Ұлттық спорт түрлерінен тарихта аты қалған ұлы тұлғалар

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І БӨЛІМ. ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРЛЕРІНЕН ТАРИХТА АТЫ ҚАЛҒАН ҰЛЫ ТҰЛҒАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Қажымұқан Мұңайтпасұлы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Қажымұқанның әлемдік деңгейдегі палуан болып қалыптасуы ... ... ... ...10
ІІ БӨЛІМ. АТ ОЙЫНЫНЫҢ ТҮРЛІ ТӘСІЛІН МЕҢГЕРГЕН ӨНЕРПАЗ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.1. Баймырзаұлы Балуан Шолақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2. Балуан Шолақ . отаршылдыққа қарсы күрескер тұлға, теңдесі жоқ палуан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Егемен Қазақстан жағдайында халқымызды дене тәрбиесі оның ішінде ұлттық спорт пен ойындар арқылы салауаттық өмірге баулу, денсаулығын жақсарту, бұқаралық спортты дамыту, салт-дәстүрді сақтау, елін-жерін сүюге тәрбиелеу жолдарын ғылыми негіздеу осы жұмыстың өзекті бағыты болып табылады. Бұл жұмыстарды іске асыру Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 30 қаңтар 2010 жылғы «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген «Қазақстанда бұқаралық спортты дамытуды 2020 жылға дейін 30 пайызға көтеру қажет» деген тапсырмасын орындауға бағытталып отыр.
Ұлттық ойындар мен спорт түрлерінің жалпы педагогикада, оның ішінде, этнопедагогикадағы алатын орнын анықтау, қазақ халқының ұрпақ тәрбиесі ішінде дене тәрбиесіне өте үлкен мән бергендігін, оған ұлттық ойындарды ұтымды қолдана білгендіктерін көрсетіп, жалпы тәрбиенің сан-саласына өзіндік үлкен үлестерін қосқан ойшылдар, ағартушылар еңбектерінің көп екендігін, оларға қазақ халқының рухани-тәрбие көсемдері Асанқайғы, Шалкиіз, Жиембет, Бұқар жырау, Тәуке, Әйтеке, Қазыбек, Төле билердің педагогикалық көзқарастары, оның ішінде дене тәрбиесіне байланысты еңбектері әлі зерттелмегендігін атап өту керек.
Сонымен қатар, этнопедагогикалық ойдың дамуына үлкен үлестерін қосқан ал-Фараби, А.Құнанбаев, Ш.Уалиханов, Ә.Диваев, С.Торайғыров, Ы.Алтынсарин, Ш.Құдайбердиев, А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Х.Досмұхамедов, т.б. халқына тәрбие құндылықтарын, оның ішінде дене тәрбиесіне байланысты айтқандарын ашу да осы еңбектің өзектілігін айқындайды.
Қазіргі заман талабына сәйкес дене тәрбиесі және спорт саласында ұлттық ойындар мен спорт түрлерін ұтымды қолдана білу жолдарын қарастыру, тарих толқынында жоғалған, шеттетілген, ұмытылған дәстүрлі ұлттық ойындарымызды халқымыздың мәдени, рухани құндылықтары негізінде қайтадан қалпына келтіру де осы жұмыстың өзекті тақырыбы болып саналады.
Болашақ ұрпақ тәрбиелеуде оның ішінде дене тәрбиесі бағытында өзінің қолайлы тәрбие құралдардың бірі екендігін дәлелдеп келе жатқан ұлттық ойындар мен ұлттық спорт түрлері қазіргі егемен Қазақстан халқы үшін атқарылып жатқан істердің ішінде өзінің пайдалы жақтарымен көрінуде. Ұлттық ойындар мен спорт халықтың тарихи қалыптасқан салт-дәстүрлерін жеткізуші ретінде, ұлттық тілді дамытуда қажеттілігі, барлық жастағы адамдардың денесін шынықтыру істеріндегі пайдалылығы, салауатты өмір сүруді насихаттауы, спортшылар дайындау жағынан маңыздылығымен ерекшеленеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Қалмақан Әбдіқадыров “Қажымұқан” . Алматы. “Жалын” 1981.
2. “Ордабасы оттары” 1996ж 20 шілде № 53.
3. “Ордабасы оттары” 1996ж № 89 (16609) сәрсенбі, 16 қазан.
4. “Ұлан” газеті № 36 4 қыркүйек, 2001ж.
5. Хаджы мукан “Алимкул Буркитбаев” . Алматы 2003ж.
6. Мұрат Керегібай “Мұқан” . Астана 2004ж.
7. Естеліктер. “Күш атасы” . Алматы. Қазақстан 1990ж.
8. Оңтүстік спорт. “Қажымұқан қанағаты” № 20 (52), 30 қазан 2004ж.
9. Қазақ әдебиеті “Қажымұқанның туғанына 125 жыл” № 5. 30 қаңтар. 1996ж.
10. Барыс. “Қажымұқан балалары әлемнің түкпір - түкпірінде жүр”. 22.04.2003ж.
        
        ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРЛЕРІНЕН ТАРИХТА АТЫ ҚАЛҒАН ҰЛЫ ТҰЛҒАЛАР
ЖОСПАР
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
І БӨЛІМ. ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРЛЕРІНЕН ТАРИХТА АТЫ ... ҰЛЫ ... ... ... Қажымұқанның әлемдік деңгейдегі палуан болып қалыптасуы...............10
ІІ БӨЛІМ. АТ ОЙЫНЫНЫҢ ТҮРЛІ ТӘСІЛІН МЕҢГЕРГЕН ӨНЕРПАЗ..............................................................................................................17
2.1. Баймырзаұлы ... ... ... ... - ... ... ... тұлға, теңдесі жоқ палуан.....................................................................................................................20
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.............................................25
КІРІСПЕ
Егемен ... ... ... дене ... оның ... ұлттық спорт пен ойындар арқылы салауаттық өмірге баулу, денсаулығын жақсарту, ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жолдарын ғылыми негіздеу осы жұмыстың өзекті бағыты болып ... Бұл ... іске ... ... Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 30 қаңтар 2010 жылғы атты Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген ... ... ... ... отыр.
Ұлттық ойындар мен спорт түрлерінің жалпы педагогикада, оның ... ... ... орнын анықтау, қазақ халқының ұрпақ тәрбиесі ішінде дене тәрбиесіне өте үлкен мән бергендігін, оған ұлттық ойындарды ұтымды қолдана ... ... ... ... сан-саласына өзіндік үлкен үлестерін қосқан ойшылдар, ағартушылар еңбектерінің көп екендігін, оларға ... ... ... ... Асанқайғы, Шалкиіз, Жиембет, Бұқар жырау, Тәуке, Әйтеке, Қазыбек, Төле билердің педагогикалық көзқарастары, оның ішінде дене тәрбиесіне байланысты еңбектері әлі зерттелмегендігін атап өту ... ... ... ... ... дамуына үлкен үлестерін қосқан ал-Фараби, А.Құнанбаев, Ш.Уалиханов, Ә.Диваев, С.Торайғыров, Ы.Алтынсарин, Ш.Құдайбердиев, А.Байтұрсынов, ... ... т.б. ... ... ... оның ішінде дене тәрбиесіне байланысты айтқандарын ашу да осы ... ... ... ... заман талабына сәйкес дене тәрбиесі және спорт саласында ұлттық ойындар мен спорт түрлерін ұтымды қолдана білу жолдарын қарастыру, ... ... ... ... ... ... ... ойындарымызды халқымыздың мәдени, рухани құндылықтары негізінде қайтадан қалпына ... де осы ... ... ... болып саналады.
Болашақ ұрпақ тәрбиелеуде оның ішінде дене тәрбиесі бағытында өзінің қолайлы тәрбие құралдардың бірі екендігін дәлелдеп келе жатқан ... ... мен ... ... ... қазіргі егемен Қазақстан халқы үшін атқарылып жатқан істердің ішінде өзінің пайдалы жақтарымен көрінуде. Ұлттық ойындар мен спорт халықтың тарихи қалыптасқан ... ... ... ... тілді дамытуда қажеттілігі, барлық жастағы адамдардың денесін шынықтыру істеріндегі пайдалылығы, салауатты өмір ... ... ... дайындау жағынан маңыздылығымен ерекшеленеді.
І БӨЛІМ. ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРЛЕРІНЕН ТАРИХТА АТЫ ҚАЛҒАН ҰЛЫ ТҰЛҒАЛАР
+ ... ... ... - ... ... ... тұңғыш кәсіпқой балуан. Тұтас ғұмырын күрес өнеріне арнап, ұланғайыр жері мен ... ... ... ... өзге жұртқа паш еткен, өзінен бұрынғы қандастары баспаған ... ... ... елді ... өзге ... тақпаған алтын, күміс медальдарды мойнына тұңғыш ілген Қажы Мұқан бабамыз.
Орасан күштің иесі, күрестің бірнеше түрінен әлем чемпионы ... ... ... ... Теңдессіз өнерімен жер шарын аралаған, 54 мемлекетте күреске ... 48 ... ... Қажымұқандай мықты XX ғасырдың басында түркі халықтарының ішінде қазақта ғана болды. Ресейдің балуандар тобында ... күші ... ... ... да ... ... Дүние жүзінің чемпиондары Иван Поддубный, Иван Шемякин, Алекс Аберг, Иван Заикин, Георг Лурих, Георг Гаккеншмидт, Поль Понс, Вейланд ... ... ... ... жүру, боз кілемдегі айқастарда осы балуандарды шетінен жығып, бәйге алу -- сол ... ... ... еді. Ол ... империяның буына семірген Ресей күресінің қожайындары қазақты шын мәнінде менсінбеуші еді. Қажымұқан сондай ортада намысын жатқа ... жоқ. ... ... ... ... қожайындарының, төрешілердің сан мәрте әділетсіздігіне белі бүгілмеді, еңсесі түспеді.
Тарихи деректерге ... ол 1871 ... 7 ... ... ... ... ... ауылда дүниеге келген. Кейбір зерттеулерде, оның 1886 жылы туғандығы айтылады. Қажымұқан кедей шаруаның ... ... орыс ... және дәулетті адамдарға жалданған. Сөйте жүріп, күреске түсіп, той томалақтарда елге ... бала ... ... атқа ие ... ... өлең ... оның ... де хабардар етеді:
Атандым Мұқан палуан, бала жастан.
Ішінде күштілердің болдым ... ... ... ... ... ... ... бастан
Сонда сол циркте жеңген палуан, ең соңында ... ... мен ... ... түседі. Оны жыға алмайды, дегенменен халық арасына танылады. Злобин деген цирктің қожасына ұнайды да, бұл жаңағы ... ... ... ол деген атақты алғашқы кәсіби Санкт-Петербургдағы мектепті ашқан атақты Лебедевке хат жазып жібереді. Сол арқылы ол сол ... ... Сол ... үш ... ... ... Содан кейінгі өмірі Қажымұқанның үлкен өрісте болады, биіктей түседі жылдан ... аға ... ... ол орыстың көптеген палуандарымен танымсып, дос болады. Олардың ішінде Иван Поддубный, Иван Шемякин сияқты мықты мықты ... ... ... ... ... ... Иван ... тәрізді балуандар бар, Шульц деген палуан осылармен тек қана ... қана ... жоқ, ... ... ... ұзақ жылдар дос болды.
Қажымұқанның тұңғыш рет әлемдік деңгейде көрінген шағы -- 1906 жыл. ... ... ... ... ол әлем ... ... Бірақ орыс әкімшілігіне бұратана халықтың атын шығарған палуан онша ұнай ... Сол үшін де ... орыс ... ... ... ... ... Қажымұқанға неше түрлі лақап аттар беріледі. Сол кездегі саясат бойынша, бізде тек орыстар ғана емес, жапондықтар да күреседі деген жарнамалар ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Мухан, сияқты лақап есімдері болған.
1909 жылғы ... ... ... ол деген атпен шыққан. Сөйтіп бүкіл дүние жүзіне Мұқанның неше түрлі лақап аттары тарай бастайды.
1910 жылы ... ... рет ... ... құрлығына табан тірейді. Аргентинаның астанасы Буэнос-Айрес қаласында өткен еркін күрестен болған біріншілікте ол Америка ... ... жылы ... ... ... барады. Сол кезеңде әлемде түрік палуандарынан мықты палуандар жоқ сияқты ... ... , ол ... орыс ... аяқ ... Осы ... намысқой Қажымұқан өзі түркі халқының өкілі ретінде Түркияға ... бел ... ... ... отау ... ... мешітке апарып, оған Бәтима деген ат беріп, мұсылман дініне кіргізген. Патша үкіметі ... соң, ... ... ... ... мен аштықтың салдарынан біраз сергелдеңге тап болады.
1937 жылы Қажымұқанның ізіне ІІХҚ ... ... -- деп ... ... Сол ... Қажы ... ... тастап, Түркістан мен Өзбекстанда бас сауғалайды. Өмірінің соңғы кезеңі Түркістан жерінде өтеді.
Ұлы Отан соғысы басталған кезде Қажымұқан ҚКСР ... ... ... Қазақбаевқа жолығып, оған -- деген ұсыныс айтады. Бұл ұсынысты үкімет қолдап, екі жылға жуық ... цирк ... ... 100 мың ... ақша ... ол өз заманында тәуелсіз елдің азаматы болса, оның Мұқан Мұңайтпасұлы деген шын ... ... ... ... алтын әріптермен жазылар еді. Өмірінің 55 жылын күрес пен цирк ... ... 50 ... медальдің иесі болып, жеңіс тұғырынан түспеген дара тұлға -- қазақтың нағыз хас батыры.
Ол 1948 жылы Оңтүстік ... ... ... ... ... туы ... қайтыс болды. Темірлан деген ауылда, қабырының басына ескерткіш орнатылған. Оның төрт әйелінен тараған ... ... мен ... ... өмір ... Ол ... ең ... лақап аты Муханура, Лебедев мырзада дәріс алып күрес өнерін дамытқан еркін күрестен әлемнің бірнеше дүркін жеңінпазы француз ... ... ... ... күресетіндер еркін күрестен бәрі бастарын идірген.
Ең алғаш рет ірі табысқа Қажымұқан Харбин қаласында өткізілген Халықаралық турнирде қол жеткізеді. ... ол ... ... ие болып, өңіріне алтын медаль тақты. Кейбір деректерде бұл турнир 1905 жылы өтті делінеді. Белгілі басты оқиға -- ... ... ... турнирде бірде-бір рет жеңілмегені, үлкен алтын медаль ... ... ... ... даңқын аспанға көтереді. Енді оны чемпионы деп атап кетеді, әрі деген ... ат ... ... ... ... да ... лақап аттары болған. Солардың ішінде Октябрь революциясына дейін осы ... ... аты ... ... ... ... ол қатысқан чемпионаттарды ұйымдастырушылар, сол замандағы жағымпаз баспасөз өкілдері, біресе деп, ... деп, ... ... ... ... ... 1909 жылы ... атақты эстон балуаны, әлем чемпионы Георг Лурихтың тобында күресіп жүреді. Лурих өз тобының жетекші балуандары жөнінде айта келіп, Қажымұқан ...

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Этнопедагогика мен этнопсихологияның ортақтығы5 бет
Дене тәрбиесі туралы ақпарат10 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Дизель сорғысының қалған режимді реттеуші»30 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
«әуезов атындағы орындар» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу36 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Адамның жетілуінде дәне тәрбиесі мен спорттың маңызы18 бет
Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері29 бет
Азаматтық іс жүргізудегі үшінші тұлғалар18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь