Ұлттық спорт түріндегі жаттығу әдістемесі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І БӨЛІМ. ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРІНДЕГІ ЖАТТЫҒУ ӘДІСТЕМЕСІ ... ..5
1.1. Жалпы дамыту жаттығулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Тепе.теңдікті сақтау жаттығулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
ІІ БӨЛІМ. САПТЫҚ ЖАТТЫҒУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.1. Саптық жаттығулардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.2. Сап және саппен қорзғалу кезінде орындалатын жаттығулар ... ... ... ... ...13
2.3. Саптарды басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.4. Қозғалыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Дене мәдениеті жалпы ұлттық мәдениеттің бір бағыты болып саналады. Ұлттық дене тәрбиесі құрамына: ұлттық ойындар, ұлттық спорт және халықтық дене жаттығулары енеді.
Ұлттық ойындар дене тәрбиесінің құралы болып саналады.
«Ұлттық ойындар – ежелгі заманнан қалыптасқан дәстүрлі ойын сауық түрлері. Ұлттық ойындарды меңгеру барысында балалар мен жасөспірімдер әртүрлі жаттығулар жасау арқылы денесін шынықтырады, ой-өрісін дамытады. Қазақтар ұлттық ойындарды дәстүрлі бала тәрбиесінің басты құралы ретінде дамытып отырған. ҰО-дың негізі, оның шығу тегі көшпенді шаруашылық қаракеттерден басталады. Ойындардың басты тәрбиелік мәні – болашақ ұрпақты келешек кәсіптерге баулу, мамандандыру, яғни олар дәстүрлі ұлттық педагогиканың бір саласы болып табылады» деп Қазақ энциклопедиясында анықтама береді.
Ұлттық спорт туралы анықтама осы кезге дейін қалыптаспаған.
Біз өз тарапымыздан ойынның ұлттық спорт түрі болып танылуы үшін төмендегідей шарттардың болуы қажет деп санаймыз: халықтардың тарихи қалыптасқан дәстүрлі ойындарының спорт түрі болып танылуы үшін, осы ойын түрінің республикалық дәрежедегі федерациясының болуы, ережесінің бекітілуі және осы ойын түрінің республикалық спорттық жарыстар күнтізбесіне енгізілуі спорт түрі болып саналуына негіз бола алады деп санаймыз.
Дене тәрбиесі және спорт саласында спорт түрлері мен ойындарды, жаттығуларды жүйелеу, оларды топтарға бөлу, атау беру жиі қолданылады.
Осылай жасау алдымен жаттықтырушылар мен педагогтер даярлау жұмыстарында, спорттық жарыстар өткізу кезінде, заңдар мен шешімдер қабылдауда, спорттық арбитраж жұмыстарында бірізділікті қамтамасыз етіп, мамандар арасында ортақ түсіністік қалыптастырады. Жүйелеу, топтау спорттық классификациялық анықтамаларда, ғылыми-зерттеу жұмыстарында, экономикалық, қаражат- финанс бөлуде көптеп қолданылады. Осындай маңызды жақтары бола тұра осы жұмыста Қазақстанда ортақ түсінік және ортақ терминдер әлі қалыптасқан жоқ. Осының салдарынан мемлекеттік құжаттарда, ақпарат құралдарында, оқулықтарда, аузекі сөйлеу тілімізде бір ұғымды әртүрлі қолдану жиі кездеседі. Осы жағдайларды ескере отырып дене тәрбиесі және спорт саласындағы ойындарды, спорт түрлерін, жаттығуларды, атау-терминдерді бір жүйеге келтіретін орталықтың болуы еліміздегі осы сала бойынша жүйеліліктің болуын қамтамасыз етер еді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Ахметжан Қ.С. Батырлардың жауынгерлік жекпе-жегінің әскери, моральдық-психологиялық және ғұрыптық аспектілері // Қазақ білім академиясының баяндамалары / Доклады Казахской академии образования. — Астана, 2011. № 1 — 70–80 бб.
2. Бабалар сөзі: Жүз томдық. — Астана: «Фолиант», 2010. Т.59: Тарихи жырлар.
3. Қазақ халық әдебиеті: Көп томдық / Қаз ССР Ғылым академиясының М.О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты. — Алматы: Жазушы, 1989. — Т. 4: Ертегілер.
3. Қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары. 1 том: біртұтастығы және ерекшелігі. -Алматы: «Арыс» баспасы, 2005;
4. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 1 том: А-Д. — Алматы: DPS, 2011;
5. Тәнекеев М. Қажымұқан Мұңайтпасов (Тарихи очерк). Алматы: Қазақ мемлекет баспасы, 1963;
6. Құрманбаева С.К. «Ұлттық ойындардың бүгіні мен келешегі», «Алматы» 2004 жыл, 209 б.
7. Несіпбаев Б.К. «Ұлт мәдениеті мен өнері», «Білім» 2003 жыл, 198 б.
8. Атабаев А.С. «Ұлттық ойындар- халық мұрасы», «Кітап» 2006 жыл, 275 б.
9. Наурызбаев Ж. «Ұлттық мектептің ұлы мұраты», «Алматы» 1995 жыл,98б.
10. http://www.info-tses.kz/red/article.php?article=45674
        
        ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРІНДЕГІ ЖАТТЫҒУ ӘДІСТЕМЕСІ
ЖОСПАР
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
І БӨЛІМ. ҰЛТТЫҚ СПОРТ ТҮРІНДЕГІ ЖАТТЫҒУ ӘДІСТЕМЕСІ......5
1.1. Жалпы дамыту жаттығулары..........................................................................5
1.2. ... ... ... ... ... ... ... жаттығулардың сипаттамасы.........................................................11
2.2. Сап және саппен қорзғалу кезінде орындалатын жаттығулар...................13
2.3. Саптарды басқару...........................................................................................16
2.4. Қозғалыс..........................................................................................................19
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................27
КІРІСПЕ
Дене мәдениеті жалпы ... ... бір ... ... ... ... дене ... құрамына: ұлттық ойындар, ұлттық спорт және халықтық дене жаттығулары енеді.
Ұлттық ойындар дене ... ... ... ...
деп Қазақ энциклопедиясында анықтама береді.
Ұлттық спорт туралы анықтама осы ... ... ... өз ... ... ұлттық спорт түрі болып танылуы үшін төмендегідей шарттардың болуы қажет деп санаймыз: халықтардың тарихи қалыптасқан дәстүрлі ... ... түрі ... ... үшін, осы ойын түрінің республикалық дәрежедегі федерациясының болуы, ... ... және осы ойын ... ... ... ... күнтізбесіне енгізілуі спорт түрі болып саналуына негіз бола алады деп санаймыз.
Дене тәрбиесі және спорт саласында спорт түрлері мен ... ... ... ... ... ... атау беру жиі ... жасау алдымен жаттықтырушылар мен педагогтер даярлау жұмыстарында, спорттық жарыстар өткізу кезінде, заңдар мен ... ... ... арбитраж жұмыстарында бірізділікті қамтамасыз етіп, мамандар арасында ортақ түсіністік қалыптастырады. Жүйелеу, топтау спорттық классификациялық анықтамаларда, ... ... ... ... ... ... көптеп қолданылады. Осындай маңызды жақтары бола тұра осы жұмыста Қазақстанда ортақ түсінік және ортақ терминдер әлі қалыптасқан жоқ. Осының ... ... ... ... құралдарында, оқулықтарда, аузекі сөйлеу тілімізде бір ұғымды әртүрлі қолдану жиі кездеседі. Осы ... ... ... дене ... және спорт саласындағы ойындарды, спорт түрлерін, жаттығуларды, атау-терминдерді бір жүйеге келтіретін орталықтың болуы еліміздегі осы сала бойынша жүйеліліктің болуын қамтамасыз етер еді.
І ... ... ... ... ЖАТТЫҒУ ӘДІСТЕМЕСІ
1.1. Жалпы дамыту жаттығулары
Жалпы дамыту жаттығулары дегеніміз - қозғалыс жеке дене мүшелеріне және ... ... ... ... және ... амплитудалық, бұлшық еттердің бағыты.
Жаттығу құралдармен және құралдарсыз орындалатын арнайы жаттығулар (гантельмен, нығыздалған доппен, гирмен, гимнастикалық ... ... ... құрал -жабдықтармен) орындалады. Жалпы дамыту жаттығуларының мақсаты - ... сәл де ... ... жаттығуларды үйрену, меңгеруге дайындау. Барлық гимнастикалық сабақтарда жалпы дене жаттығулары қозғалыс сапасын дамытуға арналады. Тыныс алуға, ... ... ... ... ... ... өмір сүру салтына баулып, денса улығын нығайтуға пайдасы көп.
Жалпы дене жаттығуларының ерекшеліктеріне сипаттама:
1. Жалпы дене жаттығуына жай қарамай, айналысуына жай ... ... ... ... ... жаттығуларды бірнеше рет қайталау.
2. Арнайы дене мүсіндеріне және ... ... ет ... ... дене ... беретін әсері.
3. Жалпы дене жаттығуын қолдануда өзінің дене жүктемесін байқау.
Жүктеменің бағыттары аз-көп болуы жаттығудың өтілуіне ... ... ... ... жасағанда, демалу жаттығуын көбірек пайдаланса, адамға түсетін жүктеме аз ... Ал ... ... аз қолданған жағдайда адамға түсетін жүктеме көбірек болады, шаршайды. Егер жаттығуды ойын ретінде қызықтырып өткенде, еңбек және ... ... ... ... арта ... ... азаяды.
Жалпы дамыту жаттығуының классификациясы - адамның жан-жақты дамуына жаттығуды топ-топқа бөліп, қоғамның дене тұлғасына ... ... ...
1. ... бұлшық еттеріне арналған жаттығулар.
2. Иық және қол ... ... ... ... ... ... еттеріне арналған жаттығулар.
4. Аяқ бұлшық еттеріне ... ... ... барлық бұлшық еттеріне арналған жаттығулар.
Шынығу жаттығуларын орындау, спортқа деген қабілетті арттыруға, қимыл-қозғалыс қасиеттерінің қалыптасуына, әдістемелік бағыттар бойынша жаттығу ... ... ... жылдамдыққа, икемділікке, төзімділікке, ептілікке арналған жаттығуды орындау кезінде тыныс ... дене ... ... ... дене жаттығуының әсері көп.
Жалпы дене жаттығуының адам тұлғасының қисықтығына және ... ... ... ... ... ... ... дене тұлғасының дұрыс қалыптасып өсуіне жалпы жаттығудың әсері мол. ... ... тік ... бел, ... құйрық, сан бұлшық еттеріне берілген жаттығуларды орындағанда көңіл бөліп, ... мән ... тұру ... де адам алға ... еңкіш немесе бір жағы қисық болған жағдайда адамның дене тұлғасы дұрыс деп есептелмейді. Ондай жағдайда ол адаммен арнайы жаттығу жасап, ... ... ... ... дене ... ... ... мен амалдары:
Жалпы дамыту жаттығуын құрғанда жас, жыныс ерекшеліктеріне қарай отырып, дене дамуының деңгейіне де ... ... ... ... ... ... 8-15 түрі ... арнайы жаттығу құрастыру керек:
1. Жаттығуды құрастырғанда адамның дене тұлғасының дұрыс өсуіне әсері.
2. Дене ... ... ... ... қан ... ... бақылау, жай жаттығулар арқылы төмендегі жаттығулар беріледі. ... ... ... ... ... ... отырып тұру, әртүрлі еңкею жаттығулары, қолмен қимыл әрекет т.с.с. ... Адам ... ... ... үшін ... ... - мойын, иық, омыртқа, іш, аяқ ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін 2-3 күрделі жаттығулар жасату.
5. Қалпы дұрыс күш жаттығуын еттің созылуын, ... ... ... ... ... т.б. ... ... содан соң босаңсыту жаттығуларын жасату.
6. Жаттығудың ... ... ... ... ... жасап, адамның дене құрыслысының дұрыстығына көңіл бөлу.
Әр жаттығу 4-8 рет қайталану керек. Күш, жылдамдық, икемділік, төзімділік, ... ... ... ... дамыту жаттығуын үйрету:
1. Көрсету - жаттығуды ... ... ... қарама-қарсы тұрып, жаттығуды сол қолдан бастағанда, мұғалім жаттығуды оң қолдан бастау керек. 1-2 ... ... ... ... жаттығу жасағанда барлығы бірдей жаттығуды жасайды.
2. Жаттығуды айту - бастапқы қалыпта айта ... ... ... оңай болу ... 1, 2 ... ... 1-4 ... қол қимылдары айтылып отыру керек.
3. Жаттығуды қорыту және айту - жаттығуды көрсете және айта ... ... ... ... ... ... ... (бөлшектеп) - мұғалім қай бастапқы қалпын қабылдады. ... ... ... ... тіреп, жаттығудың дұрыс орындалуын қадағалайды. Бастапқы қалыпқа оралу. Жаттығудың дұрыстығына көңіл бөлу.
Ойын амалдары - ... ... дене ... ... ... ... ... ойын баласы екендігін ескеріп, оларға ойын амалдарын көбірек беру керек. Мысалы, мұғалім тақырыпты ... ... ... деп, ... тез осындай қалыпқа келтіру.
Келесі ысқырғанда орындау керек. Оқушы осы жаттығуды тез ... ... ... ... тез ... ... ... көрген жаттығуды тез орындау мақсатында ойын амалдары ... ... ... ... ... ... бере отырып, жаттығуды орындайды, мұғалімнің көрсеткен жаттығуын оқушылар мұғаліммен бірлесе отырып жасаған қимыл-әрекеттерді - дәл ... ... ... ... дәл ... ... сабақтың тығыздығы мен уақытты үнемдейді.
1.2. Тепе-теңдікті сақтау жаттығулары
Тепе-теңдікті сақтау жаттығуларының қиындығы салмақ түсетін аумақтың ... және одан дене ... ... орналасу биіктігіне байланысты болады. Аяқты басып тұру аумағының (орнының) кішіреюі аяқтың өкшесіне, ұшына көтерілу, бір аяқпен ... ... ... ... ... ... ... Салмақтың түсу орталығын ұлғайтуға қолды жоғары көтеріп, аяқтың ұшына тұрып, ... түсу ... бола ...
Салмақ түсу орталығын неғұрлым төмендетсе (жерге жақындатса), дене едәуір тұрақты қалыпқа түседі, сондықтан нақты практикалық жұмыс ... ... ... бастағанда тезірек төмен отыруды ұсыну керек;
неғұрлым төмен отырса, дененің қалпы соғұрлым орнықты жағдайда болады.
Егер дененің салмақ түсу ... ... нық ... тұру ... ... ауытқыса, онда тепе-теңдік жойылады. Оны аяқты жаңа орынға ... басу ... ғана ... ... келтіруге болады. Мысалы, бір аяқпен тұрғанда алға қарай құлап бара жатса, қажетті сәтте бос тұрған аяқты алға қою ... ... ... ... ... ... көп ... батылдық, сенімділік, сабырлылық, тапқырлық, зеректілік, табандылық және зейін аудару сезімдерін дамытады. Бір ... ... ... ... ... ... бір ... орындалатын жаттығуларға көшу, жаттығуларды қиындатудың негізгі жолы болып табылады. Қолдың бастапқы қалыптарын өзгерту, басты жан -жаққа, алға және артқа бұру мен ... ... жұму да ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді. Бұл салаға тән жаттығуларды екі түрге бөлуге болады, олар: бір орында тұрып орындалатын және қозғалыс ... ... ... ... бір ... тепе-теңдікті сақтау жаттығулары гимнастикалық орындықта, жұмыр және төрт қырлы бөренеде, гимнастикалық баспалдақта орындалады.
Дене және ой ... ... ... ... ... сақтау жаттығулары өткізілмейді.
Тепе-теңдікті сақтау жаттығулары мына төмендегідей болып келеді.
1. Ер балалар үшін 110 см, қыз балалар үшін 90 см ... ... төрт ... ... ... ... ... жүру.
2. Әдеттегідей жүру, еңкейіп жүру, тоқтап және бұрылып жүру, бір тізерлеп отыру, толықтай отыру және қайтадан түрегеліп ...
3. ... ... ... өту ... ... ... аттап өтеді).
4. Бөрененің үстімен ішіне нығыздап толтырылған екі допты ... ...
5. Бұл да ... ... кішкентай допты жоғары лақтырып, қағып алу арқылы жүру.
6. Құрсаудың ортасымен жүріп өту.
7. Жартылай еңбектеп жүру.
8. ... ... ... ... ... ұзын ... астынан өту және одан секіріп өту.
9. Бұлақтарда су бетіне шығып жатқан тастарды басып өту және судың, жыраның үстіне ... ... ... бөрененің үстімен жүріп өту.
Жаттығуларды үйретудің белгілі бір ... ... ... топта ең жеңілден ең күрделіге өтудегі нақты бір жағдайы. Сол сияқты, сабақтың қатал регламентін (тәртібін) қарастырады. Жұмыстағы үйретілген жаттығулармен жүйелілік оны ... ... ... ... ... оқытуда маңызды орын алады. Спорт техникасын үйрету - ... ... ... ... ... ... күрделілігін немесе қиындығын бірте -бірте өсіре отырып құрылады.
Дене шынықтыру сабағының гимнастика бөлігінде музыка практикасы әжептәуір ... ... ... ... ... жүріс -тұрыстың әсемдігі, орындалатын жаттығуларды бірқалыпты да, бірке лкі және әсем орындау. ... 4-ке ... ... ... ... ... ... жүруден жүгіруге, жүгіруден жүруге ауысу, музыканың сүйемелдеуімен секіріп жүруден ... өту. ... және иық ... ... тұлғаға арналған жаттығулар, отырыстар, тіренулер.
ІІ БӨЛІМ. САПТЫҚ ЖАТТЫҒУ
2.1. Саптық жаттығулардың сипаттамасы
Саптық жаттығулардағы қимыл әрекеттеріне түрлі міндеттерді шеше ... ... - ... ету, ... ... ... ... буындарында қарапайым қимылды басқаруға үйретіп, сол арқылы қимыл әрекеттерінің ... ... үшін алғы шарт ...
... ... ... ... қасиеттер мен қабілеттерді дамытуға арналған құралдар ретінде пайдаланып, әрекеттерге үйрету.
 Күнделікті өмірде, еңбек пен спортта және басқа қызмет ... ... ... ... ... мен ... ... оны белгілі дәрежеге дейін жетілдіру.
Саптық жаттығуларды үйрену үшін қимыл дағдысы немесе машығы қимыл әрекеттерінің игеру нәтижесінде пайда ... ... ... бір дене ... жемісі. Сонымен қатар, олардың қимылды басқару сипатына қарай ерекше өзгешіліктері де ... ол ... ... ... ... ...
Саптық жаттығулардағы қимыл дағдысы әрекет тәсілінің игерудің дәрежесімен анықталады. Оның өзі ... ... ... орындауға барынша назар аудару мен қимыл міндетін әркелкі әдістермен орындаудан көрінеді.
Қимыл машығы дегеніміз - ... ... ... ... орындалып, әрекет жоғары сенімділікпен атқарылатындай тәсілді меңгеру деген сөз.
Қимыл дағдысы мен машығын қалыптастыру белгілі бір табиғи заңдылықтарға бағынады. Адамның ... ... ... жөніндегі осы заманғы түсініктер бойынша олардың негізін нерв жүйесінің сезімталдық қызметінің механизмін құрайтынын И.М. ... И.П. ... және ... ... ... ... жүйе ... адамның іс-әрекетін жүзеге асыруға қатысатын ағза жүйесінің қызметін біріктіретін шұғыл қалыптасатын функционалдық құрылым. Қимыл машығының қалыптасуы ... ... ... ... шары ... болатын нерв процестерінің динамикалық стереотиптерінің қалыптасуы жатыр. Динамикалық стереотип дегеніміз - бір әрекетті көп рет ... ... ... ... ие болатын функционалды жүйе. Динамикалық стереотип қимыл машығының ... ... ... ... автоматты түрде басқаруды, оның шұғылдығын, әрекеттің сенімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... бұрын қалыптасқан немесе қосарлана пайда болған машықтарды алмастыру ерекше маңызға ие болады. Машықты алмастыру оң және ... әсер етуі ... ... ... ... ... оқушының сол әрекетті үйренуге әзірлігін анықтаудың маңызы зор. Егер ол даяр ... ... -ала ... ... ... ... үш шарт бойынша анықталады. Олар - шынығу ... ... ... және ... ... оқу ... әрекет машық дәрежесінде жеткізілетін болса, бұл процеске педагогикалық міндеттерге және оқыту әдісіне сай үш ... тән. ... ... кезеңінде әрекет тәсілі негіздеріне оқыту тым болмаса түрде орындайтындай дәрежеге жеткізу мақсаты қойылады. Бұл мақсатқа ... үшін ... ... ... Қимыл әрекеті жөніндегі жалпы түсінік беріп, оны игеруге жағдай туғызу.
 Бұрын игерілмеген қимыл тәсілінің бөліктерін (фазалары ... ... ... ... ... ... ырғағын қалыптастыру.
 Қажетсіз қимылдарды және қимыл тәсілін өрескел бұзудың алдын-алу немесе оны жою.
... ... ... ... ... ... алғашқы меңгеруден барынша жетілдіре түсу. Осы кезеңдегі оқытудың негізгі міндеттері:
 Оқып жатқан қимыл ... ... ... ... жеке ерекшеліктеріне сай қимыл тәсілін кеңістік, уақыт және ... ... ... ... ... ... ырғағын жетілдіріп, қимылды еркін және жинақты орындауға қол ... ... ... ... алғы шарт ... ... ... мақсаты - іс жүзінде қолданбаған жағдайда қимыл әрекетін орындауға оны жетік ... ... ету. Ол үшін ... ... шешу қажет:
 Қимыл тәсілін игеру машығын бекіту.
 Әртүрлі ... оның ... дене ... барынша толық пайдалану кезінде қимыл тәсілін орындауда түрлік диапазонын кеңейту.
 Жеке қабілетті дамыту дәрежесіне сай ... ... ... аяқтау.
Қажет болған жағдайда қимыл тәсілін қайта құру және шынығу дәрежесін арттыра отырып, тәсілін жетілдіре түсу.
Аттап түсу, жүрелей отыру, жартылай жүрелей ... ... ... ... Қарғу, тіренулер, отырыстар.
2.2. Сап және саппен қорзғалу кезінде орындалатын жаттығулар
Сапқа тұғызу тәсілдері сыныптың немесе оқушылар ... ... бәрі бір ... қимылдар орындауын қамтамасыз етеді.
Сапты басқару команда және бұйрық беру арқылы жүзеге асырылады.
Команда деп белгіленген тәртіп бойынша сөз ... ... ... ... ... ... ... Белгілі бір команданың сөзін және оның айту ретін бұзуға болмайды.
Бұрық - ... ... сөз ... ... ... ... ... жарлық.
Команда да, бұйрықтар да дауыспен, дыбысты белгімен (ысқырық, сирена және т.б.)беріліп, сол арқылы сынып оқушылары дене жаттығуларын бір м ... ... ... ... ... ... ... екіге бөлінеді: 1) бір орында тұрып орындалатын қимылдарға арналған командалар: , , , , , , және т.б. ; 2) жүру ... ... ... ... ... ... ... жүріп бара жатқанда бұрылу және т.б.).
Сапқа тұру оқушылардың ұйымшыл және ... ... ... ... ұсытауына, оларда қарқын мен ырғақ сезімдерінің дамуына, қимыл дағдыларын тәрбиелеуге мүмкіндік ... ... ... ... олар сынып оқушыларының зейіндерін іске жұмылдыруға, оқушылар ағзасын бір қалыпты қыздыруға, денеде зат алмасуын арттыруға жағдай жасайды. ... ... ... сапқа тұрғызу тәсілдері белгілі бір саптық жаттығулардың ... мен ... ... ... оқу ... ретінде де қолданылады. Мысалы, , , командаларының орындау техникасын үйрену және т.б. Ал сабақтың қорытынды ... ... ... тәсілдері ағзаның белгілі бір тыныштанған күйге келтіруге және алдағы оқу жұмысына оқушылар зейінін шоғырландыруға көмектеседі.
Командалар жігерлі дауыспен ... ... етіп ... ... ... сыныпты жаттығулар орындауға белсенді түрде жұмылдыруға мүмкіндік береді. Мына төмендегідей ... ... ... тиіс.
1. Алаңның шекараларын (сыртқы жиегін) айналып жүру.
2. Команда және белгі бойынша бағытты ... ... ... ... ... жүру:
а) шеңбер жасау үшін деген команданы сапты бастаушы алаң ортасына жақындап келгенде береді. ... ... ... ... ... ... жүреді;
ә) қиғаш жүру бір бұрыштан оған қарама - қарсы қиғаш жатқан бұрышқа ... жүру ... ... ... оң ... бұрыштан сол жақтағы бұрышқа қарай жүру. командасы сапты бастаушы алаңның бұрышының біріне таяп келген кезде ... ... ... ... ... - қарсы бұрышқа жеткен кезде командасы беріледі;
б) ирелеңдеп жүру (змейка) сапта рақашықтықты ... бір адым ... ... ... ... ұстап жүру. Ирелеңдеп жүру үлкен, орта және кіші көлемде қиғаш, кесе- көлденең бағытпен жүріп жасалуы мүмкін. Онда мынадай ... ... . Осы ... ... сынып алаңның шекарасы бойымен жүреді. Ирелеңдеп жүру басталатын жерге келгенде командасы беріледі де, ... ... ... 180- қа ... ... қарсы жүруді бастаған кезде командасын беру керек.
3. Гимнастикалық алаңның көлденең сызығын бойлай жүр іп, бірте ... ... ... екі және үш ... ... ... тұрғызу. Сапты өзгертіп тұрғызатын жерде мұғалім деген команда, ал одан кейін не , ... ... ... Осы командадан кейін алдағы екі бала 90- қа бұрылады да, жаңа бағыпен жүреді, ал ... ... ... ... ... ... барады және екінші деген команда бойынша ... келе ... ... ... ... екі-екіден тұра бастайды. осындай лектік сапқа тұрғызылғаннан кейін әр түрлі әдістер арқылы ... ... ... аралығын жазу жүргізіледі. бұрынғы сапқа қайта тұрғызу, сапты оң жақ ... ... ... бұру ... немесе қатарды жазу арқылы, командасы бойынша ... ... Осы ... ... ... да ... ... дейін жүріп барады, ал ол жерден (бір орында тұрып ... ... ... оң ... бұрып айнала жүру арқылы сол екіншілердің арт ... ... ...
4. ... келе ... ... ... екі қатар болып қайта тұру үшін, екіншілер оңға немесе солға бұрылуы тиіс. бір ... ... ... ... келе ... ... ... басарда деп команда береді. Сол команда ... ... ... келе жатқандар оң аяғымен қадам жасап, оң аяғының басымен солға бұрылады. Бұрылғанан кейін, сол ... ... ... ... ерекше нық басылуы керек.
Жүруде аяқтың ұшымен, өкшемен тізені жоғары көтере, алдағы аяққа көбірек салмақ түсіре жүру ... жүру ... ... ... ... басқару командалармен жүзеге асырылады, оны староста дауыстап, белгілермен және жеке өзі көрсете отырып, сондай-ақ техникалық байланыс құралдары арқылы ... ... лек ... ... ... және ... ... арқылы берілуі мүмкін.
Сапта аға староста, оған команда беруге ыңғайлы жерде болады. Команда алдын ала берілетін және ... ... ... ... тек ... ... мүмкін.
Алдын ала берілетін команда оқушлардың назарын күшейту және орындалатын команданы орындауға дайындалу үшін ... ... ... ... ... ... талап етіп тұрғанын түсіну үшін нық, дауыстап және созылмалы беріледі.
Орындалатын команда үзілістен кейін, дауыстап, ... және нық ... ... команда бойынша оны шұғыл және нақты орындау жүргізіледі.
Топтың немесе жекелеген оқушылардың назарын аудару мақсатында қажет болған кезде ... ала ... ... ... ... нем есе студенттің атағы мен тегі аталады.
Мысалы: . .
Староста топқа назар аударған кезде және ... ала ... ... ... ... ... ... студенттер саптық қалыпты қабылдайды, ал қозғалыста саптық адымға көшеді. ... ... тыс ... назар аударған кезде ол старостаға қарай бұрылады және саптық қалыпты қабылдайды. ... ... ... ... ... еніне және тереңдігіне сәйкес келуі тиіс, ал баяндау анық, дауысты күрт көтерместен айтылады.
Қажет болған кезде ... ... ... үшін ... ... ...
Барлық топтарға қатысты командаларды топтардың барлық таросталары қабылдайды және дереу орындайды.
Командаларды белгімен берген ... ... ала ... беріледі, ал егер команда топтардың біреуіне ғана қатысты болса, онда сол топтың нөмірін көрсететін белгі беріледі. ... ... ... үшін ... топ ... белгілейді.
Белгімен команданы қабылдауға әзірлік, сондай-ақ белгісімен белгіленеді.
Белгіні қабылдау оны ... ... ... ... ... үшін ... беріледі.
Осы команда бойынша тәсілді орындауға дейін болған қалып қабылданады.
Топтарды сапқа тұрғызу ... ... ... оның ... сапқа тұрғызу тәртібі көрсетіледі.
Мысалы: .
Осы команда бойынша оқушы саптағы өз орнына жедел тұруы, ... ... пен ... сақтауы, саптық қалыпты қабылдауы тиіс.
Саптық қалып командасы бойынша қабылданады. Осы команда бойынша жылдам сапқа тұрып, ... ... тік тұру ...
- өкшелерді қосып, аяқтың ұшын маңдайшеп сызығы бойынша, оларды табан еніне қойып түзеу керек;
- тізені жазу, бірақ тым ... ...
- ... шамалы көтеріп, ал денені біршама алға ұстау керек;
- ішті тарту керек;
- ... ... жазу ...
- ... ... ... ... ішке қаратып, екі жанына тиетіндей етіп қолдарды төмен түсіру керек;
- басты жоғары және тік, иекті алға шығармай ұстау керек;
- ... ... ... тұру ...
- ... ... даяр болу керек.
Орнында командасы бойынша саптық қалыпты жылдам қабылдау және қозғалмау керек.
командасы ... ... ... оң ... сол ... бос ... бірақ орнынан кетпеу, назарды әлсіретпеу және сөйлеспеу керек.
командасы ... ... өз ... ... ...
қажет болған кезде рұқсат алу үшін саптан шығып тікелей старостаға өтініш жасау керек.
командасы алдында командасы беріледі.
Орнында ... ... , , , , ... ... ... солға, жарты айналым солға бұрылулар сол қол ... ... сол ... және оң ... ... ... ... айналым оңға бұрылулар - оң қол жаққа қарай оң өкшемен және сол аяқтың ұшымен жасалады.
Бұрылулар екі ... ...
- ... ... - ... дұрыс калпын сақтай отырып және тізелерді бүкпей бұрылу керек, дененің салмағын салмақ түсетін аяққа түсіру керек;
- ... ... - ... жолмен екінші аяқты қою керек.
2.4. Қозғалыс
Қозғалыс адыммен немесе жүгірумен жасалады.
Адыммен қозғалыс жасау ... 110-120 адым ... ... ... қарқынымен жүзеге асырылады. Адымның ұзындығы - 70-80 см. ... ... ... ... минутына 165-180 адым (жоғарғы сынып оқушылары)қарқынымен жүзеге асырылады. Адымның ұзындығы - 85-90 см. ... ... және ... ... ... адым топтар қозғалыста салтанатты сәлемдесуді орындаған, ... ... ... ... оқушы старостаға жақындаған және одан алыстаған, оқушы саптан шыққан және сапқа қайтып тұрған кезде, сондай -ақ ... ... ... ... қолданылады.
Жорықтық адым барлық қалған жағдайларда қолданылады.
Саптық адыммен қозғалыс жасау командасы бойынша басталады.
Жорықтық адыммен ... ... ... ... осы ... ... ... үш саптық адым жасайды, одан кейін жорықтық адымға көшеді.
Алдын ала берілетін команда бойынша дене ... алға ... ... ... отырып, оның салмағын көбіне оң аяққа ауыстыру керек; орындалатын команда бойынша қозғалыс сол аяқтан ... ... ... ... адыммен қозғалыс жасау кезінде аяқты ұшын алға соза отырып, ... 15-20 см ... ... және ... нық ... ... ... қолдарымен дененің айналасында қозғалыс жасау керек: алға - оларды белдік тоғасынан жоғары алақанның енінде және ... ... ... ... ал ... қол білегінің деңгейінде болатындай етіп, шынтақтан бүгу керек; артқа - иық ... ... ... Қолдардың саусақтары жартылай бүгіліп, басты тік ұстап, өзінің алдына қарау керек.
Жорықтық адыммен қозғалыс жасау кезінде аяқтың ұшын ... ... ... және оны ... ... ... ... сияқты қою керек; дененің айналасында қолмен еркін қозғалыс жасау керек.
Жорықтық ... ... ... ... ... топқа назар аударған кезде, сондай-ақ командасы ... ... ... ауысу керек. Саптық адыммен қозғалыс жасау кезінде ... ... ... ... жүру ... ... қозғалыс жасау командасы бойынша басталады. Алдын ала берілетін команда бойынша орнынан қозғалыс жасаған кезде ... алға ... ... ... артқа жіберіп қолды жартылай бүгу керек; орындалатын команда бойынша жүгіруді сол аяқтан бастау керек; жүгіру жылдамдығы бойынша ... ... және алға ... ... ... керек.
Қозғалыста адым жасаудан жүгіруге ауысу үшін алдын ала берілетін команда бойынша шынтақты біршама артқа ... ... ... ... бүгу керек. Орындалатын команда сол аяқты жерге қоюмен бір уақытта беріледі. Осы команда бойынша оң ... бір адым ... және ... ... сол аяқтан бастау керек.
Жүгіруден адымға ауысу үшін командасы беріледі. Орындалатын команда оң аяқты жерге қоюмен бір уақытта беріледі. Осы ... ... ... тағы да екі адым ... және адыммен қозғалысты сол аяқтан бастау керек.
Орнында тұрып адым жасау ... - ) ... ... ... ... бойынша адым аяқты көтерумен және түсірумен жасалады, бұ ретте аяқты жерден 15-20 ... ... және оны ... бастап табанға толық қою керек; қолмен адым ырғағына сәйкес қозғалыс жасау керек. Сол ... ... ... бір ... ... ... ... оң аяқпен орнында тағы бір адым жасау және қозғалысты сол аяқтан толық адыммен бастау керек. Бұл ретте алғашқы үш адым ... болу ... ... ... үшін ... беріледі, мысалы: . Оң немесе сол аяқты жерге қоюмен бір уақытта берілетін ... ... ... тағы бір адым ... және ... ... қоя ... саптыққалыпты қабылдау керек.
Қозғалыс жылдамдығын өзгерту үшін мынадай командалар беріледі:
, , , , , .
Жеке ... ... ... ... ... ауыстыру үшін команда беріледі, мысалы: .
Осы команда бойынша әр адымнан кейін аяқты жерге қоя отырып, оңға ... екі адым ... ... ... ... алға немесе артқа ауыстыру үшін команда беріледі, мысалы: .
Осы команда ... екі адым алға ... ... және ... жерге қою керек.
Оңға, солға және артқа ауыстырған кезде қолмен қозғалыс жасалмайды.
Қозғалыста бұрылулар мынадай командалар бойынша орындалады: , , ... ... ... үшін ... ... оң (сол) ... ... қоюмен бір уақытта беріледі. Осы команда бойынша сол (оң) аяқпен бір адым ... сол (оң) ... ... ... керек, бұрылумен бір уақытта оң (сол) аяқты алға созу және қозғалысты жаңа бағытта жалғастыру керек.
Артқа бұрылу үшін орындалатын команда оң ... ... ... бір ... ... осы ... бойынша сол аяқпен тағы бір адым жасап, оң аяқты алға қарай жарты адым шығару және ... ... сол қол ... ... екі ... ... ... бұрыла отырып, қозғалысты сол аяқпен кері бағытта жалғастыру керек.
Бұрылулар кезінде қолмен қозғалыс адым ырғағымен жасалады.
Жүгіре қозғалыс жасау кезінде оңға және ... ... ... ... жасау кезіндегі командалар бойынша жүгіру ырғағында екі деп санағанда бір ... ... ... ... ... артқа бұрылу бір орында жүгіру ырғағымен төрт деп санағанда сол қол жаққа қарай жасалады.
Өрістетілген сап
Топтың өрістетілген сабы бір қатарлы немесе екі ... ... ... ... бір қатарлы (екі қатарлы) сапқа тұрғызу командасы бойынша жүргізіледі. ... ... ... қалыпты қабылдап және команда беріп саптың маңдайшеп жағына қарап тұрады;
Сапқа тұрғызу басталғанда топ старостасы саптан ... және ... ... ... ... орнында түзету қажет болған кезде немесе командасы беріледі.
командасы бойынша оң жақ ... ... ... барлығы басын оңға бұрады (оң құлақ сол құлақтан жоғары, иек біршама көтеріңкі) және әрқайсысы өзін ... деп ... ... ... ... ... ... командасы бойынша сол жақ қапталда тұрғаннан басқасының ... ... ... ... (сол ... оң ... жоғары, иек біршама көтеріңкі).
Түзелу кезінде оқушылар біршама алға, артқа немесе жан-жағына қозғала алады.
Түзелу аяқталғаннан кейін ... ... ол ... барлық оқушылар басын жылдам тік ұстайды.
Бөлімше ... ... ... ... ... түзелу жағы көрсетіледі.
Мысалы: .
командасы бойынша студенттер саптан шығады. Топты жинау үшін ... ... ол ... ... ... ... ... жиналады және оның қосымша командасы бойынша сапқа тұрғызылады.
Топ орнында жазылу үшін командасы беріледі. Орындалатын команда бойынша жинақталу ... ... ... ... ... жаққа қарай бұрылады, одан кейін жиіленген жарты адыммен (жүгіре) жиналған сап үшін белгіленген ... ... және ... ... өз ... тоқтайды және солға (оңға) бұрылады.
Аяқ алысты ретсіз алып жүру қажет ... ... , ал аяқ ... ... алып жүру үшін командасы беріледі (ретпен жүру бағыттаушы бойынша немесе старостаның санауы ... ... ... ... ... иықпен еніп өзгерту үшін , жүру ... - ... ... Осы ... бойынша топ оң (сол) иықпен алға енуді бастайды: еніп келе жатқан қапталдың шеткі ... ... ... ... бұрып, өзінің қозғалысын қалғандарын қозғалмайтын қапталға ығыстырмайтындай етіп толық ... ... ... ... ... а дамы ... ... және біртіндеп енетін қапталдың қозғалысымен үйлесе отырып, солға (оңға) бұрылады; қалғандары енетін ... ... ... бойынша түзелуді сақтай отырып (басын бұрмай) және қозғалмайтын қаптал ... ... ... ... сезе отырып, олар қозғалмайтын қапталға жақындаған сайын шағын адым жасайды.
Топ қажеттілігіне қарай бұрылғанда ... ... ... ... бір ... ... қайта сапқа тұрғызу үшін алдын ала командасы бойынша бірінші және екіншіге санау жүргізіледі. Осы ... ... ... ... оң қапталдан бастап кезек бойынша жылдам өзінің сол жағында тұрған студентке басын бұра отырып, өз нөмірін атайды және жылдам ... тік ... сол жақ ... ағы басын бұрмайды.
Жалпы нөмірлеу бойынша есеп те осылай жүргізіледі, ол үшін командасы беріледі.
Екі қатарлы сапта екінші ... сол жақ ... адам ... нөмірлеу бойынша саптың есебі аяқталғаннн кейін: немесе деп баяндайды.
Топты орнында бір қатардан екіге сапқа қайта ... ... ... ... ... ... ... екінші нөмірлер бірінші нөмірлердің ту сыртына тұру үшін сол аяғымен артқа адым жас ... оң ... ... қоймастан, оң жаққа адым жасап, сол аяғын жерге қояды.
Егер топтың сол қапталында бір ... ... ... ... оқушы тұрса, онда екі қатарға қайта тұрғызу кезінде оның оң жағында тұрған екінші нөмірлі студент оң ... ... бір адым ... сол ... бірінші нөмірлі студенттің ту сыртына тұру үшін сол аяғын жерге қоймастан, сол жаққа адым ... оң ... ... ... орнында екі қатарлы жинақталған саптан бір қатарлы сапқа қайта тұрғызу үшін топ алдын ала бір ... ... ... ... командасы беріледі.
Орындалатын команда бойынша екінші нөмірлер сол аяғымен сол жаққа бір адым жасайды, оң аяғын ... бір адым алға ... және сол ... ... қоя ... ... қатарына шығады. Егер топтың екі қатарлы сабындағы соңғы қатар толық ... онда бір ... ... ... ... ... соңғы қатарда тұрған екінші нөмірлі студент оң аяғымен оң жаққа бір адым жасайды, сол аяғын жерге ... алға бір адым ... оң ... ... ... ... ... үйретудің техникасы мен әдісі.
Снарядтардағы гимнастика жаттығуларының сипаттамасы. Техниканың жалпы негізін үйретудегі мақсаты және ... ... ... үйрету барысында дидактикалық принциптерді іске асыру.
Гимнастикадағы жаттығулардың үйрету және оқыту техникасы мен әдісі деп - ... ... ... мен ... алға ... міндеттерді бірлесе отырып шешу тәсілі түсіндіріледі:
1. Бүтін (біртұтас) әдіс - ... ... ... ... орындалуын қарастырады, яғни, көрсеткеннен және түсіндіргеннен кейін ... ... Бұл әдіс жай ... ... қажет.
2. Бөлу әдістерінде - шұғылданушы элементі құрама бөліктерге ... және ... ... ... ... меңгереді.
3. Жеке қозғалыс міндеттерін шешу әдістері ... ... ... - ... ... ... жаттығу сериясы іріктеліп алынатындығымен ерекшелінеді, олардың әрқайсысында үйретілген элементтердің бір бөлігінің құрылысына ұқсас компонент бар. Бұл ... ... ... ... мәні ... ... (подводящий) жаттығулар әдісі (бүтін әдіс нұсқасы) бұл әдістің алдыңғы әдістерден айырмашылығы, мұнда әрбір жақындататын жаттығудың құрылысы басынан аяғына дейін ... ... ... сәйкес келеді.
5. Баяндау және көрсету әдістері - ... ... ... ... ... ... ... бақылауын және т.б. қарастырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі кезде қолданылатын спорт мектептеріндегі бағдарламалар Кеңес Одағы кезінде Бүкілодақтық дене шынықтыру ғылыми-зерттеу институты 1983 - 1985 ... ... ... мен әдістемелер бойынша жұмыс істейді. деп атап көрсетеді ҚР ... және ... ... ... ... ... және әлемдік деңгейде жетекші орын алатын спорттық державалар Германия, АҚШ, т.б. мемлекеттер бұқаралық спортты дамытуға бөлінетін ... ... ... 40-50 пайызға дейін екендігін ескерсек, бізде де үлкен спортты дамыту үшін алдымен бұқаралық спортқа үлкен көңіл бөлу қажет екендігі ... ... ... ... ... ... дамытуға арналған мемлекет тарапынан жасалған қолдауларды атай келіп, ең ... ... ... ... болғандығын атап өтеміз. Осы Заңның аясында спорт мектептерінде ұлттық спорт түрлері бойынша топтар ашылып, мектептерде аптасына 3 сағаттық дене шынықтыру ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған қаржылық қолдаудың жеке статья бойынша көрсетілмеуі салдарынан ұлттық спорт саласына әлі де ... ... ... өте аз ... атап ... ... ... Ахметжан Қ.С. Батырлардың жауынгерлік жекпе-жегінің әскери, моральдық-психологиялық және ғұрыптық аспектілері // Қазақ білім академиясының баяндамалары / Доклады Казахской ... ... -- ... 2011. № 1 -- 70 - 80 ... ... ... Жүз томдық. -- Астана: , 2010. Т.59: ... ... ... ... әдебиеті: Көп томдық / Қаз ССР Ғылым академиясының М.О. ... ... ... және өнер институты. -- Алматы: Жазушы, 1989. -- Т. 4: Ертегілер.
* Қазақ ... ... мен ... 1 том: ... және ... ... ... 2005;
* Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 1 том: А-Д. -- Алматы: DPS, 2011;
* ... М. ... ... (Тарихи очерк). Алматы: Қазақ мемлекет баспасы, 1963;
* ... С.К. , 2004 жыл, 209 ... ... Б.К. , 2003 жыл, 198 б.
* Атабаев А.С. , 2006 жыл, 275 ... ... Ж. , 1995 ... ...

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
Мәдениетаралық қатысымның жазбаша түріне үйретуде студенттердің ізденушілік - ақпараттық біліктілігін қалыптастыру49 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқытуда ақпараттық құзыреттіліктерді дамыту25 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
Адамның жетілуінде дәне тәрбиесі мен спорттың маңызы18 бет
Айыппұл түріндегі жазаны атқару10 бет
Арт-терапиялық жаттығулар8 бет
Ауыр енбекпен және спортпен айналысатындардың тамактану ерекшелігі, Азық түлік тауарларының сапасын бақылау7 бет
Ауыр еңбекпен және спортпен айналысатындардың тамақтану ерекшелігі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь