Шешендік сөздер мағынасы


Шешендік сөздер
1 шешендік сөздердің мағынасы
2 шешендік сөздер мысал
3 шешендік сөздің мағынасын түсіну
Үш арсыз, үш ғайып, үш жетім.

Ноғайлының ханы Әз Жәнібек халықты жиып:

— Үш арсыз, үш ғайып, үш жетім болады, соны кім табады? — депті.

Жиылған халық көп дағдарып:

Үш арсыз: үйқы арсыз, күлкі арсыз, тамақ арсыз.

Үш ғайып: қонақ ғайып, несібе ғайып, ажал ғайып, — деп шешіпті.

Бірақ үш жетімді ешкім таба алмапты.

Сонда Әз Жәнібек хан:

— Елде келмеген кім қалды? — деп сұрапты.

— Келмеген Қарабас шешен қалды, — депті халық.

Әз Жәнібек Қарабасты шақыртып алып, әлгі сөздің шешуін сұрапты:

Сонда Қарабас:
1.шешендік сөздер
2. әдебиет
3. шешендік сөдер тізізмі

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Шешендік сөздер

Үш арсыз, үш ғайып, үш жетім

Ноғайлының ханы Әз Жәнібек халықты жиып:
-- Үш арсыз, үш ғайып, үш жетім болады, соны кім табады? -- депті.
Жиылған халық көп дағдарып:
Үш арсыз: үйқы арсыз, күлкі арсыз, тамақ арсыз.
Үш ғайып: қонақ ғайып, несібе ғайып, ажал ғайып, -- деп шешіпті.
Бірақ үш жетімді ешкім таба алмапты.
Сонда Әз Жәнібек хан:
-- Елде келмеген кім қалды? -- деп сұрапты.
-- Келмеген Қарабас шешен қалды, -- депті халық.
Әз Жәнібек Қарабасты шақыртып алып, әлгі сөздің шешуін сұрапты:
Сонда Қарабас:
Жетім үшеу емес, бесеу еді ғой!
Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім.
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаушысыз сөз жетім,
Жоқтаушысыз қыз жетім, --
дейді.
Сонда Әз Жәнібек:
-- Сенің атыңды қоюшы адам ақылсыз екен. Қарабас дегенше Алтынбас десе болмай ма? -- деген екен.

ҮШ СЫНШЫ
Бір кісінің үш баласы болыпты.
-- Балаларым, көзім тірісінде сендерге бір таусылмас қазына қалдырайын. Шаруаларың шақталғанда бөліп, ас-ауқат қыласыңдар, -- деп, бар қазынасын қойма ғып көмеді. Айтқанындай, әкесі өлгеннен соң, шаруалары шақталып, үш бала қойманы қазып алайын деп келсе, орны жатыр, қойма жоқ. Үш бала: Қойманы не көрген алады, не кемген алады -- деп еді, өлген әкемізде ме, тірі әзімізде ме? Мұны ханның ақылына салайық -- деп ханға баруға шығады.
Үшеуі жолда келе жатып бір шөккен түйенің ізін көреді. Ізіне қарап ағайынды үшеуінің үлкені: Мына түйе буаз-ау -- дейді. Ортаншысы: Соқыр-ау -- дейді. Кішісі: Шолақ-ау -- дейді. Үшеуі әңгімелесіп келе жатса, бір адам кез болады да:
-- Түйе көрдіңіздер ме? -- деп сұрайды.
Сонда үшеуі тұрып:
-- Түйең буаз ба? -- дейді.
-- Иә, буаз, -- дейді жоқшы.
-- Соқыр ма?
-- Соқыр еді.
-- Шолақ па?
-- Шолақ еді. Иә, бұл түйені қайдан көрдіңіздер?
-- Біз түйенің өзін көргеніміз жоқ, ізін көрдік.
-- Ізін көріп, түрі-түсін айтатын сендер әулиесіндер ме? Түйемді алған сендер екенсіндер, -- деп жоқщы да ханға баруға ілесе жүреді.
Хан үш жігітті қонақ үйге кіргізеді. Бағлан қозы сойғызып, күріштен палау бастырып, алдарына қояды.
Ас алдына келгенде:
-- Мұнда иттің еті бар-ау, -- дейді біреуі.
-- Адамның сүйегі бар-ау, -- дейді екіншісі.
-- Ет не болса ол болсын, хан некесізден туған-ау, -- депті үшіншісі.
-- Тарт табағыңды, ханның өзі жесін, -- дейді үшеуі де.
Табақшылар табақты алып қайтып келеді, ханға үшеуінің сөзін айнытпай айтып береді.
Хан қаһарланып, шешесіне кісі салады.
-- Мен некесіз тусам шынын айтсын, егер некесіз туды дегені өтірік болса, соны айтқан мына кісінің басын аламын, -- дейді.
-- Әкесінен ұл перзент жоқ болып еді, кімнен туса содан тусын құдай тілеуімді бере көр деп жүргенде көргенім, бойыма біткенім еді. Балам біреудің қанын жүктемесің, -- дейді шешесі.
Хан енді қойшыны шақыртып:
-- Қозыда не айып бар? -- деді.
-- Бұл -- арық, көтерем қойдың қозысы еді. Енесінен қорек болмаған соң, күшіктеп жатқан итті емізіп едім. Мәйегіне ұйып, сүйегіне шауып, содан бірдеңе болмаса, -- дейді қойшы.
Хан сонан соң күріш әкелген егіншіні шақырады да:
-- Күріште не айып бар? -- дейді.
-- Сіз тез күріш жеткіз деген соң, басқа жерге еккен егін піскен жоқ еді, қабірдің айналасына еккен егісім піскен екен. Содан әкеліп едім. Сол өлген адамның сүйегіне шығып, содан бірдеңе болмаса, -- дейді егінші.
Хан бұл үш сөздің де анығына жеткен соң, үш жігіттің алдына бетін орамалмен жапқызып алма қойғызады.
-- Егер ойшы болса, өздері ашып жесін! Алманы жер алдында не айтар екен, сөздерін маған айтып кел, -- деп тапсырады табақшыға.
Алдарына табақ келген соң астың бетін ашпай тұрып үшеуінің үлкені:
Мынаның қызылы бар-ау, -- дейді.
Ортаншысы:
-- Сары аласы да бар ғой, -- дейді.
Кішісі:
-- Өзі сары ала, өзі қызыл болса алма шығар, -- деп орамалды жұлып алады. Сөйтіп үшеуі бөліп жейді.
Таңертең сәлемге хан келеді. Сәлемдескеннен кейін:
-- Иә, жігіттер, жол болсын? -- деп жұмыстарын сұрайды.
-- Әкеміз тірісінде қойған қоймасы бар еді, сол жоқ. Қойманы бізден басқа көрген-білген адам жоқ. Осының ақылын сізден сұрай келдік, -- дейді жігіттер.
-- Қойманың бір мәнісі болар, осы мені некесіз туды дегенің қайсың? -- дейді хан.
-- Сізді некесіз туды деген мен. Өлі-тіріден зауал сұрата сізге келгенде, өзіңіз келмей тәкаппарлық қып, жігіт-желең жіберген соң, Мынаның жүрегінде арам қаны бар екен-ау дегі ойыма келді, -- дейді кішісі.
-- Жарайды, сіздерге бір мәселе айтайын, соны шешіп беріңіздер, -- дейді хан. -- Баяғы уақытта екі бай құда болыпты. Күндердің күнінде жігіт қалыңдық ойнап қайнына келген екен. Келген соң қызды күйеуге әкеп берген екен. Қыз келген соң күйеуі:
Коңілің менде ме, жоқ әлде басқа біреуде ме? -- деп сұрайды.
-- Басқада емес, көңілім бір өзіңде, -- дейді қыз.
-- Неге, жігіттікті жігіттікпен шығарып салу керек емес пе, біз де жігіттікті атқарып жатырмыз.
-- Менің сізден басқада көңілім жоқ.
-- Сен өзің бойжеткен қыз, өзің байдың қызы бола тұра бір көңілдесің болмаса, сенің маған да әйел болуың екі талай екен.
Сонда қыз:
-- Бүгінгі күн бір кісімен жолығысатын уәделі күнім еді. Сіз келген соң өз жарым деп сізге келдім, -- деді.
-- Ішінде арманың кетер, уағдалы кісіңе барып кел. Құдай ұзағынан сүйіндірсін, менің жар жолдасымсың ғой, -- дейді жігіт.
Қыз осы сөзбен тамырына жүріп кетті. Келген соң:
-- Япырмай, мұнша зарықтырып, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шешендік сөздер
Шешендік сөздер жайлы
Шешендік сөздер жайында
Діни қызметтегі шешендік сөздер
Шешендік өнер
Қазақтың шешендік сөздері
Шешендік өнері туралы түсінік
Шешендік сөздердің жанрлық ерекшелігі
Көмекші сөздер
Битанудағы шешендік өнердің ролі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь