Қазақ хандығының құрылуы жайындағы жазба деректер

Жоспар:
I.Кіріспе. Блок.схема
II. Негізгі бөлім. Қазақ хандығының құрылуы жайында жазба деректер
2.1. Ә.Самарқандидің еңбегі
2.2. Қ.Жалайырдың «Жылнамалар жинағы»
2.3. М.Х Дулатидің «Тарих.и.Рашиди» еңбегі
III. Қорытынды бөлім
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Әбдіразақ Самарқандидың «Матлағ ас-сағдайн ва маджмағ ал-бахрайн»
Әбдіразақ Самарқандидың «Матлағ ас-сағдайн ва маджмағ ал-бахрайн» (Екі бақытты жұлдыздың шыққан және екі теңіздің түйіскен жері) атты еңбегінің мәліметтеріне тоқталып, ол мәліметтердің Қазақ хандығының құрылу тарихын зертеуде қаншалықты маңызға ие екендігіне тоқталамыз
Екі томнан тұратын шығарманың бірінші томы 1466 жылы аяқталып, хронологиялық жағынан 1305/06 жылдан 1404/05 жылға дейінгі оқиғаларды қамтыса, екінші томдағы оқиғалар 1404/05 жылдан 1470/71 жылға дейінгі уақыт аралығын қамтып, 1470/71 және 1475/76 жылдардың аралығында аяқталады.[1, 190 б.; 2, 77-78 бб.]. Мамандардың пікірінше Самарқанди еңбегінің соңғы тараулары өте құнды дерек болып саналады, өйткені автор шығармадағы баяндалып отырған оқиғалардың тікелей куәгері болған немесе өзі баяндап отырған оқиғаларға тікелей қатысқан.[1, 190 б.]. Қазақ хандығының құрылу барысы XV ғасырдың 50-70-ші жылдары жүргендіктен Самарқанди еңбегіндегі осы оқиғаларға қатысты әрбір мәліметтің шынайылығын өте жоғары деңгейде деуге толық негіз бар.
Біріншіден, Жүніс хан мен Есенбұға хан арасындағы алғашқы шайқас – 1458 жылдың тамыз-қыркүйек айларында болған және сол кезде Жүніс ханның тұңғыш қызының 1-1,5 айда болғанын ескере отыра, оның Исан Даулат бегімге үйленген айын 1457 жылдың қазан-қараша айлары дейміз.
Екіншіден, Әбу Сайд мырза Жүніс ханды 1457 жылы 2 қазанда Гератты алғаш иленген бойда Шираздан шақыртып алып, бірден Моғолстанға аттандырған деп есептейміз.
Үшіншіден, Әбілқайыр хан мен Үз Темір тайшы арасындағы шайқастың 1457 жылы болғанын, Әбілқайыр ханның өзіне қолдау көрсетпегендерді жазалауға кіріскенін ескере келе, Керей мен Жәнібек хандардың Әбілқайыр ханнан бөлінуі 1457 жылдың күз айларының соңында болған дейміз. Сөйтіп, Моғолстанға Жүніс ханның келуі мен Керей мен Жәнібек хандардың келуі бір мезгілде болған.
Осылайша, Әбдіразақ Самақанди еңбегіндегі Әбу Сайд мырзаның Герат қаласын иеленуі туралы нақты мәлімет Қазақ хандығының құрылу тарихындағы басты мәселенің бірі – Керей мен Жәнібек хандардың Моғолстанға келген уақытын дәл анықтауға мүмкіндік береді
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Қазақстан тарихы. Очерк. 149-174-бб.
2.Қазақстан тарихы. 5-томдық 2-том., 2-бөлім, 1-2 тараулар.
3. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы, 4-бөлім
4.Жолдасбайұлы С. Ежелгі және орта ғасырдағы Қазақстан, 119-146-беттер
        
        Қазақстан Республикасының Денсаулық Сақтау Министрлігі
Семей қаласының Мемлекеттік Медицина Университеті
Қазақстан тарихы және ... ... ... ... ... ... тарихы
Тақырыбы:
Орындаған:
Тексерген:
Жоспар:
I.Кіріспе. Блок-схема
II. Негізгі бөлім. Қазақ хандығының құрылуы жайында ... ... ... ... ... ... М.Х ... еңбегі
III. Қорытынды бөлім
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақ хандығының құрылуы ... ... ... ... ... деректер(9)
2)Тарихи деректер(12)
3)Әдеби шығармалық деректер(6)

1-том. 1305/06-1404/05
2-том. 1404/05-1470/71-75/76 (құнды ... ... ж/е ... ... жайында)
Керей мен Жәнібектің Моғолстанға келген уақытын көрсетілген.

1)Орыс патшасы Борис Годуновқа арнау.
2)Рашид-ад-Диннің
3) Орыс ханнан ... ... ... ... ... аум-ғы билік құрған Шыңғыс ұрпақтарының тарихы.(түпнұсқа,ешбір деректе көрсетілмеген)
Әбдіразақ ... ... ... (Екі ... ... ... және екі ... түйіскен жері) атты еңбегінің мәліметтеріне тоқталып, ол мәліметтердің Қазақ хандығының құрылу тарихын зертеуде қаншалықты маңызға ие екендігіне ... ... ... ... бірінші томы 1466 жылы аяқталып, хронологиялық жағынан 1305/06 жылдан 1404/05 ... ... ... қамтыса, екінші томдағы оқиғалар 1404/05 жылдан 1470/71 жылға дейінгі уақыт аралығын қамтып, 1470/71 және 1475/76 ... ... ... 190 б.; 2, 77-78 бб.]. ... ... Самарқанди еңбегінің соңғы тараулары өте құнды дерек болып саналады, өйткені автор шығармадағы баяндалып ... ... ... ... ... ... өзі ... отырған оқиғаларға тікелей қатысқан.[1, 190 б.]. Қазақ хандығының құрылу барысы XV ғасырдың 50-70-ші жылдары ... ... ... осы ... ... әрбір мәліметтің шынайылығын өте жоғары деңгейде деуге ... ... ... ... хан мен Есенбұға хан арасындағы алғашқы шайқас - 1458 жылдың тамыз-қыркүйек айларында болған және сол ... ... ... ... ... 1-1,5 айда болғанын ескере отыра, оның Исан Даулат бегімге үйленген айын 1457 жылдың ... ... ... Әбу Сайд ... ... ханды 1457 жылы 2 қазанда Гератты алғаш иленген бойда Шираздан шақыртып алып, ... ... ... деп ... Әбілқайыр хан мен Үз Темір тайшы арасындағы шайқастың 1457 жылы болғанын, Әбілқайыр ханның өзіне қолдау ... ... ... ... ... Керей мен Жәнібек хандардың Әбілқайыр ханнан бөлінуі 1457 жылдың күз ... ... ... ... ... Моғолстанға Жүніс ханның келуі мен Керей мен Жәнібек хандардың келуі бір мезгілде болған.
Осылайша, Әбдіразақ Самақанди еңбегіндегі Әбу Сайд ... ... ... ... туралы нақты мәлімет Қазақ хандығының құрылу тарихындағы басты мәселенің бірі - Керей мен ... ... ... келген уақытын дәл анықтауға мүмкіндік береді
Қадырғали Жалайыр ... ... ... ... ... халқынан шыққан тарихшылардың бірі. Оның атты еңбегі ... ... ... ... ... да, ... мазмұны мен деректері ХІІІ-ХVІ ғасырлардағы Қазақстан тарихына тікелей қатысты. Сол себепті де біз, бұл жұмысымызда автордың шығу тегі мен ... ... ... арнайы түрде тоқталып өтеміз. авторы өзінің шығу тегі жөнінде өте ... ... ... ... ... ... ... Жалайыридың өзі мен ата-бабаларын Мұхаммед Хайдар мырза Дулатимен салыстырып көптеген ұқсастықтарды кездестіреміз. Біріншіден, екі ... бір ... өмір ... Қадырғали Жалайыри 1530-1605 жылдары өмір сүрсе, екінші ғалым сәл одан ертерек, 1499-1551 ... ... ... де ... ... кезеңдері XVI ғасырда, бірі - сол ғасырдың бірінші жартысында, екіншісі - екінші жартысында өтеді, сол себепті де ... ... мен ... ... ... бір ғасырдың адамдары деп, замандас деуге толық негіз бар. Екіншіден, екеуі де арттарында тарихи шығарма қалдырған ... мен ... ... ... мен Қазақ хандығының тарихына қатысты басқа ешбір деректерде кездеспейтін оригиналды мәліметтер бар. ... екі ... ... ... ... ... ... шығып, өздерінің шыққан тегін - Жалайыри және Дулати деп ... Бұл ... ... ... Дешті Қыпшақ пен Жетісудың қоғамдық-саяси өмірінде үлкен рөл атқарған. ... екі ... ... XІІІ ... бері Жошы ... мен ... ... мемлекеттік басқару жүйеде ханнан кейінгі лауазымдарды - ұлы әмір, ұлыс бегі қызметтерін атқарып, оны мұрагерлікпен кейінгі ұрпақтарына қалдырып отырған. ... екі ... да ... шығу ... өз ... ... өтеді. Олардың ата-бабаларынан өздеріне дейін 10-11 буынды құрайды Алтыншыдан, тағы бір ұқсастыққа екі ... да ... ... ... ... ... ... тым алыста жүріп жазады. Жетіншіден, қазақ елі өз тізгінін өз қолына алғаннан кейін, ... ... ... ... ... өкілдері Үнді елінің Кашмир өлкесінде жерленген Мұхаммед Хайдар Дулатидың қабірін тауып, оның басын ... ... ... бір уысын қабірге салса, Ресейдің Қасым қаласында қалған ... ... да ... ... ... ... ... бір уыс топырағы оған да бұйырады.
Қадырғали Жалайыри және оның қатысты жоғарыда айтып ... ... ... келе, мындай қорытындылар жасаймыз. Бірінші, Қадырғали Жалайыри XII ғасырдан бері Жошы ұлысында, одан кейін Ақ Орда мен ... ... үлыс бегі ... ... Жалайыр тайпасындағы текті әулетің тікелей өкілі. Оның бір атасы Жошыға әке болса, Қадырғали бидің өзі ... ... ... Ол ... ... өзінің тәрбиеленушісіне, оның әкесіне арнаған. ... ... ... ... ... басқа Сібір жылнамаларында Қарашы бек деген атаумен қалған тарихи тұлға. Шыңғыс ұрпақтарымен бірге оның жазба деректе есімін ... - жай ... ... дәлелдейді. Үшінші, Қадырғали Жалайыридың - XIV-XVI ғасырлардағы Жошы ұрпақтарының ... ... және осы ... ... Орда мен оның ... ... ... хандықтардың тарихына қатысты құнды мәліметтер беретін тарихи шығарма. Төртінші, Қадырғали Жалайыридың ... - көне ... ... ... және Қазақстан тарихының ХІV-ХVI ғасырлардағы маңызды оқиғаларын, қазақ ... ... ... ... зор ... жатады. Сол себепті де қазақ зерттеуші-лерінің ортағасырлық дәуірмен айналысатын өкілдері бұл ... ... өте ... ... қаншама уақыт өтсе де, та-рихшылардың әр буын өкілдері Қадырғали ... ... ... ... деректерді алып отырады. деген халық мәтелі осындай жағдайларға байланысты айтылған шығар деп, біз, Қадырғали ... ... ... ... хандығының тарихындағы алғашқы үш кезеңді зерттеуде, яғни хандықтың құрылу, күшею және ... ... ... ... ... ... ... тарихшы Мұхаммед Хайдар Дулатидың атты еңбегінен табамыз. Ал басқа жазба дерек мәліметтерін ... ... ... ... ... жоғарыда айтып өткен кезеңдерін терең зерттеуге мүмкіндіктер аламыз. Не себепті шығарма авторы ... ... ... кезеңдері туралы мол мағұлұматтар қалдырған деп сұрақ қойсақ, оған былай жауап беруге болады. Егерде ортағасырлық шығармалардың көпшілігі баяндау сипатында ... ... өз ... мен ... ... ... ... Хайдар Дулати өз шығармасын жазуға үлкен дайындықпен келіп, жиналған материалдарын ... бір ... ... ... ... ... етене танысқан адам оның хронологиялық, проблемалық принциптерді қолданғанын байқайды. Мұндай принциптер зерттеушілерге ғана тән. Олай болса, Мұхаммед Хайдар Дулати ... ... ... кезеңдеріндегі тарихын тек баяндап қоюшы емес, сонымен ... оны ... ... ... өз ... ... сай ... зерттеуші болып саналады. Сол себепті де еңбегінен біз Қазақ хандығының алғашқы кезеңдердегі тарихына қатысты мол материалдарды таба аламыз. ... біз ... ... Дулатидың Қазақ хандығының алғашқы кезеңдерін қалай зерттеп, материалдарды қалай қолданғанына назар ... екі ... ... екі ... ... ... 1541/42 жылы ... сипаттағы екінші кітап, ал тарихи сипаттағы бірінші кітап - 1546 жылы 3 наурызда жазылған. ... екі ... да ... ... қатысты материалдар жиі кездеседі. Тарихи сипаттағы кітапта біз ... ... ... 39-шы ... өте ... ... Моғолстан тарихының Есенбұға хан билік құрған жылдарында болған оқиғалардың бірі ... ... Ал ... ... ... ... ... хандығының тарихына байланысты оқиғаларды 33-ші және 34-ші тарауларды айтады. Қазіргі ... ... ... осы ... ... қол ... жетістіктері тұрғысынан Дулатидың баяндауларын талдап көрелік. 1) атты ... XY ... ... жылдарындағы Моғолстанның ішкі саяси өміріндегі жағдайлар туралы, яғни моғолдың ірі ... ... ... ... ... ... 104-108 бб.]. Бұл мәліметтер бізге Қазақ хандығының құрылу қарсаңындағы Моғолстанның ішкі және сыртқы саяси жағдайынан хабардар ... ол ... ... ... ... ... ... қолайлы алғышарттар жасағанын көрсетеді; 2) Есенбұға ханның Мауереннахрдағы саяси дағдарысты ... ол ... ... ... ... Әбу Сайд мырзаның Есенбұға ханның жорықтарына қарсы ойластырған ... ... ... ... әскерлерін Ианги (Тараз) түбінде жеңіліске ұшыратуы туралы мәліметтер Бұл мәліметтерден біз ... ... ... ... ... мен Мауереннахрдағы Темір әулеті мемлекеттері арасындағы саяси қатынастардың әбден ушыққанын, жетер шегіне жеткенін ... Өз ... бұл ... ... хандығының Жетісу аймағының батыс бөлігінде шаңырақ көтеруіне тікелей себепші болады. 3) XY ... орта ... ... ... ... ... өз билігін толықтай орнатқан Әбілқайыр хан және одан бөлініп ... ... ... аударған Керей мен Жәнібек хандар туралы, оларды Есенбұға ханның қуана қарсы алып, Моғолстанның батыс ... Шу мен ... ... жер ... туралы, олардың атануы туралы мәліметтер. Қазақ хандығының құрылу тарихында бұл мәліметтер - ең ... ... ... ... 4) Мұхаммед Хайдар Дулатидың

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке дейінгі балалар жөнінде деректер қорына инфологиялық модель құру20 бет
Педагогика ғылымы10 бет
Саурандағы археологиялық қазба жұмыстарының жүргізілуі және зерттеулер барысынданда аршылған нысандар47 бет
Шығыс елдері ойшылдары тарихы жайында орта ғасырлық мағұлматтар8 бет
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы13 бет
Джемс-Ланге теориясы және оның позитивтік психологиядағы эмоциялар туралы түсініктің дамуындағы рөлі5 бет
Педагогика ғылымы жайлы17 бет
Психология ғылымының даму тарихы14 бет
Психологияның даму тарихы туралы14 бет
Психологияның дамуы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь