | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|A | 100% тең | Тек ... ... банк |Банкке сақтауға|
|(жоғары) |немесе жоғары |асырылады ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ие |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|B ... кем ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... ... | | |
|C ... кем | ... ... қалған|
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|D ... кем ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... ... | ... |
| | | | ... |
|E ... кем ... ... жоқ |Клиент |
| | ... | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
Несие қайтарымдылығы несиелік ... ... ... ... қатынастардан өзгешелігі, тәжірибеде белгілі механизмдерде
өзінің ... ... Бұл ... бір ... ... ... несие қайтарымдылығы қозғалысына негізделеді, басқа ... ... мен ... ... несиелік келісімдегі заңдастырылған қарым-
қатынасында көрінеді. Несие қайтарымдылығының ... ... ... ету ... ... ... өндіріс процесінің
қатысушыларының қаржы айналымдары және айналымды құрайды. Тек бір мақсатта
бағытталған берілген ... ... ... ғана, берілген құнның
қайтарылуын және берілген қарыздың эквиваленттілігін оның ... ... ... жүйесінде екі субъект – несиегер мен несие алушы
әрекет етіндіктен, несие ... ... ... ... ... ... ... орнын ескереді.
Несиегер, несие бере ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қордың есебінен өзінің
пайдасын қорғайды, несиегер жалға беретін қаржысын салатын сала ... ... ... оның өтелу жолдарын, несие келісімінің
жағдайын, ... ... ... ... ... және өз ... ... жасалғанын таңдайды. Ал көрсетіілген соманың кері
айналысы несие алушының несиеге қабілеттілігіне ... ... ... ... ... ... ... келісім ссуда
алушының өзінің қарызын қайтаруда міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... қайтаратынының кепілі
бола алмайды. Сондықтан ... ... ... тәжірибесі
несие қайтарымдылығы құрылымының механизмін жасады:
а) табыс есебінен нақты ссуданы өтеу тәртібі;
б) оның өтелу ... ... ... заңды түрде құқықтық бекіту;
с) әртүрлі формада берілген құнның кері қызметі ... ... ... ... есебінен өтеу механизмі және оны несиелік келісімдерде
оның белгіленуі, онда ... ... ... ... ... оның ... ... бола алады. Мұндай кепілдік жоғары дәрежеде
тәуекелділігі жоғары уақытылы ... ... ... болады. Сонымен
банктік сферада ссуда өтеу көзі болып ... және ... ... ... Алғашқы бастау болып өнім өндіргеннен түсетін табыс ... ... ... ... ... ... түсетін.
Банк қызметкерлері өздерінің «алтын» ережесі деп несиелік ... ... ... ... ... ... несие алушының қаржылық түсіміне көп көңіл аударады, клиенттің
тұтынушы мен өнім тасушы арасындағы қарым қатынасына да ... ... ... ... ... ... туралы күдік туатын болса, несиелік келісім
орындалмайды. Несие қайтарымының нағыз кепілі болып ... ... ... табылады. Оларға жоғары дәрежелі өтімді және жеке ... ... ... жатады. Мұндай компанияларда тұрақты қаржы
құралдарының түсімі емес, өзіндік капиталды толықтыру, қаржы құралдарының
өтімі ... ... ... тұрақты ұйымдар үшін, банктің бірінші
дәрежелі салымшылары үшін, кредиттік ... ... ... ... жеткілікті болады.
2 Коммерциялық банк тәжірибесінде несиелеу қызметінің қайтарымдылық
операцияларын ... «Delta Bank» АҚ ... ... Bank» АҚ ... күні ... ... ... мен
ұсыныстарын ескере отырып, банктік өнімдер мен қызметтерді көрсетуге
бағытталған серпінді даму ... ... ... ... ... ... облысы Ақтау қаласының ірі мұнай-газ компанияларының
бастамасымен 1993 жылғы 1-ші ... ... ... Банк ... ... өзінің16 жылдық тарихындағы жайғасымын едәуір нығайтты.
Орталық офис Ақтаудан Алматыға ауыстырылғаннан кейін Банк Қазақстанның
алдыңғы қатарлы банктерімен ... ... ... және
Ресей мен Прибалтиканың коммерциялық банктерімен ынтымақтастықты кеңейтуге
әсерін тигізген республикалық статусқа ие болды. Клиенттерінің жыл ... ... ... ... ... ... таңдалған стратегиясы мен
Банктің өсуіне деген сенімді дәлелдейді.
Банктің 16 жыл ... ... ... ... ... табыстары
мен жетістіктері Банкке стратегиялық басымдықтарды жан – ... ... қоса ... ... жаңа ... көшуге мүмкіндік берді.
Банк ребрендингін өткізу қажеттілігі туындады. Оның негізділігі ең ... және орта ... жеке ... ... ... жаңа
стратегияны қабылдаумен байланысты еді. Оның ... ... ... ... ... құрамы қысқаруы салдарынан Банк салалық
болуын тоқтатты.
Банктің бүгінгі күнгі негізгі мақсаттары – ... ... мен ... ... ... және жаңа ... ену ... жаңа
деңгейге қол жеткізу.
Клиенттердің қажеттіліктері мен жалпы нарықтық ... ... ... жарамды банк өнімдерін өңдеуге ... ... ... ... ... мен шағын және орта бизнес субъектілері үшін
айналымдық қаражаттарды толтыруға арналған ... ... ... ... сондай-ақ жеке тұлғаларға арналған несие өнімдері -
«Ипотека универсал», «Неотложка» несие желілері, Автонесиелендіру. Депозит
өнімдерінің желісі кеңінен ... жеке ... ...... ... ... ... заңды тұлғаларға арналған
- «Delta - бизнес», «Delta-капиталист», «Delta-Байлық» салымдары.
Банк командасы жылдан –жылға озық тәжірибе мен қазіргі заманға сай ... ... ... қаржылық қызметтерді ұсыну мүмкіншілігін
кеңінен пайдалану қажеттілігін қолданып, қаржылық ... ... ... ... әмбебеп Банк құру жолында. Осы мақсатта «Delta ... банк ... ... ... істеуін қамтамасыз етуге мүмкіндік
беретін бағдарламалық өнімдердің бірқатарын енгізуде. «Delta Bank» бірер
жылдардан бері ТМД ... және ... шет ... ... ... пен серіктестікте. Олардың қатарына Сбербанк,
Связь – Банк, ... ... ... ... ... және т.б. ... Bank» АҚ аймақтық желісі 9 филиалды қамтиды. Банктің жоспарында
– қосымша филиалдарды ашу арқылы аумақтарға таралу да ... Bank» АҚ ... 30 494 ... ... ... 20 ... құрайды. Меншік капиталы - 7 272 ... ... ... 1 ... келтірілген).
Банк өз міндетін корпоративтік және жеке Клиенттерге олардың қаржылық
қажеттіліктеріне сәйкес бағытталған банк ... мен ... ... пайдаланып сапалы әрі жедел ... ... ... ... ... ... базасын ұлғайту;
• Клиенттерге қызмет көрсету сапасының стандарттарын енгізу;
... ... және ... қажеттіліктеріне сәйкес
өнімдер мен қызметтер әзірлеу және жетілдіру;
• Банктің қаржылық көрсеткіштерін ұлғайту;
... ... ... ... және ішкі бақылау жүйелерін жетілдіру;
• Халықаралық капитал нарықтарына шығу;
Кесте 2
Moody’s ... ... « Delta Bank» АҚ ... ... :
|Қыркүйек 2008 ... 2009 ... шет ел ... ұзақ |B3 шет ел ... ұзақ ... рейтинг ... ... ... шет ел ... ... |NP шет ел валютасындағы қысқа ... ... ... рейтинг ... ... ... ... |Е+ ... орнықтылық рейтингі |
|Болжау «Тұрақты» ... ... ... ... ... жүзеге асыруға сонымен қатар дара
бизнесін дамытуға жеке ... ... - ... ... ... салымдары да мол ықпалын тигізіп ... «Delta ... ... үшін қарастырған депозит шарттары әр салымшыға ... ... ... ... ... таза ... 2007 жылы ... жылдың тап сондай көрсеткішімен
салыстырған 391,9% ұлғайды және 297,8 млн теңгені құрады. Таза ... ... және ... ... өсуінің есебінен орын алды.
Бағалы қағаздармен және ... ... ... ... ... ... 2).
Сурет 2 «Delta Bank» Банктің таза ... млн ... Bank» АҚ ... 2008 жылғы 1-ші қаңтарға қарай жағдайы
бойынша 19 991 млн. ... ... 2007 ... ... 63,05% ... бұл ... ... міндеттемелері 42,8% өсті
және 14 193 млн. теңгені құрады. Банктің меншік капиталы 149,42% ... жыл ... ... 5 798 млн. ... ... "Delta Вank" АҚ 2009 жылға
тәуелсіз аудиторлық компания «KPMG ... ЖШС ... ... есеп – ... ... Вank" АҚ ... 2009 ... 31 желтоқсанына қатысты жай-
күйіне 30 451 млн. теңгені құрады, ал 2008 жылдың 31 ... 24 ... ... ... (сурет 3).
Жасалған есеп – қисап бойынша Банк клиенттері заемдарының жалпы мөлшері
2009 жылы 20 591 млн. теңгені ... ал бір жыл ... 15 918 млн. ... ... 3 «Delta Bank» АҚ ... млн. ... ... басты артықшылықтарының бірі болып ұластырылған
несиелік саясат және нәтижесі ретінде ...... ... ... ... 2009 жылдың аяқталуына қарай 439 млн. теңге сомадағы
үмітсіз заемдар ... ... ... мәжбүрлі шығындармен толық
жабылды.
"Delta Вank" АҚ таза пайдасы 2009 ... 79 642 тыс. ... ... ... жылы 65 541 тыс. ... болған.
Ақша – қаражаттарын ұтымды шарттарда орналастыру мақсатымен кең
аудиторияға арналған салым.
Жалпы ... ... ... 18 ай ... ... ... ... – теңге, АҚШ доллары, евро;
• Салымның ең аз сомасы - 10 000 теңге, 100 АҚШ ... 100 ... ... ... ... ... Ішінара алу: кез-келген кезеңде, кез-келген уақытта, ең аз ... ... ... ... ... - ... ... айырбастау, жаңғырту: тегін, ағымдағы айырбастау бағамымен;
• Есептелген сыйақыны капиталдау: ай сайын;
• Сыйақы есептеу: ай сайын немесе сол ... ... ... ... бұзу:
• Салымды орналастырған күннен 3 айға дейін – ... ... ... 3 ай және одан жоғары – сыйақы ... ... ... ... ... нақты уақытына есептеледі.
• Мерзімін ұзарту – автоматты түрде сол мерзімге, бірақ 3 ... ... ... ... ... ... сомасы 300 000 теңгеден кем
болмаған ... – 12 ай ... ... ... сейфтік сақтау - кіріс сомасы 300 000 теңгеден кем болмаған
жағдайда – 3 айға ... 6 ... 4 «Delta Bank» ... ... мөлшері, млн.тг
Кесте 3
|Салым |Салымның ең |Сыйақының номиналдық мөлшерлемесі ... |аз ... ... %) |
| | |3 |
| | ... |
| | |3 |
| | ... |
| | |12 ... 24 айға |24 ... жоғ.|
| | ... | ... |10 000 |9 |11,5 ... ... |100 |6,5 |7,5 ... |100 |6 |7 ... ... ... ... |
|( ... %) ... дан 24 айға дейін. |24 ... жоғ. ... |12,2 ... |7,8 ... |7,2 ... Bank» АҚ Жеке ... салымдарына міндетті түрде кепілдік
ету (сақтандыру) Қорының қатысушысы болып табылады. Салымдар ... беру ... ... ... шот ашу үшін салымшы-клиентке қажет құжаттар:
Қазақстан Республикасының резиденттері, жеке ...... қол қою ... бар ... ... ... ... берілген, клиенттің салық есебіне тұрғанын
растайтын құжат көшірмесі;
• жеке кәсіпкерлер үшін – ... ... ... ... ... ... өткенін растайтын бекітілген нысандағы
құжат көшірмесі;
• жеке басын куәландыратын құжат.
Қазақстан Республикасының бейрезиденттері, жеке ...... қол қою ... бар құжат;
• жеке кәсіпкерлер үшін – уәкілетті органмен берілген, мемлекеттік
тіркеуден (қайта тіркеуден) ... ... ... ... ... жеке ... ... құжат.
Клиентпен белгіленген үшінші тұлғаның атына жинақтаушы шот ашу үшін ... ... мына ... ... шотты ашуға және (немесе) оған иелік етуге ... ... ... ... ... ... органымен берілген, клиенттің салық есебіне тұрғанын
растайтын құжат көшірмесі ... ... ... ... ... болып табылатын және оған салық төлеушінің тіркеу нөмірі
берілген жағдайда);
• он алты жасқа ... , ... ... ... ... үшін – туу
туралы куәлік;
• салымшының жеке басын куәландыратын құжат.
Қажетті құжаттар ... ... ... ... ... ... жасалады. «Мудрость» салымы үлкендерге қамқорлықпен…
Зейнеткерлік жасқа жеткен кісілерге арналған - салым. Ай ... ... ... ... ... ... қосылулар ретінде қызмет
ете алады.
Жалпы шарттар::
... ... жасы ... ... тұлғалар саналады;
• Салым мөлшерлемесі: 18 ай бойына ... ... ... : ... АҚШ доллары, евро;
• Салымның ең аз мөлшері - 5 000 ... 50 АҚШ ... , 50 ... ... ... ... ... Ішінара алу: мүмкін, келген кезеңде, кез-келген уақытта, ... ... ... ... ... ақша ... ... Салымды айырбастау : тегін, ағымдағы айырбастау бағамымен;
• Есептелген ... ... ай ... ... ... ай сайын немесе сол мерзімде капиталдандыру;
• Мерзімінен бұрын бұзу:
• Салымды орналастырған ... 3 айға ...... ... ... 3 ай және одан ... – сыйақы салым мөлшерлемесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... – автоматты түрде сол мерзімге, бірақ 3 реттен артық
емес.
Кесте 7
|Салым ... ... ... ... |ең аз |( ... %) |
| ... | |
| |
|3 ... ... ... ... ... айға және одан ... |
|6 |6,7 |9,4 |10,1 |10,5 |11,6 ... |4,1 |5,7 |6,2 |6,7 |7,8 |
|3 |3,6 |5,1 |5,6 |6,2 |7,2 ... Bank» АҚ Жеке ... ... ... түрде кепілдік
ету (сақтандыру) Қорының қатысушысы ... ... ... ... беру нысаны болып табылады.
Жинақтаушы шот ашу үшін салымшы-клиентке қажет құжаттар:
Қазақстан Республикасының резиденттері, жеке тұлғалар – ... қол қою ... бар ... салық қызметі органымен берілген, клиенттің салық ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер үшін – уәкілетті органмен берілген, мемлекеттік
тіркеуден (қайта тіркеуден) өткенін растайтын ... ... ... жеке ... ... ... ... бейрезиденттері, жеке тұлғалар – Салымшылары
үшін:
• қол қою үлгілері бар құжат;
• жеке ... үшін – ... ... ... ... ... ... өткенін растайтын бекітілген нысандағы
құжат көшірмесі;
• жеке басын куәландыратын құжат.
Клиентпен белгіленген үшінші тұлғаның атына жинақтаушы шот ашу үшін ... ... мына ... тапсырады:
• шотты ашуға және (немесе) оған иелік ... ... ... ... ... ... ... органымен берілген, клиенттің салық есебіне тұрғанын
растайтын құжат ... ... ... ... ... салық
төлеуші болып табылатын және оған ... ... ... ... ... он алты жасқа толмаған , кәмелетке келмеген тұлға клиенттер үшін – туу
туралы куәлік;
• салымшының жеке басын куәландыратын құжат.
Қажетті құжаттар ... ... ... ... ... ... жасалады.
Ребрендинг бағдарламасының шеңберінде Банк корпоративтік клиенттер мен
шағын және орта бизнес субъектілеріне қаржы ... ... ... ... жаңа ... ... ... кезінде қаржылық қолдаудың бизнесті дамыту үшін маңызын ұққан Банк
шарттары оңтайлы және ... ... ... несиелік ұсыныстар
әзірледі.
2.2 Коммерциялық банктердің несиелеу ... ... ... ... ... жүргізу
Дүниежүзілік қаржы рыногында факторинг ... ... ... саласына айналды. Оны әр алуан қызмет саласындағы, сатып ... ... яғни ... ... ... ұсынатын жүз мыңдаған
компаниялар ... ... ... ... жылдары «факторингті»
нақты анықтау, оны ... ... таза ... операцияларға,
факторингтік операциялардың нақты қатысушыларын анықтау және т.б. ... ... ... даулы сәттер жиі пайда болып жүр.
Коммерциялық банктердің ең көп тараған делдалдық қызметінің бір түрі –
факторинг.
Сонымен бірге Қазақстан Республикасының ... ... одан әрі ... ... ... ... ... жаңа қаржылық құралдар мен
операцияларды енгізуді ... ... ... ... орын алатын
факторингті айта кету керек.
Әлемдік тәжірибеде өндірістің және нарықтық қарым-қатынастардың даму
үдерісінде факторингтік ... ... ... бір ... ... Көптеген мамандар факторингті талап құқығын сатып алумен ғана
шектейді, бұл осы қаржылық ... ... ... ... А. Бабичевтің анықтамасына жүгінсек, ол тауарлар мен ... ... ... сату ... ... ... ... қарыз талаптарын (шот-фактураларды немесе вексельдерді)
жеткізушінің ... ... ... ... заң және ... ... элементтерімен бірге факторинг компаниясының пайдасына беруі
ретінде көрсеткен.
Факторинг – банктің тауарлар жеткізуден және ... ... ... қайтаруды талап етуге құқылы.
Факторинг – шағын және орта бизнес кәсіпорындары үшін ерекше пайдалы
қаржыландыру формасы, ол ... ... мен ... ... және ... ... баса ... бөлулеріне
мүмкіндік береді, төлемдердің басым бөлігін алуды жеделдетеді, ... ... ... ... және ... жүргізу шығындарын азайтады.
Факторинг төлемге кепілдік береді және жеткізушілерді банктен қосымша және
едәуір қымбат тұратын ... алу ... ... ... ... қаржы жағдайына оң ықпал етеді.
Қазіргі жағдайда қаржы рыногында факторингтік операциялардың жеткілікті
дәрежеде әр алуан түрі пайда болуда, оларды таңдау отандық ... ... ... және ... ... ... шарттарына байланысты
деген қорытынды жасауға болады. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... және жіктеу қажеттілігі
туындады. Бізбен факторинг түрлерінің жіктелімін жүйелеуді көрсететін сызба
әзірленді (5-сурет).
5-сурет – Факторингтік ... ... ... ... факторингтің құрамына операциялардың мынадай ірілендірілген
түрлері кіреді: ... ... ... ... ... ... есепке алу; қарыздарды бақылау және инкассация;
сауда статистикасы және т.б.
Қазақстандық қаржы-банк жүйесі және ... ... ... және ... ... ... үшін ... және
факторингтік операциялардың сәйкес түрлерін таңдау ... ... ... ... ... ол үшін ... ... құру өте
маңызды.
Нарықтық экономикасы және қаржылық инфрақұрылымы ... ... ... ... осындай қызметпен айналысатын ... өз ... ... ... ... ... ... жиынтығын
ұсынады және мұны клиенттердің өз ақшалай талаптарын беруі ретінде
қарастырады. ... ... ... ... ие:
– сәйкес бухгалтерлік операцияларды жүргізу
– ұсынылған коммерциялық несиені, төлемдерді ... ... ... ... ... ... клиенттің ағымдағы жұмысын қаржыландыру.
ЕО елдеріндегі факторинг және факторингтік операциялардың ... атап ... ... мен ... ... және
факторингтік операциялардың даму тәжірибесі қазақстандық факторингтік
рыногына, әсіресе ... ... және ... ... ... ... ... толығымен сай келеді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... Италия,
Испания елдерінде қолданатын нұсқалары мүмкін болады және спецификалық
ерекшелікке ие. Бұл ... ... ... ... заң ... ... банктік заңнама шегінде реттеліп отырады.
Сонымен қатар, келесі қаржылық өнімдердің, атап ... ... ... ... және ... банктеріндегі электронды
факторингтің, факторингтік қызметті белсенді жүзеге асыруда өсу потенциалы
өте жоғары.
Қазіргі ... ... ... ... факторинг қалыпты
дебиторлық қарызды емес, тек мерзімі өтіп кеткен қарызды ғана бір ... ... ... ... деп ... ... ... болып қалып
отыр. Мұндай тәжірибе төлемнің дер ... ... ... ... ... ... талаптарын сатып алатын, факторингтің жеткізушіні оның төлем
талаптарының дер кезінде ... ... ... ... алдын ала төлеу ретінде несиелеу, сондай-ақ ... және ... ... ... есеп ... секілді
маңызды элементтерін ескермеген және пайдаланбаған банктердің тәуекелдерін
недәуір арттырады, ... банк ... ... күрт ... ... өтіп ... жеткізушіге берілетін қарыз банкке берілетін
мерзімі өтіп кеткен қарызға айналады, айналымды баяулатады, демек оның ... ... ... ... ... ... ... спецификалық сызбасы
бар. Ол 5-суретте көрсетілген.
5-сурет – ... ... ... ... ... ... ... үш тарап қатысады: банктің
факторинг бөлімі - өз ... ... ... ... ... клиент (тауарды жеткізуші, кредитор) – факторинг
компаниясымен мәміле ... ... ... ... ... ... ... – тауарды сатып алушы).
Коммерциялық банктің факторинг бөлімі мен жеткізушінің операциялар
жүргізу бойынша өзара ... ... ... Атап өтетін
нәрсе, факторингтік келісім, өзінің дәстүрлі формасында, тек жеткізушіге
қызмет көрсетуді ғана ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық жағдайын, оның қызмет
саласын, өткізетін өнімдерінің түрлерін, рынок ... ... ... ... соңғы жылдардағы баланстары мен ... ... ... де ... ... алушылар кәсіпорынның
тұрақты немесе кездейсоқ сипатта болуы мүмкін іскери байланыстарына да баса
көңіл бөледі. ... ... ... 1-2 ... созылады. Содан соң компания
өз келісімін береді немесе қызмет көрсетуден бас ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі көптеген банктерде осы операциялардың жоқтығы
байқалады. Нарықты экономикалы елдерде факторингтік операциялармен, әдетте,
банктермен тығыз ... ... ... ... ... ... елдерде факторинг қаржы индустриясының өз алдына дербес
үлкен саласына айналды. Осылайша, факторинг ... құру ... ... мәселе болып табылады. Бұл компанияның негізгі міндеті
– Қазақстан Республикасындағы факторингтің дамуына ... ... ... бір ... ... алу ... ықпал ету болып
табылады. Ал мақсаты – Қазақстан Республикасындағы факторингті жүзеге асыру
процедураларын стандарттандыру және ... ... Бұл ... ... ... ... алумен қатар, төлемді кейінге
қалдырумен байланысты тәуекелдерді сақтандыруды, дебиторлық ... және ... ... көрсетуді жүзеге асырар еді.
Факторинг – ақша талабын беру есебінен жеткізушінің айналым құралдарын
толықтыруға бағытталған қаржыландыру ... ... ... ғана ... ... ... ... сатып алушылармен жұмысын ұйымдастыру
тұрғысында, сатып ... ... ... ... ... ... ... қызметтер, бұл сауда ... ... және ... сақтандыру, бұл клиенттерді ақпараттық-
аналитикалық қолдау.
Факторинг – бұл ... ... ... ... мен дамытуға
бағытталған банк өнімдерінің бірі. Факторинг Қазақстанның банк қызметтері
рыногында алғашқы қадамдарын ... ... ... банкпен
факторингтік қызмет көрсету бойынша ынтымақтастықта жұмыс істеудің келешегі
айқын және оны әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... қалыпты оптимистік
тұрғыдан бағалауға болады. Бұған, бірінші кезекте, факторингтік жұмыстарды
табысты жүзеге асырып жатқан қазақстандық банктер қатарының өсуі ... ... ... ... ... ... ... жүргізу барысында айырымдық ерекшеліктері анықталған «Delta
Bank», «ТұранӘлемБанк» және «ЦентрКредит Банк » болып табылады.
«Delta Bank» АҚ ... жж. ... ... ... жұмыс ретінде сипаттауға болады. Осы банктің несие ... ... ... – «Delta Bank» АҚ ... ... ... ... (мың теңгемен)
|Сала |2006 ж. ... % |2007 ж. ... % |2008 ж. | ... % ... |3081 145 |101 636 |13727 470|112 441 |238 948 |368 299 |
| | | | |367 |272 |890 ... |0 |0 |240 235 |22 421 816|15 368 550|38 030 ... |0 |0 |0 |18 135 |564 398 |582 533 ... |3 577 831|2 424 ... 489|438 226 |377 351 |853 675 |
| | | | |757 |741 |709 ... 7 2008 жылғы «Delta Bank» АҚ несие ... ... ... құрылымдары (мың теңгемен)
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің классификациясы бойынша несие
портфелінің сапасы – бұл ... ... ... деңгейлі банктің несие
қабілеттілігінің және өтемділігінің маңызды көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... несиелерінің үлес салмағы жыл өткен
сайын ұлғайып келеді және 2008 ж. 11 665 423 ... ... бұл ... – «Delta Bank» АҚ ... ... ... (мың ... |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. ... типі | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
|2. Күмәнді: |60 840 569 |33.03 |127 825 047 |20.2 |420 575 199 |49.3 ... ... 1 ... |29.73 |82 201 160 |13.0 |111 498 012 |13.1 ... | | | | | | ... ... 2 |1706250 |0.93 |22 953 700 |3.6 |289 245 629 |33.9 ... | | | | | | ... ... 3 |2515107 |1.32 |4 680 815 |0.7 |1 021 141 |0.1 ... | | | | | | ... ... 4 |846108 |0.51 |6 027 696 |1.0 |9 571 737 |1.1 ... | | | | | | ... ... 5 |1623964 |0.54 |11 961 676 |1.9 |9 238 680 |1.1 ... | | | | | | ... ... |2806433 |1.87 |8 141 666 |1.3 |11 665 423 |1.4 ... ... 601 ... ... несиелер / жалпы несиелер |0,6% ... ... / ... ... |5,0% ... ... ... клиенттерге берілетін қарыз көлемінің үлкендігімен
сипатталады, факторинг оның елеусіз бөлігін ғана алады: 2008 жылы – ... ... ғана ... Бұл ... ... – 2008 жылы ... ... берген қарыздары
Мың теңгемен
|Клиенттерге берілетін қарыздарға мыналар | ... |2008 ж ... ... ... ... ... лизинг |5.399 ... |2.552 ... ... |310 ... |241 |
| ... ... құнсыздануына арналған минус – резерв |(81.830) |
| ... ... ... ... ... бойынша, банк алатын сыйақы қойылымдары
теңге түріндегі қарыздар бойынша жылдық 11%-дан 18%-ға ... ... және ... ... ... түріндегі қарыздар бойынша -
жылдық 10-нан 16%-ға дейінгі аралықта.
«БТӘ ... ... ... ... ... процедурасының
өзіндік айырым ерекшеліктері бар. Банк шаруашылық жүргізуші объект-
сатушыдан ... ... ... сатып алушыдан дебиторлық
қарызды өндіріп алу талабын сатып алады және 2-3 күн ... ... ... ... ... ... ... жеткізілген өнім үшін
төлемнің сомасының 80%-ын аударады. Осы шоттар бойынша сатып ... ... ... банк ... ... ... шот ... 20%-ын пайыздар мен комиссиялық сыйақыларды шегеріп тастағаннан
кейін аударады.
«БТӘ ... АҚ ... ... ... ... ... ... ғана шектелмейді. Айналым құралдарын қаржыландырудан
басқа, банк жеткізушінің бірқатар тәуекелдерін өзіне жүктейді.
ЦентрКредит Банкте факторинг ұсыну ... ... ... өз ... тауарлар мен қызметтерді төлемді 90 күнге дейін кейінге
қалдыру шартымен сату саласында жүзеге ... ... ... жеке ... ... ... ... және Клиент пен Қарызгер арасындағы келісімде
қатаң ... ақша ... ... ... ... ... ақша талабын тауарлар жеткізілгеннен соң (қызметтер
көрсетілген, жұмыстар орындалғаннан кейін) кез келген уақытта, ... ... ... дейін бере алады.
- Тауарлар жеткізу (қызметтер көрсету, жұмыстар орындау) келісімінде
Клиенттің ... ... ... ету ... үшінші тұлғаға беруін шектеу
қарастырылмау керек.
- Тауарлар жеткізу (қызметтер көрсету, жұмыстар ... ... ... шарттары тек қолма-қолсыз есептесуді ғана көздеуі керек.
Факторингтік ... ... ... ... ... ... ұсынылады:
- 4-тен (төрттен) кем емес тұрақты сатып алушыларының болуы;
- жұмыс істеу мерзімі 1 ... кем ... ... ... өзара қарым-қатынасы 6 айдан кем емес;
- Қарызгерлермен тауарлар ... ... ... ... ... ... ... орындалған және төленген міндеттемелерінің болуы;
- ұнамды несие тарихы;
- қарыз алушының алдыңғы үш ай ... және ... ... ... ... ... ... ағымдағы шотқа ... ... ұзақ ... (5 күннен артық) картотекасының, ... ... және ... тыс ... ... ... ... факторинг бойынша және басқа қарыз түрлері бойынша, соның ішінде
басқа да банктерде (жекелеген банктік ... ... ... өтіп ... қарыздарының жоқтығы.
«Банк ЦентрКредит» АҚ-ның несие портфелінің құрылымы 2006-2008 жылдар
ішінде маңызды ... ... бұл ... ... ... және ... ... несиелер көлемінің артуына байланысты. Центр ... ... жж. ... ... қаржыландыру 9-кестеде
көрсетілген.
13-кесте – 2006-2008 жж. ... ... ... ... Сала |2006 ж. ... |2007 ж. ... %|2008 ж. ... %|
| | |% | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |66 996 233 |15,6 |86 117 766 |13,0 |115 130 114 |17,4 ... ... |145 390 470|33,8 |278 503 818|42,2 |224 567 560 |33,9 ... ... | | | | | | ... |25 944 726 |6,0 |32 251 866 |4,9 |43 708 792 |6,6 ... | | | | | | ... |29 085 901 |6,8 |31 090 478 |4,7 |26 673 818 |4,0 ... | | | | | | ... |21 171 791 |4,9 |25 437 320 |3,9 |28 990 706 |4,4 ... |52 586 767 |12,2 |110 966 224|16,8 |98 724 467 |14,9 ... |15 218 173 |3,5 |9 057 085 |1,4 |14 790 351 |2,2 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |18 496 626 |4,3 |19 995 693 |3,0 |13 468 254 |2,0 ... | | | | | | ... |18 705 697 |4,3 |15 603 229 |2,4 |20 045 645 |3,0 ... | | | | | | ... металдар |1 626 008 |0,4 |2 481 163 |0,4 |1 327 729 |0,2 ... және | | | | | | ... | | | | | | ... және |5 316 588 |1,2 |7 395 571 |1,1 |6 624 945 |1,0 ... | | | | | ... | | | | | | ... |3 198 853 |0,7 |3 189 530 |0,5 |2 287 228 |0,3 ... |2 006 174 |0,5 |2 956 928 |0,4 |2 666 233 |0,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |172 954 |0,0 |1 102 059 |0,2 |1 198 781 |0,2 ... |456 245 |0,1 |618 512 |0,1 |303 649 |0,0 ... ... |17 715 520 |4,1 |22 724 253 |3,4 |50 242 991 |7,6 ... |6 553 818 |1,5 |10 272 447 |1,6 |11 763 061 |1,8 ... 642 544|100 |659 763 942|100 |662 514 324 |100 ... барлығы | | | | | | ... 9 ... жж. ... ... секторын қаржыландыруы,
мың тг
ЦентрКредитБанктің несие портфелінің 2008 ... ... ... ... құрылымдары 14-кестеде көрсетілген.
14-кесте – 2008 жылғы ЦентрКредит Банктің несие портфелінің құрылымы
мың теңгемен
|Несие валюта |1 айға дейін. |1 ... 3 айға ... |3 ... 6 айға |
|сы | | ... |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |68,6 |289 320 668 |43,8 |292 051 744 |44,1 ... |132217692 |30,7 |364063362 |55,2 |354 880 980 |53,6 ... |93 072 622|21,6 |294 825 485 |44,7 |272 551 643 |41,1 |
|1 ... | | | | | ... |6 175 451 |1,4 |9 124 350 |1,4 |13 999 984 |2,1 |
|2 ... | | | | | ... |27 360 292|6,4 |48 721 783 |7,4 |28 040 365 |4,2 |
|3 ... | | | | | ... |2 877 685 |0,7 |6 385 653 |1,0 |14 257 595 |2,2 |
|4 ... | | | | | ... |2 731 642 |0,6 |5 006 091 |0,8 |26 031 393 |3,9 |
|5 ... | | | | | ... |3158682 |0,7 |6 379 912 |1.0 |15 581 600 |2,4 |
| ... ... |100,0 ... |100,0 |662 514 324 ... 11 ... ... портфелінің сапасы, мың теңгемен
Факторингтік және несиелік операцияларға салыстырма талдау жүргізе
отырып, факторингтік операциялардың факті мен ... ... ... ... алған жөн.
Бірінші белгісі ретінде жеткізушіге әкімшілік қызмет көрсетуді
есептеуге болады, яғни ... ... ... ... ... ... ... есепке алуды жүргізу, дебиторлық қарызды дер кезінде
инкассациялау.
Екінші маңызды белгісі – несиелік ... ... яғни ... ... ... ... болсақ, ол да факторингтік операциялардың несиелік
операциялармен ұқсастығын ... Бұл ... ... ала ... ... ... ... жүргізу үдерісінде тәуекелдерді басқару ерекше
роль атқарады, олар әр алуан ... және ... ... ... әр ... ... мен тәсілдер көмегімен шешіледі.
Қаржылық тәуекелдерді шешу ... ... ... ... ... ... төмендету болып табылады. Тәуекелден аулақ болу тәуекелмен
байланысты іс-шарадан бас ... ... ... ... ... ... болу көбінесе пайдадан бас тартуды білдіреді.Сонымен қатар
факторингтік және несиелік ... ... да ... ... ... келтіріліп отыр.
12-кесте – Факторингтік және несиелік операцияларды салыстыру
|Несие ... ... ... ... ... ... ... клиенттің |
|қайтарады ... ... ... ... |
|Несие бекітілген мерзімге |Факторингтік қаржыландыру төлемді кейінге ... ... ... мерзіміне төленеді |
|Несие несиелік келісімде ... ... ... ... ... күні ... ... төленеді ... ... ... ... ... үшін ешқандай да |
|беріледі ... ... ... ... ... ала келісілген |Факторингтік қаржыландырудың көлемі |
|сомаға беріледі ... және ... ... ... өскен |
| ... ... ... ... ... ... ала ... |Факторингтік қаржыландыру дебитор |
|күні өтеледі ... ... ... күні ... ... алу үшін ... |Факторингтік қаржыландыру жөнелтпе құжат пен|
|құжаттарды рәсімдеу керек |шот-фактура ұсынылған ... ... ... |
| ... ... өтеу ... ... ... ... ... жалғаса |
|кепіл бола алмайды ... ... ... ... ... ... төлеу шығындары |
|пайыздарды төлеу шығындары |толығымен өзіндік құнға ... ... ... Банкінің| ... ... + 3% | ... ... ... | ... | ... ... ... ... қаржыландыру дебиторлық қарызды|
|аударудан басқа, банк қарыз |басқарумен қатар жүреді (1-бағанды қараңыз) |
|алушыға ешқандай да ... | ... | ... ұстау – тәуекелді ... ... яғни ... ... ... инвестор, венчурлық капиталды сала
отырып, сол венчурлық капитал жоғалған жағдайда оны өз ... ... ... алдын ала біледі. Тәуекелді беру инвестордың қаржылық
тәуекелге жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда тәуекелді беру қаржылық тәуекелді
сақтандыру ... ... ... ... төмендету зиянның
ықтималдығы мен көлемін қысқартуды білдіреді.
Қаржылық тәуекелді шешудің нақты құралын ... ... ... қағидаларды ұстануы керек:
Жеке капитал мүмкіндік беретіннен артық тәуекелге баруға болмайды.
Тәуекелдің салдарлары туралы ойлану керек.
Аз нәрсе үшін көп ... ... ... болмайды.
Бірінші қағиданы жүзеге асыруды инвестор капиталды салмас бұрын
төмендегілерді ... ... осы ... ... зиянның максималды ықтимал көлемін анықтау;
– оны салынатын капитал көлемімен салыстыру керек;
– оны ... жеке ... ... салыстырып, бұл капиталды
жоғалтудың инвесторды банкроттыққа әкелетін-әкелмейтінін ... ... ... ... ... зиянның көлемі осы капиталдың көлеміне
тең болуы, одан аз ... ... одан көп ... ... ... ... ... көлемі, әдетте, венчурлық капиталдың көлеміне
тең.
Қаржылық тәуекелдің ... ... үшін әр ... тәсілдер
қолданылады:
– диверсификация;
– таңдау және нәтижелер туралы қосымша ақпараттар ... ... ... ... (соның ішінде хеджирлеу) және басқа.
Диверсификация инвестицияланатын қаражатты өзара тікелей байланыссыз әр
алуан салым объектілерінің арасында капиталдың немесе одан ... ... ... ... ... мақсатында бөлуді білдіреді.
Диверсификация қағидасының негізінде клиенттерге өз акцияларын ... ... ... қор ... ... ... және тұрақты орташа табыс
әкелетін бағалы қағаздарға салатын инвестициялық қорлардың қызметі ... ... әр ... ... түрлерінің арасында бөлу
барысында тәуекелдің бір ... ... ... ... ... ... көрсетілетін банктік қызметтердің сапасына, сондай-
ақ жалпы банк жүйесінің ... мен ... ... ... ... баса ... бөлінуде. Әр алуан банктік
операцияларды жүргізу кезінде тәуекелдерді ... мен ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл мәселелердің
көкейтестілігі, сондай-ақ, банктердің тәуекелдерді соңғы тасушылар ... да ... бұл ... ... ... рыноктарының жете дамымағандығына да байланысты.
Несие ұйымында банктік тәуекелдерді талдауға, бақылауға және алдын
алуға жауап ... ... ... ... құру ... ... жағдайға айналып келеді және ұйымды ... ... ... ... банктік операциялар жүргізу кезіндегі секілді, факторингтік
операциялар жүргізу де тәуекелдермен байланысты. Бұл ... банк ... үшін ... жаңа ... ... мамандардың сол операцияларды жүргізуге байланысты тәуекелдерді
бағалау бойынша ... мен ... ... ... ... ... несиемен және басқа ұқсас банктік өнімдермен
салыстырғанда тәуекелі недәуір жоғары банк ... деп ... ... ... ... екендігіне байланысты). Факторингтік
операциялардың спецификалық ерекшеліктерін талдай отырып, біз факторингтік
операциялар банк ... ... ... тән емес ... ... ... ... келдік.
Тәуекелдер сыртқы да (барлық банктік операциялар үшін ортақ) және ... ... ... көрсетумен тікелей байланысты) болуы мүмкін.
Сыртқы тәуекелдерге валюталық, пайыздық, елдік, саяси тәуекелдер
жатады. Сыртқы ... кез ... ... ... тән, ал олардың тізім
көлемі қандай да бір қызмет жүзеге ... ... ... ... елдік тәуекел мәміленің бір немесе бірнеше қатысушысы бір ... ... ... сыртқы экономикалық қызметке тән. Валюталық
тәуекел ... ... ... ... есеп ұлттық валютада
немесе қолдағы міндеттемелер валютасынан өзге валютамен жүргізілгенде пайда
болады. Саяси ... ... ... ... ... ... сатушының немесе сатып алушының елінде саяси жағдайдың өзгеруіне
байланысты мүмкін еместігімен байланысты .
Фактор үшін ішкі тәуекелдердің ... көзі ... одан ... ... өтеу ... төлем күтетін төлеуші (дебитор)
болып табылады. Төлеуші ... ... ... мүмкін, тіпті өзіне
жеткізілген ... үшін ... ... ... ... төлем
қабілеттілігінің жойылуы немесе банкроттыққа ұшырауы ... ... де ... Төлем кешіктірілген жағдайда фактор өтемділік
тәуекеліне ұшырайды, төлемнің дефолты жағдайында – ... ... ... ... ... ... және ... бір-бірінен түбегейлі ерекшеленеді. Регресс құқығынсыз факторинг
кезінде ... ... ... ... ала ... ... үшін сату
болып табылады, оны енді фактор талап етпейді. Осылайша, егер ... ... ... ... ... ... сомасының 90%-ына дейін
жоғалтпайды. ... ... ... ... ... ... ... мерзімде ақша алмаған ... ... ... ... ... ақшаны талап етуге құқылы. Регрессті факторинг
қысқа мерзімді қаржыландыруға ... ... ... ақша ... ... ... қамсыздандыруға қабылданады. Мұндай сызба
жағдайында несиелік тәуекел сатушының мойнында қалады.
Несиелік тәуекелді ... ... оның ... дебиторларға
диверсификацияланатынын ескеру керек. Тәжірибеде, ... ... ... ... ... ... ... жеткізілімдер
жасап тұратын бірнеше тұрақты сатып алушылардың болғаны ... ... ... банк ... ... кем емес тең ... ... бар
клиенттерге ғана қызмет көрсетеді. Факторингтік операцияларды жүргізу ... үш және одан да көп ... ... ... ... табылады.
Егер фактор (банк немесе факторинг ұйымы) несиелік тәуекелді жүктегісі
келмеген жағдайда, ол бұл тәуекелді ... ... ... төленбей қалуы тәуекелінен сақтандыру арқылы сақтандыру
компаниясына жүктей ... ... бұл ... ... ... ... ... тәуекеліне ұшырайды.
Факторингтің басты тәуекелдерінің бірі ретінде алаяқтық тәуекелін
атауға ... ... ... ... ... ұзақ және мұқият зерттеп,
бірақ ... ... ... жалған жөнелтпе және шот-фактураларды
қабылдау тәуекелі ... ... ... сақтамау тәуекелі сапасы өнім
жеткізу тәуекелімен және ... ... ... ... тек сатып алушы акцептеген шот-фактуралар қабылдайтындығына
қарамастан, тауарды шарттарда ... ... ... қайтару
тәуекелі әрқашан да болады. Осылайша, фактор сатып алушының нақты қарызы
жеткізушіге ... ... ... әлдеқайда төмен болатын
жеткізілімдерді қаржыландыруы мүмкін. Мұндай жағдайлардан ... ... ... ... ... сатып алушылардың
жеткізушіге өнімді қайтаруы жөніндегі статистиканы мұқият ... ... ... операциялардың мәнін түсінген және оларды жүзеге
асыру процесін шебер ұйымдастыра білген ... ... ... ... ... формаларына (несие және овердрафт секілді) ... ... ... ... қарағанда тәуекел дәрежесі төмен
қаржыландыруға айналады.
Факторингтік операцияларды жүзеге асыру барысында банктерде туындайтын
тәуекелдерді айқындай және талдау үшін ... ... ... ... ... ... немесе өзгеше белгілерін анықтау қажет.
3. Қазақстан коммерциялық банктерінде несиелік қайтарымдылықтың
қамтамасыз ету түрлерін ары ... ... ... ... банктерде несие тәуекелдерін басқару саясаты
Кредиттік тәуекелдің шығу тегі ... ... ... ... ... ... оның өзіне алған міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... Осы ... кредит беруші әрқашан ысырапқа тап болуы
тәуекеліне бас ... ... ... ... қалыптасқан жағдайдан
пайда алуға мүмкіндік береді. Кредит беруші жағдайды бағалай отырып нақты
мәміле үшін кредит ... ... ... ... ... бұл ... ... алушы да тәуекелге бас тігеді. Алайда қарыз алушылар өзінің
кредит төлеуге ... ... ... алдайды, сондықтан кредиттік
тәуекел қарыз берушіге ауыртпалық салады.
Банктер кредит ... ... ... ... ... ... жақсартады:
– банк пен клиенттің арасында қалыптасқан қатынастар, клиенттің
кредиттік тарихы ... ... ... ол ... делдалдарына
инвестициялық жобаларды іске асыруға мүмкіндік береді. Тек банк қана
клиенттер туралы мәліметтерді пайдалана ... ал ... өзі ... ... мен ... ... оған артықшылық
берілуін қамтамасыз етеді;
– кәсіпорынның банк кредитіне қол жеткізуі нарыққа оның қаржылық ... және даму ... ... болып табылады;
– қарыз берушілерді бақылауды жүзеге асырғанда ... ... ... ... ... олардың осы салада да
артықшылыққа ие болуын қамтамасыз етеді.
Кредиттік ... ... ... ... ... ... ... мен кредиттік тарихтары туралы мәліметтер бар, ... ... ... ... зор. ... талдау үшін кәсіпорындар
бойынша кешенді анықтамалар дайындайтын кредиттік бюро маңызды ақпарат ... ... ... ... осы ... ... ... олар рейтингтер жасап, оларды жариялайды.
Банктердің тәуекелдік стратегиялары ... ... ... тәуекелдерді басқару жөніндегі әлемдік ауқымды тәжірибесінің
болуына қарамастан, отандық банк ... ... ... ... ... кредиттер үлесінің жылдан-жылға артуы байқалады. Бұл
жағдай тәуекелдер ... ... ... ... ... Екінші деңгейдегі банктер әрбір тәуекелді жағдай бойынша сыни
ахуалды нақты бағалау мақсатында тәуекел-менеджмент жүйесінің рөлін, ... ... ... күшейту қажет.
Банк активтері мен пассивтерінің жай-күйін талдау нәтижесінде әдебиетте
банктердің тәуекел-менедежмент ... ... мен ... екі негізгі
себептері жеке бөлініп атап ... ... ... ... ... ... ... екенін, онсыз бүкіл банктің
тұрақты дамуы қиын болатынын түсінді. Бұл бүкіл тәуекел басқару жүйесінің
дербес ... ... ... ... септігін тигізді. Сонымен
бірге, олар халықаралық қаржы институттарымен ... ... ... бұл халықаралық стандарттарға жетуге ықпал ететінін түсінді.
Екінші жағынан, тәуекел-менеджменттің дамыған жүйесінің ... ... де, ... ... ... ... органдардың өздері де қолдайды. Банктердің қазіргі
заманғы тәуекел-менеджментті өз еркі ... ... ... ... ... ҚҚА екінші деңгейдегі банктерде ... ... ... ... ... ... нұсқаулықты
қолданысқа енгізуге шешім қабылдады. Сонымен ... ... ... ... ... халықаралық аудиторлық компаниялардың жылына бір
рет міндетті аудит жүргізу банктерге қойылатын тағы бір ... ... ... он жылда, 80-ші және 90-шы жылдардың ортасындағы нарықты ... ... ... ... ... ... ... соңды
осынша қысқа уақыт аралығында мұндай көп өзгеріс ... ... ... қаржы өнімдері мен қызметтердің пайда болуы ғана барлық өзгерістерге
қарамастан нарыққа тұрақтылықты және басқаруды ... ... ... халықаралық бірлесу мен шаруашылық қызметті ғаламдандыру,
халықаралық нарықтардың ... мен ... ... әркелкі
дамуының күшеюі қаржы инжинирингінің пайда болуының ... ... ... ... ... бағытты ұстанады, олардың
авторлары нарық тәуекелдерін төмендету мақсатында банктердің ... ... ... ... мен ... ... ... басым көпшілігінде мәмілелерді және түрлі банк операцияларын
секъютеризациялаудың түрлі ... ... банк ... ... басқа түрлерін қолдану жөнінде айтылады.
Біздің түсінігіміз бойынша қаржы инновациялары – қаржы ... ... банк ... ... ... ұзақ ... инновациялары – аса маңызды ауыспалылардың, адам капиталының,
нарық ... ... және банк ... ... мәдениет
жүйесінің функциясы.
Білім әлеуетін басқару жүйесінде инновация ... және оны ... ... ... рөл ... Қаржы инновациясы банк жүйесінің қазіргі
заманда дамуының ең айқын әрі маңызды үрдісі болып табылады.
Инновациялық құралдарды ... мен ... ... ... өзгерістермен, сондай-ақ ғылыми-техникалық прогрестің
жетістіктерімен байланысты (Сурет 12).
Банк тәуекелдерін басқару саясаты банктің ... ... ... ... табылады, ол түрлі қаржы операцияларын жүзеге асырумен
байланысты тәуекелдердің ... ... ... ... ... әзірлейді. Алайда соңғы уақытта тәуекелдерді басқару саласында жаңа
үрдістер ... ... ... ... ... тәуекел мөлшерін
анықтайтын әдістер кеңірек пайдаланады, тәуекел ... ... ... ... жаңа ... мен ... ... пайда
болды. Осының барлығы менеджмент тарапынан да, сондай-ақ тәуекелдерді
басқару проблемаларына ... ... ... да баса ... аударуына
себеп болды.
Сурет 12-Банк ортасында қаржы инновацияларының қалыптасу жағдайы
Қазақстанда банк мекемелері көп және олардың ... ... ... ... ... оларда тұрақсыздық орнауы мүмкін, демек
клиенттердің, инвесторлардың және ... ... банк ... тудыруы – Қазақстандық банк жүйесінің бірінші және ең ... ... ... Әлемде және Қазақстан көлемінде де күшейіп бара
жатқан ... ... банк ... ... ... қаражатының
мөлшерін Қазақстанға келетін әлемдік банк институттарымен бәсекеге түсуге
мүмкіндік беретін деңгейге жеткізу үшін күш-жігер жұмсауды қажет етеді.
Сондықтан ... банк ... ... үшін ... ... ... және тиісінше тұтастай банк жүйесінің тәуекелін төмендету
жолында іс-әрекет жасау қажет. Банктердің меншік капиталын ... ... ... Ең ... бұл инвесторлардың арасында қосымша ... ... Іс ... акциялар эмиссиясында нарықтың жаңа
эмиссиялар ... алу ... ... ... тиіс.
Банк өз инвестицияларының сенімділігіне сенімді болғанда ғана нақты
құралды пайдалана бастайды. Банк үшін жаңа ... және ... ... банктер арасындағы өршіп келе жатқан бәсеке нәтижесінде
ғана салынады.
Қарастыруды қажет ететін келесі мәселе – Ұлттық банк ... ... ... ... ... банк ... шетелдік
банктерден айырмашылығы – көрсетілетін қызметтер ... ... ... ... ... қолданылатын тек дәстүрлі құралдар
банктерге ... ... ... ... ... ... төлем карточкаларын енгізу
көрсетілетін қызметтер аясын кеңейтудің екінші келешек ... мол ... ... ... ... қазіргі таңда іс жүзінде әлі құрылған жоқ, ал
оның келешегі – аса мол.
Қазақстан банктері ұсынатын ... саны тым ... ... саны ... ... ... ... өте көп
екенін айтып өту қажет. Демек, қазақстандық банктер жаңа қызметтер енгізу,
сондай-ақ банк жұмысын автоматтандыру және ... ... ... ... ... ... арттыруға және тиісінше өздерінің
бәсекелік жайғасымдарын елеулі жоғарылатуы мүмкін.
Кепілзат облигацияларын шығару ... ... ... ... ... тәуекелге ұрындыратын банк
операцияларын секъюритизациялау бір ... ... ... ... ... үшін қолайлырақ формаға, яғни ... ... ... ... ... банк институттарының
активтері мен міндеттемелерінің құрамы мен құрылымына айтарлықтай ... ... банк ... қамтамасыз етілген облигациялар,
коммерциялық қағаздар, ... ... ... ... арқылы
дәстүрлі банк несиелеуден ілгері жылжу ... ... ... ұзақ ... айналыстағы құнды қағаздар нарығында белсенді
қарыз беруші ретінде болады;
– көбінесе облигациялар мен айналатын депозиттік сертификаттар ... ... ішкі ... ... ақша нарықтары мен қысқа мерзімді құнды
қағаздар нарықтарындағы ... мен ... ... ішкі
банкаралық нарықтарда толық құқықты және ... ... ... халықаралық қор нарығына кеңінен енеді – 80-ші жылдардың
бірінші жартысына ... ... ... ... ... ... ... активтерді секъюритизациялауға көшті;
банктер халықаралық облигациялар нарығында қарыз берушіге айналды.
Банк тәуекелдерін басқару саясаты банктің жалпы қаржы ... ... ... ол ... ... операцияларын жүзеге асырумен
байланысты тәуекелдердің қаржылық салдарын ырықтандыру ... ... ... ... ... ... ... басқару саласында жаңа
үрдістер пайда болды: тәуекелдер айқынырақ, тәуекелді мөлшерін анықтайтын
әдістер кеңірек ... ... ... ... ... ... жаңа ... мен ұйымдастырушылық технологиялар пайда болды.
Осының барлығы менеджмент тарапынан да, сондай-ақ тәуекелдерді ... ... ... ... да баса ... ... себеп болды.
Қазіргі уақытта банктер тәуекелге ұшырау қаупінің алдын алу үшін банк
бейім тәуекелдердің барлық түрлерін сәйкестендіруді, ... ... ... ... ... ұйымдастыруға, сондай-ақ ... ... ... ... ... қарастыруға тиіс.
Банктердің және клиенттердің тәуекелді операцияларын басқарудағы басты
міндет тәуекелдің сол немесе басқа түрін өзіне алуы өзін ... ... ... ... ... ... шектеуге бағытталған оңтайлы
шешім қабылдау болып табылады.
Тәуекелдерді ... ... ... ықтимал ысырапты толықтай
болдырмайтын қорғаныс емес, ... ... ... ... ... тыс ... әкеп соқтырмайды деп айтуға негіз береді. Осы жүйе
банк бизнесінің тәуекелдер жиынтығын шоғырландыруға және жағдай ... ... ... ... ... ... ... Біз осы
пікірге арқа сүйеп, екінші деңгейдегі банк ... ... ... сызбасын әзірледік (Сурет 13).
Сурет13- ЕДБ-де тәуекел-менеджментін ұйымдастыру сызбасы
Әлемнің ең ірі ... ... ... ... сызбадан тәуекел-менеджменті бөлімі банк ... ... ... ... Бұл ... ... маңызы банк Басқармасымен бірдей екенін растайды. Егер ... ... банк ... ... және ... ... үшін жауап берсе,
онда тәуекел-менеджмент бөлімі тәуекелдерді үйлестіру мен басқаруды
Басқарма ... ... ... Осы ... ... істеу үшін
нарықты тамаша білетін, экономиканың барлық салаларының клиенттерімен жұмыс
тәжірибесі бар, қаржы нарықтарында практикалық ... мол, ... ... ... ... алатын және тәуекелмен жұмыс істегенде маңызы
зор кәсіби пайымдау ... бар ... ... ... ... ... мамандар тәуекел жағдайды бағалай алуға, операция жасалған жағдайда
келешектегі кірістер мен ... ... ... яғни ... ... ... ... бөлімінің жұмысын ұйымдастырудың ұсынылып отырған
біріктірілген ...... ... басқа бөлімдерімен ... ... ... ... ... ... сондықтан ол барлық
бизнес-процестерді қамтитын банк қызметінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Осы бөлімнің ... бірі – банк ... сол ... басқа операцияның
ықтимал салдары жөнінде уақытында хабардар ету болып ... ... ... ... ... – қандай нашар жағдайда да
банктің банкроттығы жөніндегі мәселе қарастырылмауға тиіс.
Сурет 15-Тәуекел-менеджмент жұмысының ұқсас моделі
Біздің ойымызша, ... ... ... ұйымдастырылған тәуекел-
менеджмент бөлімі жұмыстың тиімділігін ... ... ... ... ... біз ... сондықтан практикаға енгізуді
ұсынамыз:
– тәуекел құнын бағалау принципі, яғни банк белгіленген ... ... ... ... ... меншік капиталының мөлшерінен
аспауға тиіс;
– тәуекелдің салмақтылық принципі, яғни аз ғана үшін ... ... ... ... банк ... ... салдарын барынша
есептеп, болжауға тиіс;
– операцияның табыстылығына сенімді болу принципі, яғни ... ... ... ... тиіс ... сенімсіздік 50 %-ды
және одан астамды құраса, онда осы операция бойынша ... ... ... ... ресурстарды салудың сәйкестік принципі, яғни кірістілік деңгейі
бойынша ұқсас қаражат салатын ... ... ... сонымен бірге
қарап талдау, салмақтау және ресурстар бастапқы салынған бағытпен
салыстыру қажет;
– тәуекелді жабу ... яғни ... ... ... жағдайда банк
оның есебінен ысырапты әркезде жабатын резерв болуы тиіс.
Тәуекел-менеджмент жұмысында тәуекелді сәттер мен ... ... ... жөнінде дәстүрлі емес шараларды жиі қолдануға тура келеді.
Біз банк ... ... ... және сол ... ... ... қиындығымен байланысты проблемалық жағдайларда пайдалана алатын
модель ұсынып ... ... ... құру ... ең алдымен
қалыптасқан жағдайдың маңызды қырларын кешенді ... ... ... ... ... ... байланысты. Тәуекелдерді реттеу жөніндегі
жағдайды модельдеу өлшемдердің белгісіздігімен және тұрақсыздығымен
байланысты, ... ... ... нақты объектінің ұқсас үлгісін
пайдаланған орынды.
Ұқсатып модельдеу – жүйелерді зерттейтін ... ... оның ... ... ... да кездейсоқ (атап айтқанда, кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу процесін
бірте-бірте жүйелі түрде ... ... сол ... ... сол немесе басқа параметрлерді қабылдайтынын қадағадауға
мүмкіндік алады.
Тәуекел-менеджментті ұйымдастырудың жаңа механизмі жаңа ... ... ... ...... ... ... модельдеу
теорияларының, жүйелерді, ақпараттық және ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Контроллинг – тәуекел-менеджменттің аса маңызды элементтерінің бірі болып
табылады, сонымен ... ол ... ... ішкі және ... ақпарат
жүйеленіп, талданып және басқарушылық шешім қабылдайтын ... ... ... ... ... деген басшылық және банк
басшылығын қолдау шеңберіндегі ақпарат арқылы жүзеге асырылатын жеке
функцияны ... Оған ... ... ... ... ... ... топтау, жүйелеу), сондай-ақ мақсатқа жетуде бақылау кіреді.
Жалпы айтқанда контроллинг – жағдайды меңгеру, процестерді басқару ... ... оған ... ... ... ... ... банк
тәуекелдерін бақылауды, олардың математикалық ... ... ... және ... нәтижесін анықтауды қамтамасыз
етуге тиіс.
Контролингке көптеген міндеттер жүктелген. Олардың ең негізгілері:
– біріктірілген жоспарлау;
– тәуекелдің пайдалылығын, ... және ... ... ... бақылау болып табылады.
Сонымен бірге контроллингте – қызметті басқару, қарсы ... ... ... ... ... ала іс-шара қолдануға мүмкіндік беретін
ақпаратпен уақытында әрі толық ... ету ... ... құрамдас бөлігі ретіндегі ... ... мына ... ... ... жағдайды талдау;
– стратегиялық контроллинг;
– жедел контроллинг.
Жағдайды талдау деген нәтижесінде межеленген ... ... ... ... актив операциялардың нақты жай-күйі анықтау үшін толықтай
түгендеуді білдіреді. Жағдайды талдауда тиісті ішкі ақпарат пайдаланады, ол
тиісінше ... ... Ішкі ... ... банк ... сонымен бірге
актив және пассив операциялардың жекелеген ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... деректерді пайдалану қолда бар деректерге байланысты, олардың
ішінен релеванттық ... ... ... ... ... ... қызметін талдау), саланы (қаржы ... ... ... ... және т.б. ... алынуы мүмкін. Банктің жалпы
стратегиясы ... ... ... ... ... талдау,
өзінің маңызы бойынша тәуекел-менеджменттегі стратегиялық контроллингке
ұқсас болса да ... ... ... ... және т.б.
талдаудың қосымша, алайда маңызды бағыты болып табылады.
Жағдайды талдау бойынша ... ... әр ... ... түсініктермен толықтырылуға тиіс, яғни жоспарлы мақсаттармен
қатар балама жоспарлар да әзірленуі ... олар ... ... ... стратегия бойынша шешім қабылданады.
Тәуекел-менеджменттегі стратегиялық контроллингтің міндеті – банктің
және оның ұзақ мерзімді операцияларының ... ... ... ... ... Бұл үшін ... құрылымдық жүйелері мен ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық баланс, яғни қызмет мүмкіндіктері мен нақты бағыт
тарын салыстыру ... мен ... ... ... несиетер және ұзақ мерзімді салымдар мен депозиттердің
арақатынасы; банктің ... ... ... ... мен қысқа
мерзімге тартылған қаражатының арақатынасы және т.б), ... ... және ... ... ... осал тұстар
анықталады;
– сценарий техникасы (банк қызметінің келешек сценарийі және мақсатқа
жету жолдары);
– қызмет ауқымын қарастыру ... ... ... ... ... ... ... даму модельдерін жасау);
– инновациялар (техникалық және технологиялық).
Ықтимал тәуекелдердің және тәуекелді жағдайлардың көптігі белгісіздік
факторымен байланысты. ... ... сыни ... ... тұрақты, орташа немесе баламалы деңгейден ауытқиды. Кейбір
ғалымдар түрлі есептеу әдістерін ... ... ... түрлендірме коэффициенттерін және т.б.) ... ... ... ... ... ... әдіс ... жағдайдың дәл
бағалап, операцияның қаржылық нәтижесін болжай алмады.
Коммерциялық банктерде ұйымдастырылған, даму ... ... ... ... ... жаңа құрылым жетілдіруді қажет етеді.
Осы мәселеде әлемдік практиканы пайдалану барлық жағдайда ... ... ... ... ... ... тәуекел-менеджменті жүйесінде
тәуекелдерді басқару әдістерін әзірлеп, осы әдістерді іс ... ... ... ... операциясы аркылы несие қайтарымдылығын қамтамасыз етудің
болашақтағы жолдары
Несие қайтарымдылығын ... ... ... ... ... зерттеулер жүйесі берілген облыста ... ... ... ... нақты жағдайы болып табылады. Басқа
мемлекеттердің ... ... ... оны ... ... банк үшін тұрақты табысты қамтамасыз етеді.
АҚШ-та кепілдікті мақсатты қорлардың еисі, ерекше ... да бере ... ... ... бірі ... кіші ... жөніндегі әкімшілік табылады. Бұл компанияларға ссуданың 90%-ы
айтылған әкімшілік кепілдігімен ... ... үшін ... ... ... несиелеу шегі белгіленеді, көп жағдайда ... ... ... салыстырғанда 1 - 1,5% - төмен, ... ... және ... ... ... ... түрде
жоғары көлемде. Ипотеканы бағалаудың қиындығы несиенің ... ... ... ... дәрежені кепілдік және құнды
қағаздар кепілі алды. Несиенің жоғарғы сомасы кепілділік бар жоғары ... ... ... ... ... Егер несие қабілеттілік
сенімділігі төмен жағдайда- тәуекелділік дәрежесі ... және сол үшін ... ... ... ... ... шартта кепілділік немесе ... ... ... ... ... Ең ... балл ... өсуімен және құқығын беру және талаптарын жеңілдету.
Кесте 17
Несие қайтарымдылығын қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... |
|қайтарымдылы|артықшылықтар|ы | ... ... ... |ы | | ... % ... | | | |і ... | | | ... |
| | | | |у ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... ... |3 |60 - 80% |
| ... ... ... | | |
| ... ... рет ... | | |
| ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | | |
| | ... ; | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | ... ... ... ... |Салықтық |3 |100% ... ... ... ... | | ... ... |Жоғары |байланысты | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | |
| ... |ету; | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... |Төмен |Несие |2 ... ... ... ... ... | |дейін ... ... ... ... | | |
|) ... ... |тексеруде | | |
| ... ... ... | |
| ... ... | | |
| ... |те ... ... | |
| | ... ... | | ... Құнды |Несие туралы |Төмен |Нарықтық |2 ... ... ... ... ... күрт | |50 - 60% ... ... ... ... ... | |құнды |
| ... ... | | ... |
| ... ... | | ... |
| ... |(биржа | | ... |
| ... ... | ... |
| | ... | | |70 - 80% |
| | ... іске | | | |
| | ... | | | ... ... ... туралы|Төмен |Бақылаудың |1 |20 - 40% ... ... ... ... | | |
|немесе өнім | ... ... | | ... ... |енгізулер; |құқығымен | | ... ... | ... | | ... ... ... | |қиындықтар; | | ... ... | ... | | |
| ... | ... | ... ... ... ету ... ... |1 |20 - 50 % ... ... беру |шығындар; |қиындығы; | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... іске ... | | |
| | ... |енгізу; | | ... ... ... 1890 жылы ... ... ... тұрғыда
бұл борышты саудалау, есептік операциялардың бір түрі.
Факторинг – ... ... ... және ... ... несиені қайтаруды талап ету құқығын қоса алғанда ... ... ... ... ... ... мәміленің нәтижесінде банк өз клиентінің талабын ... қана ... ... ... ... ... тәуекелін өзіне
қабылдайды. Өндіруші осының арқасында айналым капиталын алады. Факторингпен
айналысатын адам фактор деп ... ... ... ... сатып алушының
ақшасын алуына қарай ... ... және ... ... ... 90 ... бір ... төлеу тауарды өндіруші
жеткізгеннен кейін және келесі ақы төлеу – ... ақша ... ... ... деп ... Соңғы түрі қымбаттау, себебі үлкен
тәуекелділік бар. Бірақ борышкерді таңдау құқығы ... банк ... ... ... ... ... ... 60 пайызынан
артығы факторинг фирмалары арқылы жұмыс істейтін коммерциялық банктерге
жатады.
«Факторинг» ... ... ... ...... ... Факторинг
– коммерциялық банктер (олардың еншілес фактор - фирмалары) ұсақ және ...... ... ... ... ... түрі.
Факторинг мәні фактор – фирма немесе ... ... ... алу ... ие ... және өз клиенттерінің борышкерлеріне талапты
жарым-жарты төлеуі, яғни ... ... ... ... дейін
берешектерін пайыздық мөлшерде қайтаруы. Борыштың қалған бөлігі ... соң ... өз ... өтегеннен кейін клиенттерге
қайтарылады. Нәтижесінде клиент берешектерін жылдам қайтару ... ... бұл үшін ...... ... ... белгілі бір сыйақы
төлейді. Факторинг жүзеге асырылғанда клиент борышкерден берешектерді алу
құқығын фактор-фирмаға ... ... ... ... ... сияқты пайда болды, одан кейін несие беру нысанасы ие болған.
Банктердің факторинг операциялары мыналар: ішкі ... ... және ... ... алу, сату шарты бойынша тараптар), ... ... ... ... бір елде ... немесе халықаралық, ашық
операциялар, борышкер факторинг компаниясының мәмілесіне қатысу туралы
хабардар етілсе немесе ... ... ... ... ... не банк пайда болатын борыш бойынша құқықтық мирасқор болып
табылатынын және төлеу оның ... ... ... тиіс ... ... ... – кері ... құқығымен немесе құқықсыз
төленген соманы; немесе белгілі бір ... ... ала ақы ... ... ақы ... ... жабдықтаушыға несие беру ... ... ... ... ... жазу ... ... хабардар
етіледі.
Қазақстанда факторинг операцияларымен ... ... және ... ... және қызмет көрсету үшін есеп-қисаптарды тезірек аяқтаумен
байланысты несие-есеп айырысу операцияларын жүзеге ... ... ... бастады. КСРО Мемлекеттік банкінің келді 1989 жылғы 12
желтоқсандағы «Жабдықтаушылардың ... ... ... орындалған
жұмыстар және көрсетілген қызметтер үшін төлем талаптары бойынша ... ... беру ... операцияларды жүзеге асырудың тәртібі туралы»
нұсқаулық хаты құқықтық ... ... ... үшін ақы төлеу сатып
алушыға қатысты құжаттар картотекаға енгізілсе төлемдер кезінде жасалмайтын
кездері несие қаражатының ... және ... ... ... ... ... ... Факторинг ерекшелігі сол: ол тек
қана мәміленің негізінде іске асады; ... ... ... ақылы болуы; ақшалай және кәсіпкерлік сипаты ғана бар және
болашақта ... ... ... ... ... ... дербес түрі болып табылады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... ... ... ... ... мен қаржы ұйымдарын реттеу және ... ... ... ... лицензиясы бар кезде банктердің
факторинг операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... төлемсіз тәуекел етіп қабылдай отырып, ... ... ету ... ие ... ... екенін көздейді.
Ақша қаражатының қайтарымдылық, мерзімділік және ... ... тән ... заем ... ... сол, ... ... қаржыландыру шартына банктің алушының талабы құқығын, үшінші
тұлғамен (борышкермен) қандай да болмасын шарт ... ... ... ... тән ... ... беру, әдеттегідей, мерзімділігі және
қайтарымдылығымен сипатталмайды. Талапты ... ... ... ... ... талаптары болып табылады. Талапты беру шартта,
әдеттегідей, ... ... ... беру, ал ақшалай талап құқығы тек ... ... ... келеді.
Факторинг қаржы нарығының пайдалы құралы болып ... және ... ... дамығандығын және дебиторлық берешек әкімшілігін
жүргізуді болжайды. Осы ... осы ... ... үшін ... пайданы көбейтуге және тәуелдікті азайтуға мүмкіндік беретін
қорландыратын ... ... ... агенттің рөлі анықтаушы бағытқа
айналады.
Факторинг қызметінің мақсаты – төлеушінің ... ... ... ... көрсетілген мерзімде тез арада қаражатты алу
болып табылады.
Нарық экономикасы дамыған елдердегі факторингтік компаниялардың көбіне
еншілес ... ірі ... ... ... ... операцияларына үш тарап қатысады:
1. Факторингтік компания - ... ... ... ... ... мекеме.
2. Клиент (тауарларды жабдықтаушы, несие беруші) – факторинг
компаниялармен ... ... ... ... ... ... ... алушы) – тауарларды сатып алушы фирма.
Факторинг мәмілесін ... ... ... ... ... ... ... алғаннан соң факторинг компания немесе банктің фактор
бөлімі 1-2 апта ішінде клиенттің экономикалық және ... ... ... ... ... ... факторинг туралы
келісім-шарт жатады. Онда факторинг ... ... ... ... ... ... мәліметтері факторинг операциясы бойынша сомадан
төлейтін сома, өтеу сыйақысының мөлшері, факторинг келісім-шартын бұзу ... ... ... ... да ... 2 түрі ... Ауқымды (конвенционды);
- Шектеулі (конфиденциалды).
Қазіргі жағдайда бұл – бухгалтерлік есеп ... және ... есеп ... ... ... және т.б. ... ... қызмет көрсетушіліктің әмбебап жүйесін сипаттайды.
Соңғы жылдары шектеулі факторинг те ... ... ... ... ... операциялардың орындалуымен байланысты: ақша алуға
құқығын беру, қарызды төлеу және ... ... ... ... ... ақша ... дами ... Факторингті енгізу сынағы негізінен 1988 жылы КСРО өнеркәсіп құрылыс
банкімен жүзеге асырылып, кейіннен өзге де ... ... ... ... ... ... 1990ж ... төлем дағдарысы
факторинг қызметінің банктер үшін тиімсіздігін айқындап нәтижесінде отандық
банктеріміз күні бүгінге дейін бұл операцияға салғырттық ... ... ... ... құру үшін 1988 ж халықаралық
факторинг туралы кез ... ... ... ... ... ... тиіс:
1. Аванс және несие беру жолымен жабдықтаушыны қаржыландыру;
2. ... ... ... жабдықтаушының шоттарын бухгалтерлік
жағынан өңдеу;
3. Борышқорлардан ақшалай қаражат алу;
4. Жабдықтаушыларды олардың борышқорларының төлем ... ... ... ... және ... ұйымдар арқылы жүзеге
асырылады. Ол үшін банктерде арнайы бөлімдер ашылуы тиіс.
Факторингтік операциялардың мыналар бойынша жасалмайтынын ескеру ... Жеке ... ... міндеттері бойынша;
- Бюджеттік мекемелердің қоятын талаптары бойынша;
- Банктердің несиеден алынып тастаған немесе төлем қабілетінсіз ... ... мен ... ... ... ... филиалдары немесе бөлімшелердің міндеттемелері
бойынша;
Қорытындай келе, Қазақстандық қаржы-банк жүйесі және несиелік, банктік
операцияларды ... және ... ... органдары үшін факторингтің
және факторингтік ... ... ... ... бойынша
позицияларын қайта қарау қажеттілігі туды, ол үшін факторингтік компаниялар
құру өте маңызды. ... ... және ... ... ... ... ... немесе осындай қызметпен айналысатын
коммерциялық ... өз ... ... қызмет көрсетулердің алуан
түрлі жиынтығын ұсынады және мұны клиенттердің өз ақшалай талаптарын ... ... ... ... ... ... екі ... жұмысымен
байланысты – біріншіден, қаржы ... ... және ... ... ... ... факторинг рыногында жаңа
қаржылық қызметтердің және құралдар мен жаңа технологиялардың енгізілуімен.
Қазақстандық факторинг ... ... ... ұлттық қаржы жүйелерінің
дүниежүзілік қаржы рыногына интеграциялану үдерісіндегі ролін одан ... үшін ... ... ұсынатын бастапқы сатыда тұр.
Қазақстандық факторинг рыногының қалыптасуы мен дамуын ... ... ... ... ... ескере отырып талдау
автордың мынадай қорытындылар жасауына мүмкіндік берді:
1. «Факторинг» және «факторингтік операциялар» ұғымдарының қолданыстағы
анықтамаларына ... шолу ... ... ... ... ... ... берді: факторинг – бұл қаржыландыру мен
несиелеудің қазіргі жағдайдағы барынша ... ... оның ... ... ... және т.б. қойылған ... ... ... ... немесе факторинг компаниясының пайдасына
ұсынуы жатыр.
2. Қазіргі жағдайда қаржы ... ... ... ... ... әр ... ... Оны таңдау отандық
қаржы ... ... ... және ... қызметтер көрсетудің
шарттарына байланысты. Мұның барлығы факторингтік операциялардың түрлерін
халықаралық тәжірибені ... ... ... және ... ... ... дамуын жетілдіру мақсатында оның негізгі мәселесі болып
сенімділігін қамтамасыз ... банк ... ... ... Бұл
мақсаттарды іске асыру басқару жүйелерінің кешенді қарастырылуы арқылы
жүзеге ... олар ... әсер ... ... ... ... ... көрсеткішінде көрініп, банк сенімділігіне және ... ... ... - ... ... ақша ... ... жүргізеді және
негізгі алдына қоятын мақсаты - пайда табу. Сол ... банк ... ... ... ... ... отыруын көздейді,
банк балансының ... ... ... мен ... ... шығындар
арасында операциялар жүргізіліп отырады.
Факторинг 80-жылдардың ... ... ... ... ... ... кезеңінде кеңірек таралды. 90-шы жылдардың басында
факторингтік компаниялар 3,6 есе ... ... ... бүгінгі
көлемі (ішкі және халықаралың факторингті қосқанда) мынадай: Еуропа — ... — 30%, Азия және ... ... ... ... — 13%, Африка ... ... ... ... немесе қызметтерді
жабдықтаушыдан төлем құжаттарын сатып ... ... ... — кез келген несиелік ... ... ... табылатып тәуекелді қалпына келтіру. Нарық экономикасы дамыған
елдерде төлемдердің сақталу ... ... ... ... ... ... мен банктердің, фактор бөлімдерінің қызметі
жабдықтаушылар мен сатып алушылар ... ... ... ... ... ... ... шешуге бағытталады.
Нарық экономикасы дамыған елдердегі факторингтік компаниялардың көбіне
еншілес фирмалары ірі банктермен бірігіп жұмыс ... ... ... ... ... дамуын талдау несие
және қаржы рыноктарының осы ... ... ... ... ... ... ... деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Қолданылған әдебиеттер
1. Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ұ.С, Колиегин Б.И . « ... ... ... -2004.
2. М.С.Биханұлы «Ақша айырмасы және несие» Алматы-2004.
3. М.С.Биханұлы «Коммерциялық банктердің операциялары » Алматы-2004
4. Ғ.С.Сейітқасымов ... , ... ... ...... ... Э.Т.Төлегенов, Ж.Г.Жұмағалиева «Кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау» Алматы-2001.
6. «Банковское дело» / под ... ... Г.С. ... ... ... / под ... ... И.О. Москва-1998.
8. Волков С.Т, Андронов Л.А, Андреев М.А ... ... ... ... дело» / под редакцией КолесниковаВ.И. Москва-2001.
10. ҚР Президентінің ... және ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық Банкінің «Пруденциялық нормативтер туралы» Қаулысы, 1995.
12. Коробов Ю. И., ... В. И., ... В. И., ... ... ... «Соминтек», 1992,432 стр.
13. Иванов В. В., «Анализ надежности банков», М – «Русская ... ... ... Т. С., ... риски», М – «Дело Лтд», 1995.
15. Карасаев С. Перспективы развития ипотечного кредитования// Рынок
ценных бумаг ... ... ... А. ... ... ... Казахстана//
1996г. -№ 1
17. Регламент предоставления кредита в ОАО “БанкТұранӘлем”
18. Годовой ... ОАО ... за 2005, 2006, ... ... ... ОАО “БТА” за 2005год
20. Абдильманова Ш.Р.// Банковский маркетинг на рынке услуг населению/
Алматы 2000г.
21. Деловая ... 43 (421) от 10 ... ... ... ... ... ... Б. Отдельные вопросы выпуска обеспеченных облигации ... ... ... ... ... ... Б.Б. О некоторых вопросах создания в Казахстане полноценной
системы ипотечного кредитования// РЦБК-№12-2000г.
25. Свиридов О.Ю. Деньги, ... ... ... 2000г.
26. Деньги, кредит, банки/ Под редакцией проф. Е.Ф.Жукова ... ... ... С.Т. ... учет в Республике Казахстан: Учебник ч.1//
Под редакцией чл.-корр. НАН РК, д.э.н., профессора Н.К. Мамырова –
Алматы 2002г.
28. ... В.В. ... ... ... ... ... ... банки/ Под редакцией ... ... ... ... ... А. Д., Сайфуллин Р. Ф., Негалиев Е. В., «Методика финансового
анализа», М-2001.
31. Абрютина М. С., ... А. В., ... ... ... ... ... С. Б, ... айналысы және несие», Алматы-2003ж,:
33. Мақыш С. Б, «Коммерциялық банктер ... ... ... О. И., «Банковское дело», Москва-2000г.;
35. Сейткасымов А. Р., «Банковское дело», Алматы-2002г.;
36. Пояснительная ... к ... ... с приложениями АО
«БанкТуранАлем».
37. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер», Алматы, 2001
38. Мақыш С.Б. ... ... және ... ... ... Баймұратов О. «Қазақстан қаржы нарығы», Алматы, 2007
40. Ілияс А.Ә. «Төлем жүйесі: теория және практикасы», Алматы, 2007
41. Айқын газеті 26.09.2006 ... С. С. ... А. С. ... ... ... ... 2005
43. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары», Алматы,2000
44. Хамитов Н.Н. «Банк ісі», Алматы, 2006
45. Абленов Д.О. ... ... және ... ... ... ... ... 2007
46. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. «Макроэкономика», Алматы, 2003
47. Шеденов Ө.Қ., ... Е.Н., ... Б.А., ... Ч.С., ... «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе, 2004
48. Әубәкіров Я.,Есқалиев М., «Экономика теория негіздері», Алматы, 2004
49. Мәуленова А.«Экономикалық теория»,Алматы, 2004
50. Шөлейбай Б. ... ... ... ... ... өңірдің қаржы жүйесінің тұрақсыздығы
Қаржы жүйелерін реттейтін ұлттық режимдеріндегі ... ... ... ... емес ... ... бәсекелестік
Банктер
Қаржы инновациялары
Директорлар кеңесі
Басқарма
Тәуекел- менеджмент бөлімі
Тәуекел-менеджмент қызметінің принциптері:
–тәуекел құнын бағалау принципі;
– тәуекелді өлшеу принципі;
– операцияның табыстылығына сенімді болу принципі;
– ресурс салу ... ... ... жабу ... ... және ішкі ... ... функциялары:
– тәуекелдерді басқару;
– тәуекелдер мониторингі;
– тәуекелдердің бэк-тестингі;
– тәуекелді ... ...... ... салу жөнінде шешім қабылдау
Нарықтың жай-күйін талдау және барынша жақын болжам ... бөлу ... ... ... ...... факторинг және форфейтинг және т.б.
А8 – қаржы лизингі;
А7 – ШОБ несиелеу;
А6 – орта және ұзақ ... ...... ... қысқа мерзімді несиелеу;
А4 – жеке тұлғаларды 1- 3 ... ... орта ... ... – жеке тұлғаларды қысқа мерзімді несиелеу;
А2 – ... ... ...... құнды қағаздар;
Фактор фирма
төлеуші
Несие және төлем қабілеттікті талдау
Төлем ... ... ... факторинг
Регрессті факторинг
Жабық
Ашық
Халықаралық (сыртқы)
Ұлттық (ішкі)
Келісім-шарттың мазмұны бойынша
Тәуекелдер бойынша
Факторингтік қызмет көрсету типі бойынша
Аймақтық белгісі бойынша
Факторингтік ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы және коммерциялық банктердің операциялары21 бет
Коммерциялық банктердің жіктелуі24 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер туралы25 бет
Қазақстан Республикасының комерция банктері, олардың қызметтері мен операциялары44 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері41 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
«атф банк» ақ-ның негізгі қызметін ұйымдастыру12 бет
«АТФБанк» АҚ32 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь