Өнеркәсіптің материалдық және шикізаттық ресурстары және оларды пайдаланудың тиімділігін жоғарылату

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. ӨНЕРКӘСІПТІҢ МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ШИКІЗАТТЫҚ РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЖОҒАРЫЛАТУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Ел экономикасындағы шикізат ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Пайдалы қазбалар қорын анықтау және оларды экономикалық
бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3. Жылу . энергетикалық теңдестік және оның мәні, құрылымы мен жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.4. Шикізат пен отын. энергетикалық ресурстарды оңтайлы пайдаланудың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.5.Отын.энергетикалық кешенді дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.6. Кәсіпорынды шикізатпен қамтамасыз ету құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ...15
1.7. Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Өнеркәсіп өндірісін ұйымдастыру – өндірістің үйлесімді дамуын, жаңа өнімнің тез енгізіліп, игерілуін, еңбек ресурстары мен материалдық ресурстардың, қолданыстағы техниканың неғұрлым толық пайдаланылуын және осы негізде өндіріс нышандарын оңтайлы ұштастыру, өнімнің кеңістік пен уақыт ішінде барлық дайындалу сатыларын келісіп алу жолымен өндірістің тиімділігін арттыруды қамтамасыз ететін шаралар жүйесі. Ө. ұ. үйлесімділік, ырғақтылық және өндірістің үздіксіздігі қағидаттарына негізделеді. Ол түрлі әдістермен жүзеге асырылады, олардың ең бастылары: тасқынды, топтамалық және жеке-дара әдістер.
Негізгі өнеркәсіп өндірісін ұйымдастырумен қатар көмекші және қызмет көрсетуші үдерістерді ұйымдастырудың да зор маңызы бар. О
Шикізат, материалдық, отын және энергетикалық ресурстар кәсіпорын мен бүкіл мемлекет экономикасының қалыпты қызметі үшін негіз болып табылады. Жапония үшін шикізат және отын-энергетикалық ресурстармен (ОЭР) қамтамасыз ету – кезек күттірмейтін ұлттық мәселе, себебі өзінде қажетті материалдық және отын-энергетикалық ресурстар жеткіліксіз. Шындығында, Жапонияның барлық өңдеу өнеркәсібі сырттан әкелінген шикізат және отынмен жұмыс істейді. Егер белгілі бір мезетке Жапония үшін барлық шикізат пен отын-энергетикалық ресурстарға жол жабық деп елестетсек, бұл жапондық экономика үшін дағдарысты білдірер еді. Сондықтан да болар жапондық тауарлар әледік нарықта өте сапалы және бәсекеге қабілетті. Шикізат пен отын-энергетикалық ресурстарды қажетті көлемде алу үшін ел дайын және ғылыми сыйымды өнімнің күшті экспорттық әлеуетіне ие.Бұл тұрғыдан қарағанда Қазақстанның артықшылығы көп. Онда тек ішкі қажеттіліктермен қоса, әр түрлі елдерге экспорттауға жетерлік шикізат және отын-энергетикалық ресурстардың ауқымды бөлігі бар. КСРО құлағаннан кейін бұрынғы одақтас республикалар тәуелсіз мемлекеттерге айналды, олардың көпшілігі үшін отын-энергетикалық ресурстармен қамтамасыз ету үлкен мәселе тудырады. Бұл мәселе, әсіресе, Украина, Белорусия, Армения, Грузия елдері үшін өзекті болып отыр. Мысалы, Украинаға ішкі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін 40 млн тонна мұнай қажет болса, бұл ел оның тек 5 млн ғана өндіреді. Сондай-ақ Украина газ, ағашпен жақсы қамтамасыз етілмеген. Белорусияның да отын-энергетикалық ресурстары жеткіліксіз, сондықтан ол Ресейден 15 млн тоннаға дейін мұнай және үлкен көлемде газды экспорттаувға мәжбүр.
Өндірістік шикізатты екі ішкі топқа бөлуге болады:
- минерал тектес шикізат, яғни жер қойнауынан алынған шикізаттар;
- жасанды шикізат, яғни жасанды жолмен алынатын шикізаттар мен материалдар.
Әсіресе минерал тектес шикізаттардың табиғи түрлері кең тараған. Ол өнеркәсіптің минералдық-шикізаттық базасын құрап, қара және түсті металлургия, отын, электр энергиясы сияқты негізгі өнеркәсіп салаларының дамуына үлкен ықпалын тигізді.
Курстық жұмыстың мақсаты – өнеркәсіптің материалдық және шикізаттық ресурстары және оларды пайдаланудың тиімділігін жоғарылату. Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру көздейді.
Жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспе, 1 бөлімнен, 7 бөлімшеден және қорытынды6 пайдаланылған әдебиеттен құралған. Курстық жұмысты жазу барысында мынадай әдебиеттер қолданылды: Р. Қ. Ниязбекова, Б. А. Рахметов, П. Т. Байнеева Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2008 ж., А. Қ. Мейірбеков, Қ. Ә. Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2003 ж., http://www.e-gov.kz., Жалғасбаева А.А. Қазақстанның мұнай газ кешенін тиімді дамыту бағыттарын экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Р. Қ. Ниязбекова, Б. А. Рахметов, П. Т. Байнеева Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2008 ж
2. А. Қ. Мейірбеков, Қ. Ә. Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2003 ж
3. http://www.e-gov.kz
4. Жалғасбаева А.А. Қазақстанның мұнай газ кешенін тиімді дамыту бағыттарын экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1. ӨНЕРКӘСІПТІҢ МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ШИКІЗАТТЫҚ РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ ... ... Ел ... ... ... ... қорын анықтау және оларды экономикалық
бағалау.....................................................................
.................................................8
1.3. Жылу - энергетикалық теңдестік және оның мәні, құрылымы мен жетілдіру
жолдары.....................................................................
...........................10
1.4. Шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...... үйлесімді дамуын, жаңа
өнімнің тез енгізіліп, игерілуін, еңбек ... мен ... ... ... ... толық пайдаланылуын және осы
негізде өндіріс нышандарын оңтайлы ұштастыру, ... ... пен ... ... ... ... келісіп алу жолымен өндірістің
тиімділігін арттыруды қамтамасыз ететін шаралар жүйесі. Ө. ұ. ... және ... ... ... ... Ол түрлі
әдістермен жүзеге асырылады, олардың ең бастылары: тасқынды, ... ... ... ... ... ... қатар көмекші және қызмет
көрсетуші үдерістерді ұйымдастырудың да зор ... бар. ... ... отын және ... ... кәсіпорын мен
бүкіл мемлекет экономикасының қалыпты қызметі үшін ... ... ... үшін ... және отын-энергетикалық ресурстармен (ОЭР) қамтамасыз
ету – кезек күттірмейтін ұлттық мәселе, себебі өзінде ... ... ... ... ... ... ... өңдеу өнеркәсібі сырттан әкелінген шикізат және отынмен жұмыс
істейді. Егер белгілі бір ... ... үшін ... ... пен ... ... жол ... деп елестетсек, бұл жапондық экономика
үшін дағдарысты білдірер еді. Сондықтан да ... ... ... ... өте сапалы және бәсекеге қабілетті. Шикізат пен отын-энергетикалық
ресурстарды қажетті ... алу үшін ел ... және ... сыйымды өнімнің
күшті экспорттық әлеуетіне ие.Бұл ... ... ... көп. Онда тек ішкі ... ... әр ... елдерге
экспорттауға жетерлік шикізат және отын-энергетикалық ресурстардың ауқымды
бөлігі бар. КСРО ... ... ... ... ... ... ... олардың көпшілігі үшін отын-энергетикалық
ресурстармен қамтамасыз ету үлкен мәселе ... Бұл ... ... ... ... Грузия елдері үшін өзекті болып отыр. Мысалы,
Украинаға ішкі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін 40 млн ... ... ... бұл ел оның тек 5 млн ғана ... ... Украина газ, ағашпен
жақсы қамтамасыз етілмеген. Белорусияның да отын-энергетикалық ресурстары
жеткіліксіз, сондықтан ол ... 15 млн ... ... ... және ... газды экспорттаувға мәжбүр.
Өндірістік шикізатты екі ішкі топқа бөлуге болады:
-  минерал тектес шикізат, яғни жер қойнауынан алынған шикізаттар;
- ... ... яғни ... ... алынатын шикізаттар мен
материалдар.
Әсіресе минерал тектес ... ... ... кең ... ... минералдық-шикізаттық базасын құрап, қара және ... ... ... ... ... негізгі өнеркәсіп салаларының
дамуына үлкен ... ... ... ... – өнеркәсіптің материалдық және шикізаттық
ресурстары және ... ... ... ... Өндірістік
шығындар есебін ұйымдастыру көздейді.
Жұмыстың құрылымы. Курстық ... ... 1 ... 7 ... және
қорытынды6 пайдаланылған әдебиеттен құралған. Курстық жұмысты жазу
барысында ... ... ... Р. Қ. ... Б. А. ... Т. Байнеева  Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2008 ж., А. Қ. Мейірбеков, Қ.
Ә. Әлімбетов  Кәсіпорын экономикасы. ... 2003 ж., ... А.А. ... ... газ ... ... ... бағыттарын
экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.
1.ӨНЕРКӘСІПТІҢ МАТЕРИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ШИКІЗАТТЫҚ РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ
ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН ... Ел ... ... ... ... отын, энергия – бұлар еңбек затына жатады, яғни
олар еңбек құралы мен адам еңбегінің әсеріне тап болып, нәтижесінде ... және жеке ... өтеу үшін ... ... ... ... Бұл ресурстар өнеркәсіптің материалдық-техникалық
базасының заттық элементі болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... дайын өнімге өткізеді.
Еңбек заты ретінде шикізат және отын-энергетикалық болып пайдаланылатын
барлық материалдық ресурстар шартты түрде екіге бөлінеді.
Шикізат ресурстары әр түрлі ... ... ... үшін ... ... жиынтығы түрінде болып келеді.
Өңделмеген шикізат деп жерден қазып алынған немесе өңделген және соның
нәтижесінде белгілі бір өзгерістерге ... ... ... айтамыз.
Шикізатқа кен өндіруші өндіріс (руда, мұнай, көмір және т.б.) пен ... ... ... ... ... ал ... өңдеуші
өндірістің өнімі жатады. Материалдарды негізгі және ... деп ... ... ... өнімнің құрамына табиғи түрде кіріп, оның
материалдық негізін құрайды.
Көмекші материалдар дайын ... ... ... ... та ... әсер ... мен энергия өзінің экономикалық ерекшелігіне байланысты көмекші
материалдарға да, ресурстардың жеке тобына да жатқызылады.
Отын-энергетикалық ресурстар ықтималды және нақты деп екі ... ... ... елдің белгілі бір экономикалық
аймағындағы отын мен энергияның барлық түрімен байланысты қорлар ... ... ... отын-энергетикалық ресурстар деп ел экономикасында
пайдаланылып жатқан энергияның барлықтүрінің жиынтығын айтамыз.
Жекелеп айтқанда пайдаланылатын отын-энергетикалық ... ... ... ... ... отын-энергетикалық ресурстар (табиғи отындар) – көмір, мұнай,
табиғи және пайдалы газ; судың, желдің табиғи механикалық ... ... ... отын ... ... жер асты ... ... Отын ресурстары – өңдеу кезінде пайда болған өнімдер (кокс, брикеттер,
мұнай өнімдері, жасанды газдар, байытылған көмір және т. ... ... ... үдерісте алынатын көмекші (қайталама)
энергетикалық ... ... ... ... ... ... ... және т. б.).
Экономикалықтұрғыдан қарағанда халық шаруашылығында пайдаланылатын
шикізаттың барлық түрі екі үлкен топқа бөлінеді:
Өндірістік шикізат - бұл өндірістен алынады және ... ... ... ... ... ... - бұл ауыл ... саласында өндіріліп,
негізінен жеңіл және тамақөнеркәсібінде пайдаланылады.
Өндірістік шикізат өз алдына екі кіші топқабөлінеді:
минерал тектес ... яғни жер ... ... ... ... яғни жасанды жолмен алынатын шикізаттар мен материалдар.
Әсіресе минерал тектес ... ... түрі кең ... Ол
өнеркәсіптің минералдық-шикізаттық базасын құрап, қара және түсті
металлургия, отын, электр ... ... ... өнеркәсіп салаларының
дамуына үлкен әсерін тигізеді.
Өнеркәсіпте өндірілген өнім мен ... ... ... ... ... рөл ... ... көрсетілгендей сараланады:
–  өндіріс үдерісінде атқаратын рөлі бойынша: негізгі, көмекші,
қосымша;
– экономикалық нышаны бойынша: ... ... ... ... әдісі бойынша: өндірістік, ауыл шаруашылықтық;
– шыққан тегі бойынша : мал, өсімдік, кен қазбасы;
– өндіріс уақыты бойынша: маусымдық, маусымдық емес;
– өңдеу ... ... ... және ... ... дәрежесіне байланысты шикізат ресурстары иегізгі және көмекші
болып бөлінеді.
Негізгі шикізатқа жаңа дайындалған өнімнің материалдықнегізін қалайтын
еңбек заттары жатады. Дайын ... ... ... ... ... ... жатады. Шикізат кей ... ... ... ... ал одан ... уақытта көмекші материалдың қызметін атқаруы
ықтимал. Сондықтан көрсетілген саралану ... бір ... ... ... ... саланың ерекшелігіне, есеп- қисабына, жоспарлау
және экономикалықталдауына байланысты болады. Сол ... отын ... ... ... ... көп салада оны ... ... ... ... жеке-дара қарастырады.
Тамақ өнеркәсібінде негізінен ауыл шаруашылығының шикізаты
пайдаланылады. Қазақстанда әр түрлі табиғи-климаттық ерекшелікке ... ... ... ... толықтай жететін бірнеше түрлі ауыл
шаруашылығы өнімдері шығарылады.
Минералды және ауыл ... ... ... және ... байланысты шикізат базасын кеңейту қажеттілігі жасанды және
синтетикалық материалдар өндірісін құруды және интенсивті ... ... ... ... ... ... ... түрде жоқ, жаңа
материалдар алуға мүмкіндік туды. Олардың ішінде неғұрлым құндылары – ... жылу ... ... ... ... Сонымен
қатар жасанды және синтетикалық материалдарды ... ... ... ... ... аз шығын шығады.
Өнеркәсіпте өндіріс және пайдалану үшін кеелсілерге мүмкіндік беретін
жасанды және синтетикалық материалдвр ... ... деп ... материал деп саналатын саладағы өндіріске жоғарғы ... көп ... ... өнеркәсіп салаларында техникалық базаны және технологиялық
процестерді интенсификациялауды жетілдіруді;
– бұл материалдар қолданылатын салаларда өнім ... ... ... ... ... жасалатын өнімнің өзіндік құнын төмендетуге;
–соңғы өнеркәсіптік ... ... ... шығынын
қысқартуға.
Тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарынамыналар жатады:
– отын және отын-энергетикалық теңдестіктің құрылымын жақсарту;
– өнеркәсіп кәсіпорындарында ... ... ... және ... ... сапасын төмендетпей шикізат пен отынды тасымалдауды
дұрыс ... ... ... ... ... ендіру;
– өндіріс қалдықтарын дұрыс пайдалану;
– шикізатты қайта пайдалану және т.б.
Шикізатты ... ... және ... ... ... және ... шикізаттар, көбінесе, белгілі бір дайындықты
қажет етеді. Осыған орай кез ... ... ... ... ... ... әр ... алғашқы өңдеу жұмыстары
жүргізіледі.
Шикізатты алғашқы өңдеу түрлерінің негізі болып ... ... ... ... және ... металлургияның рудасы, кокс алу
өндірісіндегі көмір);
–шикізатты алдын ала тазалау және ... ... ... тері);
– бұзылмайтын етіп өңдеу (тамақ өнеркәсібінде: ет, балық, көкөніс);
– кептіру, ұзақ сақтау (ағаш өңдеу ... ... Бұл ... ... және ... ... шикізаттың құрамында болатын өнімді жеке-дара алу үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді:
– табиғи қазбада болатын пайдалы құрамдастың мөлшерін арттыру;
– зиянды ... алып ... ... ... байыту арқылы екі зат алынады, оның біреуі – концентрат, ал
екіншісі – қалдық (хвосты) деп аталады. ... ... ... және ... 95%-ы, ... рудасының көпшілігі, фосфориттердің барлығы
байытуға жіберіледі.
Байытудың экономикалық маңыздылығы келесіден ... ... ... ... өнім алу үшін ... өңдеу арзанға түседі;
– дайын өнімнің сапасын жоғарылату қамтамасыз етіледі;
– шикізатты алынған жерінен өңдеу орнына жеткізу шығындары азаяды;
– көлік құралдарының қажеттілігі ... және ... ... ... ... ... ерекшелігіне байланысты өнімнің материалдық
сыйымдылығын азайтуы тиіс. Бұл мәселені тезірек шешу үшін ... ... ... саясат жүргізуі қажет.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттырудың бірден-бір шарты
аймақтық мамандандыру болып табылады. ... ... қай ... ... көрсететін көрсеткіш - шығымдылық пен сапа.
1.2. Пайдалы қазбалар қорын анықтау және ... ... ... ... ... - жерді геологиялық тексеру
жұмыстарының нәтижесінде анықталған жер қойнауларындағы ... ... ... келгенде, минералдық-шикізаттық базалардың негізі пайдалы
қазбаларды анықтау болып ... мен жаңа ... ... ... жер ... ... алынатын және өнеркәсіптік өндірісте пайдаланылатын өнім шығаруға
жарамды минералдық-шикізаттық қорларды пайдалы қазбалар деп ... ... ... ... ... ... ... қазбалар (көмір, жанатын тақта тастар, шымтезек, мұнай, табиғи
газ).
Минералды пайдалы қазбалар (қара, түсті, асыл және сирек ... емес ... ... ... ... ... ... материалдары, қара металлургия үшін металл емес шикізат).
Экономикалық тұрғыдан пайдалы қазбалар ең алдымен сапасы және көлемімен
сипатталады.
Барлау және ... ... ... ... ... қоры үш
санатқа бөлінеді:
А санатты қорлар - олар әбден ... ... және ... кәсіпорындардың пайдалану қызметтеріне арналған, сонымен қатар
жобалауға және кәсіпорынның құрылыс жұмыстарын бастауға мүмкіндік беретін
қорлар.
В санатты қорлар - ... ... ... ... орны мен ... арқылы шекарасы белгіленген қорлар. Олар тау-кен кәсіпорындарының
күрделі ... ... ... ... бола алады.
С санатты қорлар - бұл толығымен зерттелмеген, геологиялық барлау
жұмыстарын жүргізуді талап етеді және тау-кен өнеркәсібінің болашақ ... ... ... ... ... ... қолданылады.
231 ♦ 5-тарау. Шикізат, материалдықжәнеотын-энергетикалық ресурстар
Сонымен қатар, пайдалы қазбалар қоры екі топқа бөлінеді:
геологиялықжәне өнеркәсіптік. Өз кезегінде геологиялыққорлар теңдестік ... ... ... болып бөлінеді.
Теңдестік қоры - ғылым мен жаңа технологияның қазіргі кездегі даму
сатысына байланысты ... ... жер ... ... ... ... ... - экономикалық тұрғыдан жер қойнауынан
қазып алуға жарамсыз деп танылған қорлар. Ғылым мен жаңа технологияның
дамуына байланысты, теңдестіктен тысқары қор ... қоры ... ... ... - ... қорынан пайдалану жәнежобалау кезінде
болған ысырапты алып тастағаннан кейін қалған қор. Пайдалану кезінде
неғұрлым ысырап аз болған сайын тендестік қоры солғұрлым мол ... ... ... ... ... да ... ... да болмасын пайдалы қазба орындарының әр түрлі экономикалық
маңызы болады. Олардың жақсысын анықтау үшін қазба ... ең ... ... ... ... кейін
ғанаэкономикалық баға береді.
Геологиялық бағалауда кен орны, оның ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Геологиялық қорлар пайдалы қазба орнының сапасы, кен орнының
орналасуының геологиялық ... кен ... ... ... молдығы
және т.б. геологиялық бағалау үшін негіз болады.
Технологиялық бағалау технологиялық өңдеу мүмкіндігін, кен ... жер ... ашу ... дайындық жұмыстарын және т.б. анықтау
үшін қажет.
Геологиялық және технологиялық бағалаудың ... кен ... ... ... және кез ... кен ... ... көрсеткіштер анықталады:
жалпы және салыстырмалы күрделі қаржылар;
өндіруге, байытуға және өнімдерді сатуға кеткен шығындар;
табыстылық көрсеткіші;
еңбек өнімділігі;
пайда және ... ... таза ... таза ... (ДТТ) мына ... ... = / (1+Е)Т К,
мұнда: — кен орнын пайдаланудың t-айналымында дана бойынша барлық
алынған және сатылған, ілесіп шығарылған өнім құндылығы;
St- кен ... ... ... кен ... ... ... ... - кен орнын өңдеуге қажет күрделі қаржылардың дисконттық мөлшері.
Кен орнын ... ... ... ... ... мөлшері келесі
формуламен анықталады:
К = (1+Е),
мұнда: кен орнын пайдаланудың t-айналымындағы кен өндіруге қажетті
күрделі қаржылар;
Е - дисконттың мөлшерлемесі; t - өтеу ... ДТТ > 0 ... кен ... ... ... деп ... ... неғұрлым көбірек болса, экономикалықбағасы солғұрлым жоғары болады.
Оны анықтағанда өтеу мерзімі, табыстылық көрсеткіші, табыстылықтың
ішкімөлшері және т.б. ескеріледі.
Осы көрсеткіштерді салыстыра отырып, ... кен ... ... бойынша
пайдалану кезегі анықталады.
1.3. Жылу-энергетикалық теңдестік және оның мәні, құрылымы мен
жетілдіру ... ... ... ... мен ... ... ... пайдаланылатын жылу-энергетикалық қорлардың және
олардан туындаған энергия түрлерінің ... ... жылу және ... ... ... Отын теңдестігі отынның барлық
түрлерін көрсетеді, ал жылу-энергетикалық ... ... ... ... (электр энергиясы, сығылған ауа энергиясы және т.б.)
ескереді. Жылу-энергетикалық теңдестік материалдық теңдестік ... ... ... ... тор ... беріледі: - сол жағында (ресурстар)
өндірілген отынды, электр ... атом және ... ... шет ... ... ... ... да келіп түскен энергия мен
жыл басында қалған қалдықты есептейді. - оң жағында (таратылғаны) ... ... оның ... ... ... жылу энергиясына
және сығылған ауаға, өндірістік-техникалық және т.б. мұқтаждарға жұмсалған,
экспортқа жіберілген ... мен жыл ... ... ... ... ... ... екі бірдей
бөлімнен тұратын тор түрінде беріледі:
сол жағында ... ... ... ... ... атом ... электр энергиясын, шет елден келген энергияны, басқа да келіп
түскен энергия мен жыл ... ... ... ... жағында (таратылғаны) жалпы пайдаланғаны көрсетіледі, оның ішінде
электр энергиясына, жылу энергиясына және сығылған ауаға, өндірістік-
техникалықжәне т.б. мұқтаждарға жұмсалған, ... ... ... мен жыл ... қалған қалдық ескеріледі.
Жылу-энергетикалық теңдестік отынды жәнеэнергияны өндіру мен тұтынудың
көлемі жайлы ғана емес, сонымен қатар жоспарлау ... ... ... қай ... қанша көлемде, өндіру керектігі туралы мәліметтерді
береді.
Әрбір отын түрінің жылу мөлшері 7000 ккал/кг және одан да ... және ... ... үшін энергетикалық ресурстарды
санағанда шартты отынның жылуы 7000 ккал/кг деп алынады.
Кез келген отынның жылу ... мына ... ... = Q / 7000,
мұнда: Q - кез келген ... жылу ... ... әр ... ... үшін ... ... облыстар, қалалар немесе аудандар.
Ол екі отын шығынының меншікті ... ... ... ... ... ... ... бірінші әдіс қолданылады.
Жылу-энергетикалық теңдестік құрылымы деп теңдестікте көрсетілген отын
мен энергияның құрамын және олардың өндіру мен ... ... ... ... ... теңдестіктің құрылымына көп жағдайда
елдің экономикасы және өндірістің ... ... ... Отын мен
энергияның түрлері үнемділігі жағынан бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді.
Табиғи газ ең үнемді отын болып ... Егер ... 1-ге ... пайдалану 2,5-3 есе қымбатқа түседі, ал мазут - 35-40% болады.
1 квт-сағат электр энергиясын ... ... ... ГЭС, ЖЭС ... әр ... ... келеді. Ең арзан электр энергиясы ГЭС-те, содан кейін АЭС-
те ... ал ең ... ... энергиясы ЖЭС-тен алынады.
Дамыған еуропалық және басқа да елдерде әлдеқашан атом электр
энергиясын ... аса көп ... ... Бұл ... ... шығарылатын
электр энергиясының жалпы көлемі 60-75%-ды құраса, Қазақстанда әзірше ол
нөлге тең.
235 ♦ ... ... ... ... ресурстар
Атом электр энергиясы дамуы барысында ЖЭС-те өндірілетін электр
энергиясын тасымалдау факторын ескеруіміз керек. Мысалы, 1 кг уран ... ... ... ауыстырады. Байқағанымыздай жалғыз тасымалдау шығынының
өзінен көп үнемдеуге болады. Жылу стансаларына қарағанда атом электр
стансасының үнемді ... ... ... ... ... атом
электр энергиясының дамуы оның қауыпсіздігінқамтамасыз етуіне байланысты
болып отыр. Сондықтан отын- энергетикалық ... ... ... ... ... аудандарға, облыстарға немесе қалаларға өте
маңызды.
Отын және отын-энергетикалық теңдестікті жасаудың қажеттілігі:
қазіргі заманғы отын мен ... ... оның ... ... ... мен ... ... қарай ресурстармен қамтамасыз ету;
жетілдіру үшін отын-энергетикалық теңдестіктің құрылымын талдау;
елдің отын-энергетикалық кешенін ... үшін ... ... ... ресурстардың сыртқа шығару немесе сырттан алу
мүмкіндігі мен қажеттілігін анықтау.
Сонымен, отын-энергетикалық теңдестік пен оны ... ... ... ... элементі болып табылады.
1.4. Шикізат пен отын - энергетикалықресурстарды оңтайлы пайдаланудың
негізгі бағыттары
Оңтайлы пайдаланудың негізгі бағыттарына ... ... ... теңдестіктің құрылымын жақсарту;
өнеркәсіп кәсіпорындарында шикізатты пайдалануға мұқият және сапалы
дайындалу;
шығынын азайтып, сапасын төмендетпей шикізат пен отынды тасымалдауды дұрыс
ұйымдастыру;
шикізатты кешенді пайдалану;
өндіріске ... ... ... ... ... ... ... пайдалану және т.б.
Осылардың кейбіреуіне толығырақ тоқталайық. Шикізатты алғашқы өңдеу
және байыту. Өндірістепайдаланылатын минералдық және ... ... ... бір ... ... ... Осыған орай кез
келген өндіріс саласында пайдаланылатын шикізаттарға ерекшеліктеріне карай
әр түрлі алғашқы өңдеу жұмыстары жүргізіледі.
Шикізатты алғашқы өңдеу түрлерінің негізі болып ... ... ... ... ... ... ... кокс алу
өндірісіндегі көмір);
шикізатты алдын ала тазалау және стандарттау (тоқыма өнеркәсібінде: мақта,
тері);
бұзылмайтындай етіп өңдеу ... ... ет, ... ... үзақ ... ... өңдеу өнеркәсібінде: ағаш).
Байыту. Бұл техникалық жағынан жәнеэкономикалықмаңыздылығына байланысты
шикізаттың құрамында болатын өнімді жеке-дара алу үшін оны алғашқы өңдеу
түрі. ... ... ... қамтамасыз етеді:
табиғи қазбада болатын пайдалы құрамдастың мөлшерін арттыру;
зиянды қоспаны алып тастау;
минералды бір-бірінен ажырату.
Шикізатты байыту арқылы екі зат алынады, оның ... - ... ... - қалдық (хвосты) деп аталады. Қазіргі кезде ... және ... 95%-ы, ... ... ... ... ... жіберіледі.
Байытудың экономикалықмаңыздылығы келесіден тұрады:
өнеркәсіптің шикізат базасы кеңейеді;
дайын өнім алу үшін кейінгі өңдеу арзанға ...... ... ... отын-энергетикалық ресурстар
дайын өнімнің сапасын жоғарылату қамтамасыз етіледі;
шикізатты алынған ... ... ... ... ... ... құралдарының қажеттілігі азаяды және оларды пайдалану тиімділігі
артады.
Әрбір кәсіпорын өзінің ерекшілігіне байланысты өнімнің
материалдықсыйымдылығын азайтуы тиіс. Бұнымен іс ... Бұл ... шешу үшін ... өз ... ... ... ... кажет.
Өкінішке орай, жүргізіліп отырған мұндай саясатты әлі көріп отырғанымыз
жоқ, сондықтан да бұл ұлтық экономиканың дамуына үлкен кедергі болып отыр.
1.5. ... ... ... және ... ... жағдаят өзгерістерінің әсерін төмендету
мақсатында аса ірі мұнай экспорттаушы елдер соңғы он ... ... ... ... ... бөлу есебінен экономиканың өндірістік
құрылымын жетілдіру жөніндегі шараларды іске асыруда. Осымен бір ... ... ... ... алу ... ... елдерге қапитал
экспорттау жұмысы жүргізілуде.
Қазақстанда жылдан жылға көбейіп келе ... ... ... ... экономика құрылымын әртараптандыруға қолайлы орта
болып саналады.
Жалпы алғанда Қазақстанның орта және ұзақ ... ... ... ... дамуы Каспий теңізінің қазақстандық ... ... ... өңірі көмірсутегіні өндіру, магистральдық, оның ... ... және газ ... жүктерді сақтау және ауыстырып тиеу
үшін ... ... мен порт ... ... құятын және газ
толытыратын ... ... ... ... ... мен ... жаңа қуаттарды енгізуге байланысты Қазақстанның ... ... ... ... әсер ететін инвестициялық және
өндірістік белсенділіктің қуатты өсуін бастан кешіретін болады.
Каспийде көмірсутегіні ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына жағдай жасайды. Ірі инвесторларды
тарта отырып, Қашаған кен орнының өнеркәсіп аймағының маңында ілеспе ... ... ... ... ... салу ... Кешен мұнай-
химия өнімдерінің сұйық және бастапқы құрамдас бөліктерінің ауқымды бөлігін
– этан, пропан, бутан, ... ... ... ... ... ксилол
және басқаларын және олардың негізінде пластикалық ... ... ... он бес ... ... ... өндіруді дамытуға инвесторлар 80
млрд АҚШ долларынан астам қаржы салуға ниет ... Бұл ... ... ... ... қамтамасыз ететін өндірістік,
инфрақұрылымдық және әлеуметтік ... ... ... болады.
Аталған инвестициялық жұмсалымдар тауарлар мен қызмет көрсетулердің
ауқымды түріне сұраныс тудырады. Олардың бір бөлігі Қазақстан үшін ... ... ал ... ... ... ... сарқылғаннан кейін сыртқы және
ішкі рыноктарда қажет болатын өндірістер құруға бағытталатын болады.
Мысалы, Каспий жағалауының инфрақұрылымын ... ... және ... ... құру ... ... ... жүктерді тасымалдаудағы көлік
шығындарын азайту үшін, машина жасау зауыттары биржалар, жүк, кәсіпшілік
және ... ... ... пен ... ... ... ... және т.б. үшін алғышарт жасайды.
Қосылған құн тізбегін (ҚҚТ) дамыту бөлігінде шикізатты ұқсатуды кеңейте
түсудің жақсы перспективалары бар.
Мұнай мен газды ... ... түсу іс ... экономиканың барлық
салалары мен тұрмыста пайдаланылатын полимерлік ... ... ... ... ... ... Осы бағытта ҚҚТ-ны дамыту көп салалы
трансұлттық қорпорация құруға жағдай ... ... үшін ... ... ... зор. ... Менделеевтің периодтық кестесінің 90-ға жуық ... ... ... қоры бар. КСРО ... 74 ... ... алуан
түрінде қолданылса, Қазақстанның түсті металлургия ... ... ... ... ... технологиялық тауарларды – ғарыш аппараттарын, ... ... ... ... ... ... асыл және сирек кездесетін металдардың үлкен көлемін
күрделі және қоры аз ... руда ... ... шлактар
мен қайта өңдеу қалдықтарынан алу жөніндегі ... ... ... ... ... ... әлеуеті
мен тәжірибесі зор. Металлургиялық қалдықтар мен руда үйінділерін ұқсату
жөніндегі жаңа технологияларды ... орта ... ... ... ... ... алуда мүмкіндік береді.
Қазақстанға ірі инвестицияның ағылуы түсті металлургия, химия және
жиһаз өнеркәсібінің өнімдеріне және т.б. ... ... ... ... және металдарды өңдеуді ұлғайту есебінен Қазақстанда ... әрі ... бұл өнім ... ... өз ... ... ... ірі астық өндірушілердің бірі болып табылады. Астық
өңдеу үдерісін тереңдету көп салалы ҚҚТ-ны құрудың ... ... ... ... ... дамытудың бағыттары астық өңдеудің технологиялық
үдерісін кеңейтуден де, жемшөп өндіру, мал шаруашылығы, ет пен сүт ... ... да ... Осы ... ... ... ... техникасы мен минералдық тыңайтқыштарды шығару жөніндегі
зауыттар да, табиғи ... ... ... ... мен т.б. ... жөніндегі кәсіпорындар да кіреді.
ҚҚТ әдісі бойынша экономиканың басым салаларын айқындау кезінде ҚҚТ-ның
одан ары дамуын ... ... ... ... ... компаниялардың өңірлік өкілдерімен экономикалық ынтымақтастықты
қамтамасыз ету қажет болады.
Шикізат пен қалдықтарды кешенді пайдаланудың тұйық технологиялық циклін
жасау бәсекеге қабілетті өнімді ... ... ... ... ... әрі ... бір мезгілде қоршаған ортаға түсетін салмақты азайтуға
мүмкіндік береді.
1.6. Кәсіпорынды шикізатпен қамтамасыз ету құрылымы
Кәсіпорынды шикізатпен қамтамасыз ету ... деп ... ... ... ... қамтамасыз ететін өңдеу және ауыл шаруашылығы
дақылдарын өсіретін кәсіпорындарының жиынтығын айтамыз.
Шикізат аймағының көлемі және құрамы өндіруші ... ... ... оның ... ... шаруашылықтың мамандығына,
шығаратын өніміне және т.б. факторларға байланысты.
Шикізат аймағының ... ... ... алу ... ... бір ... ... алу көлеміне, шикізатты
жеткізу қашықтығына, мамандандырудың деңгейіне, ықшамдылығына және ... ... ... ... құнына шикізаттың үлесі 60-80 пайыз болатын өңдеу
кәсіпорындарында шикізатқа деген талап төмендегідей ... ... ... ... және құрал-жабдықтың толық қуатын
пайдалануды қамтамасыз ететін шикізаттың болуы;
–  шикізат сапасының өте жоғары болуы, себебі өнімнің шығымы мен сапасы
соған байланысты.
Белгілі ... ... ... белок пен ... ... ... ... және т.б.) ... ... қасиеттері
болмаса, онда жоғары сапалы өнім алу ... ... ... ауыл ... ... ... болып саналады, сондықтан оларда биохимиялық процестер жүреді. Осы
процестердің жүруіне байланысты шикізатта биохимиялық ... ... ... сапасы төмендейді, соның салдарынан ысырапшылық ... ... ... ... ... көбінесе, маусымдық болып
келеді, ал олардың көп ... тез ... және ... жатпайды.
Шикізаттың сапасын экономикалық бағалаудың маңызды ... ... ... шамасы болып саналады. Мал өнімінен алынатын шикізатта
адам өмірі үшін маңызы бар В тобындағы витаминдер, ... ... ... темір), белок және т.б. болады. Өсімдік шикізатына: астықтағы –
белок, қант қызылшасындағы – қант, май ... ......... және т.б. ... Осы ... ... сатылған
көлемі, баға деңгейі, өңделетін өнімнің материал сыйымдылығы, оның ... ... ... ... ... және ... ... пайдалану,
сонымен қатар өндірістің тиімділігін ... ... да ... ... кезегінде, пайдалы заттың көлеміне, соның ішінде өсімдік шикізатына
оның сорттық құрамы, климаттық ... ... ... ... ... әсер етеді. Осыдан барып пайдалы заттың көлемі
айтарлықтай ... ... ... ... ... ... өнім
көлемі, өнімнің өзіндік құны және т.б. көрсеткіштері осыған байланысты
болады. Шикізаттың ... түсу ... ... мен ... ... өте зор. ... өнеркәсібіндегі көп операциялардың
механикаландырылғанына байланысты шикізат өңдеу технологиясына ... ... ... ... жасау үшін қажетті көкөністердің
үлкендігі, пісу дәрежесі, қоюлығы бірдей болуы керек.
Шикізаттың сапасы жоғары ... ... ... ... ... ... сапасы жоғарылайды, ... ... ... ... ... ... кететін қаражаттар да
азаяды.
1.7. ... ... ... ... ... ұйымдастыру элементтік (атқарымдық), кеңістіктік,
уақыттық бөліктерге ажыратылады. Ол өнеркәсіп өндірісінің барлық буындарын
– салалық және ішкі салалық ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру қоғамдық және жекеше нысандарға ... ... ... еңбек бөлінісінен туындайды және ... мен ... ... ... ... мөлшерін
таңдауды және негіздеуді, өндірістің құрамдастырылуын, кәсіпорындардың
кооперациялануын қамтиды. Өндірісті ... ... ... ... ... ол ... ... ішіндегі бөлінісі мен
ұштастырылуын қамтиды. Өнеркәсіп өндірісін кеңістікте ... ... ... жеке ... ... және кәсіпорынның
жекелеген өндірістік буынынан тұрады. Осы деңгейде өнеркәсіп өндірісін
ұйымдастырудың үш ... ... ... ... олар: үдерісті жұмыс орнында,
цех ішінде және цехтардың арасында ... ... ... ... ... ... және қызмет ... ... да зор ... бар. ... атқарымдық міндеті – машиналар
мен жабдықтардың қалыпты жұмыс жағдайында болуын қолдау, энергиямен, ... ... ... ... қамтамасыз
ету. Көмекші және қызмет көрсетуші үдерістерді ұйымдастыруда кәсіпорын ... да ... ... және ... өндірісінің, көлік және
энергет. шаруашылықтарының жұмысын ... ... ... ... ... сапада өнім өндіру көлемінің ұлғайтылуын,
бұйымдардың жетілдірілуін, еңбек ... ... ... ... еңбек жағдайының жақсартылуын, кадрлардың мәдени-тех.
деңгейінің көтерілуін қамтамасыз етеді.        
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру ... ... ... ... тұрады. Оған мынадай факторлар ... ... ... ... ... ... ұйымдық құрылымын қабылдауы
(цехтық, цехсыз); кәсіпорынның құқықтық түрі; шығарылатын өнім көлемі.
Өндірістік есепті ұйымдастыру шығын есебінің ... ... ... ... ... ... бір ... қарастырады.
Мұндайда: шығындарды түрі, пайда болған жерлері, жауапкершілік ... ... ... бойынша есептеу болуы мүмкін. Түрлер бойынша шығын
есебі. Бұл шығынды қорытынды бақылау үшін қажетті ... ол ... ... ... кұн ... – өзіндік құнның ... ... ... ... құнына проценттік ара қатынасын
есептеуге, өзіндік құнды ... ... ... бар ... ... береді. Өнімнің өзіндік құнына ... ... ... 7
«Тауарлық-материалдық қорлар есебі» атты Бухгалтерлік есеп стандарттары
және оған ... ... ... ... ... құнына
кіретін шығындардың құрамы мен жіктелуі» атты әдістемелік ұсыныстармен
белгіленеді, бұлар – ... ... ... ... ... ... салық аударымдары, қосымша шығыстар. Шығындарды пайда болған
жерлері бойынша есептеу. Шығындардың пайда болатын жері – ... ... ... ... ... ... ... бөлімдері мен т.б. Мұндай әрбір учаскеге кәсіпорынның шығын пайда
болған орын номенклатурасында белгіленетін өз тіркеу ... ... ... кәсіпорын басшылығына мыналарды қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... да, оның ... ... де ... ықпалды және жан-жақты бақылау ... ... ... қажетті; өнімнің жекелеген түрлері арасындағы ... ... ... ... ... ... мақсаты –
әрбір жауапкершілік орталықтары бойынша ... мен ... ... ... ... ... адамға арту үшін жинақтау.
Жауапкершілік орталықтары бойынша нақты мәліметтерді қысқа ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Олардан жауапкершілік орталықтарының басшылары шығыстың әр түрлі баптары
бойынша сметадан ауытқушылықтар ... ... ... Әкімшілік шығындарды
қандай аспектіде жіктеу, шығын пайда болған жерлерді қаншалықты жан-жақты
және ... ... ... ұштастыру керектігін өзі шешеді.
Көмекші өндірістік шығындар төрт элементтен тұрады:
-   материалдық шығындар;
-   еңбекті өтеуге шығатын шығындар;
-   аударымдар ... ... ... ... шығындар.
Өндірістік қорлар кәсіпорын қоймасындағы материалдар, бітпеген өндіріс,
дайын өнім (тауар) ... ... Олар ... ... ... ... және алдағы есепті кезеңдерде пайда әкелуге
тиісті. Материалдық шығындарға ... ... ... ... ... мен шикізат шығындары кіреді және олардың құнын ... ... ... және ... аса мол ... ... Материалдық
шығындардың шамасын өнімнің нақты түрін өндіруге, материал бірлігі бағасына
қолданылуға тиісті, ... ... ... ... болмайды. Еңбекті
өтеуге шығатын қосымша шығындар қатарына ... ... және ... ... ... белгілі-бір түріне жатқызуға болатын, жұмыс күшін төлейтін
барлық шығыстар: бұйым дайындаумен ... ... ... Алайда қосымша жұмысшылар, менеджерлер мен мастерлер, қосалқы
күрелі қызметкерлері де ... ... ... ... шығындар құрамына кіреді, бірақ бұл шығындарды дайын бұйымның
белгілі бір түріне ... және ... ... ... болмайды, оларды
қосымша (жанама) еңбек шығындары деп ... ... ... материалдық
шығындар сияқты мұндай шығыстар жалпы өндірістік шығындардың бөлігі ретінде
қарастырылады.
Материалдық шығындар мен ... өтеу ... ... ... ... ... ... көлеміне тура сайма-сай өзгереді.
Жалпы өндірістік (қосымша) шығыстарға барлық жанама шығындар кіреді.
Бұл шығындар өндіріспен байланысты, бірақ ... ... және ... ... нақты түрлеріне жатқызуға болмайды. Оларды сонымен қатар жанама
өндірістік шығыстарды сайма-сай таңдалған база өнімдерінің түрлері ... ... ... ... ... ... ... өндірістік шығыстар, электр энергиясына, құрал-аспаптарға,
қосалқы материалдарға деген шығындар сияқты өндіріс ... тура ... ... және ... ... ... ... Кейбір жалпы өндірістік шығыстар ... ... ... жал ... ... амортизациялық аударымдар, немесе
жартылай өзгермелілер, мәселен, телефон үшін төлем, коммуналдық қызмет.
Басқа шығындарды нақты ... ... ... және ... ... ... ... емес немесе жанама шығыстар. Оларды таңдалған
әдістемеге сай бұйым бойынша бөледі. Бөлу ... ... ... бойынша шығындар өндірістік қосымша шығыстар ретінде жіктеледі,
оларға шығынның үш түрі ... ... ... ... ... ... шығындар, басқа өндірістік шығындар. ... ... ... жаңа ... мен ... қызметті жасау
бойынша барлық; тәжірибелік үлгілерді жасау, жаңа ... ... ... ... ... ... ... – пайдаланылмаған мүмкіндіктердің шығыны. Олар бір
әрекетті таңдау екінші әрекетті пайда болдырмаған ... ... ... ... ... шығындар бизнесте шешім қабылдаған көп
жағдайларда ... ... ... ... ... кәсіпорын чемодан
дайындауға тапсырыс алды. Егер кәсіпорын бұл тапсырысты қабылдаса, спорт
тауарларын сататын ... ... ... үшін ... ... ... ... мүмкіндігі (машиналық және жұмыс уақыты) ... ... ... ... шығындары – бұл ... ... ... сөмкелер өндірісінің пайдалана алмаған пайдасы.
Пайдаланыла алмаған ... ... ... ... түскен болуы ықтимал
табыс минус оны өндіру бойынша шығындар болып есептелінуі мүмкін.
Қайтарымсыз шығындар – бұлар бұрын ... ... Олар ... ... ете ... және ... осы ... немесе болашақтағы
іс-қимылдар оны өзгерте алмайды, мәселен, сатып ... ... ... ... мен ... ... жасау шығындары. Сондықтан бұл
шығындар болашақта шешім қабылдау кезінде есепке алынбайды. Ғылыми-зерттеу
зертханасы жабдық алды ... Жыл ... ... ... ... ... ол сыр бере бастады. Жабдықтың бұзылу ... ... бұл ... деңгейі мен температура ауытқуына қатты әсер ететінін көрсетті.
Зертхана жылытылуы нашар және кондиционерлері жоқ ескі үйде ... ... ... ... жасайды, оны жөндеу үшін шоттар ұлғаюда,
қызметкерлер ашулы. Зертхана қызметкерлері ... алып ... ... ... зертхана басшысы бұлай етуден бас тартты, өйткені ол үшін 6
млн теңге ... ...... ... ... бағаламаудың типтік үлгісі. Жабдық
жөніндегі ешқандай болашақ шешімдер бұл ... ... ... ... ... үшін немесе бөлмені кондиционерлерімен және жылу ... үшін ... ... ... ... ... болады.
Диффенциальды шығындар – екі баламалы шешімдерді қараған ... ... ... ... жаңа ... салу үшін екі ... орын ... Егер А ауданы таңдалса, бассейнде ұстау бойынша жыл ... ... 65000 ... ... Егер В ... таңдалса, жыл сайынғы шығыстар 60
000 теңге сомасында күтіледі.
Бассейнді ұстау бойынша дифференциальды шығындар былайша есептеледі: 65
000 – 60 000 = 5000 ... ... да ... ... ... шығындар деп аталды.
Қалалық бассейн мысалында оны ұстау үшін жыл ... ... ... ... ... егер ... ... В ауданынан А ауданына көшсе.
Дифференциальды (немесе өсетін) шығындар ... ... ... ... жаңа ... қала шетіне орналастыруға орай
шығарған қосымша шығындары – жаңа кәсіпорында ... ... ... фирма бөлімшені шет ... ... ... ... ... ... айырмашылық – егер жаңа бөлімше
ұйымдастырылса, шешімнің өсетін ... ... жаңа ... ... ауысым немесе ауруханада медбике штатын ұлғайту туралы
шешімдер де дифференциальды шығындарға кіреді.
Маржиналдық шығындар – өнімнің ... ... ... ... ... ... ... шығындары – өнімнің тағы бір бірлігі жасалғанда
шығатын қосымша шығындар. Бірлікке ... ... ...... санына бөлінген өнімнің кез келген санын өндіру ... ... ... ... ... ... ... да бар. Олар
өнімнің қосымша партиясын жасаған жағдайда пайда ... Егер ... ... тұрақты шығындар өзгерсе, онда олардың ұлғаюын өсетін,
басқаша айтсақ, инкрементті шығындар деп қарастырады. Егер ... ... ... ... шешім қабылау тұрақты шығындарды ұлғайтуға әкеліп
соқтырса, инкременттік шығындар нөлге тең ... ... ... ... 8300 “Өндірістік есеп шоттарының”
8310 “Көмекші өндіріс шоттары” бөлімшелерінің шоттары қолданылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, Қазақстанда жылдан жылға көбейіп келе ... ... ... ... ... ... әртараптандыруға
қолайлы орта болып саналады.
Каспий теңізінің қазақстандық секторын (КТҚС) игеру индустрияны
дамытудың негізгі ... ... бірі және ... ала бағалау
бойынша ондағы көмірсутегілердің жалпы қоры 8,0 млрд ... ... ол ... ... ... ... өндіру дің
неғұрлым елеулі өсімін қамтамасыз етеді.
Минералды және ауыл ... ... ... және ... ... шикізат базасын кеңейту қажеттілігі жасанды және
синтетикалық материалдар өндірісін құруды және интенсивті ... ... ... ... ... ... ... түрде жоқ, жаңа
материалдар алуға мүмкіндік туды. Олардың ішінде неғұрлым құндылары – шағын
салмағы, жылу ұстағыштығы, ... ... ... ... ... және ... материалдарды алуға бірдей қасиеттегі
натуралды материалдарға қарағанда аз шығын шығады.
Ресурс-энергия сақтау технологиясын белсенді түрде енгізу, ... ... және ... жөніндегі қызметті ынталандыру қажет.
Өнімді пайдалану кезеңін экологиялық сертификаттау және төлемдерді
жетілдіру ... түзу мен іске ... ... пен қалдықтарды кешенді пайдаланудың тұйық технологиялық циклін
жасау бәсекеге қабілетті өнімді өндіруге, бағалы құрамдас бөліктерді кәдеге
жаратуға әрі онымен бір мезгілде ... ... ... ... ... береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Р. Қ. Ниязбекова, Б. А. Рахметов, П. Т. ... ... ... 2008 ж
2. А. Қ. Мейірбеков, Қ. Ә. Әлімбетов  Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2003
ж
3. ... ... А.А. ... ... газ ... ... ... экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнеркәсіптің шикізаттық ресурстары23 бет
Материалдық ресурстарды басқару66 бет
Экономиканы әртараптандыру және жаңарту бағыттар20 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
Ms access-ті үйренуде компьютерді пайдаланудың алғышарттары58 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Нюрнберг қайшысы» типті жүк көтергіш механиздердің тиімділігін талдау20 бет
«Смак» ЖШС кәсіпорнының өнім сапасын басқару тиімділігін бағалау39 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь