«Газ ұңғымаларының жұмыстары»

МАЗМҰНЫ

1.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 бет.
2. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.30 бет
3.Экономика (технологиялық карталар, сызбалар есептер) ... ... ... ... ... ... 31.37 бет
4.Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38.41 бет
5.Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42 бет
6.Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43 бет
2 НЕГІЗГІ БӨЛІМ

Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау
Ұңғыма туралы түсінік. Үңғыма - тау жыныстарының қалыңдығына салынатын тереңдігі бірнеше метрден бірнеше километрге дейін, диаметрі 75 мм жоғары болатын дөңгелек қималы кен қазбасы (1-сурет).
Ұңғыма элементтері: сағасы - бетке шығатын жері; забой - түбі; оқпан немесе қабырға - бүйірлік беті. Оқпан осі бойымен сағадан забойға дейінгі арақашыңтық -ұңғыма ұзындығы, ал тігінен ось проекциясы бойынша арақашықтық оның тереңдігі болып табылады.
а) 9) б)

1-сурет. Ұңғымалар:
а, ә - тік вертикалды; б - көлбеу; а, б - тұтас бұрғылау;
е - ұстындық бұрғылау; 1 - саға; 2 - қабырға (оқпан);
3 - ось; 4 - забой; 5 - жынысөзек
Үңғымаларды, әдетте бір аралықтан екінші аралыққа диаметрді азайта отырып бұрғылайды. Әдетте, бастапңы диаметрі 900 мм-ден аспайды, ал соңғысы 75 мм-ден аз болуы сирек.
Ұңғымалардың тереңдеуі забойдың бүкіл ауданы бойымен (тұтас бұрғылау) немесе оның шеткі бөліктері бойымен (ұстындық бұрғылау) жыныстарды бұзу арқылы жүзеге асырылады. Соңғы жағдайда ұңғыма ортасында жыныс озек (жыныстың цилиндрлік бағаны) қалады, оны өткен ңима жыныстарын зерделеу үщін беттік қабатқа оқтын-оқтын көтеріп отырады.
Үңғымаларды құрлықта да, теңізде де арнайы бүрғылау қондырғылары арқылы бұрғылайды.
Мұнай мен газды өндірудің үздіксіз өсуі тек ондаған жаңа мүнай мен газ кен орындарын барлауды және пайдалануға беруді қамтамасыз ететіндей мыңдаған үңғымаларды бүрғылаған жағдайда ғана мүмкін болады.
Үңғымаларды бүрғылау тәсілдері
Мүнай мен газ үңғымаларын бүрғылау кезіндегі барлық механикалық бүрғылау тәсілдерінің ішінде айналмалы бұрғылау кең қолданылады. Айналмалы бұрғылау кезінде
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1.Мұнай газ ісінің негіздері автор Х.Суербаев
2.Еңбек қорғау Н.Жаданов Н. Құдайбергенов
3.Мұнай және газды өндіру техникасымен технологиясы автор Г.Майлыбаева
Унаспеков Б.А., Алимова К.К. Газоснабжение. Алматы: КазНТУ,
2007.–285 с.
4. Ионин А.А. Газоснабжение. М.: Стройиздат. 1989. – 439с.
5. Унаспеков Б.Ә. Шарафадинов Н.С. Газ желілері мен
қондырғыларын есептеу және пайдалану. Оқу қҧралы ҚМСҚА.
Алматы: 1994. – 79бет.
6. Унаспеков Б.Ә. Практикалық сабақтарға, курстық және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нҧсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – 92бет.
7. Унаспеков Б.А. Использование газа в промышленных печах по
Производству стройматериалов. Учебное пособие. Алматы:
КазГАСА, 1997. – 190с.
        
        №16 КОЛЛЕДЖ МКҚК
САПА МЕНЕДЖМЕНТІ ЖҮЙЕСІ
«БЕКІТЕМІН»
Директор____________З. Талбидин
«_____»_______________20___ж
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Ф-ӨОБ-03/20
Тақырыбы «Газ ұңғымаларының жұмыстары»
Түсіндірме хат ... ... ... ... парақ
Дипломдық жұмысты орындаушы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... СӨЗ.
Газ отынын тиімді пайдалану көптеген қаржыны үнемдеуге әсерін тигізеді. Жылу ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру сияқты жетістіктер өндірілетін өнімнің саны мен сапасын жоғарылата ... ... ... ... ... ... ... сапалы білімді талап етеді. Газды халық шаруашылығында пайдалану жаңа әрі қиын ... ... ... шешу үшін автоматика жүйелері мен электронды есептеу әдістерін игеру өте ... ... ... ... ... ... желілері жүргізілген.
Сұйық газды құбырлармен тасымалдап газбен ... ету, ... ... ... газ ... ... және ... қойылатын талаптар толық жазылған.
Газ ұңғымаларының жұмыстарын қабылдау кезінде көптеген сұрақтарға ... ең ... ... бар . Осы ... ... келтірілген түсіндірмелер, нұсқаулар және сол ... ... ... түсіндіру үшін кейбір тараулар іс жүзінде кездесетін мысалдарды келтіру арқылы көрсетілген
МАЗМҰНЫ
1.Кіріспе ............................................................................................................4 бет.
2. Негізгі ... ... ... ... ... ... есептер) ........................31-37 бет
4.Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі...................................................38-41 бет
5.Қортынды .......................................................................................................42 бет
6.Пайдаланған әдебиеттер ...............................................................................43 бет
1 КІРІСПЕ
Сонымен, Қазақстанның ... ... ... ... ... мен ... ... келіп, мынандай қорытынды жасауды жөн көрдік;-Біріншіден, кешегі Кеңес дәуіріндегі тоқырау және ... құру ... ... ... алып ... негізгі жұмысы шикізат шығаруға ғана бейімделген еді. Енді егемендікке қол жеткізгеннен кейін ... ... ... ... сай дайын өнімдер өндіретін зауыттар салатын ... ... ... ғана біз ... тек ... көзі деп ... кері көзқарастан құтыламыз.
-Екіншіден, батыс өлкедегі кеніштерді ... ... ... ... ... олардың іс-әрекеттеріне заңды ... ... ... ... ... ... жөн.
-Үшіншіден, бірлескен компанияларда жұмыс істейтін жергілікті адамдардың ... ... жөн. ... ... ... ... соң жұмыссыздық күрт өсуіне ... кен ... ... ... ... ауыл ... ... көңіл
керек және ... ... ... даму ... де ... ... ... қажет. Әлеуметтік мәселелердің үлкен жиынтығы қарапайым ... үшін өте ... Әлі де ... таппай тығырыққа тіреліп тұрған мәселелер көп. Олар жергілікті
басшылардың ... ... ... келіссөз жүргізуі арқылы шешімін табары хақ.
-Төртіншіден, батыс өлкедегі ірі кен ... ... ... мен ... ... ала ... аса көңіл аударатын жай-өндіріс басқару ісіне қатысатын ... ... ... ... Тек басқару ісіне ғана емес, орта буында ... ... ... кадрларлерді даярлауға көңіл аса бөлінуі қажет. Өндіріске араласқан жергілікті халықтың ... ... орта және ... ... ... істейді. Себебі олар соңғы кездегідамыған ... ... ... ... Сондықтанда Үкімет шетелдік компаниялардың ... ... ... ... ... ... кешенді бағдарламасын жасауы керек. ... ... ... үшін ... ... ... бөліп, жастарды тек республика көлеміндегі оқу орындарында
даярлауына ғана ... ... ғана ... ... оқуға жіберіп, ондағы озық тәжірибелерге үйреткені жақсы. Сондағана біз өндіріске шеттен мамандарды аз тартамыз.
-Бесіншіден, Үкімет ... ... ... ... ... жөн. Ашық ... өлкелерде ауа мөлшерден тыс көп бүлінуде. Шетел ... ... ... ... экологиялық жағдайды қадағалайтын бөлім болғаны ... ... ... ... жыл ... ... әр адам өз ... аса жауапкершілікпен қараса нұр –үстіне нұр болар еді.Осы ... ... ... өлкедегі кен орындарының бүгінгі жағдайына, болашақ мүмкінддігіне ... сай ... ... ... ... ... БӨЛІМ
Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау
Ұңғыма туралы түсінік. Үңғыма - тау жыныстарының қалыңдығына ... ... ... ... ... ... дейін, диаметрі 75 мм жоғары болатын дөңгелек қималы кен қазбасы (1-сурет).
Ұңғыма элементтері: сағасы - бетке шығатын жері; ... - ... ... ... қабырға - бүйірлік беті. Оқпан осі бойымен сағадан забойға дейінгі арақашыңтық -ұңғыма ұзындығы, ал ... ось ... ... арақашықтық оның тереңдігі болып табылады.
а) 9) б)
1-сурет. Ұңғымалар:
а, ә - тік вертикалды; б - көлбеу; а, б - ... ... - ... ... 1 - ... 2 - ... ... - ось; 4 - забой; 5 - жынысөзек
Үңғымаларды, әдетте бір аралықтан екінші аралыққа диаметрді азайта отырып бұрғылайды. ... ... ... 900 мм-ден аспайды, ал соңғысы 75 мм-ден аз ... ... ... ... ... ... ... (тұтас бұрғылау) немесе оның шеткі бөліктері бойымен (ұстындық бұрғылау) ... бұзу ... ... ... ... ... ... ортасында жыныс озек (жыныстың цилиндрлік бағаны) қалады, оны ... ңима ... ... үщін ... ... ... ... отырады.
Үңғымаларды құрлықта да, теңізде де арнайы бүрғылау қондырғылары арқылы бұрғылайды.
Мұнай мен газды өндірудің ... өсуі тек ... жаңа ... мен газ кен орындарын барлауды және пайдалануға беруді қамтамасыз ететіндей мыңдаған үңғымаларды бүрғылаған жағдайда ғана мүмкін болады.
Үңғымаларды бүрғылау ... мен газ ... ... ... ... ... бүрғылау тәсілдерінің ішінде айналмалы бұрғылау кең қолданылады. Айналмалы бұрғылау кезінде жыныстардың бүзылуы ... ... ... және ... ... әсер етуі ... жүзеге асады. Жүктеме әсерінен қашау жынысңа енеді, ал айналдырушы момент әсерінен оны ... ... және ... - ... және ... ... ... немесе электро бұрғы) пайдаланатын екі тәсілі бар.
Роторлық бұрғылау кезінде (1-сурет) қозғалтқыштың қуаты (11) шығыр арқылы ... (4) ... (19) ... ... тағы бір ... ... түрі ... оны негізінен су шығару үшін үңғымаларды үңгілеуде, сондай-ақ, комір және тау-кен өнеркәсіптерінде (желдеткіш оңпандар жөне т.б.) майдаланадыталығындағы ... ... ... ... ... ... ... Ротор бұрғылау бағанасын қашаумен (1) бірге айналдырады. Бұрғылау бағанасы жетекші ... (5) және оған ... (3) ... ... бұрғылау құбырынан (2) түрады. Забойлық қозғалтқышпен бұрғылау кезінде қашау(І) білікке, ал бұрғылау бағаны қозғалтқыш корпусына (18) ... ... ... ... оның ... мен қашау айналады, ал бұрғылау бағаны, әдетте ротормен айналмайды.
Сонымен, роторлық бұрғылау кезінде қашаудың жынысқа тереңдеп енуі ... осі ... ... ... ... бүрғылау бағанасы арқылы жүреді, ал забойлық қозғалтқышпен бұрғылау кезінде айналмайтын бұрғылау бағанасы арқылы жүреді.
Айналмалы бұрғылаудың өзіне тән ерекшелігі ... ... ... істеп тұрған барлық уақыты ке-зінде үңғыманы сумен немесе арнайы дайындалатын сүйықтармен жуу болып табылады. Ол үшін қозғалтқыштан (13) іске ... екі (бір ... үш ... ... бүрғылау сорғылары (12) көмегімен жуғыш сүйықтық қүбыр (16) арқылы мүнараның (19) оң ... ... ... ... одан өрі майысқақ бүрғылау қүбыршегіне (17), тік люгке (6) жә-не бүрғылау бағанына барады. Қашауға жеткен соң, ... ... онда бар ... ... ... үңғыма қабырғасы мен бүрғылау бағаны арасындағы сақиналық кеңістік бойымен беткі қабатқа көтеріледі. Мұнда науада (15) және тазартқыш механизмдерде ... ... ... сүйықтың бүрғыланған жыныстардан тазартылады, содан соң бүрғылау сорғылардың қабыл-дау сыйымдылықтарына (14) түседі және қайтадан үңғымаға айналады.
Үңғыма тереңдеген сайын ... ... ... ... блоктан (8), ілгектен және белдік арқаннан (9) тұратын полиспасты жүйеге ілінген ... ... ... ... ... ... (5) ротордың (4) бүкіл үзындығына енгенде, шығырды қосады, же-текші қүбырдың бар ... ... ... ... және ... немесе ротор үстеліндегі сыналар көмегімен бүрғылау бағанын ... ... соң, ... ала ... ... ... үзындығы жетекші құбырдың ұзындығындай етіп бекітілген жетекші қүбырды (5) тік люк-пен (6) бірге винтін бүрап ашып, ... ... ... ... Бұл ... алдын ала мүнараның оң бүрышына, оның орталығынан аяғына дейінгі арақа-шықтықтың шамамен ортасына бүрғылайды. ... соң, ... ... оған екі ... (екі ... ... ... ұзындығы 12 м-ге жуық бір құбыр) бүрап винттеу арқылы үзартады (өсіреді), оны элеватордан немесе сына-лардан алып, үңғымаға екіқүбыр үзындығына түсіреді, ... ... ... көмегімен ротор үстеліне іледі, шурфтан жетекші құбырды тік люкпен ... оны ... ... ... ... ... баға-нын сыналардан немесе элеватордан босатады, қашауды забойға дейін жеткізеді де, әрі ... ... ... ... ... үшін ұңғымадан бүкіл бұрғылау бағанын көтереді, содан соң оны қайта түсіреді. Түсіру-көтеру жұмыстарын сонымен қатар, полиспасты жүйе ... де ... ... ... ... кезде, белдік арқан барабанға оралып немесе одан шешіліп, белдік блок пен ... ... ... ... ... ... Ілмекке штроптар мен элеватор көмегімен көтерілген немесе төмен түскен бүрғылау бағанын іледі.
Бұрғылау бағанын көтерген кезде оларды бұрап, ... ... ал ... ... ... ... мен анықталады (мұнара биіктігі 41 м кезінде 25 м ... ... ... секцияларды шамдар деп те атайды, оларды мүнара фонарының ... ... ... ... кері ... түсіреді.
Сонымен, ұңғыма забойындағы қашаудың жұмыс жасау үдерісі бүрғылау бағанын ұзарту кезінде жөне тоз-ған қашауды ауыстыру кезіндегі түсіру-көтеру жұмыс-тарымен ... ... ... екі түрі - ... жөне ... кең ... бұрғылау кезінде турбобүрғы білігі-нің айналуы, бұрғылау бағаны бойымен турбобүрғыға келетін жуғыш сүйықтыңтың ағынының гидравлика-лық энергиясының, қашау берік байланысқан ... ... ... ... ... энергияға айналуы есебінен болады.
Электро бұрғымен бұрғылау кезінде ... оның ... ... ... ... ... концентрлі бекітілген кабель бойымен беріледі.
Әдетте, үңғыма қимасының жоғарғы учаскелерінде осы заманғы ... ... олар ... ... ... ... ... сүйыңтық ағынымен оңай шашылып отырады. Сондықтан да, үңғыманы ... ... ... ... ... ... шайылуына қарсы сәйкес шаралар қолданғаннан кейін ғана бастайды. Ол үшін ... ... ... ... жыныстарға дейін (4-8 м) шурф салады және оған жоғарғы бөлігінде кесілген терезесі бар қүбыр ... ... мен шурф ... ... ... ... тастар және цементті ерітіндімен толтырады. Нәтижсесінде үңғыманың сағасы берік, сенімді бекітіледі. Құбыр терезесіне қысқа металдың науа ... ол ... ... ... ... ... сүйыңтық иауалық жүйеге және тазалау механизмдеріне бағытта-лады. Шурфта орнатылған құбырды бағыт деп ... ... ... және басңа да бірқатар жүмыстарды (жабдыңтарды бақылап қарау, ңүралдарды қүру және ... ... ... ... же-текші құбыр астына пгурфты бүрғылау) жүргізгеннен соң, қүрылған бүрғылау қондырғысының ... ... іі кт ... және ... ... ... үдерісін күрделендіретін (әдетте 50-400 м) түрақсыз, жүмсаң, жарыңшаңты және кавернозды жыныс-тарды бүрғылаған соң, бүл горизонттарды жабады және оңшаулайды, ол үшін ... ... ... ... ... айнала орнатылатын бағананы — шеген бағананы түсіреді, ал оның ... тыс ... ... тастайды. Бірінші айнала орнатылатын шеген багана кондуктор деп аталады.
Кондукторды түсірген соң, әрдайым ... ... ... ... ... жаңа ... ... өтетіндіктен немесе дәл осы үңғыманы пайдалануға жатпайтын өнімді қаттарды жабу қажет болған жағдайларда жүргізілмейді. Мүндай жағдайларда аралық деп ... ... ... бағананы түсіру жөне одан әрі оны цементтеу қажеттілігі туындайды.
Одан әрі үңғыма ... ... ... ... ететін горизонттар қайта кездесуі мүмкін. Мүндай жағдайда, екінші аралық бағана деп ... ... ... бағананы түсіреді және цементтейді. Бүл жағдай-да, мүның алдында түсірілген шеген ... ... ... бағана деп аталады. Күрделенген бүрғылау жағдайларында, мұндай аралық бағаналардың саны үшеу, тіпті ... ... да ... Үңғыманы жобалың тереңдікке дейін бүрғылағаннан кейін пайдалану бағанасын түсіреді жөне цементтейді. Ол мүнай немесе газды үңғыма забойынан сағасына дейін ... үшін ... ... ... ... ... ... үшін, су (газ) айдау үшін қажет.
Пайдалану бағанасын түсірген және ... соң, ... тыс ... ... ... ... сапасын тексереді және үңғыма сағасындағы барлық шеген бағаналарды арнайы жабдықтарды қолданып, бір-біріне орап, ... ... ... ... ... ... ... диаметрден кіші диаметрге өту тереңдігін, шеген бағаналарды түсіру тереңдігі мен оларды ... ... ... ... ... туралы түсінікті қүрайды.
Егер үңғымаға бағыт пен кондуктордан басқа, тек пайдалану бағанасын түсірсе, онда ... бір ... деп ... Егер ... ... пен ... басқа, аралық және пайдалану бағаналарын түсіретін (Юлса, онда қүрылымды екі бағаналы немесе үш бағаналы (екі ... ... ... деп ... екі ... ... құрылысы көрсетілген. Үңғыма құрылысын кен орнының геологиялқ жату тереңдіктері, ... ... ... ... ... ... ... (мүнай немее газ), пайдалану және бұрғылау тәсілдерін, бұрғылау асхникасы мен технологиясын ескеріп таңдайды.
Соңғы ... ... ... соң, ... пайдалану бағанасына қаттан мүнай ағынының жүруін жшіе үңғыманы пайдалануға беруді ... ... ... ... Бүрғылау қашаулары
Қашау - үңғыма забойында оның енуі кезінде тау ... ... ... ... ... ... Жыныстарға әсер ету сипаты бойынша қашауларды төмендегідей жіктеуге болады:
1. ... ... - ... ... , қаттылығы үлкен емес, жемірлігі аз түтқыр және пластикалық жыныстарды (түтқыр саздар, берік-тігі аз ... ... және т.б.) ... арналған. 2. Үсатьш-опыратын қашау - шар қашаулар , орта шақатағы, қатты, мықты, өтемықты жемірліксіз және ... аз ... ... ... ... қашаулар - алмастық және қатты қорытпалы жыныс бүзушы қосымшалары бар қашаулар. Олар ... ... ... ... ... ... пластикалық түтқырлығы аз жыныстардың орта-ша қаттылықтағы, тіпті жемірлігі аз қатты жыныстармен кезектесіп ... ... ... ... қашаулары тағайындалуы бойынша үш түрге бөлінеді:
тау жыныстарын түтас забойымен бүзатын ... ... ... ... ... қашаулар (үстынды қашау);
3) арнайы тағайындалған қашаулар.
Түтас және үстындық бүрғылайтын қашаулар үңғыма-ны ... ... ал ... қашаулар бүрғыланған үңғымадағы (үңғыманың оқпанын кеңейту және тегістеу) және айналдыра ... ... ... тасты бүрғылау) жүмыстарға арналған.
Түтас бүрғылау үшін де, үстындық бүрғылау үшін де жоғарыда көрсетілген принциптердің кез келгені бойынша тау жыныстарын бұзуға ... ... ... ... Бүл дәл ... тау ... физика-химиялық қасиеттеріне сәйкес қашау типін таңдауды жеңілдетеді. ... 46 ... 580 ... ... ... ... өткен тау жынысының литологиялық сипаттамаларын зерделеу, жыныстар кеуектеріндегі мүнай мен ... ... білу және т.б. ... ... түтастар (жыные өзектер) түрінде жыныстар алынып отырады.
Жынысөзекті бетке шығару үшін үстындық қашаулар қолданылады. Мүндай ңашаулар бүрғылау ... (1) және ... ... ... бүранда көмегімен қосылған бағаналық жиынтыңтан тұрады (15-сурет).
Жыныс өзек алу арқылы жүретін бүрғылау кезінде ... ... ... шар ... ал-масты және құрыш қорытпалы бүрғылау бастары қолданылады. Бүрғылау басына шарлар, бүрғылау кезінде үңғыма забойы ортасында жыныстар бүзылмай, жыныс-езек (2) ... ... ... етіп ... ... ... ... бүрғылауға арналған төрт, алтышарлы және тіпті сегізшарлы бүрғы-лау бастары болады. Алмасты жөне ... ... ... ... ... элементтердің орналасуы да тау жыныстарын үңғыма забойының тек шет жаңтарында бүзуға мүмкіншілік береді.
Түзілетін тау жынысының үстыны үңғыма тереңцегенде ... ... ... ол ... (4) және ... құбырдан (топыраң тасығыштан) (3) түрады.
Ұстындың жиынтық корпусы бүрғылау басын бұрғылау ... ... ... ... ... және оны ... зақымданудан сақтау үшін, сонымен қатар жуғыш сұйықтықтың және топыраң тасығыштың арасынан өткізу үшін қажет.
Топырақ ... ... ... ... кезінде оны сақтау үшін және оны беткі ... ... ... ... Бүл қызметтерді орындау үшін топырақ тасығыштың төменгі бөлігіне жыныс-өзекті жұлғыштар мен жыныс өзекті ... ал ... ... - ... тасығыш жынысөзекпен толған кезде, одан шығатын сүйықтықты өзінен өткізіп отыратын - ... ... (5) ... ... алынатын ұстындық қашаулар бағанасын көтермей-ақ, топырақ тасығышты ... ... ... ... ... Ол үшін ... бағанасына арқан арқылы үстағыш түсіреді, сөйтіп, көмегімен үстындық жиынтықтан топырақ ... , оны ... ... ... ... ұстағышты пайдаланып, бос топырақ тасығышты жиынтық корпусына ... және ... оны ... алу арқылы жүретін бүрғылауды араластырады.
Топырақ тасығышы алынатын үстындық қашауларды турбиндік бұрғылау ... ал ... ... ... - ... бұрғылау кезінде пайдаланылады.
2.3. Бұрғылау бағанасы
Бұрғылау бағанасы (16-сурет) қашауды (забойлың қозғалтқыш пен қашауды) жер бетілік жабдықтармен (тік ... ... және ол ... құбырдан (4), бұрғылау құбырларынан (8) және ауырландырылған бүрғылау қүбырларынан (АБҚ) (13) ... ... ... жоғарғы бөлігі жетекші құбырдан (4) тұрады, ол тік люгке (1) ... ... ... ... (3) және тік люг ... (2) арқылы байла-ныстырылады. Жетекші құбыр бірінші бұрғылау құбырына (8) жетекші қүбырдың төменгі.ауыстырғышы (5), ... ... (6) және ... ... (7) ... ... ... Бұрғылау құбырлары (8) екі бөлшектен бұрғылау құлпының жалғастырғышы (7) және бұрғылау құлпының ниппелдері (9) тұратын бұрғылау қүлпының көмегімен ... ... ... (10) ... бұралады. АБҚ (12) және (13) қандай да бір байланыстырғыш элементтерді ... ... ... ... ... АБҚ бүрғылау құбырына ауыстырғыш (11) көмегімен, ал төменгі АБҚ (13) ... ... ... ... ... ... ... забойлық ңозғалтңышқа (тур-биндік бүрғылау және электрбүрғымен бұрғылау кезін-де) ауыстырғыш (14) көмегімен жалғанады.
Бүрғылау бағанасы айналуды роторлық бүрғылау ке-зінде ... ... және ... ... ... (турбиндік бүрғылау кезінде), қашауға және үңғыма забойына (барлық бүрғылау тәсілдерінде) беруге; ток өткізгіштің жеке секцияларын ... ... ... ... ... жүктеме жасауға; қашауды, турбобүрғыны, электрбүрғыны көтеру және үшін; қосалқы жүмыстарды жүргізуге (үңғыма-ш.і қайта ңазу, кеңейту және жуу, ... ... және і б ... ... бағанасының роторлық тәсіл кезіндегі және иінюйлық қозғалтқышпен бүрғылау тәсілі кезіндегі жү-м і.к- істеу жағдайлары әр түрлі. Роторлың ... ... ... ... және ... ... беретін ііуріылау бағанасына бірқатар жүктемелер түседі.
Бүрғылау бағанасы үңғыма-ның забойына жанаспаған ... ол ... ... ... да, ... ... ... Үңғыманы бүрғылау үдерісін-де бүрғылау бағанасының жо-ғарғыбөлігі созыладыда, оның ... ... ... жағы ңысылады. Сонымен, бүрғы-лау бағанасы бүрғылау кезінде созатын және ... ... ... ... да, ендеше созу және қысу кер-неулерін сезінеді.
Айналу моментін ротордан қашауға беру ... созу ... ңысу ... ... ... бағанасында айнал-дыру кернеуі болады; сондай-аң орталықтан тепкіш күштің әсерінен майыстырушы кер-неуі де болады, оның әсері үң-ғыманың сағасынан забойына қарай артады.
Бүрғылау ... ... ... ... бірден
әсер етуі оның жүмыс іСтеу жағдайын роторлық бүрғылау тәсі 2-сурет. Бүрғылау ... ... ... бағанасы жесінде бүрғылау қүбырында бүрғылау құлпында жене бүрғыл ау бағанасының басқа эле-менттерінде апаттар жиі ... ... ... ... (турбо бұрғымен немесе электрбүрғымен) бүрғылағанда бүрғылау бағана-сының жүмыс істеу жағдайы айтарлыңтай жеңілденеді. ... ... ол ... ... ... және ... жүктемелерді, сондай-аң, забой қозғалт-қышының реактивтік моментін сезінеді. Бүлардың соңғысының шамасы өте аз, сондықтан оны іс ... ... ... ... ... қозғалтқыштары мен бүрғылау бағанасына қойылатын талаптарды айтарлықтай дәрежеде азайтты. Бүрғылау бағанасына қабырғасының қалың-дығы ... ... ... ... ... ол ... ... азайтты, ендеше оның бағасын да азайтты. Забой ңозғалтңыштарымен кез ... ... ... істегенде бүрғылау бағанасындағы апаттар саны ылғи да роторлық бүрғылаудан аз болады.
2.4. Үңғымаларды жуу және үрлеу
2.4.1. Жугыш сұйықтардың ... және ... ... ... тәсілін қолдану оларды бүрғылау үдерісі кезінде үздіксіз жуу қажеттілігін тудырады. Су ең бірінші жуғыш сүйыңтық болды.
Бүрғылау технологиясының дамуы саздар мен ... ... ... ... пайда болған сазды ерітінді үңғыманың ену үдерісін айтарлықтай жеңілдететінін көрсетті. Сондықтан үңғымада түзілетін сазды ерітіндіні сақтап қана қоймай, жер ... оны ... ... ... бастады.
Үңғымалардың тереңдіктері артңан сайын үңғымаларды жуудың талаптары да өсе ... бүл жаңа ... ... ... алып ... ... сүйықтықтардың негізгі қызметтері:
үңғымадан бүрғыланған жыныстардың бөлшектерін шығару;
айналым тоқтаған кезде бұрғыланған жыныстар-дың бөлшектерін жүзгіндер күйінде үстап ... ... ... ... ... ... жыныстың қүлауын болдырмау және бұрғыланған қаттардың газы, мұнайы және суының үңғымаға кіріп кетуін ... ... ... ... бұрғыны, электробүрғыны және бағананы суыту;
қажалатын қашау, турбо бұрғының бөлшектерін майлау;
турбо ... ... ... жабдықтарын бұрғылау бағанасын коррозиядан сақтау;
Жуғыш сүйықтық температураның, минералданған қат ... және ... ... сынықтарының әсеріне инертті болуы керек.
Жуғыш сүйықтықтарды төмендегідей жіктейді:
су негізінде дайындалған, олардың өкілдері су және спзды ерітінділер;
сусыз негізде дайындалған, ... ... ... ... Су ... жугыш сұйықтықтар
Су жуғыш сүйықтық ретінде геологиялың қимасы, үңгымаға оның қабырғасын саздандырмайынша, оған қүламайтын ... ... ... аймақтарда колданылуы мүмкін. Мүндай жағдайларда үңғыманы сумен жуу, оның қозғалғыштығының жоғары, ... аз және ... ... ... Коп ... өте тиімді болады. Нәтижесінде бүрғылау бағанасында, турбо бұрғыда, қашауда және құбырдын тыс кеңістікте гидравликалың кедергілер азайып, Сондықтан да, ... ... ... ерітінді алу үшін жоғары сүрыпты саз бен сазды ерітінді дайындаудың жетілдірілген әдістерін қолдану қажет.
Сазды ерітіндінің сапасы бірқатар параметрлермен сипатталады: ... ... су ... жылжудың статикалық кернеуімен, т.б.
Сазды ерітіндінің тығыздығы - ерітінді массасының оның көлеміне қатынасымен өлшенетін физикалық шама. Ерітіндінің тығыздығы неғүрлым көп ... ... ол ... және ... ... көп ... ... бүрғылау кезінде үңғымадағы сүйықтықтың бағанының қысымы өтетін мүнайлы, газды немесе сулы ... ... ... көп ... ... ... ... сазды ерітіндінің тығыздығы осы талапқа сәйкес болуы керек.
Қүлауға бейім жыныстары бар ... ... ... ... ... ... Ал сызатты, кавернозды қаттардан өткен кезде, керісінше оның сол ... ... ... үшін ... ... ... ... бұрғылау жағдайларында саз ерітіндісінің тығыздығын 1180-1220 кг/м3 аралығында ұстап тұру қажет.
Тұтқырлық (ішкі үйкеліс) - ... мен ... ... бір бөлігінің екіншісіне қатысты қозғалуына кедергі жасау қасиеті. Саз ... ... ... ... ішкі ... ... байланысқан су молекулалары арасындағы, саз бөлшектері арасындағы, сонымен қатар физикалық байланысңан су ... мен саз ... ... ... ... үш ... түрінің ішінде су молекулалары арасындағы үйкеліс аз болады. Сондыңтан да, физикалық байланысқан су ... ... саз ... түтқырлығының азаюына, ал саз фазасының концен-трациясын арттыру - түтқырлықтың артуына алып ... ... ... саз ... ... ... ... бөлшектілік дәрежесіне байланысты. Түт-ц.і.і рлыққа сазды ерітіндіні химиялық еңдеу де және қат іуларында болатын минералды ... жөне суда ... ... де ... ... ... ... сүйықтықты сіңіретін, қаттық қысымы аз, сызатты жыныстарды бүрғылаған ... ... ... түтқырлығы қаттағы кеуектер мен іри алардың жабылып қалуына алып келеді. Газы бар қатпарды бүрғылаған ... ... ... газ көміртетіктерінің жақсы етуі үшін түтқырлықты азайту қажетболады.
Су беру - ... ... бір ... ... ... су беру ңабілеті. Үңғыманы бүрғылағанда Цкісымның түсуінің өсерінен сазды ерітінді қаттардың ін-уектеріне ... де, ... ... ... ... ... ... (саздайды). Үңғыма қабырғасында сазды Кіібықтың түзілуі қаттарға тіпті өте майда саз ... ... ... ... бірақ сазды ерітіндіден ертілген суды өткізеді.
Егер төменгі сапалы сазды ерітінді пайдаланылса, іімдп үңғыма қабырғасында қалың, борпылдақ және тығыз емес сазды ... ... ... ол ... ... Щ ... ... Қалың сазды қабықтың түзілуі үңғыма панын жіңішкертеді, ол болса бүрғылау бағанасының Жибысып қалуын (үсталып қалуын) ... ... ... жыныстарға сүзіліп өткен судың енуі, олардың Һщуіне және ... алып ... ... Соған бай-піііи.істы сазды ерітіндінің су беруін әрдайым барынша тырысады ұғысудың статикалың кернеуі ... ... ... беріқтігін сипаттайды. Бүл беріктілік сазды ерітінді араластырған кезден бастап, уақыт өте келе мртпды. Бүл параметрді ... ... ... . ... жөне 10 мин. ... өлшеп отыру тиімді рвндігі анықталды. Өлшеу нәтижелеріндегі айырмашы 10 мин. ... ... ... ... ... ... көрсетеді
Су негізіндегі жугыш сұйықтардыц пайдалану сапаларын жақсартудыц химиялық
әдістері
Үңғыманы бүрғылағанда сазды ерітінді бүрғыланған жыныс бөлшектерінің, түщы және минералданған ңат суларыньщ, ... мен ... ... ... ол ... ... нашар жағына өзгеруіне алып келеді және одан өрі қарай бүрғылау сәйкес шараларды ңолданбайынша жалғастыру мүмкін ... ... ... үшін ... ... химиялық реа-генттер қосады. Оларды шартты түрде үш топқа беледі: су беруді төмендететін ... ... ... реагенттер және арнайы тағайындалған реагент-тер. Әр топтың көп тараған реагенттерін қысқаша қарас-
тырайың.
Су беруді төмендететін реагенттер. Бүл реагенттердің ішінен ең көп ... ... ... ... ... ... (ССБ) карбоксиметил целлюлоза (КМЦ).
Көмірсілтілі реагентті қоңыр көмір мен каустикалық содадан ... ... ... реакциялары нәтижесін-де гумин қышқылдарының натрий түздары - ... ... ... ол ... соданың артық мөлше-рімен бірігіп, реагенттің активті заттары болып табылады. Каустикалық соданың артың ... ... ... ... ... ... ерітіндіде өрқа-шанда болатын физикалық байланысқан су қайтадан түзілетін ... ... ... жөне бүрын бар гид-ратты қабаттарды қалыңдатуға жүмсалады, ол су беруді ... алып ... ... ... ... ... бет-терінде натрий гуматының адсорбциялануы жүреді, ол гидратты қабаттардың қалыңдауына алып келеді. Нөти-жесінде сазды бөлшектердің жабысып қалу қабілеті өте төмендеп, ... ... ... азаяды. Сондық-тан да көмірсілтілі реагентпен көп өңделген сазды ерітін-ділер, сазды бөлшектердің жоғары бөлшектілігіне байла-нысты түтқыр, біраң ... ... ... да, ... КСР ... кезде жөне ығысудың статикалық кернеулері көрсеткіштеріне мән беру қажет. Бүл ... ... ... ... 140°С-қа дейін болғанда жаңсы потижелер береді.
Сульфит-спиртті барда - целлюлоза өндірісінің ңал-дығы. Онда ... ... ... мен олардың түздары минералданған қаттық сулардың өсе-рше үшырайтын сазды ерітінділердің су беруін едәуір •іомендетеді. ССБ су ... ... ... ... оның ... мөлшеріне тура пропорцио-іалды. Реагенттің шығымы өте көп және жүмсалатын орітіндінің көлемінің 50%-ы ... ССБ ... суы жоқ ... ... ... өте ... ... Іііраң та, су беруді бірңатар төмендету кезінде, ... да ... ... түщы ... өңдеген кез-до қол жеткізуге болады.
Соңғы уақытта конденсирленген сульфит-спиртті оирданың (КССБ) бірнеше маркалары кең ңолданылады. Иүл реагент - ССБ, формалин, фенол, ... ... ... ... ЫаОН бейтараптандыратын копденсациялану өнімі. Ол түщы (түтқырлығын да ке-мітеді) және минералданған ерітінділердің су беруін томсндетуге ... КССБ ... ... ... ... ... ерітінділерді өңдеу қолданады. Сарбоксиметилцеллюлоза (КМЦ) күшті минералдан ерігіш сазды ерітінділерді өңдеуге арналған, ... ... түзы жоқ ... ... су ... ... уге де ... қолданылып келеді. Бүл реагент целлюич. алыгликоль қышңылының натрий түзы ... ... және ... ... ... алынады. Су беруді едәуір төмендетеді және түщы ерітінділердің түтқырлығын бірақ минералданған ерітінділердің су беруін ... ... күрт ... Ерітіндінің мииералдану дәрежесі жоғары болған сайын, реагентті іюш үрлым көп қосу керек. КМЦ - сазды ерітіндінің барлық ... ... ... ... ... реагент. КМЦ-мен өңделген ерітінді температураның ұзақ әсер ету жағдайында 160-180°С-қа дейін өзінің қасиеттерін сақтайды.
Түтқырлықты ... ... Бүл ... ішінен ең көп қолданылатындары окзил, нитро-лигнин және сунил.
Окзил - қышқылдық ортада ССБ мен хромпиктің өре-кеттесу онімі. Ол түщы жөне ... ... ... ... ... түщы ... су ... жоғары активті төмендетуші. Оны саз-ды, гипсті, ангидридтерді, аргиллиттерді бүрғылау ке-зінде ңолдану тиімді. Барлық белгілі су ... ... ... ... үйлеседі. 200°С-қа дейінгі температураның әсеріне түрақты.
Нитролигнинді гидролиздік лигнинді азот ... ... ... ... ала су ... ... реагенттермен өңделген минералды ерітінді-лердің және түщы ерітінділердің түтңырлығын едәуір төмендетеді.
Сунил - нитролигнинді күкірт қышқылының түздарымен ерекеттестіру өнімі, суда жақсы ... Түщы ... да, ... ... да ... пәрменді темендетеді.
Арнайы тағайындалған реагенттер - каустикалық сода, кальцинирленген сода, сүйық шыны, ас ... ... ... мен ... сода КаОН ... КСР, ССБ, ... және ... даярлау үшін қолданылады.
Кальцинирленген сода Ыа2С03 сазды ерітінділерді даярлағанда саздың белшектелуін жақсартуға арналған, сонымен бірге ерітіндінің су беруін, түтқырлығын жөне ... ... ... ... шыны Ка28і03 түтқырлық пен ығысудың ста-тикалық кернеуін кең аралыңта езгертуге мүмкіндік береді. Егер ығысудың статикалың кернеуін аздап арт-тыру ... ... онда ... ... сазды ерітінді келемінің 0,75% -нан аспайтындай етіп қосу керек. Саз-ды ерітіндіге 2,5-3% сүйық шыны қосқанда, жүтылуін п ... ... ... ... кернеуі болатын жоғары тұтқырлы ерітінді алуға болады.
Лс тұзы көмір сілтілі ... ... ... ... статикалық кернеуін айтарлықтай арттыруды қамтамасыз етеді.
(өндірілген әкті аздап қосқанның езінде (5% -ға дейін) тұтқырлық пен су беруді күрт ... мен ... ... ... температура әсеріне төзімділігін арттырады. Ол қоюлану болдырмай, сазды ерітінділерді сұйылтады, әсіресе 200°С температураларда сұйылтады. Вүл ... ... ... ... - өңделетін ерітін сілтілі креагенттердің КСР, ССБ, КССБ және басқалардың жеткілікті ... ... ... ... Эмульсиялық сазды ерітінділердің негізгі компоненттері - су беру мен түтқырықты төмендететін реагенттермен өңделген сазды ... және ... ... келемінің 8-15% мөлшерінде болатын мүнай (немесе дизельдік отын) болып табылады.
Мүндай қоспаны белсенді араластырған кезде эмульця ... онда ... ... ... ... мен ... ерітіндіде болатын реагенттер (КСР, КССБ, КМЦ, т.П.) атңарады.
Мүнайды ... ... ... ... бар ... ... ... сыйымдылықтарына II ісады. Қоспаларды жақсы араластыру оны циркуляция-щ.ік, жүйе бойынша екі-үш цикл айдағаннан кейін мульсиялық сазды ерітіндімен жуу арңылы ... ... ... ... сазды қабықтың қалыңдығы мен жабысқақтығын кемітуге мүмкіншілік береді, ... ... ... ... ... жабысу (үсталып қалу) қаупін азайтады және оны пайдаланудың жағдайын жақсартады. Қашаудың үңғыма бойында жүмыс істеудің де ... ... ... ол ... ... ... кемітуге және бұргылау жылдамдығын арттыруға жағдай жасайды Алайда, бүл ерітінділердің кемшіліктері де бар, олар: құнының жоғарылығы, ... ... және ... ... ... бұзылуы, алынатын жыныс өзекке кері әсер етуі, өртке қауіптілігі, бүрғының ... ... ... ... ... ... ... тұзы бар тау жыныстарын, ұңғыманы су негізіндегі сұйықтармен, ерітіндіден сүзілген ... ... жуып ... ... ... ... шашылуы және тұзды жыныстардың еруі болады. Мұндай жағдайларда сусыз негіздегі жуғыш сүйықтықтарды пайдаланған жөн. Бұл ... ... ... ... қаттарды бұрғылау кезінде пайдалану керек, себебі коллекторлардың сүзілген сумен ластануын болдырмас үшін ... ... ... ... - ... көп ... жүйе, ондағы дисперстік орта сүйық мүнай өнімдері, сирек дизельдік отын болып табылады. Сондықтан да оларды көмірсутектік негіздегі ерітінділер деп ... ... көп ... - ... ... ... ... құрамына дизельдік отын, битум, кальций оксиді, беттік активті зат және судың аз мөлшері кіреді. ӘБЕ тығыздығын арттыру үшін ... ол ... ... ... ... жоғары тығыздықтағы баритті қосады.
Көмірсутектер негізіндегі ерітінділер тіпті қысым өто төмен түскен кезде де, іс жүзінде сүйық фазаны сүзбейтіи ерітінділер болып ... ... ... бөлшектері, оның ішінде сазды жыныстар да, мүндай ерітінділерде шашырап кетпейді, түзды жыныстар бөлшектері ерітіндінің сапасына әсер ... Олар ... ... ... ... ... ... негіздегі ерітінділер темпери тураға сезімтал болады, сондыңтан олардың рецептуря-сы үңғыма забойындағы болатын температураны есепке алып ... ... ... негіздегі ерітінділермен үңғыманы жуу арқылы бүрғылау өрт ... ... ... ... ... ... ... ал жүмыс орындарының мүнаймен ластануына байланысты жүмысшылардың еңбегін қорғау шараларына ... ... ... ... ... жу арқылы бүрғылау кезінде үңғымада электрометриялық жүмыстарды шүргізу жағдайлары нашарлайды. Көмірсутектік негізіндегі ерітінділер сазды ерітінділерге ... әлде ... ... тұрады.
2.4.5. Жугыш сұйыктьқтарды дайындау және тазалау
Жуғыш сүйықтықты дайындау. Егер ұңғымада кол-лоидтық саздың ңалыңдығы болатын болса, онда ... ... ... ... өздігінен түзіледі. Мүндай жагдайда үңғымаға жіберетін су қашау ... ... ... де, ... ... ... ... ерітінді қасиеттері ерітіндідегі судың мөлшерін өзгертумен және химиялық реагенттерді қосумен реттелсді. ... ... ... ... ... ең арасын және ең оңай әдіс.
Егер ұңғыма қимасында қажетті сападағы саз жоқ болса, онда сазды ... ... ... жүргізілетін ауданда орналасқан бүрғылау немесе саз зауыттарының ... ... ... ... ... ... ... сазды ерітінді бұрғылауға саз құбырымен жеткізіледі.
Бұрғылау ауданында немесе сазды зауыттарда сазды ерітіндіні дайындау үшін бұрғылау ауданына жақын жердегі саз карьерлерінде ... ... ... ... арнайы зауыттардан алынатын сазды үнтақтарды пайдаланады.
Араластырғыштарда сазды ерітіндіні саз бен суды ... ... ... алады. Қажет жағдайлар-да ерітіндіге алдын ала жасалған рецептура бойынша Кейбір реагенттер қосады.
Жуғыш ... ... ... сұйыықтықты бұрғыланған жыныстардан тазалау үшін жуғыш сүйықтықтарды еоратын, үңғыма сағасынан бүрғылау сорғыштарының сыйымдылықтарына ... ... 50-70 м, ... ... ... ... ... жүйе қойылады. Науалар ені, әдетте 0,8 м-ге, ал биіктігі 0,4 м-ге тең ... ... ... ... ... ... ... бөлу үшін науада әрбір 6-8 м сайын биіктігі шамамен 30 см болатын далдалар орнатады. Бүрғыланған жыныстардың ... ... ... ... ... ... ... жыныстардан тазалауды тек науалық жүйеде жүргізу қажетті нәтижені бермейтінін практика көрсетіп берді. Егер сүйық-тық қозғалу жолына науа жүйесінен басқа, сүйықтық-тан ... ... ... ... ... ... (електі-гидроциклонды қондырғы) қоятын болса, онда ерітінді едәуір жақсы тазартылады.
2.4.6. Ұңгымаларды ауамен ... ... ... үрлеудің мәнісі, забойды тазарту, бүрғыланған жыныстарды сыртқа шығару, қашауды суыту үшін жуғыш сұйықтықтың орнына газ ... ... - ... ауа, табиғи газ - айдайды.
Үңғыманы ауамен үрлеу кезінде бұрғыланған жыныстарды шығару төмендегідей жүргізіледі. Компрессордан қысылған ауа ... газ ... ... ... ... ... шегі мен ... арқылы бұрғылау бағанасына және одан әрі қашау тесігі арқылы үңғыма забойына беріледі. Ауа немесе газ ағыны забойдан бүрғыланған ... ... ... бірге ілестіреді және құбырдан тыс кеңістік бойымен үңғыма сағасына дейін көтереді. Содан соң, ауа ... ... ... жыныспен қоспасы алып шығатын сызыққа бағыттала ды, оның соңына шламүстағыш орналасады. Адамдар мен жабдықтарды үңғымадан ... ... ... үшін ... сағасын арнайы құрылғылармен қымтайды.
Ұнғыманы ауа немесе газбен үрлеуді қолдануды сүйықтықпен жуумен салыстырғанда бірқатар артықшылықтары бар:
Үңғыма ... ... ... жақсылап тазартудың, сұйықтық бағанының гидростатикаық қысымының болмауы және қашауды суыту ... ... ... ... механикалың жылдамдығы және қашауға үңгілеу артады.
Жарықшақты және кавернозды жыныстарда үңғымалар бұрғылау жағдайлары жақсарады, оларда үңғыманы жуу ... ... ... ... толық құйылуына алып келетін жуғыш сүйықтықтар сіңіріледі.
8. Сусыз аймақтарда үңғыманы бұрғылау жағдайлары жеңілденеді.
Өнімді горизонттың (өсіресе, қаттың қысымы аз) ... ... ... етіледі, өйткені мүндай жағдайда бүрғылау сүйығының қат кеуектеріне теріс мері ... ... ... ... ... байланысты, геологтардың көтерілетін сөзекті және шығарылатын жыныс бөлшектерін үрдіс бағалауы үшін жағдайлар жасалады.
Алайда, үңғымаларды үрлеуді ... ... ... ... болмайды, бүл үңғыма забойын қоалаудың осы әдісін қолдануды шектейді.
Егер сүйықтық ... ... ... артқанда компрессорлар жұмысының жағдайы қаралайтын болса, онда судың келуі көп болатын сулы физонттарды бұрғылау үдерісінде үңғыманы ... ... ең көп ... туындайды. Үңғыманың қабырғасына жабысып қалуға және бүрғылау бағанасында тығыздама (сальник) түзуге бейім тұтқыр жыныстарды (саз ... ... ... де көп ... кездеседі. Забойды ауамен үрлеу арқылы мұндай ыпыстарды бүрғылау кезінде ... ... ... ... ... Су ағыны бар болса, құлайтын және сусымалы жыныстардан өткенде, забойды ауаланған сазды ерітінділермен (ауа ағынына су қосады) жууды қолданады. Үңғымаларды ... ... ... ... судың белсенді түрде ағуынан және жыныстардың қүлауынан құтылу үшін, өтетін қаттарда қажетті қарсы ... оңай ... ... ... өтетін жыныстарда жанғыш газдар болатын болса, қопарылыс пен өртті болдырмас үшін табиғи ... ... ... орынды болады.
Бұрғылау режимі
Бұрғылау режимі және қашау жұмыстарының көрсеткіштері туралы түсініктер. Егер салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... жүргізетін болса, онда бұл үңғыма табысты бұрғыланған деп ... ал шын ... оның ... ... жобалық кескіннен мәнді айырмашылығы болмайды. Бұған қашауларды, турбо бұрғыларды, ... ... ... ... және ... ... бүрғыланған жыныстан жақсылап тазартқан жағдайда қол жеткізуге болады. Сондықтан қандай да бір ... ... ... режимінің технологиялық ерекшеліктерін жобалағанда оған сәйкес қашаудың түрін таңдап алып, ... ... мен ... ... құрылысын еске ала отырып параметрлерді анықтайды: 1) забой жүктемесін, Р; 2) қашаудың айналу жиілігін, п; 3) жуғыш сүйықтық шығынын, ... ... ... ... ... ген ... ... кезінде, бұрғылаудың оң жоғарғы көрсеткіштеріне жеткенде ғана алады.
Егер параметрлерді қашау жұмысының жоғары ... жету ... ... ... ... ... шешу (мысалы, үңғыманы қажетті бағытқа қисайту, жыныс өзекті жақсылап алуды қамтамасыз ету, т.б.) үшін ... ... ... онда ... ... ... арнайы деп аталады.
Қашаудың жұмыс тиімділігі келесі көрсеткіштермен алғаланады: қашауға үңгілеумен, һ, м;
үңгілеудің орташа механикалық жылдамдығымен, V , ... ... I - ... уақыты, сағ; 3) 1 м үңгілеудің құны, теңге. бұрғылаудың түрлі тәсілдерінің режимінщ технологиялық ... ... ... ... ... біреуін ғана өзгерту арқылы үңгілеудің механикалық жылдамдығын және қашауға үңгілеуді ылғи да артыруға болмайтынын білу ... ... ... үшін ... ... ... айналу жиілігінің және суғыш сүйықтықтық шығынының белгілі бір оңтайлы болады.
Жуғыш сүйықтық шығыны тұрақты етіп анықталған аралықта бұрғылау кезінде бұрғылау ... үш ... ... тек забой жүктемесін ғана өзгертуге болады, сол арқылы қашаудың айналу жиілігін реттейді.
Роторлық бұрғылау кезінде бүрғылау режимі параметрлерінің айқын ... ... ... ... ... ... ... сияқты бір-біріне әсері болмайды. Сондықтан роторлық бүрғылаудағы оңтайлы режимді әрбір параметрдің ыңғайлы мәндерін үйлестіріп алады.
Жуғыш сүйықтықтың шығынын, негізінен үңғыманың ... ... ... ... қарап аныңтайды. Забой жүктемесі мен қашаудың айналу жиілігін, әрбір геологиялық ... үшін ... ... ... ескере отырып, анықтайды.
Электрлік бұрғылау кезінде, турбиндік бүрғылау кезіндегі сияқты, қашаудың айналу жиілігі көп болады. Алайда, турбиндік ... ... ... ... ... режим параметрлерінің арасында өзара байланыс жоқ, ал қашаудың айналу жиілігі әбден анықталған. Бұл ... ... ... ... және ... оңтайлы деңгейде үстап түруды жеңілдетеді.
Қашаудың забойда болуының үтымды уақыты. Бір қашау үшін максималды үңгілеуді ... ... ... ... ... ... яғни оның ... үзақ уақыт бойы жүмыс істеу кезінде, ал үңгілеудің ... ... ... - қашаудың забойда болу уақытын қысқартқанда алуға болады.
Сондықтан қашаудың забойда болуының үтымды уақыты бір рейстегі үңгілеумен жөне ... ... ... емес, үңгілеудің рейстік жыл-дамдығымен сипатталады. Ол мына формуламен ... ... һ - ... ... м; ... ... ... істеу уаңыты, сағ; Т - қашауды түсіру мен көтеруге кеткен уақыт, ... ... ... ... онда аз ... ... ... жылдамдық төмен болады; забойдағы ісашаудың болу уақытын арттырғанда, рейстік ... ... және ... I ... ... үлкен мәнге жетеді.
Бұрғылау бағанасын түсіру. Забойға жүктеме ... үшін ... ... ... жағын қысылған асүйге әкелу керек. Осы мақсатпен бүрғылау бағанасын, бүрғылау қондырғысының полиспастың жүйесінің ілгесінде, жүктеме бүрғылау бағанасының салмағынан аз ... ... ... ... ... ... ... шын салмағы мен забойда қашаудың жұмыс істеу кезінде көтергіш ілгекпен бірге қабылдайтын бүрғылау бағанасының салмағы ... ... ... жүктемесін сипаттайды. Бұрғылау бағанасының қысылған бөлігінің құрылысын және оның салмағын біле отырып, ... ... ... ... ... ететін бөлігінің ұзындығын анықтауға болады.
Көптеген жағдайда бұрғылау бағанасын түсіру шығыр тежеу ішінің көмегімен бүрғышы адам арқылы жүзеге аспады. Егер ... ... ... тез ... болса, онда көтергіш ілгек пен оған ілінген бүрғылау бағанасы түседі.
Бүрғылау бағанасын түсірудің ... ... ... ... және ... ... жүмыс істеу қабілеттілігіне байланысты болады.
Бүрғылау үдерісінде қашауды бірқалыпты түсірудің Маңызы зор. Алайда, тіпті тәжірибелі бүрғышының өзі оиы қолымен ... ... ... да ... алса ... мәселелерінің бірі - олардың көмегімен қашауды түсіруді механикаландыру және оның қыпыстарға бірқалыпты енуіне қол ... ... ... ... механизмдер жасау болып табылады.
Тік және көлбеу ұңғымалар
Үңғымаларды тік және көлбеу (қисайтып) бүрғылайды. Бірінші жағдайда үңғымалардың қисаюын ескертуге бағытталған ... ... ал ... ... алдын ала таңдалған кескін бойынша үңғыманы әдейілеп қисайтады.
Көлбеу үңғымаларды бүрғылау тиімді ... ... тәң ... ... ... ... ... түбіне қарай; шайылған бөгеттерде, әстакадаларда, қал-қыма кемелерде; батпақты және орманды аудандарда; жыралар, сайлар мен таулар астына ... ... бар ... ... ... мен түрғын кешендері астына қарай; үңғымадағы апат жойылмағанда жаңа оқпанды бұрғылау кезінде; жанғыш бүрқаңтарды ... мен ... мен ... ашық ... жою ... ... ... бағана элементтері. Шеген бағананың жүмыс істеу жағдайлары. Шеген бағаналарды
Цементтеу
Шеген бағана элементтері. Қазіргі кездегі бар стандарт бойынша болаттан ... ... ... мм-ге дейін болатын шеген құбырлар шығарылады.
Әрбір диаметрдегі құбырлар қабырғалары бірнеше қалыңдықта шығарылады. Мысалы, диаметрі 146 мм ... ... ... ... ... 6,5; 7; 8; 9; 10 жөне 11 мм ... ... үшында конусты бүрандасы қарастырылған. Үзындығы 1>,5-13 м болатын құбырлар жалғастырғыштар арқылы байланысады Цементтен немесе шойыннан жасалған ... ... ... ... ... кезінде оны Ошыттау үшін қажет.
Цемент тығындар оңай бүрғыланады, сондыңтан да оларды аралың бағаналарды түсіру кезінде пайдалана-ды. Шойын ... ... ... кең ... ... ... бір ... тесігі және төрт бүйір тесік-тері бар. Бұл тығындардың беріктілігі жоғары, сонымен қатар салыстырмалы түрде оңай бүрғыланады.
Башмақ ңалың ңабырғалы, үзындығы 300-600 мм ... ... ... ... ... оның ... ... шеген қүбырмен байланыстыруға арналған бүранда, ал төменгі үшында - шойын ... ... ... ... ... ... ... ішкі бөлігі теп-тегіс болады (цемент бағыттаушы тығынды қолданған кезде).
Башмақты келте қүбыр үзындығы шамамен 1,5 м қалың қабыр-ғалы ... ... ... ... ... ... Келте қүбырдың төменгі үшы башмақпен бүралады, ал жоғарғы үшы ішіне кері клапан орналасты-рылған үзартылған жалгастыр-ғышпен бүралады. ... ... ... ... ... ... ... жасайды, ол шеген бағанасынан жуғыш сұйықтықтын, және ... ... ... цементтік ерітіндінің шығуы үшін.
Кері клапан сүйықтық жоғарыдан төмен бағытта циркуляциялануы үшін қажет. Шеген бағанасыи түсіру кезінде ... ... ... ... ол ... ... ... қатар бүйірл і М жүйе мен мүнараға түсетін жүкте -4-сурет. Шегенмені азайтады ... да кері ... ... ... ауыр ... ... ... тығындар оңай бүрғыланады, сондыңтан да оларды аралың бағаналарды түсіру кезінде пайдалана-ды. ... ... ... ... кең қолданыс табуда. Олардың бір орталың тесігі және төрт бүйір тесіктері бар. Бұл тығындардың беріктілігі жоғары, сонымен қатар салыстырмалы түрде оңай ... ... ... ... 300-600 мм ... ... ... келте құбыр, оның жоғарғы ұшында шеген құбырмен байланыстыруға арналған бұранда, ал төменгі үшында - шойын бағыттаушы тығынмен байланыстыруға арналған бүранда ... ... ішкі ... ... болады (це-мент бағыттаушы тығынды қолданған кезде).
Башмақты келте құбыр ұзындығы шамамен 1,5 м қалың қабырғалы ұштарында бұрандалары ... ... ... ... ... ... ... үшы башмақпен бүралады, ал жоғарғы үшы ішіне кері клапан орналасты-рылған үзартылған жалгастырғышпен бүралады. Башмаңты келте қүбырда бүрамалар сызығы бо-йында тесік ... ол ... ... ... сүйықтықтын, және үңғыманы цементтеу кезінде цементтік ерітіндінің шығуы үшін
Кері клапан сұйықтың жоғарыдан ... ... ... үшін ... ... ... ... кезінде үңғымадан сүйық бағанаға өтпейді, ол бұрандалық байланыстарға, сонымен қатар бүйірл і М жүйе мен ... ... ... ... ... - сондыңтан да кері бағана құрылымы клапанды ауыр шеген бағаналарды сүйықтық деңгейінің гидростатикалық қысымы ... ... ... болмайтындай етіп қүрастырылуы ңажет. Бүл шарттарды ңанағаттандыру үшін шеген бағана-ны алдымен тек ... ... ... алып қүрас-тырады. Бүл мақсатта қабырғасының қалыңдығы мини-малды 8, ... ... ... ене алатындай тереңдіктерін Іг анықтайды (20, ә-сурет). Одан әрі есеп теу ... ... ... ... ... ры ... ... 82 болаалатын, шегенқүбырлл рының түсе алатындай тереңдіктерін 12 анықтайды. Осы сияқты қабырғасы аса ... 88, 84 ... ... қү бырларының ене алатын тереңдіктерін 13, 14 анықтліі ды. Нәтижесінде тек жаншылу жүктемесіне ... ... ... ... ... ... ... бүрандалы байланыстарының өзінің салмаң күші әсеріне беріктіпп тексереді. Ол үшін ... ... ... да ... байланыстары бағананың өз салмаң күші әсерінен жарылмайтын шекаралық ... ... Осы ... жоғарғы жағына, бүрандалық байланыстарының жогары беріктігінің арқасында өзінің салмақ күшіне өсімді төтеп бере ... ... ... ... ... ... ... қалыңдығы 8Х болатын / үзындықтағы шеген қүбырларды қабырғасының ... 82 ... ... ... ... ... ... шарттары қанағаттандыратын жағдайлар да болуы мүмкін. Егер ондай ауыстыру жеткіліксіз болса, онда қабырғаларының қалыңдығын ... 83-ке ... ... ... шеген құбырларының қабырғаларының қажетті қалыңдықтарын таңдай отырып, жаншылу және созу жүктемелерін қанағаттандыратын шеген бағанасының құрылысын алады (20, б-сурет).
Шеген ... ... ... ... ... ... ... мыналарды тексеру қажет: шеген күбырларды, бүрғылау мүнарасын, бүрғылау жабдықтарын, түсіру-көтеру қүрал-саймандарын, т.б.
Шеген құбырларды мүқият қарап шығу қажет. Ақауы бар ... іске ... ... ал ... жішақтауға таңдалған құбырларды олардың үзындығын шппегеннен соң, оларды ... ... ... кері ... мінбеге төсеп жинайды. Қүбырларды тексе-ру кезіндеметалдыңңабатталуына, қүбырлардың қисықтығына, қүбырлар мен ... ... ... ... мән беру қажет.
Сыртқы тексеруден кейін, барлық қүбырлардың ішкі Осгінің тазалығын әрбір құбыр арқылы арнайы ... ... ... тексеру қажет. Құбырларды мінбеге төсеу үдерісінде бүрандаларды ластан, кірлерден талшықты щеткамен тазалайды және керосинмен жуады. Құбырлардың тазартылған ұштарына сақтағыш сақииа, ал ... ... ... ... жабдықтары, түсіру-көтеру құралмандары да істен шыққан бөлшектерін табу үшін мүқият текееріліп шығуы қажет.
Шеген құбырды түсірмес ... ... ... ... өлшеу қажет. Содан соң кейде үңғыма оқпанын жаңа қашаумен тексереді.
Шеген бағананы түсіру кезінде мыналар қажет:
бүрғылау ... ... ... міндеттерін қатаң бекітіп беру;
қүбырларды қолмен бүрау қажет, ал ... ... ... ... бекітіп тығындау керек;
үңғымадағы және шеген бағанадағы жуғыш сүйықтықтың сапасы мен ... ... ... ... ... ... үңғымаға түсуі жылдам жүретіндей етіп үйымдастыру қажет.
Шеген бағаналарды цементтеу. ... ... ... ... - ... тыс кеңістікте концентрлі орналасңан, берік цементті тас сақина алу үшін жасайды, ол үңғымамен ашылған сіңіргіш, газ-су-мұнайлы ... ... ... ... ... цементтеу үшін тығындау цементі мен судан дайындалған цементті ерітінділерді пайдаланады. Тығындау цементі мен суды ... ... ... және оңай ағатын масса алады.
Жаңа дайындалған цементті ... ... ... ... ... ... үңсас. Уақыт өте келе цементті ерітінділер ңоюланып, өзінің қозғалғыштарын жоғалтады. Цементті ерітіндінің қоюлануы деп аталатын бұл ... ... пен суды ... ... бірнеше сағат бойы жүреді. Ерітіндінің қоюлннуының соңында цементтік масса ... және ... тас ... ... ... ... немесе қаттылануы бірнеше күнге созылады.
Шеген бағананы цементтеуге арналған ... зерт ... оның ... ... үшін және ці ... ерітіндінің рецептурасын нақтылау үшін мұқият зерттейді.
Цементтік ерітіндінің сапасы көп жағдайларда оным құрамындағы судың мөлшеріне байланысты ... ... ... болуы кеуекті жөне берік емес цементі тостық түзілуіне алып келеді. Цементтік ... ... ... оның тез ... ... ... ... цементтеуді жүргізуді қиындатады.
Шеген бағаналарды цементтеудің қалыпты жағдайларын қамтамасыз ету үшін цементтік ерітіндіні дайындау кезінде ... ... 40-50% су ... ... 100 ... цементке 40-50 тонна су қосу үсынылады.
Шеген бағанасына айдалатын цементтік ерітіндінің сіиіасыноныңтығыздығы ... ... ол ... 1950 ... ... ... ... ңажет.
Шеген бағананы цементтеудің сапасы цементтік ерітіндінің қоюлануының басталуы мен аяқталуына да Гіпйланысты болады. Цементтік ... ... ... ... болғаннан кейін басталуы керек. цементтеу уақыты цементтік ерітіндінің қоюлана басталатын мезгілінің 75%-ынан аспау кажет. Цементтік ерітіндінің қоюлана ... мен ... ... ... өте аз ... ... ... цементтеу үшін темендегі тығынды цементтерін пайдаланады:
1) забой температурасы 40°С-қа дейін болатын "суық" ұңғымалар үшін;
2)забойтемпературасы ... ... ... ... ... температурасы 100-120°С болатын терең ұңғымалар үшін.
Кондукторды цементтеу үшін керсетілген тығындау цементтерінен басқа, 25-30% құм қосатын арнайы цемент ... ... және ... ... ... қажетті мөлшерде арнайы цемент араластырғыш машиналарға салады және бұрғылау орнына жібереді. Бұл уақытта бұл ... ... ... ... Бүл ... ... ... бағанасынан құбырдан тыс кеңістікке цементтік ерітіндіні ығыстырып шығару үшін қажетті қысымды жасауға қабілетті, жоғары бергіш ... ... ... мен цемент араластырғыш машиналар бір-бірімен және шеген бағанасына орнатылған цементтеу басымен құбырлар арқылы жалғанады.
Цементтеу басталмас ... ... оған ... ... ... одан ... ... тығыздығына тең болғанша жуады.
Шеген бағаналарды цементтеудің бір сатылы және екі сатылы ... кең ... ... ... бір ... тәсілінің (21-сурет) мөнісі төмендегідей. Цементтік ерітіндіні шеген бағанасына айдағанға дейін, төменгі цементтеуші ... 2) ... ол ... ... ... ... цементтік ерітіндіні бөлуге арналған. Төменгі тығында (2) резеңке жарғақпен жабылған ... ... ... соң бағанаға ашық тесігі жоқ жоғарры цементтеуші тығыны (21-сурет, 4) бар цементтеу басы (1) ... ... соң ... ... ... бағанасына айдайды. Бүл ерітіндінің қажетті көлемі шеген бағанасыпда цементтеудің соңында цементтік ерітіндінің аздағын мөлшері қалу (цементтік стакан), ал шеген ... ... ... ерітінді берілген биіктікке дейін көтерілу жағдайларымен анықталынады. Шеген бағанасына цементтік ерітіндіні айдағаннан соң, жоғарғы (тесіксіз) ... ... (4) (21, ... ... және оның ... ... сүйықтықты айдайды. Төменгі тығын тірегіш сақинаға жеткенде (21, б-суретті қараңыз), ол ... ... ... ... ... резеңке жарғақ жыртылады. Бағанағы жуғыш сүйықтықты одан әрі ... ... ... ... пайда болады. Цементтеу басындағы манометр қысымның күрт көтерілгенін көрсетеді.
Содан соң ... ... ... ... және ... ... ... кондуктор сыртындақатуы үшін 16 сағатқа, цементтік ерітіндінің араластыру, және пайдалану бағаналарының сыртында қатуы үішн 24 ... ... ... ... шеген бағаналарды цементтеу кезінде цементтік ерітіндінің қатая бастау кезеңімен анықталатын шектеулі аз уақыт ішінде цементтік ерітіндінің және айдалатын сұйықтықтың көп ... ... тура ... Мұндай жағдайда екі сатылы цементтеу қолданылады, бұл кезде цементтік ерітінді ... ... мен ... тыс ... ... екі ... жүреді. Цементтік ерітіндінің бірінші бөлігі бағана сыртына башмақ көмегімен ығыстырылса, ал екіншісі башмаңтан едәуір қашың орналасқан, шеген ... ... ... ... ... ... ... тыс кеңістікті, бағана башмағынан және одан жоғарыға дейін, цементтік ерітіндімен жабуды қамтамасыз ететін, шеген бағаналарын цементтеудің сипатталған ... ... мен ... ... ... ... қанағаттандырады, бірақ пайда-лану бағаналарын цементтеу кезінде өрқашанда ңолда-ныла ... ... ... ... ... орналасқан қүбырдан тыс кеңістікті цементтеудің ңажеті жоң, мүн-да цементтік ерітіндіні оның төбесінің үстіне көтеруді жүзеге асыру қажет. Бүл жағдайда ... ... ... әдіс кезінде үзындығы өнімді қат қалыңдығын тең пайдалану бағанасының төменгі жағы ... ... ... тұрады. Бағанадағы перфораторланған учаске үстіне тіке клапан, ал одан сәл жоғары арнайы қүйғыш жалғастырғыш орнатады.
Сыртынан, тіке клапаннан сәл ... ... ма 11 жет ... Ол ... ... ... ... бағанадан цементтік ерітіндіні ығыстырғанда, үңғыма қабырғасына тығыз жиырылады да, цементтік ерітіндінің қүбырдан тыс кеңістікпен ... ... ... ... жасайды.
2.8. Үңғымаларды бітіру
Үңғымаларды бүрғылаудың соңғы мақсатына жету ... ... ... қажет ететін мөселелерді қарасты ашылған өнімді қаттан мүнай мен газдың максималды келемін шығару. Үңғыманы бүрғылау мен пай-дилануға беру арасында ... ... ... оларды үңғыманы бітіру деген үғымға біріктіреді:
енімді горизонтта бүрғылау;
өнімді горизонтты зерттеу;
үңғыманың забойлық бөлігінің ңүрылымын таңдау;
үңғыманың сағасын жабдықтау;
пайдалану бағанасын ңатпен ... ... ... немесе газ ағынын жасау және үңғыма-»і ы пайдалануға беру.
Үңғыманың өнімділігі мен оның пайдалылығы, со-іп.імен бірге оны пайдаланған кездегі ... ... ... ... осы керсетілген жүмыстардың дурыс орындалуына байланысты болады.
Өнімді горизонтта бүрғылау. ... ... ... ... ... игеру және пайдалану үшін жақ-п.і жағдайларды жасау мақсатында мүнайлы немесе газ-ді.і ... ... ... ... ба-рі.пппа минималды болуын қамтамасыз ету қажет. Бүл жпгдайда онімді қаттар оларды бүрғылау ... ... жи ... ... ... жене олардан пайда-Лнму кезінде мүнайдың немесе газдың максималды мел-іпгрін алуға болады. Сондықтан да өнімді горизонтты ... ... ... ... ... ... ... езгерістерінің себебі мүңият зерттелуі тиіс.
Қат енімділігінің темендеуінің себептері ете кеп және ... ... ... ... ... ... бірі - қатқа бетен сүйыңтар мен жыныс ... енуі (көп ... ... ерітіндіден) болып былады.
Үңғымаларды бүрғылағанда жуғыш сүйыңтық, оның гидростатикалық ңысымы қаттың ... ... ... етіп ... алынады. Су не-гізіндегі жуғыш сүйықтыңты қолданған жағдайда, су әрқашанда ңатңа сүзіледі. Сүзілген судың мөлшері жу-ғыш сүйыңтыңтың су ... ... ... онымен жанасу үзаңтығына, қаттардың қүрғақтық (дренаждау) дәрежесіне және гидростатикалық және ңаттық қысымдардың айырмашылықтарына байланысты бола-ды.
Көптеген зерттеулер ... ... ... ... және ... ... ... судың зиянды әсері болатынын көрсетті.
Забой маңы аймағының өтімділігінің қатқа су ... ... ... себептерден болады.
Кейбір зерттеушілер мүның себептерінің бірі - ңат кеуектеріне жуғыш сүйыңтыңтан сүзілген судың өтуі кезіндегі капиллярлық ... ... маңы ... ... ... ... деп есептейді. Қатқыл енген су капиллярлың қысым тудырады, ол Лаплас заңы бойынша беттік керілуге тура пропорционал, ал капилляр радиусына кері ... ... ... нде ... ... ... ... және су тамшыларының шөгуінен олардың қимл ауданы айтарлықтай азаяды да, капиллярлың күштор пайда болады. Қат ... ... ... 11, көп ... ... онда ... ... игеру барысы мен одан кейінгі қат жүмыстарына әсері түсінікті болады.
Қаттан суды ... ... ... ... қаттық ңысымнан аз қысым қажет болады. Бірақ, қысымның күрт ... ... ... ... ... ... ... босайды, ал тар кеуекті арналлр суға толған күйінде қалады. Шындығында, мүнай ке дергісі аз жолды ... ... ... кең ... ар налармен қозғалады. Суға толған күйінде қалған, тир кеуекті арналармен мүнай тіпті қозғалмайды. нәтижесінде сүзілген суды ... ... ... ... аз ... ... ... ағыны өтуі үшін жабық күйінде қалады. Үңғыма айналасындағы забой маңы ... қат ... ... ... ... ... ... өзіндік сулы кедергі түзіледі.
Қатңа су енуінің әсерінен забой маңы аймағының өтімділігінің төмендеуінің ... бір ... - ... ... болатын сазды бөлшектердің ісінуі болып табылады.Нәтижесінде кеуектің ішінара тығындалуы жүріп, ... ... ... ... ... ... судың өтуі нәтижесінде болатын қат өтімділігінің төмендеуінің үшінші бір себебі - забой маңы аймағында шөгінділердің түзілуі болып табылады. Бүл қат ... ... ... тұздардың сүзілген суда әрқашанда болатын еритін тұздармен әрекеттесуімен түсіндіріледі. Нәтижесінде енімді қаттың кеуектерін ... және оның ... ... ... ... ... тұнбаға түседі.
Өнімді горизонттың коллекторлың қасиеттерінің нашарлауы болдыратын себептердің бәрін жою мүмкін ... ... ... Дегенмен олардың қатқа корсететін кері есерлерін төмендегідей шараларды қол-дану жолымен төмендетуге болады.
Өнімді қатты бүрғылағанда қатқа қарсы қысымды қауіпсіз ... ... ... яғни ашық ... ... ... дейін азайту керек.
Өнімді қатта бүрғылау, ңатты зерттеу, пайдалану бағанасын цементтеуді алдын ала ... ... ... ... бітіру керек. Ол жуғыш сүйықтың за-бой маңындағы үңғыма ңабырғасы мен жанасу уаңытын ... ... ... ... ашқанда, жоғары сапалы су беруі ми-иималды сазды ерітінді немесе ... ... ... ... ... қажет.
Геологиялың жағдайлары қолайлы кен орындарын-да өнімді қатты бүрғылағанда, үңғыманы ауа немесе газбен үрлеуді ... ... ... зерттеу. Өнімді қаттың коллекторлық қасиеттері, жатыс жағдайы және пайдалану сапасы зерттеу жұмыстарының жиынтығын ... соң ... ... Оның ... ... және барлау үңғымаларында әр түрлі.
Өнімді горизонттарда пайдалану үңғымаларын бүрғылауда, ... ... ... және ... ... мен ... ... өнімді қаттың ңалыңдығын жөне жатыс ара-лыңтарын, оның кеуектілігін, өтімділігін анықтау маңсатын-да бірқатар ... ... ... ... үңғымаларында өнімді горизонттар жете зерделенеді, сондықтан да бұл жағдайда зерттеулер кешені ұлғаяды.
Алайда, зерттеудің геологиялық жөне геофизикалық ... ... ... енді ... ... ... ... себебі олар қаттың мұнай беруі туралы толың мәліметтер бермейді, қаттардың сынаушылары деп аталатын арнайы механизмдің ... ... ... ... ... мәліметтерді ғана қамтамасыз етеді.
Қаттарды сынаушылардың әр түрлі конструкциялары қолданылады, бірақ олардың борі де қат - ... ... ... ... күрт ... әсерінен қаттан мұнайдың ағынының шығуына негізделген.
Суретте үңғымаға бүрсымның күрт түсуінің әсерін қаттан мұнайдың ағынының шығуына негізделген. суретте үңғымаға ... ... ... ... ... ... ... сызбасы көрсетілген.
Манометрлер (3) орналасңан бұқтырма (1) мен ... I (4) ... ... ... ... Бұрғылау қүбырының ұзындығын үңғымаға қат сынаушысын түсіргеннен соң, сүзгі өнімді ңатқа қарсы орналасатын-дай етіп ... ... ... ... ... ... пен резеңкелік элементтен түратын пакерді (5) орнаатады.
Зерттелетін ңатты сенімді етіп бөліп тұру ... п ... ... ... қарсы орналастырады. Паксрдің жоғарғы жағына яссты (6), ... ... ... (7), ... бар ... ... (8) ... Ясс қажетті жағдайда пакерді жыныстан бөліп алу мақсатымен бүрғылау бағанасын қозғалтуға мүмкіншілік береді. Ауыстырғыш (8) үстіне бұрғылау құбырларын (9), ... ... ... (10) жене ... бар ... (11) орналастырылған.
Қат сұйықтығын шығару былайша жүзеге асады: бұрғылау бағанасын түсірудің соңында бұқтырмамен үнғыма забойына жеткенде, құбырдың ... ... ... ... ... тексерудің резеңкелік элементі узындығы бойынша ңысқарып, диаметрі бойынша ұза-рады да, ұңғыма қабырғасына қысылады, ... ... ... ... ... ... ... оқшаулайды.
Осы кезде теменгі клапандық түйіннің кіргізу клапаны ашылады да, қат ... ... қат ... ... күрт ... және қат ... қаттан сүзгі, пакердің тесігі, төменгі клапандық түйін, арнайы ... ... бос ... құбырына (9) қозғалады. Кіргізу клапанының ашылу сәтінде сүзгідегі және арнайы ауыстырғыштағы (8) манометрлер қысымның күрт ... ... соң бос ... ... (9) толу ... ... ... өсетінін көрсетеді. Төменгі клапандық түйіндегі кіргізу клапанын ашқаннан кейін біраз уақыттан кейін жоғарғы клапандық ... ... ... ... да, ... қысымның қат қысымының шамасына дейінгі қалпына жылдам келтіреді. Содан соң бүрғылау сүйықтығы қат сынаушысының үстінде орналасңан бүрғылау құбырына (12) келе ... ... (11) ... жоғарыда орналасқан бұрғылау құбырына сүйықтықтың қозғалуынан болатын қысымды көрсетеді. Қаттан қат сүйыңтығын алу уақыты оның келуінің қарқындылығымен анықталады (20 минуттан 2 ... ... жәно одан да ... ... ... соң, ... ... түйіндегі жапқыш клапанды бүрғылау бағанасын айнал-дыру арқылы (15-20 айналымға) жабады. Қаттан судыц келуі ... ... соң ... бағанасын керіи тартады, сол кезде кіргізу клапаны жабылады, ал төменп клапандық түйінде болатын ... ... ... ды. ... ... ... және астындағы қысым теңгеріледі де, қат сынаушысы және қат ... бар ... ... үңғымадан көтеріледі.
Білтелердің бүрандаларын босатып, қат сүйыңтығының сынымасыы алады да, оны зертханаға зерттеуге жібереді. Қаттар сынаушысын көтергеннен кейін манометр лердің ... ... ... ... о, ... қаттың физикалың параметрлерін анықтау мақсатымен үқыпты зерттеледі.
Үңғыманың забой маңы бөлігінің ңүрылымын таңд.і у ... ... ... ... шоғырдың орнына, қаттың төбесі мен табанында суы бар горизонт-тардың болуына және басқа факторларға байланысты жүзеге асырылады.
Отандың бүрғылау практикасында үңғыманың ... ... ... ең кеп ... ... ... ... тобесіне дейін бүрғылайды. Пайдалану бағанасын түсіреді және оны цементтік ерітіндіні башмақ арқылы көтеріп цементтейді. ... соң ... ... ... ... бүрғылайды және үңғыманы онімді қаттың табанына дейін терендетеді.
Егер қат түрақты тау жыныстарынан тұрса және қүл айтын саздың ... ... онда ... ... ашық ... ... Егер қат ... жыныстардан түрса, онда пайдала-ну бағанасына қүмның түсуінен сақтандыру үшін өнімді қаттың қарсысына сүзгі ңояды. 23, е-суретте сүзгі-қүйрың-шаның бергішпен ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Кей кезде сүзгіні қондырудың 23, б-суретте көрсетілгендей, басңа нүсңасы қолданылады. Бүл жағдайда өнімді ңат диаметрі жоғары-да жатңан горизонттардың ... ... ... ... томенгі жағы сүзгімен жаб-дықталған пайдалану бағанасы түсіріледі және манжеттік тәсілмен қат төбесін ... етіп ... ... да ... ... (23, ... металл-керамикалық, құмды-пластмассалық немесе гравийлік (қиыршық тасты) сүзгілер қолданылуы мүмкін.
Бүл сипатталған үңғыманың забойлық ... ... ... оның ... мен ... суы бар ... жоқ ... ңолданылады.
Үңғыманы өнімді қаттың табанынан аздап томендеу етіп бүрғылайды, пайдалану бағанасын түсіреді, оны бір сатылы немесе екі ... ... ... ... ... ңатайғаннан кейін енімді қатқа қарсы бағананың қабырғасын жөне цементтік саңинаны пайдалану бағанды қатпен жалғастыру үшін перфорациялайды. Кей кезде ... ... ... түсуінен қорғау мақсатымен сүзгі қояды .
Үңғыманың забойлық бөлігінің ... ... ... бар ... ... және суы бар горизонттар мен қабаттасқанда, сондай-ақ енімді горизонттың төбесі мен табанында суы бар қаттар болғанда қолданылады. Бұл құрылым бұрғылау ... ең кеп ... ... ашық және ... ... ... бар ... забой маңы бөлігінің құрылымы:
1 - пайдалану бағанасы; 2 - цементтік ... 3 - ... 4 - ... ... ... 5 - ... ... орны; 6 - бергіш
оның үлкен кемшіліктері бар: цементтік ерітіндінің теріс әсерінен қаттың коллекторлық қасиеттерінің нашарлауы, қаттық қоректену ауданының азаюы, т.б.
сурет. ... ... ... бар ... забойлық бөлігінің құрылымы:
1 - мұнайлы қат; 2 - ... қат; 3 - сулы ... - ... ... 5 - ... 6 - пакер;
7 - перфорацияланған тесіктер
Забойлық аймаңта бүл қүрылымның көп қолданылатындығы сол, бүрғылау практикасында астында не ... суы бар ... ... емес ... жиі ... ... жабдықтау. Пайдалану бағанасынан тыс цементтік ерітіндіні көтеру биіктігін ... соң, ... ... ... ... ... өзара қүбырдан тыс кеңістікті қымтайтын бағананың басымен таңады.
суретте бір бағаналық үңғыманың сағасын жабу-дың сызбасы ... ... басы ... (3) ... ... ... (2) жөне пайдалану бағанасының жоғарғы үшына бүралып қойылатын түғырдан (1) түрады. Вентилі (5) бар ... ... (4), ... ... тыс ... ... үшін ... етеді.
сурет. Бір бағаналы үңғымаға сағасын жабудың сызбасы
Пайдалану бағанасын қатпен жалғастыру. ... ... ... бар ... ... бөлі-гінің қүрылымын қолданғанда, пайдалану бағанасын қат-пен жалғастыруды бағанада, оны ... ... ... мен қат ... ... ... перфоратор-лар көмегімен тесіктер жасағаннан кейін ғана жүзеге ... ... ... мүнай мен газ қаттан пайдалану бағанасындағы тесіктер арқылы келеді. Тесік-тердің диаметрі мен 1 ... ... ... (перфорация тығыздығын) мүнай мен газдың қаттан келуі максимал-ды болатындай етіп есептейді.
Перфораторлардың ... ... ... кумуля-тивтік, торпедалық және оқтық. Ең көп таралғаны - ку-мулятивтік перфораторлар, олар болаттан жасалған ше-ген қүбырларда, цементтік тастар мен тесіктерді куму-лятивтік ... ... және ... маңы ... ... ... жасауға мүмкіндік береді
Кумулятивтік ағын зарядтың қопарылысы кезіңде соққы толқындарының зарядтың мыс ңаптауышын жан-жақтан қысу салдарынан түзіледі. Соңқы ... ... мыс ... ішкі беті ... да, тығыздығы жоғары өте жүқа металдық ағын түзіледі. Ол болса ңопары-лыстың газ ... ... ... ... ... шеген бағанаға радиалды түрде 8000-10000 м/с жыл-дамдықпен шығарылады. Осындай жылдамдықпен қоз-ғалған сүйың металл ағыны ... ... ... ... 30 ГПа қысым тудырады да, онда тесіктер жасай-ды. Осы кезде жыныста ... 300 ... ... және одан да ... ... түзіледі.Кумулятивтік перфораторлар қалық қабырғалы болаттан жасалған қымталған қүбырдан түрады, оның ... ... ағын ... үшін ... ... ... ... Кумулятивтік зарядтар перфоратор-дың корпусында тесіктерге қарсы орналастырылады. Зарядтар дүмпуші ... ... ... ... байланысқан жарылғыш патроннан іске ңосылады, сол арқылы перфораторлар үңғымаға түсіріледі
сурет. Кумулятивтік ағынның тосңауылға әсері:
1 - кумулятивтік агын; 2 - тосқауыл
Шеген ... ... ... ... жыныстардан ңүралған қаттарды тесу үіпін айдау үңғыма-ларында торпедалық перфораторлар қолданылады, одан атуды диаметрі 22-32 мм жарылғыш снарядпен ... ... ... снаряд жыныстардың 200-250 мм тереңдігі-не дейін кіреді де, ... ... ... ... ... ... 300 мм-ге дейін болатын ңуыстылың пайда болады.
Оқтық перфорация перфорацияның механикалық қүралдарының (тесу) ... ... Олар ... перфораторларды ойлап тапқанша ңолданылды.
Оқтық перфорацияның негізгі кемшілігі сол, құбыр-дан тыс кеңістіктегі цементтік тасты ату кезінде жары-лып кетуі ... ... ... ... деп ... жаңа өдісті қолдана бастады. Бүл әдісте пайдала-ну бағанасына түсірілген сорғышты-компрессорлың қүбырлар үлкен қысыммен суды ңүммен бірге айдайды. Қүбырдың үшына ағын ... ... одан ... жылдамдыңпен сүйықтың ңүммен бірге шығарылады. Ол ңоспа шеген бағананың, цементтік сақинаньщ және жыныстың жемірлік бүзылуын тудырады. Гидроқүмағындық перфорация ... ... ... жөне цементті сақина жарылмайды. Сонымен қатар, бүл әдіс тесіктердің ... мен ... ... ... ... ... немесе газ қүйылымын шақыру. Пайдалану бағанасын ңатпен ңосу жүмыстарын бітірген соң, қаттан мүнай ... газ ... ... ... қаттан ңүйылымын шақырудың бірнеше өдістері бар, олардың мәні қатңа ... ... ... яғни ... ... ... ңысым ңаттық ңысымнан аз болатындай белгілі бір ша-раларды жүргізуге негізделген.
Қаттағы сүйықтық бағанасының қысымын азайтуды пайдалану бағанасындағы сүйықтың тығыздығын азай-ту ... ... ... ... деңгейін азайту арңылы жасауға болады. Бірінші жағдайда эксперимен-талдың ... ... ... ... онда ... ... пайдаланғанда да қалады. Бүрқақ-тың қүбырлар мен пайдалану бағанасының арасындағы кеңістікке су айдайды, ол болса бүрқаңтың ... ауыр ... ... ... ... қысым жоға-ры болғанда, сазды ерітіндіні сумен аздап ауыстырған-ның өзінде, ... ... ... ... ... ... алмастыру ешңандай әсер бермесе, онда суды мүнаймен алмастырады. Егер бүл шара да көмектеспеген жағдайда, онда ңүбырдан тыс ... ... ... ... су) мен ... ... ауа) ... Қоспаны айдау үдерісінде біртіндеп айдалатын газ-дың (ауаның) мөлшері артады. Осылайша жайлап (ол осы ... ... ... ... азая ... ол ... ... үңғымаға мүнай ңүйылымының артуына мүмкіншілік береді.
Мүнай ңүйылымын ңаттан шақырудың осы әдісі өнім-ді қаттары борпылдақ жыныстардан ... ... ... нөтиже береді.
Егер өнімді қаттар түраңты жыныстардан түрса, онда үңғыманы игерудің ... ... ... ол ... ... тыс ... ... сүйыңтықты бүрқақтық қүбырға ығыстыратын газ (немесе ауа) ай-дайды. Бүл өдісте үңғымада ңысымның күрт түсуі бола-ды, алайда өнімді горизонттың түрақты ... үшін бүл ... ... ... ... сүйыңтыңтың дең-гейін төмендету жолымен мүнай қүйылымын шақыру ңаттың қысымы төмен үңғымаларды игеру кезінде жүзе-ге асады. Бүл әдісте бүрқақтың қүбырларға арңан ... ... үзын ... ... бар ... ... ... қүбырдың жоғарғы жағьгада тіке клапаны болады. Поршень темен қозғалғанда, сүйыңтық келте ... ... ... ... ... ... көтергенде, клапан жабылады да, сүйыңтың бүрқақтық ңүбырларға ығыстырылады. Поршеньді ... рет ... ... ... сүйың-тық деңгейінің төмендеуіне, ендеше, өнімді қатқа бері-летін қысымның азаюына алып ... ... ... газ ... ... соң, ... ... бойынша зерттейді де, өндіру нормасын анықтап, оны пайдалануға береді.
Бүрғылаудың инновациялық технологиялары
Қазіргі кезде үңғымаларды салудың бірңатар жаңа технологиялары ... және ... ... қол-дану үңғымалардың өнімділігінің, томен коллекторлық қасиеттері мен қаттық қысымы бар ңаттардың мүнай беруінің, ... аз ... ... ... рентабельдігінің өсуіне жөне теңіз кен орында-рын пайдаланудың шығындарын азайтуға мүмкікшілік ... Бүл жаңа ... ... көп ... және көп ... ... кең ... те-ңіз ңайраңдары кен орындарын теңіз платформаларына соқпай-аң тікелей жағадан ңазумен байланысты.
Жазың (горизонталды) үңғымалар. Жазық бүрғылау-дың ... ... (АҚШ және ... ... ... кең ... Ол технологиялар пайдалану үңғымаларының торларын сирете отырып, қазуға үмтылған қорлардың бір ... ... ... ... ... ... ... пайдалану уақытын үлғайту, бүрын алынбайтын деп есептеліп кел-ген қорларды ... ... ... ... ... әсер ... көптеген ескірген әдістердің тиімділігін арт-тыруды қамтамасыз етеді.
Жазық бүрғылау технологияларының ... ... мен ... ... кен ... ... теңіздік негіздемелер мен платформалардың қүрылы-сын соқпай-ақ, жағадан бүрғылауға мүмкіндік жасады. Алайда, жазық ... ... тік ... ... ... ... ... ңамтама-сыз етуді талап етеді. Мысалы, мүнай бүрғылаудың ңажетті техникалың жөне технологиялың элементтері болып табылатындар: ... ... ... ... ... ... болуы, жоғарғы же-тек, алюминийлік бүрғылау қүбырлары, бүрғылау үде-рісіндегі өлшеу жүйелері, алмасты және поликристал-дың қашаулар, жүмыс ... ... 150-300 ... ... ... типті гидравликалық забой қозғалтқыш-тары жөне турбобүрғылар. Үңғымаларды бағыттауды түрақтандыру учаскелерінде бүрғылау бағанасы ылғи да 10-20 айналым/мин. жиілікпен айналады, сондыңтан да ... ... ... ... ... мен гидравликалық итергіштер жатады.
Көп забойлы үңғымалар. Жазың немесе көлбеу үңғымалардан өнімді қат ... ... ... арттыру мақсатымен бүрғылаудан көп забойлы үңғыма-лар түзіледі. Ол болса үңғыманың өнімділігін айтарлық-тай арттыруға да, ... ... ... да мүмкіндік береді. Жетекші шетелдік қызмет компанияларының қазіргі кезде көп забойлық бүрғылауға ңажетті техно-логиялар мен ... бар. ... ... жүйелері және оларды негізгі пайдалану баға-насының шеген қүбырларына қосу стандарттық шеген қүбырларды ... ... ... ... жүр ... шеген түтіктерден терезелер кесіліп жасалы-нады, оларға ңозғалмалы жапңыштар қондырылады. Шеген бағананың қымталуын ңамтамасыз ету үшін бе-рілген ңүбырлардың бетін оңай бүрғыланатын ... ... ... ... ... ... ... көп болуы мүмкін, ол дренаж аймағын ке-ңейтуге мүмкіндік береді. Қозғалтқыш-ауыттырғыш-пен басқарылатын жүйе арқылы кез келген терезеден тармақтарды бүрғылауға болады.
Көп ... ... Көп ... ... ... ... іске ... үңғымалар-ды қалпына келтіруде, жаңа кен орнын ңазуда қаражатын азайтуға және өнімділігі аз үңғымалардың өнімділігін арт-тыруға мүмкіншілік береді. Көп оқпандың ... ... ... ... тік және көлбеу үңғымадан түрады, одан бірнеше бүйірлік үңғымалар бүрғылануы мүмкін. Белгілі бір жағдайда бір көп ... ... ... ... ... ... көлбеу үңғымаларға эквивалентті болады.
Бүйірлік оқпандар қаттың еске алынбаған өнімділігі көбірек немесе бүрын өнімді емес аймақты ... ... ескі ... ... ... ... Олар қаттағы ластанған және суланған аймақтарды айналып өтуге мүмкіншілік береді.
Бүл өдістің теңіздегі кен орындарындағы маңызы зор. Мысалы, шетелдерде бір ... екі ... ... бар ... газ кен ... қазу ... жобалар жүзеге асырылады. Кен орнының бүрыннан бар инфра-қүрылымдарын және үңғыманың бүрынғы бүрғыланған оқпанының көп бөлігін пайдалану ... ... ... ... ... шығынның қүны мен орнын тол-тыру мерзімі жаңа үңғыманы ... ... ... ... ... ... қатты ашудың дәстүрлік технологиясы репрессияға, яғни жуғыш сүйыңтықтың қысымы қаттың қысыммен салыстырғанда жоғары ... ... Осы ... ... үңғымалардың тәжірибесі үңғыма мен қаттық қысымдарының күрт ... ... ... ... ... сүзілуінет әкен соғатынын, соның салдарынан қаттың ластанатынын көрсетті. Жазық ... ... ... ... әсер ету уақыты тік немесе көлбеу бүрғылауға қарағанда өжептөуір артады, ол ... ... ... және ... көрсеткіштерін төмендетеді.
Қазіргі кезде әлемде қаттың коллекторлық қасиеттерін сақтауға мүмкіншілік беретін бүрғылау технологиялары қарқынды түрде ... Оған ... ... гид-родинамикалық тепе-теңдік жағдайында бүрғылау мен депрессиялық (жуғыш сүйықтықтың ... қат ... аз ... ... жатады. Бүл технология-лар үңғымалардың өнімділігін (дебитін) (3-4 рет) және қаттың мүнай беруін ... ... ... Бүл ... бүрғылау шығынының етелу мерзімі бүрғылаудың дөстүрлік технологиясына қарағанда, үш еседей дерлік азаяды.
Роторлық бүрғылау. Жазық бүрғылауды қолдануды кеңейту забойлы қозғалтқыш-ауыттырғышпен бағытты ... ... ... ... болатындығын көрсетті. Мысалы, созылған жазық аралықтарды бүрғылау ... ... ... ... ... ... жүктемемен қамтамасыз ету ете қиын. Үңғыма тереңдігі артқан са-йын қозғалтқыш-ауыттырғыштың бүрғылау бағанасын ротормен бүру ... ... ... азаяды, ал белгілі бір тереңдіктен бастап ауыттырғышпен тиімді басқару тіпті мүмкін болмай ңалады. Бүрғылау бағана-сының ... ... ... ... ... одан да ... бірқатар кемшіліктері бар.
Қашау берілген траектория бойынша бүрғылау бағана-сының үздіксіз айналуымен басқарылатын роторлық бүрғылау жүйелерін пайдалануда ол ... ... ... танда роторлық бүрғылаудың шетелдік жүйе-лерін, әдетте құрылымы күрделі, сенімділігі аз болады және бүрғылау үдерісі кезінде ауыттырғыштың корпусыньщ орыын ылғи да ... түру ... ... ... Тау ... әр ... ... үдерістердің всерлерін пайдаланатын, принциптітүрғыдан үңғымалар қүрылысының жаңа технология-сының үлкен потенциалдың мүмкіншіліктері бар. Олар-дың бірі - үңғыманың ... ... ... ... бүрғылау технологиясы. Бүл технологияның мөні сол нақты жағдайларға ... ... бір ... ... ... ... үңғымаға электр энергиясынан жүмыс істейтін жылудың жоғары температуралық ге-нераторы (ЖЖГ) болып табылатын арнайы снаряд түсі-реді.
ЖЖГ-ның бетке көтеру үдерісінде ол үңғыма ... ... ... да, әрі ... ... ... нәтижесінде үңғыма ңабырғасында мыңты, іс жүзінде өтімсіз петроситалдың сондай бекітіл-ген ... ... ... фирмасының дүрыстығын ЖЖГ-ның жиілігі 20-40 айналым/мин. ротормен бі~ ріктіріп айналдыру арқылы жетеді. Полигондық сынау-лар тау ... ... ... іс ... осы ... пайдаланатын ЖЖГ-ның диаметріне, тау жы-ныстарының қасиеттері және басқа да жағдайларға бай-ланысты 900-1400°С температураларында тиімді балңи-тынын көрсетті. Бүл өдіс өлі де ... ... өту ... егер ... ... ... аяқталса, бірқатар принципті жаңа мүмкіншіліктер пайда болады.
2.10. Бүрғылау қондырғылары
Мүнай мен газ үңғымаларын әр түрлі геологиялық және климаттық жағдайларда ... ... ... мың метрге дейінгі тереңдікте бүрғылайды. Бүрғылау қондырғыларының бірнеше типтері бар.
Бүрғылау қондырғысының негізгі параметрі - ... ... ол ... ... ... жөне энергетикалың жабдықтарды аныктайды.
Бүрғылау ңондырғысының ілгегіндегі номиналды жүктеме бүрғылау және ... ... ... және ... ... ... болатын жүктемені аныңтайтын үңғыма қүрылымына байланысты болады. Бүрғылау бағанасының салмағы, ... ... бір ... ... бітіргеннен кейін түсірілетін шеген бағанасының салмағынан артық болатындыңтан, бүрғылау ... ... ... ... ... ... ... сөйкес болуы керек. Алайда, ше-ген бағананың салмағы ... ... ... ... болатын жағдай да болуы мүмкін, ондағы соңғы-ның созылуы жөне үсталып қалуына байланысты бүрғы-лау қондырғысының ілгегіне рүқсат етілетін жүктеме бүрғылау ... ... ... ... ... ... жөне ... қүбырлары-ның белгілі бір диаметрлерінде жене соңғысының белгілі бір массасында бүрғылау қондырғылары ілгекке рүңсат етілетін максималды жүктемемен сипатталады. ... ... ... параметрлері шығыр жетегінің жөне бүрғылау сорғысының қажетті қуаттылығымен анықтайды.
Барлау жөне пайдалану терең бүрғылау үшін 1 м ... ... ... 30 кг ... ... 2000, 2500, 3000, 4000, 5000, 6500, 8000 жөне 10 000 м-ге ... ... ... ... алатын бүрғылау қондырғыларын шығару қарастырылған. Бүл көрсетіл-ген бүрғылау қондырғыларының ілгекке рүқсат ... ... ... ... сәйкес 1,2; 1,4; 1,7; 2,0; 2,5; 3,2; 4,0; 5,0МНболады.
Барлық бүрғылау қондырғылары бір типті, бірақ өздерінің сипаттамалары бойынша әр ... ... және ... ... ... ... ... тереңдігі 2500 м-ге дейінгі барлау жөне пайдалану үңғымаларын бүрғылағанда кең ңолданыла-тын бүрғылау қондырғысының жалпы керінісі берілген. Бүл қондырғы ... ... ... ... ... (12), ... жүйесі бар шығыр (6), сорғыштар (9) жөне мүнара (1). Шығырды және сорғыштарды іске қоса-тын іштен жанатын ... ... ... ... ... қосарланған дірілдеткіш елеуіштен, науалардың жуғыш сүйықтық-қа арналған қабылдау сыйымдылықтардан, қадаушасы бар айдайтын қүбырлардан түратын циркуляциялың жү-йе кіреді.
Бүрғылау бағананы түсіру жене ... ... ... ... ... қосу үшін және ... мен ... бағаналарды бүрау жене бүрандаларын босату үшін шығыр (6), кронблок (2), белдік блок (3), ілгек (4) жене белдік арқаннан ... ... жүйе ... ... ... орналастыруды жене бүрғылау ба-ғанасының шамдарын қондыруды А тәрізді қүрылымы бар ... (1) ... ... ... ... (роторлық бүрғылау), бүрғылау бағанасын период-ты түрде бүрып түру (турбиндік және ... ... ... ... ... ... бағанасын іліп қою және үңғымаға оны түсіргенде шеген бағананы іліп қою қызметтерін ротор (12) ... ... жуу екі ... ... (9) ... ... ... ротор және сорғыштардың жетектерін қосу екі жүпталған дизельмен (7) жүзеге асады.
Екі қозғалтқыштың қуаттылығы үңғыманы ... ... ... ... екі ... ... қосуға жеткілікті және түсіру-көтеру жүмыстары жүргізілгенде шығырды қосуға толық жетеді.
Бүрғылау қондырғысы механизмдердің жиынтығы болып табылады, ... ... ... ... ... ... ол қондырғыны бір нүктеден басқа нүкте-ге дейін жиналған түрінде кетерілген мүнара жене оған бекітілген бүрғылау және ... ... ... жеткізілуге мүмкіндік береді. Қондырғы механизмдері және бүрғылау бригадасын жел мен атмосфералық жауын-шашыннан қорғау ... ... ... ... ... ... ... немесе резеңкеленген матамен жабылу үшін металдық қаңқамен (каркас) жабдықталады.
3 ЭКОНОМИКА ... ... ... және ... тәсілдермен жөне электр бұрғы көмегімен үңғымаларды бүрғылау қондырғысы:
1 - қашау; 2 - ... ... 3 - ... 4 - ... 5 - ... ... 6 - тік люг; 7 - ілгек; 8 - белдік блок; 9 - белдік арқан; 10 - шығыр; 11 - ... мен ... ... 12 - ... ... 13 - сорғы қозғалтқы-шы; 14 - қабылдау сыйымдылығы; 15 - науа; 16 - ... ... 17 - ... ... 18 - забой қозғалтқышы (роторлық бұрғылау кезінде қолданылмайды); 19 - мұнара; 20 - шеген қүбырлар; 21 - шеген құбырлар ... ... ... 22 - ... ... Екі ... ... Үш шарлы қашаулар:
қасына тәрізді айналмалы жонылған тістері бар орташақаттылықтағы (Стипті)жыныстарғаарналған;ә-сына тәрізді жыныс ... беті бар шар ... ... ... ... ... ... үңғымаға ауа үрлеу кезіндегі қатты жемірлікті
жыныстарға (ТЗП типті) арналған; б - шар денесіне ... ... ... ... сфералық жыныс бұзатын беті бар қатты жыныстарға (К типті) арналған
4-сурет. Үстындық қашау қүрылғысының сызбасы:
1 - бүрғылау басы; 2 - ... 3 - ... ... 4 - ... ... ... 5 - ... клапан
5-сурет. Көлбеу үңғымалар кескіндері (а-ғ): 1 - тік бөлікше; 2 - зенитті ... ... ... 3 - ... ... ... ... оны азайту бөлікшесі; 4 - өнімді қалыңдықтағы тік белікше; 5 - ... ... ... немесе жазық-тармақталған бөлікше
6-сурет. Шеген қүбыр және оған қосатын жалғастырғыш:
Б - қүбырдың сыртқы диаметрі; 8 - ... ... ... О - ... ... I) - қүбыр жалғастырғышының диаметрі
7-сурет, Бір сатылы цементтеудің кезеңдері:
1 - ... 2 - ... ... 3 - ... ... 4 - жоғарғы тығын; 5 - цементтік ерітінді
4. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТЕХНИКА ҚАУІПСІЗДІГІ
1. СКСГ ... ... ... ... ... ... техникалық қайта жабдықтау, тоқтату және жою, дайындау, монтаждау, ретке келтіру, қызмет көрсету, жөндеу және СКСГ ... ... ... құрылғыларды сынау жұмыстары өнеркәсіп қауіпсіздігі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... өнеркәсіп қауіпсіздігі саласында қолданылатын нормативтермен және техникалық актілермен реттеледі.
2. Осы Талап қауіпті өндірістік ... отын ... ... ... қысымы 1,6 МПа аспайтын СКСГ сақтау, тасымалдау және қолдану объектілерін жобалауға, салуға, монтаждауға, қайта салуға және пайдалануға қойылатын өнеркәсіп қауіпсіздігі ... ... СКСГ ... сұйытылған көмірсутекті газдарды, ГТС сақтау және қолданудың бірлестік базаларына;
2) ГТБ;
3) тұрақты АГҚС;
4) белгіленген тәртіпте пайдалануға қабылданған жылжымалы ... құю ... ... автокөлікті және баллондарды толтыру алаңдарына;
5) елді мекендердегі және қауіпті өндірістік объектілердегі резервуарлық қондырғыларға, қауіпті ... ... ... баллонды қондырғыларға;
6) сұйық және булы СКСГ фазалы сыртқы газ құбырларына;
7) болаттан жасалған газ құбырлары мен ... ... дат ... ... ... сұйытылған көмірсутекті газдарды отын ретінде сақтауға, тасымалдауға және пайдалануға арналған өнеркәсіптік, ауылшаруашылық және басқа да ... ... және ішкі газ ... мен газ жабдықтарына (техникалық құрылғыларына);
9) өндірістік, жылыту-өндірістік және жылыту қазандықтарының сыртқы және ішкі газ ... мен газ ... ... ... ... көмірсутекті газды қолдану кезіндегі қауіпсіздік, реттеу және қорғау құралдарына, технологиялық процесті автоматты түрде басқару жүйесіне;
11) СКСГ газ құбырларындағы ... мен ... ... қолданылады.
4. Талап:
1) технологиялық (алаң ішіндегі) газ құбырларына, сұйытылған көмірсутекті газдарды шикізат және (немесе) отын ретінде ... ... ... химиялық, мұнай шығару және мұнайды өңдеу өндірістерінің газ құбырларына, терминалдарына, резервуарлары мен газ жабдықтарына, өндірістік және ... ... - ... ... сұйытылған көмірсутекті газ объектілеріне, оларды дайындау мен тиеуге қатысты өндірісте;
2) сұйытылған көмірсутекті газдарды ... және өзен мен ... ... ... ... газдарды тасымалдау үшін құйып - төгуге терминалдарына;
3) сұйытылған көмірсутекті газдарды ... ... ... жол ... эстакадаларға баратын темір жолдарға;
4) сұйытылған газдарды тасымалдауға (тасуға) арналған темір жол және ... ... ... металлургия өндірісіне арналған технологиялық (алаң ішіндегі) газ ... ... және газ ... газды қолданатын жылжымалы қондырғылар, сонымен қатар тонарларға, авто және темір жол ... ... газ ... ұшу ... өзен және ... кемелеріне;
7) әскери мақсатта қолданылатын газдық және газды қолданатын ... ... газ ... мен газ ... ... үлгілеріне;
9) газдық ауа қоспалары жарылысының энергиясын қолданатын және (немесе) қорғағыш газдарды алуға арналған қондырғыларға;
10) сұйытылған көмірсутекті газ ... ... ... ... ... ... қоғамдық және тұрмыстық ғимараттардың ішкі газ құбырлары мен газ жабдықтарына;
11) коммуналдық-тұрмыстық мақсаттағы топтық және жеке баллонды ... ... ... ... жылу ... 100 кВт және одан ... ... қызмет көрсететін, өндірістік мақсатта жылу энергиясын өндірмейтін жылу генераторлары, қазандықтары бар ... ... және ... ғимараттарды автономды жылыту және ыстық су жүйесіне қатысты қолданылмайды.
5. Өндірістік ... мен ... газ ... ... ... және ... құралдарының үлгілерін енгізу Қазақстан Республикасының заңына сәйкес жүзеге асырылады.
6. Сұйытылған көмірсутекті газды қолдануға қатысты персонал Қазақстан Республикасының ... ... ... заң талаптарына сәйкес дайындықтан өтеді.
7. Осы Талапты және басқа да нормативтік құқықтық ... мен ... ... ... бақылау өндірістік объектінің саласын ескере отырып, ұйым әзірлеген өндірістік бақылау жөніндегі талапқа сәйкес жүзеге асырылады.
8. Құрылыс-монтаж жұмыстарын жобалау мен ... ... ... жобалау және құрылыс саласындағы қолданыстағы нормативтік құжаттардың талаптарын ескере ... ... ... бар ... СКСГ объектілеріндегі газ шығу қаупі бар жұмыстар осы Талапқа және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына ... ... Газ шығу ... бар ... ... ... ... ресімделеді.
11. СКСГ объектілеріндегі газ шығу қаупі бар жұмыстарға мыналар жатады:
1) газды газ өткізгішке қосу және құрылыс салу, қайта құру, кеңейту және ... ... ... ... ... ... кездегі, жұмысты қайта жолға қойған кездегі басқа да технологиялық жабдық;
2) іске қосу жұмыстарын жүргізу;
3) ... ... ... ... куәландыру жүргізгеннен кейін, оларды пайдалануға берген кезде сұйытылған газбен алғаш толтыру;
4) бітелгендерді тазарту, жұмыс істеп тұрған газ өткізгіштерге ... ... және алу, газ ... ... ... және ... ... ажырату;
5) жұмыс істеп тұрған желіден газ өткізгіштерді ажырату және үрлеу, газ ... ... ... ... және ... ... қосу;
6) СКСГ резервуарларды технологиялық куәландыруға дайындау;
7) қолданыстағы ішкі және ... газ ... ... ... жабдықтарын, толтыру-құю колонкаларын СКСГ резервуарларын жөндеу;
8) газ өткізгіштерді, резервуарларды, технологиялық жабдықты демонтаждау;
9) жұмыс жүргізу орындарында арматураны, сорғылар мен компрессорларды ... ... ... ... ... кему ... оны қалпына келтіргенге дейін топырақты қазу;
11) СКСГ объектісі аумағында дәнекерлеу және отпен байланысты жұмыстарды орындауға қатысты барлық жөндеу түрлері;
12) жарылыс ... бар ... ... сынақтарды жүргізу.
12. Мерзім сайын орындаушылардың тұрақты, құрамы осындай жағдайларда орындайтын қайталанатын газ шығу қаупі бар және технологиялық процестің ажыратылмас бөлігі ... ... ... ағымдық пайдалану тәртібінде жүргізіледі.
Ондай жұмыстарға мыналар жатады:
1) бекіту арматурасына, сақтандыру клапандарына техникалық қызмет көрсету және оларды күйге ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету;
3) құдықтарды жөндеу, тексеру және желдету;
4) құдықтарда, шұңқырларда дәнекерлеуді және ... ... ... ... ... СКСГ ... құю, ... буланбаған сұйытылған газ қалдықтарын сорып шығару, газ баллон автокөліктерін толтыру, асыра толтырылған баллондардан газды құю;
6) технологиялық ... ООШ ... ... ... ... алу ... жазылады. Журнал тігіледі, мөрмен бекітіледі, оның парақтары нөмірленеді.
13. Газды газөткізгішке қосу бойынша жұмыстар мен тенологиялық жабдық, дәнекерлеуді және газбен ... ... ... ... ... жұмыстары, жабдықты қайта іске қосу, іске қосу жұмыстарын жүргізу, СКСГ резервуарларын толтыру рұқсат наряды және СКСГ ... ... ... ... ... жоспары бойынша жүргізіледі.
14. Ұйымдастыру жұмыстарының жоспарында оларды ... ... ... ... ... бұйымдар мен материалдардың қажетті саны көрсетіледі, әрбір газ шығу қауіпі бар ... ... ... ... ... ... ... мен дайындауды қамтамасыз ететін тұлғаларды көрсете отырып іс-шаралар қарастырылады.
Аталған жұмысты үйлестіруді және СКСГ объектісінде жалпы басшылықты басшы немесе оны ауыстырушы ... ... ... ... ... ... ... және апаттарды жою жұмыстары қызмет көрсетуші персоналға, материалдық құндылықтарға, ғимараттар мен құрылыстарға тікелей қатер төндіруді жойғанға дейін рұқсат нарядынсыз ... және ... жою ... ... орындалады.
16. Рұқсат нарядын СКСГ объектісінің басшысы газ шығу қаупі бар жұмыстарға басшылықты жүзеге асыратын жауапты басшыға береді.
Егер жұмыс ... ал оны ... ... мен сипаты өзгермесе, рұқсат нарядын берген тұлға оның мерзімін ұзартады.
17. Газ шығу ... бар ... ... үшін ... ... мен ... ... қарастырылған дайындық іс-шараларының кешені орындалады.
18. Газ шығу қаупі бар жұмыстарды бастар алдында оны жүргізу үшін жіберілген тұлға жеке ... ... саны мен ... ... ... ... кезіндегі қажетті қауіпсіздік шаралары туралы орындаушыларға нұсқаулық өткізеді, одан кейін әрбір нұсқаулық алған тұлға рұқсат нарядына қол қояды.
19. Рұқсат наряды ... ... ... алу, беру ... ... тігіледі, мөрмен бекітіледі, парақтары нөмірленеді.
20. СКСГ объектілеріндегі газ шығу қаупі бар жұмыстарды кемінде екі адам жүргізеді.
Резервуарлардағы, станция бөлмелеріндегі жұмыстарды, газбен ... және ... ... ... жөндеуді жауапты басшының басшылығымен кемінде үш адамнан тұратын бригада жүзеге асырады.
Құдықтарды тексеруді, жөндеуді, желдетуді, буландырылмаған СКСГ қалдықтарын резервуарлар мен ... ... газ ... және ... жабдыққа техникалық қызмет көрсетуді, пайдалану кезінде СКСГ резервуарларын ... екі ... ... ... ... жасау біршама білікті маманға тапсырылады.
Газ баллон автокөліктерін толтыруды бір оператор жүргізеді.
СКСГ объектісінде бөлмелер мен құдықтардың газдануын тексеру журналы жүргізіледі. Үлгісі ... ... Газ шығу ... бар жұмыстарды жүргізу кезінде жауапты тұлға жұмысшыларды қауіпті аймақтан тез шығару мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
22. СКСГ объектілеріндегі рұқсат наряды ... ... газ шығу ... бар жұмыстар күндізгі тәулік мерзімінде орындалады.
Кейбір жағдайларда шұғыл газ шығу қауіпі бар жұмыстарды ... ... ... ... ... ету бойынша қосымша іс-шараларды орындаған жағдайда түнгі тәулік мерзімінде орындалады.
23. Қолданыстағы газ өткізгіштерде дәнекерлеуге және кесуге, ернемек және бұрау қосқыштарын, ... ... ... және ... ... ... ... үрлеуге жол берілмейді.
Жабық ажыратылған құрылғыларға бекітпе орнатылады.
24. Сорғы - компрессорлық бөлмесінде газ шығу ... бар ... ... ... ... мен ... тоқтатылады.
25. Барлық газ өткізгіштер мен газ жабдығы жұмыс істеп тұрған газ өткізгішке қосу ... ... ... ... ... және ... ... инертті газбен бақылау тығыздамасына тексеріледі.
Ішкі газ өткізгіштер мен жабдықты бақылау тығыздамасы 0,01 МПа қысымымен жүргізіледі. Оның төмен түсуі бір ... 0,0006 МПа ... ... ... газ ... бір ... бойы ... 0,3 МПа сыналады. Манометрмен немесе аспаптармен анықталатын төмендегішке және сабынды ... ... ... ... жол ... тығыздама нәтижелері сынау актісінде жазылады.
26. Газ өткізгіштер мен ... ... ... алдында ауа ығыстырылғанға дейін инертті газбен немесе бумен үрленеді.
Ыдыстарды үрлеуге арналған штуцерлер үрлеу реагентін ең аз жұмсайтын үрлемені қамтамасыз етеді.
Сұйытылған газ ... ... ... ... оны қауіпсіз жүргізу бойынша қосымша іс-шаралар әзірленеді.
Үрлеу аяқталғаннан кейін ... ... ... 1 % ... Газ шығу ... бар ... ... кезінде барлық өкімді жұмысқа жауапты тұлға береді.
28. СКСГ объектілеріндегі апаттық-қалпына келтіру жұмыстарын штаттық персонал орындайды немесе газ бөлу ... ... ... ... ... ... ... жою жоспары мен іс-қимыл жасау жоспарын белгілейді.
Коммуналдық-өндірістік мақсаттағы апаттық-қалпына ... ... газ бөлу ... ... ... ... СКСГ объектісінің басшысы апаттарды жою жоспарын әзірлейді, оны өнеркәсіптік қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... жағдайда басқа мүдделі ведомстволармен және ұйымдармен бірлесіп іс-қимыл жасау жоспары АЖЖ қосымша болып табылады.
30. СКСГ объектісінің басшысы жоспарларды ... оған дер ... ... мен ... ... ... ... қарауды және мүдделі ұйымдармен келісуді ұйымдастырады.
31. Апаттар мен оқиғаларды шектеу мен жою бойынша оқу-жаттығу сабақтары СКСГ объектілерінде тоқсан сайын бір рет ... ... ала ... жүргізіледі.
5 ҚОРЫТЫНДЫ
Менің дипломдық жұмысым бойынша таңдап алған ... «Газ ... ... Дипломдық жұмыста тақырып бойынша таңдалған механизмдердің сызбалары мен барлық бөлшек-деталдарының ... ... ... ... ... ... ... қолданып жүрген, ғылым мен техниканың жетістіктеріне сүйене отырып жасалған механизмдер мен қондырғылар болып табылады.
Ұңғыма туралы түсінік. Үңғыма - тау ... ... ... ... бірнеше метрден бірнеше километрге дейін, диаметрі 75 мм жоғары болатын дөңгелек қималы кен қазбасы ... ... ... - ... ... ... ... - түбі; оқпан немесе қабырға - бүйірлік беті. Оқпан осі бойымен сағадан забойға дейінгі арақашыңтық -ұңғыма ұзындығы, ал ... ось ... ... ... оның ... ... ... Үңғымаларды, әдетте бір аралықтан екінші аралыққа диаметрді азайта отырып бұрғылайды. Әдетте, бастапңы диаметрі 900 мм-ден ... ал ... 75 ... аз ... ... ... ... бүкіл ауданы бойымен (тұтас бұрғылау) немесе оның шеткі бөліктері бойымен (ұстындық бұрғылау) жыныстарды бұзу арқылы ... ... ... ... ... ... ... озек (жыныстың цилиндрлік бағаны) қалады, оны өткен ңима жыныстарын зерделеу үщін беттік қабатқа оқтын-оқтын көтеріп отырады.
Үңғымаларды ... да, ... де ... бүрғылау қондырғылары арқылы бұрғылайды.
Мұнай мен газды өндірудің үздіксіз өсуі тек ондаған жаңа ... мен газ кен ... ... және ... ... қамтамасыз ететіндей мыңдаған үңғыма-ларды бүрғылаған жағдайда ғана мүмкін болатының түсіндік.
Мен осылай өзімнің дипломдық ... ... ... келе Газ ... ... ... ... қамтамасыз ету туралы қысқаша мәліметтермен өз жұмысымды аяқтаймын.
Бұл ... ... орта ... оқу ... ... ... ... агрегаттарына техникалық қызмет көрсету және оларды жөндеу жұмыстарын меңгеруге арналған қолданбалы оқу материалы есебінде ұсынуға болады.
6 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Мұнай газ ... ... ... ...
2.Еңбек қорғау Н.Жаданов Н. Құдайбергенов
3.Мұнай және газды өндіру техникасымен технологиясы автор Г.Майлыбаева
Унаспеков Б.А., ... К.К. ... ... ... с.
4. Ионин А.А. Газоснабжение. М.: Стройиздат. 1989. – 439с.
5. Унаспеков Б.Ә. ... Н.С. Газ ... мен ... есептеу және пайдалану. Оқу қҧралы ҚМСҚА.
Алматы: 1994. – 79бет.
6. ... Б.Ә. ... ... ... және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нҧсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – 92бет.
7. Унаспеков Б.А. Использование газа в ... ... по ... ... ... ... ...
КазГАСА, 1997. – 190с.
Ф-ӨОБ-03/20
31

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Мұнай газ ұңғымаларын пайдалану әдістері6 бет
Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау113 бет
Мұнай-газ өндіру ұңғымасының жабдықтары42 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет
Ақтөбе – Астрахан күмбезі71 бет
Ақыртөбе жерасты газ сақтау қоймасы29 бет
Боранқұл кен орны41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь