Биологиялық айналым

ЖОСПАР

І. Кіріспе.
Биосфера туралы түсінік

ІІ. Биологиялық айналым.
1. Көміртегі айналымы
2. Күкірт айналымы
3. Азот айналымы
4. Фосфор айналымы

ІІІ. Қорытынды.

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Биосфера терминін австриялық геолог Эдуард Зюсс 1880 жылы алғаш рет қолданған болатын. Орыс минералог В.И.Вернадский (1863-1945) Зюсстың еңбектерінен кейін жылдан соң, біз осы күнге дейін мойындап жүрген биосфера концепциясының негізгі қағадаларын бүкіл тарихы бойында, тірі организмдердің әсеріне ұшыраған барлық қабаттарын түсінік В.И.Вернадскийдің анықтамасы бойынша, биосфера- тіршілік иелері мен тіршілік көздерінің Жер бетіндегі белгілі бір қабаты, тіршілік иелері, яғни органикалық заттар, биосферадағы еркін энергияның тасымалдаушы көзі болып табылды. Биосфера құраына адамзат қоғамы және оның өндірісі де жатады.
Ғылымның қазіргі деректеріне қарағанда, біздік планетамыз шамамен бұдан бес миллиард жыл бұрын пайда болған.
Біздің планетамыздың табиғаты тірі организмдерден және қатты, сұйық Газды денелерден тұрады. Оларды әдетте «сфера» деп атайды. Тіршілік, негізінен литосфрада (жер қабатының сыртқы қатты беті), гидросферада (өзен, көл, теңіз және мұхитта және тропосферада (жер шарының газ күйіндегі қабаттар атмосфера) ұшырасады.
Биосфераның төмеңгі шекарасы жер қыртысының 2-3 км дейінгі, ал мұхит түбінен төмен 1- - км терендіктегі аумақ қамтиды, ал үстінгі жағы 20-25 км биіктіктігі озон қабат болып табылады. Тірі организмдердің ең тын орналасқан бөлігіне- тропосфераның 50 м биіктікке дейін төменгі қабаты мен топырақ қыртысы жатады.
Литосфераның беткі жоғарғы қабатын, тіршілік иелерін 99%құрайды. Жер беті мен оның қойнауындағы тірі организмдер массасы 2,4-1012 тоннадай болады. 1971 ж. Н.И.Базилевич және өзгелердің мәліметтері бойынша, 1971 ж. Кестеден көрініп отырғандай, жер бетіндегі жан- жануарлар өсімдік және микроорганизмдермен салыстырғанда мұхиттр биомассаның шамасы онша мардымды емес.
Қазіргі кезде, әуелгі биосферадан (первичная биосфера оның жаңа түрі- биотехносфераны бөліп қарастырдаы. Аталған көзқарас бойынша, адамзат келешекте жаңа табиғат орнығуына ықпал етеді. Техника- биосфера құрамына бөтен етпейді, қайта оның даму барысындағы, жаңа бір кезең (этап) болып табылады.
Бірнеше миллиард жылдар бойы, жаратылыс заңдарына сәйкес өсіп жетілген биосфера, біртіндіп ноосфераға, биосфераның жоғары сатысына айналуы тиіс. Бұл мезгілде қоғам мүшелері мен табиғат арақатынасында- адамдардың іс- әрекеті, ақыл- ойы шешуші күшке айналады.Биосфера, өзінің миллиардатған жыл мерзімі ішінде, әртүрлі даму жолдарын басынан өткерді. Мұны, бір сөзбен эволюция деп атайды. Эволюцияның алғашқы кезеңі тіршіліктің жансыз материядан туындауын қамтиды. Тіршілік пайда болар алдында бейорганикалық заттар, яғни көміртегі, сүтегі, оттегі, азот және т.б. жай заттар мен органикалық қоылыстар түзіледі. Органикалық қосылыстарға, мысалы- су, метан, аммиак т.б. жатады. Күннің ультракүлгін сәулелерінің, вулкан атқылауыны нәтижесінде туған жоғарғы темерату және басқа да
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.

1. А.Ж.Ақбасова. Г.Ә.Экология. жоғары оқу орындарына арналған оқу құралы.

2. А.Баешов. Экология негіздері. Түркістан, Яссауи университеті, 2000.

3. А.К.Бродский. Жалпы экологиялық қысқаша курсы.

4. Г.С.Оспанова. Г.Т.Бозшатаева. Экология.

5. Ғ.Сағымбаев. Экология негіздері. Алматы, 1995
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
БАЯНДАМА
Тақырыбы: Биологиялық айналым
Орындаған:
Тексерген: ... ... ... ... түсінік
ІІ. Биологиялық айналым.
1. Көміртегі айналымы
2. Күкірт айналымы
3. Азот ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
Биосфера туралы түсінік
Биосфера терминін австриялық геолог Эдуард Зюсс 1880 жылы алғаш рет қолданған болатын. Орыс минералог ... ... ... ... ... ... соң, біз осы күнге дейін мойындап жүрген биосфера концепциясының ... ... ... ... ... тірі ... ... ұшыраған барлық қабаттарын түсінік В.И.Вернадскийдің анықтамасы бойынша, биосфера- тіршілік иелері мен тіршілік көздерінің Жер бетіндегі белгілі бір қабаты, тіршілік иелері, яғни ... ... ... ... ... ... көзі болып табылды. Биосфера құраына адамзат қоғамы және оның өндірісі де ... ... ... ... ... ... ... бұдан бес миллиард жыл бұрын пайда болған.
Біздің планетамыздың табиғаты тірі ... және ... ... Газды денелерден тұрады. Оларды әдетте деп атайды. Тіршілік, негізінен литосфрада (жер қабатының ... ... ... ... ... көл, теңіз және мұхитта және тропосферада (жер ... газ ... ... ... ... төмеңгі шекарасы жер қыртысының 2-3 км дейінгі, ал мұхит түбінен төмен 1- - км терендіктегі аумақ қамтиды, ал үстінгі жағы 20-25 км ... озон ... ... ... Тірі ... ең тын орналасқан бөлігіне- тропосфераның 50 м биіктікке дейін төменгі ... мен ... ... ... ... ... ... тіршілік иелерін 99%құрайды. Жер беті мен оның қойнауындағы тірі организмдер массасы 2,4-1012 тоннадай болады. 1971 ж. Н.И.Базилевич және ... ... ... 1971 ж. ... ... отырғандай, жер бетіндегі жан- жануарлар өсімдік және микроорганизмдермен салыстырғанда мұхиттр биомассаның шамасы онша ... ... ... әуелгі биосферадан (первичная биосфера оның жаңа түрі- биотехносфераны бөліп қарастырдаы. Аталған көзқарас бойынша, ... ... жаңа ... ... ықпал етеді. Техника- биосфера құрамына бөтен етпейді, қайта оның даму ... жаңа бір ... ... ... табылады.
Бірнеше миллиард жылдар бойы, жаратылыс заңдарына сәйкес өсіп жетілген биосфера, ... ... ... ... ... ... ... Бұл мезгілде қоғам мүшелері мен табиғат арақатынасында- адамдардың іс- әрекеті, ақыл- ойы шешуші күшке айналады.Биосфера, өзінің ... жыл ... ... ... даму ... ... ... Мұны, бір сөзбен эволюция деп атайды. Эволюцияның алғашқы кезеңі тіршіліктің жансыз материядан туындауын қамтиды. ... ... ... ... бейорганикалық заттар, яғни көміртегі, сүтегі, оттегі, азот және т.б. жай заттар мен органикалық қоылыстар түзіледі. ... ... ... су, ... ... т.б. ... ... ультракүлгін сәулелерінің, вулкан атқылауыны нәтижесінде туған жоғарғы ... және ... да ... жер ... ... ... ... қышқылдарының, көмірсулардың, белокатардың пайда болуын алып келді. Осындай ... ... ... ... ... ыдырауы немесе өзара синтездеу реакциясына түс - у жаңа қосылыстар тзуі, оның ең маңызды бөлігі болып табылады.
Ал, ... ... өзге бір ... ... болды, яғни органикалық заттардың алғашқы айналым (первчный коуговорот) пайда болды. Органикалық қосылыстардың су ... ... ... ... ... мен ... ... әсер етті. Коацервантты тамшылардың әртүрлі заттарды іріктер, талған, (избирательно) сіңіру қасиеті ерітіндідегі ... емес ... ... жолы болып табылтындығын еске сала отырып, зат және энергия алмасудың яғни информация алмасудың бастамасы екендігін ерекше атаған жөн. Коацерватты ... ... ... өз ... түзе ... және әр түрлі болуы, оларды даму барысында, тірі микроорганизмдер пайда ... ... ... ... беті мен оның қойнауындағы тірі организмдердің құрғақ биомассасы.
Әдетте, ... ... ... ... ... ... ... Шынын айту керек, бұл туралы әр түрлі пікірлер баршылық. Осылардың ішінен отаршылық (колониальная гипотезасын ерекше ... ... ... ... ... ... емес ... қатынас нәтижесіндегі көбею барысында клетка бөлінеді және бөлінген, бір- бірінен алшақтап кетпейді. Бөлінуі нәтижесінде пайда болған клетка бөліктері даму барысында ... ... ... олардың химиялық құамы да өзгере бастады. Міне, бұл жағдайдың өзі, клеталардың қоршаған ... зат ... ... ... әрқайсысының өзінше қызмет етуіне және функционалдық ерекшеліетр мен қасиетке ие болуына әкеліп ... ... ... миллиондаған жылдар бойы даму барысында жетіліп, өзара айырмашылықтары айқындала түсті. Органикалық заттар ... ... ... ... Биологиялық айналым дегеңіміз- организм мен қоршаған орта арасындағы үздіксіз зат- энергя алмасуы нәтижесінде организмдердің түзілуі, яғни ... ... ... және ... жер ... ... ... әр түрлі физика- химиялық жағдайлар әсерінен туындап, тіршілік иелерінің жаңа жағдайға бейімделуін талап етті. Жаңа жағдайға көндегі ... тірі ... ... ал ... сол ... ... ... бастады. Яғни, эволюция барысында табиғи іріктеу (отбор, селекция) өз ... ... ... жер ... ... басталғаннан бірге мерзім - 6 эра және 17 кезеңнен (период) тұрады, яғни оның ұзақтығы 3,5 ... ... ... ... тек 1,5 ... ғана жер ... тіршілік басталуының үшінші бөлігіне (этап), яғни соңғы кайнозой- антропоген эрасынан бергі уақыт үлесіне тиесілі. Антропоген ... ... ... өте ... даму ... ... ... Антропогенездің қозғаушы күші- қоғамдасып еңбек ету болып есептелінеді. Соның нәтижесінде, еңбек ету мүшелері мен ... ... ... тіл, ... ... ... ... осының бәрі, адамзат қоғамының биогенездің бір бөлігі екендігін дәлелдейді.
Ал, қазіргі эволюциялық кезеңнің, биогенезден айырмашылығы- ол ақыл- ойдың, сананың ... ... ... да ол ... деп ... ... ... құрылысы және ондаңы химиялық процестер.
2.Биосферадағы заттар айналымы.
Биосферадағы зат айналыс- үлкен (геологиялық және кіші (биотикалық) айналыс деп екіге бөлінеді.
Үлкен хат ... мың- ... ... бойы жүреді. Бұл аралықта, тау жыныстары үтіліліп, ондағы сумен араласады. Оның ... ... ... ... әр ... ... ұшырайды.
Кіші айналым кезінде, зат айналысы биоценоз деңгейінде жүреді. Мысалы, топырақ құрамындағы ... ... су, ... ... ... ... құрайды. Ал, өсімдікттер, өзге тіршілік иелерінің денесін құрауға қажет. Жан- жануарлар тіршілігі таусылған соң, құрт- құмырсқа бактериялар ... ... ... ... заттар айналады. Минералдық заттарды өсімдіктер дүниесі қайта пайдаланып, тіршілік сөйтіп жалғасы береді.
Күн сәулесімен энергиясын пайдалану нәтижесінде, бейорганикалық ... ... жан- ... ... ... ... бейорганикалық заттарға өту барысындағы химиялық реакциялар тізбегімен жүретін өзгерістер- биогеохимиялық цикл деп аталады.
Көміртегі ... ... ... айналымы үлкен және кіші циклдар бойынша жүзеге асады. Көміртегінің геологиялық үлкен цикл бойынша айналымы ... ... кіші цикл ... түрленуі, үлкен циклдің бір көрінісі болып табылады да, оны мынадай өзгеріс схемасы ... ... ... ... ... ... қышқыл газындағы көміртегі- көміртегінің минералдық қосылыстарына айналуына бағытталған. Адамзат ... ... ету ... табиғи газды, көмірді, жанар майларды, органикалық заттарды жандыру барысында, атмосферада көмір қышқыл ... ... ... ... ... ... адамзат іс- қарекеті табиғи цикл арасында өзара қарама- қарсылық пайда болады.
Табиғи цикл
Адамзат іс- қарекетінің ... ... ... айналымы. Табиғатты күкірт айналымы барысында, төмендегідей химиялық реакциялар орын алады:
CaS + CO2 + H2O = CaCO3 + H2S
2H2S + O2 = 2H2O + ... + 3O2 + 2H2O = ... + H2SO4 = CaSO4 + CO2 + ... + CH4 = CaS + CO2 + ... ... айналымының схемасын, төмендегі түрде бейнелуге болады:
Азот айналымы. Азот элементтерінің де, өзге элементтер сияқты, айналымы үлкен және кіші циклдерден тұрады.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... ... ескере кететін жай, бос күйіндегі азот топырақ өсімдіктер бойына сіңірле алады.
Фосфор айналымы. Фосфор қосылысқа түсуге өте ... ... оның ... ... ... байланысты. Мысалы, кір жуғанда кір жуғыш заттардың құрамындағы фосфордың үлкен бөлігі, сарқынды сулар барысында фосфор тыңайтқыштарының біршама бөлігі жуылып, сарқынды ... ... ... ... ... биогеохимиялық циклының формасынан редуценттердің, формасына органикалық формасын бейорганикалық формасына тотықтырмай көшіретіндігінде. Нәтижесінде, элеенттің бір бөлігі терең шөгінде қабаттарына ... ... ... циклы азоттың циклына қарағанда, кемірек жетілгенболыпесептеледі.
Келтірілген мысалдарды талдау, биогеохимиялық ... ... ... физикалық ортадан, заттарды қамту және ортаға қайтарып бері. Бұл сәттер тотықсыздану және тотығу реакцияларымен байланысты. ... ... ... ... келгенде, күн сәулесі энергиясының есебінен іске асырылады. Энергия тасымалының әр сатысында орын ... оның ... ... ... ... олар ... ... қамти алатын күйге дейін тотықтыралы. Бүкіл алмасу қоры деңгейіндегі биогеохимиялық ... әр ... ... процесінің тиесілі бір бөлігі жүзеге асырылатын жүйе ретінде қарастыруға болады.
Теңіз, мұхит сулары құрамында орташа ... 35 г/кг ... зат ... ... ... Бұл ... тұздылық деп аталады. А, промиллемен өрнектеледі.Судың температурасы да, басқа газдардың да суда ерігіштігі төмендейді.
Топырақ- континеттер беттеріндегі биосфераның күрделі компонентті топырақ ... ... ... ... В.В.Докучаев (1846-1903) топырақ: а) грунт, б) климат, в) өсімдіктер мен жануарлар, г) елдің тарихи жасы, д) рельев жағдайы сияқты ... ... іс ... ... ... жеке ... - тарихи құрылым деп анықтама берді.
Жер қойнауының химимялық құрамы (А.Б.Ронов және А.А Ярошевский бойынша, % )
Топырақтарда ... ... ... ... ... отырады. Ондағы органикалық заттарды екіге бөлуге болады, олар: өсімдіктер, жануарлар, ... ... не ... ... ... және топырақтың қарашірігі.
Өсімдік қоректі жануарлар қорек ретінде қабылдаған өсімдіктеріндегі жинақталған энергияны сіңіреді. Олар тіршілік процесі нәтижесінде энергияның ... ... ... алу ... жұмсайды. Бұдан әрі энергия жыртқыштардың қоректенуі кезінде келесі қоректік сатылады одан ары ... ... ... жасыл өсімдіктерде жинақталған энергия қоры қоректік байланыстардың күрделі тармақтары арқылы әрбір трофикалық ... зат ... мен ... алу ... ... ... жұмсала береді. Ең соңында, редуценттер- сарофагтар мен бактериялар өлі жануарлар мен ... ... ... ... Осы ... энергия қорының ең көп мөлшері жұмсалады. Бұл кезде органикалық массаның айырылуы екі бағытта жүреді. 1) көмірсулардың минералданып, СО2, NH3 суға ... ... 2) ... ... ... қарашірік түзілуі.
Қорытынды
Қоршаған табиғи ортаны қорғау бағытында, білім беру мәселесінің өзектілігі күннен күнге артып келеді. Оның себебі- эколог ... ... ... ғылыми- негізделген қажеттілікпен салыстырғанда тым кенже қалып қоюы.
Экология ғылымының негізгі мақсаты- биосферадағы тепе- ... ... оның ... ... болжау және алдын алу. Осы курстық жұмыста биосферадағы заттар айналымының төрт түрі көрсетілген. Ол: көміртегі айналымы ,күкірт ... азот ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. А.Ж.Ақбасова. Г.Ә.Экология. жоғары оқу ... ... оқу ... ... ... ... ... Яссауи университеті, 2000.
3. А.К.Бродский. Жалпы экологиялық қысқаша курсы.
4. Г.С.Оспанова. Г.Т.Бозшатаева. Экология.
5. ... ... ... Алматы, 1995

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық активті қоспалардын алынуы11 бет
Биосфера – ғаламдық жүйе15 бет
Биосферадағы зат айналымы және энергияның өзгеруі7 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет
Жалпы экология175 бет
Мұхит түбі рельефі және геологиялық құрылымы26 бет
Су жағасындағы және суда өсетін өсімдіктер22 бет
Су қоры - халық байлығы3 бет
Тынысалу жүйесі7 бет
Адамның шығу тегі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь