Кәсіпорын қызметінің нәтижелері

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. 1. НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік және олардың классификациясы ... ... ..5
1.2. Шығын есебінің объектілері және калькуляция объектілері ... ... ... ... ... ...7
1.3. Шығындар классификациясының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.4. Өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнын, табысты анықтау, босалқыларды бағалау үшін өндірістік шығындардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... 9
1.5. Өнімдердің өзіндік құнына енгізілетін шығындардың құрамы ... ... ... ... .11
1.6. Шешімдер қабылдау және жоспарлаудағы шығындарды классификациялау (жіктеу) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.7. Кәсіпорынның пайдасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.8. Пайданы жоспарлаудың негізгі әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Шығындарды экономикалық элементтері бойынша топтастыру барлық шығындарды оның түрлері бойынша табуға арналған. Бұл топтастырудың шығындарды калькуляция бабы бойынша топтастырудан айырмашылығы - мұнда барлық шығындар, кешенді шығындарды қоса, оның экономикалық мазмұнын сипатгайтын түрлері бойынша көрсетіледі. Элементтері бойынша шығындарды топтастыру өндіріске не жұмсалғанына жауап бере алады.
Шығын орталықтары - бұл өндірістік операциялар мен біртекті функциялармен, техникалық жабдықтау деңгейімен, еңбектің ұйымдастырылуымен және шығындардың бағыттылығымен ерекшеленетін бастапқы өндірістік және қызмет көрсететін бірліктер. Оған мыналарды жатқызуға болады: учаскілер, бригадалар, азды-көпті біртекті функциялармен жабдықталған топтар, механикаландыру мен автоматтандырудың бірдей деңгейлері, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында бұл шығын дайын өнімнің немесе аяқталмаған өндірістің сату кезеңіне дейінгі өзіндік құнын анықтауда есептелінетін өнім бірлігінің өзіндік құны ретінде түсіндіріледі. Есепті кезеңнің шығындарына босалқыларды бағалауда есепке алынбайтын шығындар жатады, сондықтан олар шығын ретінде қарастырылады. Өнімнің өзіндік құны мен есепті кезең шығындарының арасындағы негізгі айырмашылық - бұл олар тіркеуге алынған уақыт айырмашылығына байланысты.
Өнімдердің жаңа түрлерін меңгерумен байланысты шығын¬дар болашақ кезең шығындарына жатады және оларды белгіленген уақыт ішінде бөліп-бөліп өнімдердің өзіндік құнына енгізіледі. Егер өндірісті меңгеру кезеңі ұзақ болмайтын және өндірістік шығындары аз болатын көп номенклатуралы өнім өндірісін ұйымдастыруда (мысалы, құралдар, радиобөлшектер және т.б.) бұл шығындарды бірден өнімнің өзіндік құнына жана¬ма шығын ретінде енгізуге болады.
Өндірістің пайдасын және тиімділігін жоспарлаудың мақсаты кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижелерін, өндірістің тиімділігін, салық салынатын пайданы анықтау. Нарық жағдайында кәсіпорынның пайдасын жоспарлау осы кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің барлық түрін өзін-өзі қаржыландырудың негізі болып саналады.
Негізгі құрал-жабдықтарды, олардың басқадай істен шығуынан, кәсіпорынның басқа мүлкін өтуден түсетін пайда (залал) - бұл кәсіпорын қызметінің негізгі түрімен байланысты емес қаржылық нәтиже. Ол басқадай бойынша өткізуден түсетін пайданы бейнелейді, оған кәсіпорынның балансында саналатын сыртқа сатылатын әртүрлі мүліктердің түрлері жатады. Мүліктің нақтысына жататындары: үймереттер, ғимараттар, жабдықтар, көлік құралдары және кейбір объектілер, тауарлық-материалдық құндылықтар және басқа мүліктің түрлері (іиикізат, материалдар, отын, босалқы бөлшектер, материалдық емес активтер, валюттік құндылық, қымбат қағаздар).
Курстық жұмыстың мақсаты – кәсіпорын шығыны туралы түсінік, олардың классификациясы, негізгі бағыттары, өнімнің өзіндік құны, кәсіпорын пайдасын анықтау.
Жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспе, 1 бөлімнен, 6 бөлімшеден және қорытынды6 пайдаланылған әдебиеттен құралған. Курстық жұмысты жазу барысында мынадай әдебиеттер қолданылды: Р. Қ. Ниязбекова, Б. А. Рахметов, П. Т. Байнеева Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2008 ж., А. Қ. Мейірбеков, Қ. Ә. Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2003 ж., http://www.e-gov.kz., Жалғасбаева А.А. Қазақстанның мұнай газ кешенін тиімді дамыту бағыттарын экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Кәсіпкерлік негіздері. М.Б. Бисенғазиев, А.Ш. Хамитов. Орал – 2006 жыл.
2. Кәсіпорын экономикасы. Г.Ө. Жолдасбаева. Алматы, Экономика – 2007 жыл.
3. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В. Радостовец, О.И. Шмидт. Алматиы – 2010 жыл.
4.Экономика предпринимательсва. В.И. Кушлин, П.Д. Половинкин, А.Н. Фоломьев, В.Н.Архангелский, А.И.Марголин, Ю.В.Яковец, А.В.Зозулюк. Гуманитарный издательский центр Москва – 2010 год.
5. Управление малым предпринимательством. О.С.Сабден, А.Н. Токсанова. Астана – 2001 год.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1. 1. НЕГІЗГІ
БӨЛІМ.......................................................................
.....................5
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік және олардың классификациясы..........5
1.2. Шығын есебінің объектілері және калькуляция
объектілері.......................7
1.3. Шығындар классификациясының ... ... ... ... ... ... ... анықтау, босалқыларды
бағалау үшін өндірістік шығындардың жіктелуі........................9
1.5. Өнімдердің өзіндік құнына енгізілетін шығындардың
құрамы.................11
1.6. Шешімдер қабылдау және жоспарлаудағы шығындарды классификациялау
(жіктеу)....................................................................
..............12
1.7. Кәсіпорынның
пайдасы.....................................................................
.............17
1.8. Пайданы жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... оның ... бойынша табуға арналған. Бұл топтастырудың
шығындарды калькуляция бабы бойынша топтастырудан айырмашылығы - мұнда
барлық шығындар, кешенді шығындарды қоса, оның ... ... ... ... көрсетіледі. Элементтері бойынша шығындарды
топтастыру өндіріске не жұмсалғанына жауап бере алады.
Шығын орталықтары - бұл ... ... мен ... ... ... ... еңбектің ұйымдастырылуымен
және шығындардың бағыттылығымен ерекшеленетін бастапқы өндірістік және
қызмет көрсететін бірліктер. Оған мыналарды жатқызуға болады: учаскілер,
бригадалар, азды-көпті ... ... ... ... мен ... бірдей деңгейлері, өндіріс пен
еңбекті ұйымдастыру.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында бұл ... ... ... ... ... сату кезеңіне дейінгі өзіндік құнын анықтауда есептелінетін өнім
бірлігінің өзіндік құны ретінде түсіндіріледі. Есепті кезеңнің шығындарына
босалқыларды бағалауда есепке ... ... ... сондықтан олар
шығын ретінде қарастырылады. Өнімнің өзіндік құны мен ... ... ... ... ... - бұл олар ... ... айырмашылығына байланысты.
Өнімдердің жаңа түрлерін меңгерумен байланысты шығындар болашақ кезең
шығындарына жатады және оларды белгіленген уақыт ішінде бөліп-бөліп
өнімдердің өзіндік құнына енгізіледі. Егер ... ... ... ... және өндірістік шығындары аз болатын көп номенклатуралы өнім
өндірісін ұйымдастыруда ... ... ... және т.б.) ... бірден өнімнің өзіндік құнына жанама шығын ретінде енгізуге
болады.
Өндірістің пайдасын және тиімділігін жоспарлаудың ... ... ... ... өндірістің тиімділігін, салық салынатын
пайданы анықтау. Нарық жағдайында ... ... ... ... ... ... ... түрін өзін-өзі
қаржыландырудың негізі болып саналады.
Негізгі құрал-жабдықтарды, олардың басқадай істен шығуынан,
кәсіпорынның басқа мүлкін өтуден ... ... ... - бұл ... негізгі түрімен байланысты емес қаржылық нәтиже. Ол басқадай
бойынша өткізуден түсетін пайданы бейнелейді, оған кәсіпорынның ... ... ... ... ... түрлері жатады. Мүліктің
нақтысына жататындары: үймереттер, ғимараттар, жабдықтар, көлік құралдары
және кейбір объектілер, тауарлық-материалдық құндылықтар және басқа
мүліктің түрлері (іиикізат, материалдар, ... ... ... емес ... ... ... ... қағаздар).
Курстық жұмыстың мақсаты – кәсіпорын шығыны туралы түсінік, олардың
классификациясы, негізгі бағыттары, өнімнің ... ... ... ... ... Курстық жұмыс кіріспе, 1 бөлімнен, 6 бөлімшеден және
қорытынды6 пайдаланылған ... ... ... жұмысты жазу
барысында мынадай әдебиеттер қолданылды: Р. Қ. Ниязбекова, Б. А. ... Т. ... ... экономикасы. Алматы 2008 ж., А. Қ. Мейірбеков, Қ.
Ә. Әлімбетов  Кәсіпорын экономикасы. Алматы 2003 ж., http://www.e-gov.kz.,
Жалғасбаева А.А. ... ... газ ... тиімді дамыту бағыттарын
экономикалық дәлелдеу. Алматы,2006.
1. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік және олардың классификациясы
Өндірістік ... ... - ... тауарларды (атқарылған
жұмыс, көрсетілген қызмет) дайындауға кеткен нақтылы және қоғамдық ... ... деп айту ... Өнім ... ... ... ... өзінің құрамы жағынан да, экономикалық
мазмұны жағынан да, өнім өндірісіндегі рөлі мен ... ... ... ... ... да ... ... емес. Сондықтан экономикалық
теорияда шығындарды әртүрлі белгілері бойынша ... ... ... ... ... ... ... белгілері |Шығындардың бөлінуі ... ... ... |Негізгі және қосымша ... ... | ... ... ... ... |Бір элеменггі және кешенді |
|3. Өндіріс көлеміне катыстылығына |Айнымалы және ... ... | ... Жеке өнім ... ... ... және жанама |
|енгізілу тәсілі бойыша | ... ... болу ... ... ... және бір жолғы |
|6. Өндіріс ... ... ... ... және ... |
| ... ... шығындары) |
|7. Шығын шығарудың мақсатқа ... және ... ... ... ... | ... ... қамту мүмкіндігі бойынша |Жоспарланған және ... ... ... шығындарға өнімдерді (жұмыс, қызмет) дайындаудағы өндіріс
процесімен тікелей байланысты шығындар жатады. Бұл шығындарға кіретіндер:
шикізаттар, материалдар, өндіріс жұмысшыларының ... ... үшін ... ... ... және ... шығындарға ұйымдастыру мен қызмет көрсету өндірісімен
байланысты шығындар жатады.
Олар: өндірістік бөлімшелердегі (цехтар, учаскілер) әкішілік-басқару
персоналының еңбекақысы, электро-энергия шығындары, өндіріс ғимаратын
жылытуға арналған отын, ... ... ... ... және ... ... және ... элементті шығындарға сол кәсіпорынның құрамдық бөліктеріне бөлуге
келмейтін біртекті экономикалық элементтер жатады.
Кешенді шығындар бірнеше экономикалық шығындардың ... ... ... ... шығындар, бірнеше элементтен тұратын кезең
шығындары және т.б.
Айнымалы шығындарға ... ... ... ... ... көлеміне тікелей байланысты болатын шығындар жатады. Осыған
байланысты өнімдердің бірлігіне келетін мұндай шығындардың мөлшері
өзгеріссіз қалуы мүмкін. Айнымалы шығындарға жататындар: шикізатгар ... ... ... ... үшін отын мен
электроэнергия, жұмысшылардың еңбекақысы (кесімді) және т.б.
Тұрақты шығындарға өндіріс көлемі өзгерсе де өзгермейтін немесе ... ... ... ... ... ... Мысалға қосымша
шығындарды, жалпы және әкімшілік шығындарын келтіруге болады
Белгіленген шығындардың өзіне тән сатылық сипаты болады, яғни ... бір саты ... ... ... ... ... сай ... Мұндай кеңістік-релевантты диапозон деп аталады.
Релеванттық диапозон дегеніміз - белгіленген шығындар өзгермей бір
қалыпты сақталып, айнымалы шығындарды жүргізу іскерлік белсенділік
деңгейіне ... ... ... тура пропорционалды жақындатылады.
№7 БЕҚС-да қосымша шығындар құрамында машиналар мен жабдықтардың жұмыс
уақытының санына ... ... ... ... және ... ... ... ақаудан болған жоғалтулар есептеледі. Сондықтан
экономикалық әдебиетте және практикада өндіріс көлеміне қатыстылығына
байланысты шығындарды айнымалы және шартты-тұрақты шығындар деп ... ... ... жеке ... ... ... тікелей
шығындар деп аталады. Бұл шығынға жататындар: шикізаттар мен материалдар
шығыны, өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы, ақаудан болған жоғалтулар және
т.б.
Өнімдердің (жұмыс, қызмет) әр түрлі ... ... ... ... ... ... шығындар деп аталады. Шығындарды тікелей
және жанамаға болу өндірістің ұйымдастырылуына және оның салалық
ерекшеліктеріне, сонымен бірге өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... ... ... ... шығындарға сол есепті мерзімдегі өндіру мен сатуға байланысты
шығындар жатады.
Бір жолғы шығындарға өнімдердің жаңа ... ... ... техникалық әдебиеттер мен газеттерге жазылуға кеткен шығындар
және т.б. жатады.
Өндірістік шығындарға өнімдерді дайындауға және ... ... ... белгілеуге кеткен шығындар кіреді.
Өндірістік емес шығындарға кәсіпорынның қызмет нәтижесінен есептен
шығарылатын кезеңдік шығындар жатады.
Өнімді шығындарға өнімдерді рационалдық ұйымдастыруда және технологияны
сақтау ... ... ... ... ... тікелей байланысты
шығындар жатады.
Өнімсіз шығындар өндірісті ... және ... ... ... ... ... ... олар жоспарланған деп аталады.
Ал, өнімсіз шығындар жоспарланбайды, сондықтан да олар жоспарланбаған деп
аталады.
Сонымен бірге, шығындар экономикалық ... ... және ... бойынша топтастырылады.
№7 БЕС-да «Тауарлы-материалдық босалқылардың есебінде» өндірістегі
шығындар экономикалық мазмұнына сәйкес төмендегідей топтармен
қарастырылған:
Материалдық шығындар;
Еңбекақы шығындар;
Әлеуметтік салық;
Сақтандыруға бөлінген сома;
Құралдардың тозуы;
Басқа шығындар.
Шығындарды ... ... ... топтастыру барлық
шығындарды оның түрлері бойынша табуға арналған. Бұл топтастырудың
шығындарды калькуляция бабы бойынша топтастырудан айырмашылығы - мұнда
барлық шығындар, кешенді ... ... оның ... мазмұнын
сипатгайтын түрлері бойынша көрсетіледі. Элементтері бойынша шығындарды
топтастыру өндіріске не жұмсалғанына жауап бере алады.
Өндірістегі шығындар мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысы;
Еңбекақыдан аударымдар;
Жанама шығындар.
Шығындарды калькуляция баптары бойынша топтастыру шығындардың ... ... ... ... яғни бұл ... қайда
бағытталған, ақша қаражаттары неге жұмсалды деген сұрақтарға жауап береді.
1.2. Шығын есебінің объектілері және калькуляция ... ... және ... ... ... ... толық табу және өнімнің (жұмыс, қызмет) жеке түрлерінің өзіндік
құндарын дұрыс анықтау үшін ... ... және ... ... ... қажет.
Шығын есебінің объектілері - шығынның пайда болу орны, шығын орталығы,
жауапкершілік орталығы болуы мүмкін.
Шығынның пайда болу орны - бұл ұйымның құрылымдық ... ... үшін ... ... есебін, өндіріс ресурстары шығындарын
басқаруды және олардың қызметінің нәтижесін анықтауды жоспарлауды,
мөлшерлеуді ұйымдастыру. Өнеркәсіп өндірісінде шығындардың пайда ... ... ... ... ... бригадалар және басқа да
белімшелер жатады.
Шығын орталықтары - бұл ... ... мен ... техникалық жабдықтау деңгейімен, еңбектің ұйымдастырылуымен
және шығындардың бағыттылығымен ерекшеленетін бастапқы өндірістік ... ... ... Оған ... ... ... ... азды-көпті біртекті функциялармен жабдықталған топтар,
механикаландыру мен автоматтандырудың бірдей деңгейлері, өндіріс пен
еңбекті ұйымдастыру.
Көптеген шығын орталықтарының құрылуы жабдықтарды ұстау мен
эксплуатациялау ... ... жаңа ... ... және ... жүзеге асыруда ақаулардың пайда болуына әкеліп соқтырады. Бұл
орталықтарды тікелей жолмен аналитикалық шоттарға апару - осы орталықтардың
шығындарын ... дәл ... және ... ... құнын дұрыс
есептеуге мүмкіндік береді.
Жауапкершілік орталықтары - бұл жоспарлы, нормалы шығындарды бақылауды,
шығындардың мөлшері үшін ұжымдық және жеке жауапкершілікті, өнімнің (жұмыс,
қызмет) ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелері және жауапты тұлғалар бойынша өндірістегі шығындарды
топтастыру.
Айта кету керек, егер менеджер тек қана бір ... ... ... ... басшылық жасайтын болса және оның жұмысының нәтижесіне
жауап беретін болса, онда шығынның ... болу орны ... ... ... ... ... объектісі болып табылады. Шығарылатын
өнімнің түрі мен технологиясына байланысты калькуляция объектісі мыналар
болуы мүмкін: жеке ... ... ... және ... ... ... кешені, шала фабрикаттар, біртекті мүліктердің топтары, аттас
мүліктердің сериялары ... жеке ... ... ... құрылыс
объектілері, құрылыстың қорытынды кезеңі, жұмыс пен қызметтің түрлері.
Бухгалтерлік есеп шоттарындағы шығындардың аналитикалық калькуляциялық
есебі ... құн ... ... ... ... бөлінуіне
байланысты ұйымдастырылады.
Әрбір объекті үшін калькуляциялық бірлікгі таңдап алу қажет.
Калькуляциялық бірліктер ретінде негізінде натуральды (тонна, метр, дана
және т.б.) және ... ... ... ... ... ... консерві банкісі және т.б.) қолданылады.
1.3. Шығындар классификациясының негізгі бағыттары
Шығындар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін олардың ғылыми негізделген
классификациясы үлкен роль ... ... ... ... әр ... және ол ... ... шешу керекгігіне байланысты болады.
Басқару есебінің негізгі міндеттеріне жататындар: өндірілген өнімнің
өзіндік құнының есебі және ... ... ... ... шешімдерін қабылдау және жоспарлау;
жауапкершілік орталықтарындағы өндірістік қызметті бақылау және ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
келеді.
Өндіріске жұмсалған шығындар есебінің бағыттары және олардың
классификациясының мүмкін болатын варианттары
Шығындар есебінің бағыттары және жіктелуі
|Есептің бағыттары ... ... ... ... ... Қосалқы өнімдердің |Есепті мерзім шығындары және ... ... ... ... |құны ... ... | |
| ... ... құрайғын шығындар Тапсырыстық |
| ... ... ... ... ... ... |Шығын динамикасы ... ... | ... ... | |
| ... және ... кезен шығындары |
| ... және ... ... |
| ... ... |
| ... шығындар (істің альтернативтік |
| ... ... ... ... ... Шекті |
| ... ... және ... ... |
| ... ... ... және реттеуді|Реттелетін және реттелмейтін шығындар ... ... | ... | |
| ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) өзіндік құнын, табысты анықтау,
босалқыларды бағалау үшін ... ... ... ... - бұл ... ... ... мүмкін деп күтілетін,
саны бар, сатып алынған құралдар ... Олар ... ... ретінде
тіркеледі. Егер осы құралдар табыс алу үшін жұмсалған болса және алдағы
уақытта табыс әкелу мүмкіндігінен айырылса, онда олар ... ... ... ... бұл ... ... ... немесе аяқталмаған
өндірістің сату кезеңіне дейінгі өзіндік құнын анықтауда есептелінетін өнім
бірлігінің өзіндік құны ретінде түсіндіріледі. Есепті кезеңнің шығындарына
босалқыларды бағалауда ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Өнімнің өзіндік құны мен есепті кезең
шығындарының арасындағы негізгі айырмашылық - бұл олар тіркеуге алынған
уақыт айырмашылығына байланысты.
Тек ғана өнімнің ... құны ... ... бағасына енгізіледі
және сатылған тауарлардың өзіндік құнының негізгі калькуляциясын құрайды,
сонымен бірге есепті кезең шығындары осы калькуляцияның құрамдық бөлігі
болып табылмайды.
Өндірістік емес ... ... ... ... пайызын құрайды.
Осыған байланысты бухгалтерлер бұл шығындарды тауардың өзіндік құнының
құрамдық бөлігіне неге ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
Активтер әлеуетті (потенциалды) пайда табуға бағытталған, болашақта табыс
әкеледі және өнімнің өзіндік құнын жоғарлатады деп күтілетін, өнімнің
қандай да бір ... ... ... ... ... ... емес ... алдағы уақытта табыс әкелетіндігіне кепілдік жоқ
болғандықтан қандай да бір нақты өнімнің өзіндік құнына қосылмайды.
Сондықтан өндірістік емес шығындар босалқыларды бағалауда есепке ... ... ... ... емес ... кейбір түрлері
толығымен шығарылады, әсіресе өткізумен байланысты шығындар. Әрине олар
босалқыларды бағалауда есепке алынады.
Өндірістік шығынды құрайтындар. Өнеркәсіп өндірісінде ... ... ... үш ... ... материалдар;
негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы;
өндірістік жанама шығындар. Негізгі материалдар нақты бір ... ... ... Ал, ... ... ... бір ... ретінде қарастырылмайды, себебі олар бірнеше тауар түрлерін
дайындауға қатысады. Көмекші материалдар өндірістік жанама шығындардың
құрамына кіреді.
Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбек ... ... ... ... апарылады. Өнімді дайындауға тікелей қатыспайтын, жалданып
жұмыс істейтін, бірақ, өндіріс процесінде көмекші роль ... ... ... ... емес ... күші ... ... материалдар сияқты өндірістік емес жұмыс күшінің
шығындары өндірістік жанама шығындардың құрамында есептеледі.
Негізгі шығындарға ... ... ... ... негізгі материалдар
мен тікелей шығындардың құны сияқты өнім өндірудегі тікелей шығындар
жатады.
Өңдірістік жанама шығындарға өнімді өндіруге кеткен барлық ... ... ... ... ... сома ... ... емес жұмыс күшінің шығындары, көмекші материалдар шығындары,
қосымша өндіріс шығындары кіреді.
Қосымша өндірістік шығындар көп салалы компанияларда ... ... ... және ... аударымдар. Жанама шығындар кәсіпорындағы
барлық нақты өндірілетін өнімдерге ... оны ... ... дәл болу ... ... ... жанама шығындарды тек ғана
жобаланған баға жолымен қандай да бір нақты өнімдердің құнына апаруға
болады.
Тікелей және ... ... ... ... ... есебінің
бағытына байланысты болады.
Өндірістік шығын есебінің бағыты қосалқы өнімдердің бағасына
енгізілетін, нақты өнім жөніндегі көрсеткіштердің көрсетілуі. ... ... ... анық ... ... ... және процестік шығын калькуляциясы. Тапсырыс бойынша көп
ассортиментті ... ... ... ... жұмыс түрлерін орындайтын
кәсіпорындарда әрбір тапсырыс өз ретінде жеке болғандықтан, оған нақты
еңбек, материалдық және жанама шығындар талап етіледі. Сондықтан әрбір
тапсырысты орындау ... ... жеке есеп ... ... ... ... ... жинақтаудың мұндай жүйесі тапсырыстық
шығын калькуляциясы ретінде белгілі.
Шығындар ... ... ... ... жүйесі -
процесс бойынша шығын калькуляциясы - есепті мерзім ішінде бір өнім түрінің
көп мөлшерін өндіретін кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... ... құрамы
«Тауарлы-материалдық босалқылардың есебі» деп аталатын № 7 ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құн
анықталады. Өндірістік өзіндік құнға кірмейтіндер: жалпы және әкімшілік
шығындары, дайын өнімдерді (тауар, ... ... сату ... ... ... Бұл ... ... кезеңнің шығындары
ретінде қарастырылып, ай соңында «Қорытынды пайда ... ... ... ... шығырылады.
Өнімдердің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнына кіретіндер:
өнімдерді (жұмыс, қызмет) өндірумен тікелей байланысты ... ... жаңа ... және жаңа ... ... ... меңгеруге кеткен шығындар. Оған жобалау және құрастыру шығындары,
сонымен бірге жаңа өнімді дайындаудағы технологиялық процесті өңдеу,
жабдықтарды қайта құрастыру және қайта ... үлгі ... ... құны ... жаңа ... ... байланысты шығындар болашақ кезең
шығындарына жатады және оларды белгіленген уақыт ішінде бөліп-бөліп
өнімдердің өзіндік ... ... Егер ... ... ... ұзақ
болмайтын және өндірістік шығындары аз болатын көп номенклатуралы өнім
өндірісін ұйымдастыруда (мысалы, құралдар, радиобөлшектер және т.б.) ... ... ... ... ... жанама шығын ретінде енгізуге
болады.
табиғи шикізаттарды пайдаланумен байланысты шығындар: жерді
культиватциялау шығындары, суға және ағашқа төленген ... ... ... жұмыстарына кеткен шығындар: шикізат орнын
табу, ашық тау жұмыстарында территорияны тазалау, табылған ... қол ... үшін ... ... салу және басқа да жұмыстар;
өндірістегі, цехтардағы жаңа ұйымдастыруларды ... ... ... және ... жетілдірумен, өнімнің сапасын
жақсартумен, олардың сенімділігін арттырумен және ... ... ... ... ... да ... байланысты шығындар;
өндірістегі өнер тапқыштықпен, өндіріс процесін жақсартумен байланысты
шығындар;
өндіріс процесіне қызмет көрсетумен, өндірісті шикізаттармен,
материалдармен, жанар-жағар майлармен, ... ... және ... ... ... қамтамасыз етуге, негізгі өндіріс қорларын жұмыс
жағдайында сақтап тұрумен, санитарлық-гигиеналық талаптарды орындауды
қамтамасыз ... ... ... ... техникалық сақтандыруларды және жақсы еңбек жағдайын
жасаумен байланысты шығындар;
табиғат қорғау ... ... ... ... ... ... және басқа да табиғатты қорғау шығындарымен байланысты
ағымдағы шығындар;
жұмысшыларды ұйымнан жұмыс орнына дейін және кері ... ... ... ... ... ... байланысты шығындар;
еңбек заңында қарастырылған өтелмеген өндіріс уақытына төленетін төлемдер:
демалысқа төленетін ақы, пайдаланылмаған демалыс және басқа да төлем
түрлері үшін ... ... мен цех ... ... ... әлеуметтік
және басқа да қорларға есептелген аударымдар;
ұйымның мүлкін және жұмысшыларды сақтандыру шығындары;
ақаудан болған жоғалтулар;
ішкі өндірістік себептерден болатын ақаулар;
өндірістік қызметпен ... ... және ... да ... ... қабылдау және жоспарлаудағы шығындарды классификациялау
(жіктеу)
Шешімдер қабылдау және жоспарлауда істің альтернативтік варианттарын
бағалау үшін классификацияның келесідей ... ... ... ... ... ... байланысты шығындардың қалай
өзгеретіндігін көрсету-шешімдер қабылдау үшін өте маңызды. Өндірістік
қызметтің деңгейі (көлемі) келесідей көрсеткіштермен өлшенуі мүмкін:
өндірілген ... ... ... ... ... ... ... дәрігерге қаралған пациенттердің, қабылдаған
студенттердің санымен, осы немесе басқа да ұйымдардың қызметін бағалайтын
сипаттамалардың көмегімен.
Келесі жылға өндіріс көлемін қалай ... ... ... ... персоналға төленетін еңбекақы мөлшері қандай
болу керек?
Шығарылатын өнімдерді кәбейту үшін қосымша жабдықтар сатып алу қажет пе?
Айнымалы ... ... ... ... ... ... түрде өзгереді.
Жиынтық айнымалы шығындар өндіріс көлеміне байланысты түзу сызықты, ал
өнімнің бір бірлігіне келетін айнымалы шығындар ... ... ... ... ... ... ... шығындарға мысал ретінде
жасалған жұмыс, негізгі материалдар, электроэнергия және станокқа қажет
болатын заттарды айтуға болады.
Өндірістік емес ... ... ... ... ... ... өзгеретін сатудан алынатын делдалдық түсімді және жанар-жағар
майдың құнын жатқызуға болады.
Тұрақты шығындар белгілі уақыт ... ... ... ... қалады.
Жиынғық тұрақты шығындар өндірістің барлық деңгейі (көлемі) үшін
өзгеріссіз қалады, ал өнімнің бір бірлігіне ... ... ... ... өсуіне байланысты азаяды.
Жартылай айнымалы шығындар тұрақты да болады және оларда ... де ... ... ... ... ... ... шығындарға жатады, кез-келген өндіріс көлемінде
жүзеге асырылатын материалды-техникалық қамтамасыз етудің жоспарланған
(тұрақты) шығындары және ... ... ... ... ... ... (релевантты) және қабылданбайтын (релевантты емес)
шығындар мен табыстар.
Есепке алынатын табыстар мен ... бұл ... ... ... келешектегі шығындар мен табыстар. Мысалы, егер кімде-кім өзінің
жеке автокөлігімен немесе қоғамдық көлікпен саяхат жасауды тандау ... онда бұл ... ... ... ... ... автокөлікті
пайдаланғаны үшін төленетін салық және сақтандыру төлемі ... ... ... Бірақ, автокөлікке қажетті бензин шығындары есепке алынатын
шығындарға жатады.
Компания бірнеше жыл бұрын 100 геңгеден шикізат алып ... ... ... ... ... ... пайдалану мүмкін болмай қалды, яғни
сатып алушылардан тек бір ғана ... ... ... ... осы ... ... бір ... 250 теңгеден жоғары емес бағаға сатып
алуға дайын екендігін айтты. Осы шикізатты өндеуге және одан қажетті өнім
жасауға қосымша 200 ... ... ... ... әрбір бірлік үшін 250
теңгеден тапсырыс қабылдағаны дұрыс па?
Есептеулер керсеткендей, тапсырысты орындау ... 300 ... 100 ... шикізаттың бағасы және өнімді жасауға кеткен шығын 200
теңге. Сондықтан тапсырыс қабылданса да немесе кері қайтарылса да,
шикізаттың бағасы өзгеріссіз 100 ... ... ... ... құнының
қорытындысы шешімдер қабылдауда есепке алынады, егер тапсырыс қабылданған
болса, шикізатты өнімге айналдыру шығындары 200 ... ... және ... ... ... ... әрбір бірлік үшін 250 теңгеден тапсырыс
қабылдаған дұрыс шешім болып табылады. Компанияның таза шығындары 50-ге
(100-дің орнына) азаяды.
Жойылатын шығындар - бұл ... ... ... курсын талдау
арқылы құтылуға болатын шығындар. Ал жойылмайтын шығындар құтылу мүмкін
емес шығындар. Тек қана жойылатын шығындар шешімдер қабылдауда есепке
алынуға тиіс.
Жоғарыдағы мысалдан ... ... ... 100 болатын шикізаттар
шығындары жойылмайды және шешімдер қабылдауда есепке алынбайды, ал
шикізаттан өнім өндіруге кеткен 200 ... ... ... ... ... ... ... жойылатын шығындарды көбейтетін
вариант шешімін қабылдау қажет.
Қайтарылмайтын шығындар немесе өткен кезең шығындары — бұл алынып
қойған ресурстардың құны. Бұл шығындар бұрын ... ... ... ... және ... ешқандай шешіммен өзгеруі мүмкін
емес. Қайтарылмайтын шығындар шешімдер қабылдауда есепке алынбайды, ал
есепке алынатын шығындардың барлығы қайтарылатын болып табылатындықтан, ... мен ... емес ... ... ... ... ... екі альтернативтік әдістерін салыстырғанда, екі
тәсіл үшін де негізгі материалдар шығындарының сомасы бірдей болады,
сондықтан негізгі ... ... ... ... алынбайтын
категорияға апаруға болады, бірақ осы жағдайда материал шығындары
қайтарылмайтын болмайды, ендеше олар ... ... ... ... шығындар егер қандай да бір істің альтернативтік курсын
таңдау басқалардан бас тартуды талап еткенде, ... ... ... ... ... ... ... деп атайды) шығындар
мен табыстар - бұл өнімнің қосымша ... ... ... сату
нәтижесінде пайда болатын қосымша шығындар (табыстар).
Маржиналды шығындар және ... - ... бір ... келетін
қосымша шығындар мен табыстар, ал инкременттік ... ... ... өнім ... ... ... ... көлемінің осу нәтижесі бар
қосымша шығындары (табыстары).
Бақылау және реттеу процесін жүзеге асырудағы шығындар классификациясы
(жіктемесі)Өнімдердің арасында шығындар есебін бөлу ... ... ... мен ... реттеуді жүзеге асыруға келмейді, онда өнімді өндіру циклі
бірнеше әр түрлі технологиялық операциялардан ... ... жеке ... ... ... ... ... өзіндік құны
жөнінде мәліметтер бола тұрып, өндірістің (жауапкершілік орталықтары) әрбір
жеке бөлімшелерінің ... ... дәл ... ... ... ... Бұл
мәселе сәйкес қаражаттардың шығысына жауапты, нақты тұлғаның іс-әрекетімен,
шығындар мен табыстардың өзара байланысын белгілегенде шешіледі. ... ... ... ... ... жұмсалуындағы жауапкершілік
орталықтары бойынша шығындар есебі ретінде белгілі. Ол фирмалардың
ұйымдастырылу құрылымының жауапкершілік зоналарын бөлу ... ... Бұл ... ... ... деп аталады. Жауапкершілік
орталықтары ұйымның (кәсіпорынның) сегменті ретінде анықталуы мүмкін, онда
менеджер оның жұмысына жеке жауап береді.
Жауапкершілік ... 3 типі ... ... ... ... өздері бақылайтын шығындар үшін
жауапкершілікті алады;
Пайда орталығы, мұнда менеджерлер сатудан алынған табыс және шығындар үшін
жауапты. Мысалы, өнім өндіру мен оны сатуға ... ... ... орталығы, мұнда менеджерлер сатудан алынған табыс және шығындар
үшін, сонымен бірге инвестициялардың көлеміне әсер ететін, инвестициялық
шешімдерді қабылдауға жауапты.
Жауапкершілік орталықтары бойынша ... ... мен ... және ... шығындар болып жіктеледі. Барлық реттелетін
шығындар белгілі басқару деңгейінде болады. Мысалы, кәсіпорын басшысының
барлық ... ... ... ... ... ... санын
көбейтуге немесе азайтуға құқы бар. Бірақ, барлық шығындар басқарудың
төменгі деңгейінде реттелмейді, ... ... ... ... сметаны орындау жөніндегі есепті құрғанда, шығындарды
реттелетін және реттелмейтін деп бөлу ... ... ... бойынша тіркелген
шығындар, олардың деңгейі ... ... ... ... тәуелді болып келеді.
Шығындарды бөле отырып, жауапкершілік орталықтарының менеджері мен
басшысы шығындарды дәл анықтай алу үшін және ... ... ... білу ... ... шығындарға жете талдау
жүргізу қажет.
Жауапкершілік орталықтарындағы сметанын орындалуы жөніндегі есептілік
| |X ... |
| ... ... ... |
| ... |шығындар |ауытқу |
| ... ... ... ... ... негізгі |16500 |15300 |1200 ... | | | ... ... еңбегі |2100 |2200 |(1000) ... ... ... |3000 |3200 |(200) ... қалу уақыты |500 |400 |100 ... май |800 |1000 |(200) ... ... |400 |500 |(100) ... ... |300 |280 |20 ... | | | ... ... |42500 |42680 ... |
|шағым түсіру |14000 | | ... |5000 |5000 | ... |2000 |2200 |(200) ... |21000 |21200 |(200) ... ... ... ... әр ... ... ... категорияларына
жіктелген. Мұнда сметалық көрсеткіштер мен нақты нәтижелердің арасындағы
айырма көрсетіледі. ... және ... ... ... айырма
нормативтік (сметалық) шығыннан ауытқу деп аталады.
Тәжірибеде бақыланатын шығындарға егжей-тегжейлі талдау жасауды талап
етуді мүмкін. Мысалы, ... ... ... жұмысшыларының еңбегіне, жұмыс
категориялары бойынша негізгі материалдарға және пайдаланылатын
материалдардың әр түрлі типтеріне сүйенуге тура ... ... және ... жүзеге асыруда нақты және сметалық
шығындарды бір және ... ... өнім ... салыстыру маңызды. Ол
үшін толық шығындар ... ... ... ... ... және
жартылай айнымалы шығындарға ... ... ... жұмысы
бағаланатын, сметалық шығындарды сол кездегі нақты өндіріс көлеміне жеткізу
мүмкін болады. Мұндай ... - ... ... ... ... сметамен байланысты, шығынның өзгеріс есебімен сметаны жасау деп
аталады.
1.7. Кәсіпорынның пайдасы
Өндірістің пайдасын және тиімділігін жоспарлаудың мақсаты ... ... ... ... тиімділігін, салық салынатын
пайданы анықтау. Нарық жағдайында кәсіпорынның пайдасын жоспарлау осы
кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің барлық түрін ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар өнімді, жұмыстарды,
қызмет көрсетулерді сатудан түсетін түсім деп аталатын, ақша түсімін ... ... ... ... ... ... (баға) Бт осы өнімнің толық
өзіндік құнынан артық болса Бт>Өт, онда кәсіпорын пайда ... егер Бт

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазпочта» Акционерлік Қоғамының Батыс Қазақстан Облыстық филиалына жалпы сипаттама25 бет
Аудит стандарттары және аудитордың кәсіби этикасы25 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Жедел-іздестіру23 бет
Компанияны басқарудағы қаржылық есептілік9 бет
Корпорацияның қаржылық стратегиясының мәні мен мазмұны9 бет
Салықтық бақылау62 бет
Тұтыну несиесінің экономикалық мәні мен теориялық негізіне жан-жақты зерттеулер жүргізіп, несиелеудің бұл түрінің “Еуразиялық банк” ақ-ның қызметіндегі жүзеге асырылу ерекшеліктерін қарастыру63 бет
Халықаралық оқу туризмінің теориялық аспектілері72 бет
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь