Несие және несие жүйесінің ұғымы маңызы

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

І. НЕСИЕ ЖӘНЕ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҰҒЫМЫ МАҢЫЗЫ
1.1 Несие жүйесінің мәні мен қажеттілігі және құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.
1.2 Несиелік жүйені құру принціптері, формалары және түрлері ... ... ... ... ... .9.13

ІI. НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 ҚР.дағы несие жүйесінің даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14.24
2.2 ҚР.ның Коммерциялық банк проблемаларын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... 25.30

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ПРОБЛЕМАЛАР МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАР
3.1 ҚР несие жүйесінің қазіргі таңдағы проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31.36
3.2 ҚР несие жүйесінің даму принціптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37.39

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40.41

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42

ҚОСЫМШАЛАР
Кіріспе

Несие – ақша сияқты тарихи экономикалық категория болып табылады. «Несие» деген сөз, «қарыз», «несие» деген «кredo»- сенемін днген мағына беретін латынша «kreditium» деген сөзден шығады.Ол экономикалық категория ретінде әр түрлі экономикалық қоғамдарда қызмет етеді.Ол тауар өндірісінің пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрінеді.несие қатынастары ақша қатынастары сияқты үнемі даму үстінде болады.Алғашқы несие табиғи түрде (астық, мал, еңбек құралдары және т.б.) қоғамның дәулетті топтарынан мүліксіз шаруалар мен кәсіпкерлерге тұтыну мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ұсынылған.Тауар-ақша қатынастарының дамуымен несие ақша түріне көшті.
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар, мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады. Құнның қозғалысы – бұл несиенің қозғалысының кіндігін сипаттайды. Несиелік қатынастардың пайда болатын экономикалық негізіне капитал айналымын жатқызуға болады. Көбінесе несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда бұған негіз де бар сияқты. Себебі, қазіргі шаруашылықта қарыз көбінесе ақшалай түрде берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды білдіріп, әр түрлі қатынастарды түсіндіретінін естен шығаруға болмайды. Сонымен қатар несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, несие бұл – ақшалай қаражаттың екі жақты қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы – сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға берілетін ссудалық капитал қозғалысы. Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие – бұл банктің қаражатын құрайтын көзі ретінде барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай-ақ олардың жұмсалымдарының формасын білдіретін кең ұғымды сипаттайды. Ссуда – бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелік қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана формасын білдіреді.
Қарыз беруші – қарызды беретін несиелік қатынасының бір жағы. Қарыз беруші – бұл уақытша пайдалануға қарыз беруші субъектілер болып табылады. Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық субъектілері және халық жатады.
Қарыз алушы – бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, несиелік қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздер болғанымен де, олардың түсініктері әр түрлі. Мысалға, кәсіпорын немес жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ақша несие банктер. Оқулық. \ Ғ.С Сейтқасымов, Алматы Экономика, 2001 ж.
2. Г.С. Сейткасымов Ақша, Несие, Банктер. // Алматы, Экономика 2005ж.
3. Саниев М.С. Ақша, несие, банктер Оқу құралы Алматы қаржы және статистика институты
4. Омирбаев С.М. «Финансы» Астана 2002 ж.
5. Бухгалтерия-Жұмабек Жанділдин «Қазақстан экономикасының «қызуы» қандай?». // Айқын апта №71 (523) 20.04.2006, бейсенбі.
6. Халықаралық Қазақстан сайты (www.kazakh.ru)
7. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
8. Галерея экономистов(www.economica.ru)
9. Көшенова Б.А. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары»
Алматы «Экономика»-2000ж
10. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы – 2000 ж.
11. Қазақстан Республикасының президентінің халыққа жолдауы. 2006 жыл, маусым
12. Ільясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», // Алматы,2005ж.
13. . Кластерлік саясаттың дамуы есебінен экономикалық даму // ҚазЭУ хабаршысы. – Алматы: Экономика, 2007. – № 2. – 128–130 бб. – 0,4 б.т.
14. Көшенова Б .А. Ақша. Несие. Банктер. Волюта қатынастары. Алматы: «экономика» 2000 жыл – 328 бет.
15. Мұса . С. «Ақша несие саясаты» Егемен Қазақстан 2005 ж 19 қараша 8-бет.
16. Момутова. «Қаржы және несие » Алматы 2004ж. 198 бет.
17. Имрайзиева . М. «Несие тәуекелін басқару» ІІ ҚАЗҰУ. Хабаршы. Экономика Сериясы-2005№5.81бет.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі 
Қазақ гуманитарлық заң университеті
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
5В050900 - мамандығы бойынша
Орындаған ... ... ... ... ... Е.А.
Астана 2014
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ...................................................................................................................3-4
І. НЕСИЕ ЖӘНЕ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҰҒЫМЫ МАҢЫЗЫ
1.1 Несие жүйесінің мәні мен қажеттілігі және құрылымы...................................5-
1.2 Несиелік жүйені құру принціптері, формалары және ... ... ... ... ... ПРОБЛЕМАЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 ҚР-дағы несие жүйесінің даму ерекшеліктері.............................................14-24
2.2 ҚР-ның Коммерциялық банк ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНДЕГІ ПРОБЛЕМАЛАР МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАР
3.1 ҚР несие жүйесінің қазіргі таңдағы проблемалары....................................31-36
3.2 ҚР ... ... даму ... ... ... - ақша ... ... экономикалық категория болып табылады. деген сөз, , ... - ... ... ... ... латынша деген сөзден шығады.Ол экономикалық категория ретінде әр ... ... ... қызмет етеді.Ол тауар өндірісінің пайда болған ... ... ... ... бай және ... ... көрінеді.несие қатынастары ақша қатынастары сияқты үнемі даму үстінде болады.Алғашқы ... ... ... ... мал, ... ... және т.б.) ... дәулетті топтарынан мүліксіз шаруалар мен кәсіпкерлерге тұтыну мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ... ... ... ... ақша ... ... - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық ... ... ... мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады. Құнның қозғалысы - бұл ... ... ... ... ... қатынастардың пайда болатын экономикалық негізіне капитал айналымын жатқызуға болады. Көбінесе несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда бұған негіз де бар ... ... ... шаруашылықта қарыз көбінесе ақшалай түрде берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр ... ... ... әр ... ... ... естен шығаруға болмайды. Сонымен қатар несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, ... бұл - ... ... екі ... ... яғни қаражаттың уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы - сол ... бір ... ... ... яғни ... дотация, субвенция, субсидия түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл ... ... және ... шартында уақытша пайдалануға берілетін ссудалық капитал қозғалысы. Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие - бұл ... ... ... көзі ретінде барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр ... ... ... және ... ... ... ... білдіретін кең ұғымды сипаттайды. Ссуда - бұл ссудалық шот ... ... ... несиелік қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана формасын білдіреді.
Қарыз беруші - ... ... ... ... бір ... Қарыз беруші - бұл уақытша пайдалануға қарыз беруші субъектілер болып табылады. Қарыз ... ... ... емес ... ... шаруашылық субъектілері және халық жатады.
Қарыз алушы - бұл несиені алушы және оны ... ... ... ... екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздер болғанымен де, олардың ... әр ... ... ... ... жеке ... коммуналдық қызметке, салықтарға т.б.
байланысты төлемдері кешігуі мүмкін, бірақ бұл ... ... да ... ... туындамайды.
Курстық жұмыстың өзектілігі несие өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйт-құрылым. Өзге ... ... ... ... де бір-бірімен өзара әрекетке түсетін бірнеше элементтен тұрады. ... ... ... - ... ... ... таңдағы проблемаларын талдау.
Курстық жұмыстың міндеттеріне келесілер жатады:
- несие жүйесінің мәні мен қажеттілігі және құрылымы
- несиелік жүйені құру ... ... және ... ... несие жүйесінің даму ерекшеліктері
- ҚР-ның Коммерциялық банк проблемаларын талдау
- ҚР несие жүйесінің қазіргі таңдағы проблемалары
- ҚР несие ... даму ... ... ЖӘНЕ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҰҒЫМЫ МАҢЫЗЫ
+ Несие жүйесінің мәні мен ... және ... ... ... ... бірқатар әдістемелік принциптерді ұстану керек, несиелердің барша түрі формалардан тәуелсіз оның ... ... ... ... ... ... ... несиенің мәнін ашуы керек. Егер бір келісімде ... ... онда бұл ... ... ... жоғалтатынын білдіреді;
- несиенің мәнін талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс сатыларын, несиенің негізін ... ... ... ... болып қалатын жәйт-құрылым. Өзге экономикалық категориялар сияқты несие де ... ... ... ... ... ... ... Ондай элементтерге ең алдымен несиелік ... ... ... ... ... ... бұл субъектілерге несие беруші мен қарызға ... ... ... ... және ... қарастыруға болмайды. Оларды бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің ... ... ... ... ... ... қарыз ұсынатын жағы. Мұны іске асыру үшін онда ... ... ... бір қоры ... ... Ол ақша өзінікі болуы немесе басқа біреуден ... ... ... да ... ... ... ақша ұсынатын негізгі ... ... банк ... ... Ол ... ... ... мен халықтың уақытша бос ... ... ... қарыз алушыға уақытша пайдалану үшін несие түрінде ұсынады. Бұл ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, сондай-ақ соңғысы да ... ... ... ... тартылған ресурстарды (ақшаларды) қайтаруға міндетті. Бұл ... банк бір ... ... беруші болса, екінші жағдайда- қарыз алушы болып ... ... - ... ... ... ... алып, алған қарызды қайтаруға міндетті жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа ... ... ... ... ақша ... ... ... Қазіргі заман талабына сай қарызға алушылар-кәсіпорындар, кәсіпкерлер, халық, мемлекеттер мен банктер ... ... , ... ... қарызға алынған қаражаттың меншік иесі болып табылмайды, өндіріс саласында, айналымда оны ол өз ... ... Бұл ... ол ... ... ... яғни ... ауыспалы айналым қоры таусылғаннан кейін оны іске асырып, пайдаланғаны үшін ... ... ... ... көлемде төлейді.
Несиелік мәміледе қарызға ... ... ... ... оған ... беруші өз талаптарын қояды. Қарыз ... мен ... ... ... ... ... ... жақтары болып табылады. Олар міндетті ... ... ... ... берушілер мен қарызға алушылардан басқа несие қатынасы ... ... ... ... құн ... ... құрылымы
Несие беруші
Қарызға алушы
Несиеленген құн (несие)
Несиеленген құн ұдайы ... ... ... ... ие. ... ... ... қайсыбір маусымдық жұмыстарды жүргізуге және болжанбаған шығындарға қажет меншікті ... ... ... ... бұл ... ... несие есебінен қанағаттандырылады.
Несиенің құрылымын, қозғалыс кезеңдерін және ... ... ... ... ... ... анықтамасы дей отырып, былайша айтуға болады: -деп.
Несиенің ... ... - ... ... ... ... кейін несие берушіге уақытында қайтару қажеттілігімен ... Ол ... ... ... жаңғыртып отыруды қамтамасыз ететін несиені пайызбен өтеуде өзінің іс ... ... ... ... ... ... қажетті талап болып табылады.Ол белгілі бір ... ... ... ... қайтарылуын қамтамасыз етеді.
Несие - ақша сияқты тарихи ... ... ... ... деген сөз, , деген - сенемін днген ... ... ... ... сөзден шығады.Ол экономикалық категория ретінде әр ... ... ... ... етеді.Ол тауар өндірісінің пайда болған кезінен бастап ... ... бай және ... ... ... ... ақша қатынастары сияқты үнемі даму үстінде болады . Алғашқы несие табиғи ... ... мал, ... ... және т.б.) ... дәулетті топтарынан мүліксіз шаруалар мен кәсіпкерлерге ... ... мен ... өтеу үшін ұсынылған.Тауар-ақша қатынастарының дамуымен ... ақша ... ... ... ... ... және ақшалы түрде жүзеге асатын кеңейтілген өңдірістің ерекшеліктерінен туындайды.Несиелік ... ... ... ... ... Меншіктің ақшалы түрі тауар түріне, тауарлы өңдірістік түрге, ... ... және ... ... ақша ... ауысып тұрады, яғни А - Т - Ө - Т¹ - А¹ ... ... ... ... айналымның бірінші кезеңінде ақша өңдіріс қорына (машиналар, шикізат жабдықтары және т.б.) ... ... ... ... - ... процесінде - дайын өнім (тауар) жасалады, өңдірістік тауарлыға айналады.Үшінші кезеңде тауар ... ... ақша ... ... ... ... ... тұрақты түрде бөлек жеке ... және ... ... шаруашылығында үнемі жүріп жатады.капиталдың қозғалысы - оның тек ... ... емес ... ... оның ... ... айналымы (оборот) дегенде оның үнемі қайталанатын ... ... ... ... объективті өмір сүруінің негізгі талаптары төмендегідей тізбектеледі:
-жеке ... ... ... ... және айналымдық) қор-
лар айналымы мен жеке ауыспалы айналымдардың уақыт бойынша ... ... ... ... мен қарызға алушының заңды тұрғыдан дербестігі;
-несиелік қатынасқа несие беруші мен ... ... ... ... ... ... туындаған және ол қоғамдық өндіріс процесінде маңызды рөл ... ... ... қарызға трансформациясын қамтамасыз етеді және несие берушілер мен ... ... ... ... ... көмегімен мемлекеттің, халықтың, ұйымдардың және кәсіпорындардың ... мен бос ... ... ... ... уақытша пайдаланудың төлеміне аударылатын несие капиталына айналады.
Несие жүйесінің ролі мен ... ... ... ... ... қаражаттардың жалпы көлемі, кәсіпорындар мен ... ... және ... капиталының қалыптасуындағы банктік ссудалардың үлесі, жалпы төлем айналымы және т.б.
Несие ... ... және ... ... мекемелердің, несиелік операцияларды жүзеге асыруды ұйымдастырудың құқықтық ... мен ... ... ... ... ... екі ... бар: банктік және банктік емес ... ... ... жүенің екі негізгі буыны қалыптасады:банктік мекемелер және мамандырылған несие - ... ... ... несиелік операциялардың көлемінің функционалдық маманданымен және несиелік ... ... ... бірге шаруашылықты жүргізудің жеклегке субъектілеріне ұсынатын қаржы-несие қызметтерінің санымен сипатталады.
Қазіргі ... ... ... ... жүйеден төмендегі белгілері бойынша ерекшеленеді:
-банктік ... және ... ... ... ... ... ... әр алуан түрлері арасындағы бәсекенің кү-
шеюі;
-банктік капиталдың өнеркәсіптік ... ... және ... ... қалыптасуы;
-несиелік, соның ішінде монополистік ... ... ... мен ... және континент аралық халықара-
лық несиелік монополиялардың пайда болуы.
Қазіргі кездегі ... ... ... көп ... ... ... ... мекемелердің өз клиенттеріне көрсететін қызметтер сипатын жіктеменің негізі ... онда ... ... несиелік жүйенің үш маңызды элементін бөліп көрсетуге болады:
* ... ... ... ... банктер;
* мамандандырылған несие мекемелері (сақтандыру,жинақтық,
ипотекалық,сенімгерлік және т.б.)
Қазақстанның несие жүйесі
Банк жүйесі
Мамандандырылған ... ... ... ... ... банк ... емес)
Аумақтық филиалдар
Коммерциялық банктер
Мемлекеттік: Қазақстан Даму банкі, мерзімді жинақ ақша ... ... ... ... ... инвестициялық, инновациондық, зейнетақы, сақтандыру, лизингтік қорлар және т.б.
Қазпошта және оның аумақтық бөлімдері
1.2. ... ... құру ... ... ... жүйесінің ұйымдастырылуы мен жұмыс істеуі негізінде ... ... ... ... ... ... өтуі кезінде оларды былайша тұжырымдауға болады: елдегі банк ісін ... ... ... ... емес институттармен үйлестіре отырып, банк ... екі ... банк ... құру, елдегі ақша-несие саясатының біртұтастығы, несиелік мекемелер желісін барынша дамыту, оларды ... ... ... жақындату, мемлекеттік валюталық монополия, ... ... ... ... ... ... ұғымы мемлекеттің банктердің құрылуы мен жойылуын ... ... ... ... ретін және ережелерін заңды бекітуінің айрықша ... ... ... банк ... ... ... ... құруға рұқсат береді және банктер мен ... ... ... ... ... банк ... беру кезінде орындалатын банктік операциялардың шеңберін анықтайды.
Коммерциялық банктер несиелік саясатты ... және өз ... әр ... қызметтерді көрсетуде толық дербестік алған.
Нарықтық экономикада банктік емес ... ... кез ... ... ... жүйесі аяқталмаған болып саналады.Халықтың ... ... ... және ... ... экономиканың сұраныстарын толық қанағаттандыру ... осы ... ... ... ... олар ... тұрғыда несие жүйесін толықтырады, оны ... ... ... ... өте икемді.
Экономиканы басқара отырып мемлекет ортақ ақша-несие саясатын жүргізеді, оның маңызды ... ... ... банк табылады.Бұл принцип айналымдағы ақша ... ... ... ... ... ішкі және ... ... қамтамасыз ету, ақша-несие саясаты, жалпы экономикалық саясат және оның ... ... ... саласында республиканың мүдделерін қорғау үшін қажет.
Несие жүйесін құрудың ... ... - ... мекемелерінің желісін барынша дамыту және оларға барлық ақша ... ... яғни ... буындардың бос ақша құралдарын банктерде ... есеп ... ... жолмен жүргізу.
Несие формасы - бұл ... ... ... ... ... табуы. Ол несие қатынасының мәні мен ... ... ... ... мен ... ажырағысыз әрі диалектикалық жағынан біртұтас болады.Несие ... ... оның ... мен ... ... ... ... жіктеу өлшеміне қарай несиенің ... ең ... ... ... ... болады:
-қызмет ету саласына қарай-ұлттық және халықаралық несие;
-несие ... ... ... және ... ... ... ... қарай-банктік,коммерциялық,халық-
аралық,тұтынушылық несиелер;
Несие формасы
Халықаралық
Ұлттық
Ақшалай
Банктік
Ипотекалық
Тұтынушылық
Мемлекеттік
Лизингтік
Тұтынушылық
Коммерциялық
Тауарлық
Ақшалай
Тауарлық
Аралас
Несиенің тауарлық формасы - тарихи жағынан алып ... оның ... ... ... пайда болған.Ежелгі тарихтан білетініміздей, адамдар ... ... ... ... ... мал, тері және т.б,) ... өсім алумен қарызға берген.
Несиенің тауарлық формасы осы замаңғы іс-тәжірибеде ... ... ... ... сатуда, машина мен құрал-жабдық, тұрмыстық тауарлар, саймандар ... ... ... ... ... мен шаруа қожалықтарына ... ... ... ... бұл ... ... мен шаруа қожалықтары күзде астықты жиғаннан кейін қайтарып отырады.
Несиенің ... ... ... ... ... формасы пайда болып,дамиды. Ол осы ... ... ... жинағаннан шаруашылықта артықшылықтарға ие, типтік ... ... ... ... ақша айналыс пен төлемнің жалпыға тән баламалы, әмбебап құралы болып ... бұл ... ... және халықаралық экономикалық айналымдардың шегінде пайдаланылады.
Жаңартпалы ... ... ... ... ... ... сайын ауысып отыру)-қарыз капиталының ұлттық және әлемдік нарықтырында қолданылатын жаңғыртпалы ... Ол ... ... лимиті шегінде және өтеу мерзімі шегінде несие келісіміне қатысушы елдер арасында қосымша келісімсөзсіз автоматты түрде ... ... ... ерекшелігі- шаруашылық айналымға әлі түсе ... ... ... және халықтың банкке орналастырылған уақытша бос қаражатын банк қарызға ... ... ... ... банк ... ... қазызға өздігінен өсетін құн ретінде болатын капитал формасында береді.Мәселенің ... ... ... бұл ... пайдаланғаны үшін банкке пайыз төлейді. Қарыз алушы осы несиені ... ... ... ... ... ... әрі оның есебінен несие берушіге пайыз төлейді.Несиеге қажеттілік оның ... ... ... ... ... айналыс саласына ғана қызмет ететін коммерциялық несиеден айырмашылығы, ол, сонымен ... ... ... және ... ... да қызмет етеді. Банк несиесінің қолданылу аясы коммерциялық несиеге қарағанда ... кең, ... ... ... - несие мәмілесінің бағытымен, мерзімімен және ... ... ... ... ... оның ... сипаттағы қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін беріледі. Оның ішінде, жеке ... ... ... ... ... ... үйді ... өткізуге, ұзақ уақыт пайдалануға жарамды заттарды сатып алуға ... ... ... өмір ... арттыруға бағытталған мемлекеттік несие саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Өнеркәсібі дамыған елдерде тұрғындар (халық) өзінің жыл сайынғы ... ... %-ын ... ... ... жұмсайды. Қазақстанда несиенің бұл формасы мүлдем дамымай қалды десе де болады. Халық борышқор болудан қарқады, оның үстіне, ... ... ... мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 18-20%-ды құрайды.
Несие халыққа тауарлы формада және ақшалай формада берілуі мүмкін. Тауарлық форма халыққа тауарларды оның ... ... ... ... ... яғни, бұл коммерциялық несие болып табылады.Ақшалай форма банк ... ... ... ... ... ... желісі арқылы жанама түрде беріледі.
Тұтыну несиесінің қосарлы қызметі бар: бір ... ... ... ... болса, несие мөлшері де өседі, өйткені, тауар сұранысы несие сұранысын ... ... ... халық неғұрлым несиеленетін болса, қабілеті бар сұранысты арттырады.
Қазақстанда ... үй ... ... және оны сатып алуға ұзақ ... ... ... беру үшін мамандандырылған мемлекеттік құрылыс-жинақ ақша банкісі құрылады. 2006 жылы ... ... ... ... ... 122,1 млрд ... ... 2005 жылмен салыстырғанда 9,4 %-ке ... ... ... салу ... болатын қарызны ипотека несиесі ретінде ... ... ... үй ... ... және ... алуға, жер сатып алуға беріледі, әрі ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ажырағысыз элементі болып табылады.Оның мынадай ерекшеліктері бар:
-ипотекалық несие - бұл ... ... ... ... ... ... қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған ... ... және одан ... ... ... ... ала-
шағы өтеледі.Сол себепті де ипотека несиесі несие беруші үшін ... ... ... ... ... көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие,өйткені,
ол ... үй мен ... ... ... ... алу,
тұрғызу үшін және жер учаскелерін игеру үшін пайдаланылады;
-ипотекалық ... ... 10-30 ... ... ұзақ ... ... алдын-ала жасалған кестеге сәйкес біртіндеп ... ... > заңы ... ... ... ... несиелеу қарқынды дамыды.
Респуликаның ірі банктері ипотекалық бағдарламаны жүзеге асыратын өздерінің ипотекалық компанияларын құрды.
2000 жылдан бастап ҚР ... ... ... ... ... құрайтын Қазақстандық ипотека компаниясын (ҚИК) құрды. Ол ... ... ... ... несие үшін алынатын пайыз мөлшерлемелерін кеміту бағытындағы саясатты жүргізіп ... 2005 жылы ҚИК ... ҚР ... ... қарамағына өтті. Бұл несие үшін алынатын пайыздық мөлшерлемелерді кемітуге қажетті бәсекелестік ортаның ... өз ... ... ... ... баяу болса да тұрақты түрде кеміп келеді. Ипотекалық несиелеудің дамуына 2007 жылы Мемлекеттік құрылыс-жинақ ақша банкісінің ... ... әсер ... 300 және 500 млн. ... ... ... екі ... шығарып үлгерді және оларды сәтті орналастыра білді.
Ипотекалық несиелеудің отаны-Германия: алғашқы мемлекеттік ипотекалық банк 1770 жылы Силезида аса ірі ... ... ... ... көрсету мақсатында құрылды.
ХІХ ғасырдың бас кезіндегі ипотекалық банктің қызметі шағын помещиктік меншік иелеріне де қолданыла бастады, ал ХІХ ... орта ... ... ... ... ... жекеше акционерлік және > 1962 жылы Франкфуртте құрылды.
Мемлекеттік несие жеке және заңды тұлғалардың бос ... ... ... ... және ақылы шарттары негізінде мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... білдіреді.
Оны мемлекет бюджет тапшылығын жабу үшін және ... ... ... ... тыс ... қосымша қаржыландыру үшін пайдаланылады.Бұл несие қатынасының ... ... ... алушы ретінде мемлекет жататын ... ... ... ... шетелдік жеке және заңды тұлғалар, мемлекет.
Бүгінгі таңда Қазақстанда айналыста мынандай бағалы ... ... 3,6 және 12 ай ... ... ... қысқа мерзімді
облигациялар (МҚО)
* 5-7 жыл мерзімінде шығарылған мемлекеттік орта мерзімді
облигациялар
* 20 жылға дейінгі ... ... ... ұзақ мерзімді
облигациялар.
Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелерді ҚР Қаржы министірлігі шығарады және оған мемлекет кепілдік береді.
МҚМ-мен ... ... ҚР ... банк ноталары бар. Ол (нота) айналыстағы артық ақша массасын алу үшін шығарылады, яғни ... ... ақша ... реттеу үшін пайдаланылады.
Мемлекеттік несие жеке және заңды ... ... бос ... ... есебінен қосымша қаржы ресурстарын жұмылдырудың қуатты ... ... ... ... - ... ... ретінде мемлекет банк басқа елдердің жеке және заңды тұлғалары жататын ... ... ... ... қарызлық капиталдың қозғалысын білдіреді. Халықаралық несие жаңа техника, технология, тауар мен қызмат көрсету ... ... ... береді.
Шетелдік инвестарлар үшін халықаралық несие басқа елдерге , әсіресе, қосымша инвестицияға мұқтаж дамушы елдерге капитал салудың ең ... ... ... ... Бұл несие ең сенімді несие ретінде саналады, өйткені, ол тек компаниялармен, фирмалармен және банктаемен ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... Қазақстан, әсіресе, ірі компаниялар, филиалдар және банктер халықаралық несиені жиі пайдаланады. Бұл ... бір ... және ... ... ... ... делдалдың көмегі арқылы немесе тікелей берілуі мүмкін. Делдал ретінде аса ірі ұлттық және транс-ұлттық банктер, халықаралық және аймақтық ... әрі ... ... ... ... ... ... ұйымға кіруі экономикалық реформаларды жүогізуге қажетті қосымша қаржыға жол ашты.
Халықаралық влюта қорымен (ХВҚ) несие аясында 185,6 млн. қарыз ... ... ... (СДР) ... келісімге қол қойылды.
Бүгінгі таңда Қазақстан халықаралық және Еуропа қайта құру және Даму банкілері, Азия даму ... ... даму ... ... ... ... және өзге де халықаралық қаржы-валюта мекемелері беретін несиені пайдаланады.
. Қазақстан 2003-2015 жылдарына арналған Индустриалдық-инновациялық дамудың стратегиясын ... ... ... несиені қосымша құны жоғары әрі бәсекеге жарамды ғылыми сыйымдылығы бар өнімдер өндірісінің жаңа машина, құрал-жабдық және ... ... үшін ... ...
ІI. НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 ҚР-дағы несие ... даму ... ... ... ... жүйесі туралы екі ұғым қалыптасқан: біріншісі - несие - есеп ... оның ... мен ... ... ... ... несие - қаржы институттық мекемелердің жиынтығы. Несие қатынастары қарыз ... ... оның ... ... несиенің барлық формалары мен түрлерін қамтиды. Несие жүйесі несие - қаржы ... ... ... жеке және ... ... оларды кәсіпорындарға, үкіметке және халықтың әр ... ... ... ... ... ... ... қатынастары туындайды. Несие қатынастарының мазмұнын несие мекемелерінде әр ... ... ... бос ақша ... ... және ... белгілі бір мерзімнен кейін және белгілі бір төлем ақымен ... үшін ... ... ... ... бірге несие жүйесі мемлекеттің ақша айналымын реттеп, ақша қаражаттарының экономикалық бір ... ... ... ... ... ету ... ... тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Несие жүйесі арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ... есеп - ... мен ... ... ... әр ... несиелік, сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, сенімділік, кеңес беру және сол сияқты көптеген операциялар ... ... ... мен ел ... рөлі ... ... атап ... ақша салымдарының жалпы көлемімен, кәсіпорындар ... ... ... мен ... ... және ... қапиталын қалыптастырудағы банктік ... ... ... ... ... және т.б. сипатталады.
Несие қатынастарының даму ... ... ... ... ... пен тұтыну салаларының банк операцияларын пайдалануы жөнінен ... ... ... ... ішінде АҚШ алдыңғы қатарда келеді. Оған ... елде ақша ... ... ... (3/4) ... ... жүйесі арқылы өтеді. ... ... ... арттыру үшін Ұлттық Банк халықаралық стандарттарға Қазақстан тәуелсіздігін алғаннан және өз ... ... ... жүргізе бастағаннан бастап, яғни ұлттық ... - ... ... сәттен басталды.
Өткен 16 жыл ... ... ... ... ... көшу, халықаралық ұстанымдар мен стандарттарға негізделген ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігі, активтердің сапасы, менеджмент, бухгалтерлік есеп, банктік жүйені автоматтандыру ... ... ... ... ... өту ... ... Ұлттық Банк пен екінші деңгейлі банктердің нығайтылған қаржылық есептілікті ... көшу де ... ... ... статистика жетілдірілді және Халықаралық Валюта Қорының (ХВҚ) стандарттары бойынша ... ... ... ... ... Енді ... ақшалай-несиелік статистикасы, төлем балансы мен ... ... ... ... ХВҚ ... ... ХВҚ және ... Қайта құру және Даму Банкінің (ӘҚДБ) ресми ... ... ... ... ... бір мезгілде әрекет жасайтын әртүрлі бағыттағы бірлестіктердің пайда болуы ... ... 2004 ... ... айында - Қазақстан Республикасы қаржы нарығын және қаржылық ... ... мен ... ... ... ... қадағалаушы және реттеуші қызметтерінің шоғырлануына себеп ... ... ... ... ... ... тұрақты қаржылық жүйені құруға мүмкіндік берді.Орташа мерзімдік кезеңде ... ... ... тұжырымдамасы басым міндет ретінде қаржы жүйесінің тиімділігін әрі ... ... ... Онда 2007 ... қаржы нарығының қатысушыларын реттеу және қадағалау механизмдері бойынша Еуроодақ ... ең ... ... қол ... ... және реттеу қызметтерін бөлу Ұлттық Банк мәртебесінің ... ... - ... ... ... банкке тән міндеттерге толық шоғырланған ТМД елдері ... ... банк ... Бұл ... саясатты жетілдіру және оның ... ... ... бойынша шараларды күшейтуге мүмкіндік берді, бұл ... ... ... ... ... ... ... релиялар Ұлттық Банк саясатындағы акценттердің ... ... ... 2004 ... ... ... Банктің басты мақсаты елдегі бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. ... Банк өз ... ... ... ... ... етуге бағытталған ақшалай-несиелік саясатты жүргізуге бөлді. Ұлттық Банк үшін ... ... ... ... ... ... сондықтан Ұлттық Банк өзінің инфляция бойынша ... және ... ... ... ... ... көп көңіл бөлінуде.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 24 ... № 146 ... ... ... ... жылдарға арналаған негізгі бағыттары қабылданды.
Ақша- несие ... ... ... ... Банктің негізгі концептуалдық ... ... ... ... ... ... осы құжатта ақша-несие саясатының ... ... оның ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің ақша-несие саясатының шаралары айқындалды.
Айқындалмаушылық жағдайында әлемдік ... ... және ... ішкі ... даму ... ... ... саясатының негізгі бағыттарын алдағы үш жылға ... екі ... яғни ... жылдарға әзірленді. Айқындалмаушылықтың төмендеуіне қарай Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің үш ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу практикасына қайтып оралуға ниеті ... ... баға ... ... ету ... ... мақсатын іске асырумен қатар Ақша-несие саясатының негізгі ... банк ... ... қамтамасыз ету жөніндегі шаралар кешеніне ерекше назар аударылды.
Ұлттық Банк ... ... ... екі ... ... қарастырды: базалық және пессимистік. Бұл ретте базалық сценарийді жүзеге асыру неғұрлым ... ... деп ... ал ... ... көбіне гипотетикалық ретінде ұсынылды, оны жүзеге асыру мүмкіндігі аса жоғары емес ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің екі сценарийді жүзеге асырылған жағдайдағы шаралары көрініс ... ... ... ... арналаған ақша-несие саясатының негізгі ... ... және сол ... ... сценарийді жүзеге асыру кезінде жылдық инфляцияны 2008 жылы 7,9-9,9% және 2009 жылы 7,5-9,5% ... ... тұру ... ... ... ... ... желтоқсанда ). Бұл орташа жылдық инфляцияның 2008 ... 16-18 % және 2009 ... 8-10 % ... ... ... келеді.
Екінші деңгейлі банктердің экономика саласына салған несиелік ... ... ... ... ... 2003 жылы 924,3 млрд ... ... және олардың тұрақты өсуі ... ... ... ... ... ұзақ ... ... салымдардың үлесі 62,2 %, шетел валютасы салымындағы үлес 54,9 % құрады.Банк ... ... ... 759,2 млрд ... ... бұл 2010 жылмен салыстырғанда 36,4 % -ке артық, 319,8 млрд теңге ... бұл 2009 ... ... 36,7 % -ке көп. ... орта және ... ... ... мен дамуына үнемі баса назар аударылады. Қазіргі күнде шағын бизнес ел ... 11 % ... және оның ... ішкі ... ... 17 % ... Статистикалық агенттіктің мәліметі көрсетіп отырғандай, бірқатар ... ... ... ... ... жоғары, мәселен саудада 94,6 % , қонақ үй мен ресторан бизнесінде 90,9 % ... ... ... ... ... ... елдердің деңгейімен бара-бар, ондағы шағын бизнестің үлесі 60-90%-ті құрайды. Алайда, егер онда ... ... ... ішкі ... 60-тан 90 % дейін үлесін құраса, ал біздің елімізде бұл көрсеткіш 17% ... ... ... осы сектордың дамуын бағалауда сандық емес, сапалық өлшемнің қажеттілігін көрсетеді.
Тұтас алғанда, республика азаматтары үшін ең ... және ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікпен айналысу болып табылады. Жеңілдетілген тіркеу мен салық салу, шағын бизнестің аталмыш сферасына осы бизнестің 281 ... ... (557 мың ... яғни ... ... жалпы үлесінің - 72,5 %.
Шағын ... ... ... ... ... ауыл ... сфераларында кең таралған. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ең көп саны Оңтүстік Қазақстан облысында- 16,6%, ... ... ... -12,4%. Осы аймақтарда шағын бизнестіе қызмет ететіндердің үлесі ең көп көрсеткішті құрайды. Аталмыш сектордың төмен белсенділігі Қызылорда (2,1%), ... (2,2%), және ... (2,3%) ... ... ... ... ... алған кірісі жағынан Алматы жетекші орынды иеленеді-24,9%.
Кесте 1
Облыстар бойынша шағын кәсіпорындардың үлесі, %-те
Оңтүстік ... ... ... ... ... облысы
2,30%
Басқалар
51,40%
Барлығы:
100 %
Шығыс көзі:ҚР Статикалық мәліметінің ... 2006 ... 1 ... дейін 189016 шаруашылық субъектілер (заңды тұлғалар) тіркелген, оның ... ... ... - 141776, ... ... шағын заңды тұлғалар- 130113. Қызмет атқарып отырған заңды тұлғалардың ішіндегі шағын кәсіпорындар саны 105693, оның ... ... ... ... 92642.
Президенттің тапсырмасы бойынша үкімет дайындаған 2006-2007 жылғы бағдарламада белгіленген ... шара ... және орта ... ... ... атқаратын кәсіпорындар санын 500 мыңға ... ал ... ... ... саны екі ... ... ... көбейтуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде, бұл шағын және орта ... ... ... ... ішкі өнім ... 25 % ... ... береді.
Қазақстан экономикасы соңғы жылдары өрлеу ... Мұны ... даму деп ... Оның өзі экономикалық үлкен ... ... ... даму ... ... мемлекеттер аз. 2004 жылдан бері қарай бес жылдай уақыт ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... теңге де нығайып келеді. Теңгенің басқа ... ... да ... ... ... ... Бұл экспорт шығындарын өндіріс орындарына, жалпы ішкі өнімнің көлеміне әсер ететін ... банк ... ... ... келе ... рас. ТМД ... ішіндегі қарқыны жоғары екені анық. Біздер банк ... ... ... ... тәжірибені басшылыққа алғанбыз. Атап айтқанда, Германияның банк жүйесін енгізбекші ... ... ол көп ... банктерден тұратын. Ол кездегі біздің елдегі ... саны ... ... ... Қазір 35-і ғана қалды. Дегенмен біздің еліміз соңғы ... ірі банк ... ... америкалық жүйеге ұқсастау.
Банк жүйелерінің ... беру ... ... өсіп келе ... ... ... қорытындысы бойынша алсақ, несие беру көлемі ... ішкі ... 32 ... ... Ал 2004 ... ... бұл ... 10 пайыздан аспайтын.
Банктің несие бергендегі қосылатын пайыздық үстеме ... да ... келе ... ... теңге қолданысқа енген кездері, яғни, 1993-94 жылдары кері қайтару көлемі 250 ... ... ... қалатын. Ол енді құнсыздануды тоқьату үшін ... ... 2000 жылы ... көрсеткіші 23-тен 29 пайызға дейін болса, 2005 жылы 16-дан 18, ... 20 ... ... ... ... несиенің берілу мерзімі әр түрлі. Дамыған елдерде, Еуропалық одақта әрі ... ... ... ... ... 4, әрі кеткенде 6 пайыздық ... ... ... ... елдегі несие берудің пайыздық көрсеткішін ілі де ... ... ... ... ... ... кіру ... тұр. Соған орай жақында ғана Мәжілісте ... ... ... ... лицензиялау және шоғырландыру мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы заң ... ... ... бірнеше заңдарды қамтиды. Өзгерістердің мәні - банк жүйесіне инвесторларды көбірек ... Ол ... әлі де ... көздейді. Біз банк жүйесін ең жақсы дамыған сала деп ... ... ол әлі де ... ... ... ... жүйесінің барлық жиынтық активі Еуропаның бір ғана АБН АМРО ... ... ... Ал ТМД ... ... ... ... активтері АБН АМРО банкінің сексен-ақ пайызын құрайды. Еуропаның бір ірі ... ... ТМД ... болып әлі жете алмай отырмыз. ... банк ... ... көптеген шектеулер, тежейтін тетіктер болған, жаңа ... заң ... ... ... ... ... несие жүйесінің даму ерекшеліктерінің жемісін тәжірибеде кеңінен пайдаланылып отыр. ҚР ... ... мен ... ақша-несиені реттеудің монетаристік теориясын қолдана отырып, 1994-1997 жж. өршіген ... ... және ... ... ... қол ... ... базасының қарқынды өсуінің арқасында (негізінен депозиттер көлемінің ұлғаюы есебінен) жалпы алғанда банк ... ... ... ... ... ... және несие нарығында олардың қызметінің ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкі жүргізген шаралар да жәрдемдесті. Ел экономикасының ... ... ... ... ... және ... төмен болуы, сондай-ақ индикативтік көрсеткіштің төмендеуі жағдайында ... ... ... қайта қаожыландыру, нарықтық ставкалар біртіндеп төмендейді.
Несиенің негізгі көзі - ... ... ... ... базасының өсуі оларға экономиканың нақты секторын несиелеу ... ... ... ... жол ашты.
Банктердің несие жобаларын білгірлікпен және біліктілікпен таңдай ... және ... ... несие портфелінің сапасын сақтау жөнінде банктерге қойған қатаң талаптары жыл ... ... ... ... ... үлесін азайтуға мүмкіндік ... жыл ... ... ... ... мемлекеттік қолдауда, экономиканың дамцының нақты кезеңіне тән ... ... ... ... ... ... - шағын кәсіпкерліктің даму келешегі мен мәселелері, мемлекеттің ұзақ ... ... ... ... ... мен ... жалпы жүйесінің өзара байланыссыз ... ... ... ... ... ... өзінің бәсекеге қабілеттілігі мен мемлекеттік ғылыми-техникалық әлеуетін арттыру ... ... ең ... әлеуеті бар шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына жәрдем беруге ... ... және орта ... ... ... ... пен ... өзара тиімді байланысы, шағын кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік саясатының ... жаңа ... ... бқұл ... ... ... ... бизнестің тіркелген субъектілер саны сайын көбейіп ... ... ... бес жыл ... ... саны 2 есе ... соның ішінде шағын бизнес кәсіпорындарының саны - 2,7 есе, ... ... ... саны - 1,6 есе ... ... ... ... және жұмыс істеп тұрған субъектілерінің саны.
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Шағын бизнестің тір-
келген ... ... ... ... кәсіпорындар
76743
87995
102182
116924
130779
145087
157568
тіркелген жеке кәсіпкерлер
...
...
144257
197223
260937
321838
394672
тіркелген шаруа
қожалықтары
105170
119060
137870
149357
176110
186882
Республика бойынша ... ... ... ... ... ша-
ғын бизнестің тіркелген суб-
ъектілерінің үлес салмағы,%-бен
...
...
87,1
88,6
89,8
90,8
91,4
Шағын бизнестің жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... істеп тұрған жеке
кәсіпкерлер
...
...
119038
169781
215116
247688
297234
жұмыс істеп тұрған шаруа
қожалықтары
...
76373
93060
109480
122893
146892
156767
Республика бойынша тіркелген ... ... ... ... ... шағын бизнестің тіркелген субъектілерінің үлес салмағы, %-бен
76373
93060
109480
122893
146892
156767
Шығыс ... - ның ... ... ... ... ... ... субъектілерінің үлесі бесжылдық мерзім ішінде 79.2 % -дан 77.0 %-ға ... ... ... ... ... үлесі - 75 %-дан 73 %-ға жейін, жеке кәсіпкерлер үлесі -82.5 %-дан 75.3 %-ға ... ... ... үлесі - 78 % - дан 39.7 % -ға ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер 1998 ... ... ... ... ... несиелер бойынша сыйақының бастапқы ставкасы жылына 20 %, бастапқы ... ... 40-50 %-ға ... ... ... 5-10 жылдан аспайтын мерзімге ... ... беру ... ... ... ... өзінде қызметтер көрсетудің бұл түрі ҚР азаматтарының аз санатына ғана қол ... ... ... ... бірі ... ... ... мен бастапқы жарна үшін жеткілікті қаражаттың ... ... ... ... ... ЖАҚ бұдан әрі - ҚИК ) ... ... ... ҚИК - тің ... капиталы 2,5 млрд. теңгені құрайды.
ҚИК-тің қатысуымен ипотекалық ... беру ... 8 банк және ... ... жекелеген түрлерін жүзеге асыратын 2 ұйым жұмыс істейді. ҚИК - тің ... ... ... ... беру ... өз қызметін жүзеге асыратын , ... ... >, > ... >, >, >, >, > ... ... деңгейдегі банктер мен қаржы ұйымдары ҚИК-тің серіктестері болып ... ... ... , ... ... ... бірқатары тұрғын үй құрылысына ипотекалық несие беруді дербес ... ... ... 1 - ... жағдай бойынша ҚИК екінші деңгейдегі банктерден 10 млрд. ... ... ... ... ... ... ... ету құқықтарын сатып алды.
Ипотекалық несиелерге кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі айтарлықтай рөл ... ... ... ... беру ... ... екінші деңгейдегі банктер мен ипотекалық несиелерді сақтандырушы ұйымдар ... ... ... ... ... бөлу ... ... несиелерге қолжетімділікті арттыру үшін қолайлы жағдайлар жасауға ... ... ҚР - да 2006 жылы ... ... ... ... беру қоры ( ҚИНБҚ ) құрылды. Ипотекалық несиелерге ... беру ( ... ) ... құру ҚР - на ... ... нарығын оңтайландыруға және кеңейтуге мүмкіндік ... үй ... ... несиелеу мәселесі қазіргі таңда халық арасындағы ең өзекті проблемалардың бірі ... ... ... ... да ипотекалық несиелеу қызметіне көп ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2624 7632 29509 99366 220504 396119 ... ішінде:
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
ұлттық валютада: 1095 1517 6728 11439 45181 120820 ... ... 35 39 347 305 105 819 ... ... 1059 1479 6381 11135 45076 120000 ... ... 1530 6114 22782 87927 175323 275300 ... ... 121 142 91 290 198 335 ... ... 1409 5972 22691 87637 175125 274964 ... ... мәліметтер бойынша банктердің халыққа ... ... ... 2010 ... барлық көлемі 396119 млн. ... Оның ... ... ... 120820 млн. теңге. Соның ішінде қысқа мерзімді 819 млн ... ұзақ ... 1200000 млн ... Ал шетел валютасында 275300 млл теңге. Соның ішінде қысқа ... 335 млн ... ал ұзақ ... 274964 млн ... ... ... сәуір айында банктердің ... ... ... ... барлығы 472369 млн. теңгені құрады. Ұлттық валютада 174340 млн. ... оның ... ... ... 1348 млн. ... ұзақ ... 172993 млн. теңге. Шетел валютасында 298029 млн. ... оның ... ... ... 394 млн. теңге, ұзақ мерзімді 297635 млн. теңге болды. ... бұл ... әр ... ... ... оның дамуының әр түрлі деңгейін көрсетеді. Италия мен ... ... ... ... ... ... осы елдердің ЖІӨ - не 10 % деңгейінде, ГФР және ... 30 %, ал ... мен АҚШ - та 60 % ... ... ... қымбат тұратын тауарларды сатып алу ... ... ... ... ... жиһаздарды және т.б. пайдаланылады. Капиталистік елдерде несие көлемінің ... көбі ... ... ... тиеді. Қалған тауарлар көбінесе қолма - қол төлеу ... ... ... ... ... ... 999531 млн. теңге. Оның ішінде қысқа мерзімді 65119 млн. ... ұзақ ... 934412 млн. ... Жеке ... ... несиелер 954523 млн. теңге. Оның ішінде ... ... 65599 млн. ... ұзақ ... 891924 млн. ... Жеке ... шағын кәсіпкерлік субъектілеріне берілген несиелер көлемі 45008 млн. ... Оның ... ... ... 2520 млн. ... ұзақ мерзімді 42488 млн. теңгені құрады.
Қазақстан Республикасындағы қазіргі таңдағы даму барысындағы ... ... бірі ... ... ... - ... даму ... халықтың тұрмыс деңгейінің сапасының артуын қамтамасыз ету болып табылады. > ... 2015 ... ... ... - инновациялық даму стратегиясы мен Елбасының Қазақстан халқына арнаған ... ... ... одан әрі ... ... оның ... ... экономиканы инновациялық технологиялар негізінде ... ... ... ... және орта ... ... орын ... отыр.
Қазақстан Республикасындағы қазіргі уақыттағы ... ... оның ... несиелі ақша жүйесінде үлкен ... ... ... ... толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие ... ... ... ... ... ... уақыттағы экономиканың жетекші саласы болып табылады.
Банктердің қаржылық жағдайының тұрақтылығын ... ету - ... ... дамуының басты шарты. Банктік қызмет кәсіпкерліктің басқа түрлеріне ... ... ... ... Ал ... ең ... ... бірі - банктердің несиелік қызметі болғандықтан, банктер ... ... ... ... Банк ... үлкен бөлігі несиелеумен ... ... ... ... , ... ... мөлшердегі несиені, банкті банкротқа ұшыратуы ... Кез ... ... қызметінің табыстылығы банктің берген несиелерінің сапасына, яғни оның ... ... ... ... Несиенің уақытылы қайтарылмауы банктің зиян ... ... ... да ... несиелік тәукелді басқару, реттеу шараларымен уақытылы айналысып отыруға ... ... ... ... ... ... де рөлі ... болып табылады. Мұнда мемлекет өз қызметін ҚР Ұлттық Банкі және ҚР ... ... мен ... ... ... және қадағалау Агенттігі арқылы жүзеге ... ... ... ... 2006 ... 31 ... ... Республикасы Президентінің №1720 > жарлығына сәйкес ... ... ... Атап ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің реттеу және қадағалау қызметтері жаңа ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы мен қаржы ... ... мен ... ... ... екінші деңгейлі банктердің қызметін - банктік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету, ... ... ... қызметіндегі тәуекелді азайту арқылы салымшылардың мүдделерін ... ... ... мен ... жүзеге асырады. Соның ішінде банктердің несиелік ... ... мен ... ... ... ... Банктік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
* Банктер қызметінің ... ... ету. ... ... ... берілетін несие сомасын шектеу. Мұндай шектеудің ... ... - ... бір қарыз алушының қолында шоғырланбауын ... ету және ... ... ... ... ... Жалпы экономикаға әсер етуіне байланысты ... ... ... ... ... ... көрсету.
Несиелік тәуекелді реттеу ... ... ең ... бірі - 2005 жылы 3 ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының № 213 ... ... > ... Атап айтсақ, оның ішінде: > және > .
Отандық банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... стандартты несиеден өзгелері, соның ... ... және ... несиелер жатады.
Проблемалық неиелермен әрі ... ... ... ... таңдауда мынадай факторлар ескерілуі тиіс:
* қарыз ... Банк ... ... ... ... проблемалық несиенің пайда болу себептері: дефолтқа итермелеген ... ... ... ... теріс өзгерісі, бизнес жоспарындағы жіберілген қателіктер, кәсіпорындағы менеджмент сапасының ... және ... ... алушының іскерлік беделі, несиелік тарихының болуы;
* кепіл мүлкі ... ... ... ... ... қаржылық сауықтандыруға байланысты шаралар жасалған жағдайда қазыз алушының ссудалық қарызды ... ... ... ... ... ... банкке ұсынылуы;
* қарыз алушының ағымдағы қаржылық есебі, ақша ... ... ... ... ... ... беруге дайын
болуы;
- қарыз ... ... ... ету ... ... ұсынуы.
Қорыта айтқанда, банк үшін аталған ... ... аз ... ... ... ... қарызды қайтаруға мүмкіндік жасайтындығын ескеру қажет.
2.2 ҚР-ның Коммерциялық банк проблемаларын талдау
2012 ... 3 ... ... ... ... ұжымдық секторда қаржылық емес ұйымдар жағынан елеулі сұраныс өсімі байқалады, оған қоса шағын бизнес ... оң ... ... ... ... ... ... ұсыныстың жоғары болмауының бір себебі, капиталдың ішкі сыртқы нарығындағы тұрақсыздықты сақтайтын орта және ұзақ ... ... ... ... табылады.
Банктердің ұсынысын арттыратын шектеулі несиелеу ипотека сұранысынан сақталу тенденциясы байқалады. Банктердің бағасы бойынша тұтынушылық несиелеудің сегментінде тұрғындар жағынан бір ... ... ... және ... ... ресурстарға ұсынысы байқалады. Кепілсіз жекелеген несиелеу сегментіне қаражат инвестицияның ... ... ... ... ... көзінің басымдылығымен байланысты.
Дағдарыс жағдайында қалыптасқан жоғары деңгейлі қызмет ететін несиелердің сақталуымен ... ... ... ... ... тәуекелі болып табылады.
Ұжымдық сектордың несиелеу нарығы
2012 жылдың 3 тоқсан қорытындысы бойынша қаржылық емес ұйымдар жағынан ... ... ... ... байқалады.
Диаграмма 1. Кәсіпорындардың банктердің несиелік ресурстарымен несиелеу өсіміне сұранысының өзгеруі.
-8382019050 2012 ... 3 ... ... 58% ... мәліметі бойынша кәсіпорын жағынан несиегедеген сұраныс аз мөлшерде өсті (1-ші диаграмма) КФН мәліметтері бойынша осы ... 3-ші ... ... емес ұйымдарды несиелеу мөлшері 1% - ды құрады, алдыңғы тоқсанда берілген көрсеткіштер 2,3% құрады. ... ... ... ... ... ... несиелеуінің аз мөлшерде өсуі шағын және орта бизнесті несиелеу есебінен жүзеге асырылады.
Несиелік тауарларға сұраныстың өсуі мақсатында ... ... ... ... ... скоринг қағидасында технологиясы енгізілген. Бұл қарыз алушының қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... алу мүмкіндігімен шартталады.
Қарыз алушылар жағынан несиелеудің біршама өзекті мақсаттары болып ... ... ... ... ... ... қоса ... алушылар жағынан бизнесті дамыту мақсатында несиелерге ұсынысының өсімінің баяулауы байқалады.
Соның ішінде ұзақ қолданылуын ірі жабдықтауды алуға немесе ... және ... ... өтеу.
Диаграмма 2. Несиелеудің обьектісі бойынша қаржыландыру
2-ші диаграммада несиелеу тауарлары бойынша ... ... ... ... ... ... ... компанияның операциялық қызметі бойынша қысқа мерзімді ақшалай алшақтықтарды жабу мүмкіндік беретін овердрафт ... ... ... 3 қаңтарында қаржылық емес сектор қатарында 88% банктер несиелеу саясаты өзгеріссіз қалды. 9% банктер оны аз мөлшерде күшейтті тек 3%ы ... ... 3 ... ... ... саясатын күтілген жеңілдету жүзеге аспауы жекелеген қарыз алушылардың қаржылық жағдайының төмендеуіне байланысты банктер клиенттің тәуекел бағасына амалдарды күшейтті және кепілді ... ... ... ... ... 3. ... ... бойынша несиелерге сұраныстың өзгеруі
2012 жылдың аяғына дейін 47% банктер қаржылық емес ұйымдар жағынан несиелеу ресурстарына сұраныс ... ... Сол ... ... сұраныс өзгермейтінін болжайды.
Диаграмма 4. Несиелеу саясатының өзгерісі
Орта мерзімді қаржыландыру көздерінің шектеулілігі банктік жүйедегі өтімділікті бақару қажеттілігі алдағы уақытта қаржылық емес ... ... әсер ... ... факторлар болып табылады.
Еуроаймақтағы жағдай нарықта тұрақсыздықты қалыптастырады соған байланысты кейбір банктерде капиталдың сыртқы нарығынан келетін ... ... ... жоқ бұл сатудың шектелелуіне әкеледі ұжымдық сектор жағынан қажет етілген көлемдегі несиелік ресурстарға сұранысын қанағаттандыруға берілмейді, қалыптасқан жағдай ... ... ... және ... ... табылатын шағын және орта бизнесті несиелеуге ерекше көңіл бөлуге ынталандырады. Бұл банктерді шағын ... және жеке ... үшін ... ... ... ... ... тұлғаның несиелеу нарығы
2012 жылдың 3 тоқсанында банктердің ұсынысынан едәуір ... ... ... ... ... ... жалғасты. Банктердің бағасы бойынша тұтынушылық несиелеу сегменттерінде тұрғындар жағынан бір мезгілдегі сұраныс өсімі және несиелік ресурстардың банктермен ұсынысы өсімі байқалады. Бұл ... ұзақ ... ... инвестициялауға тәуекелге бармауының, қысқа мерзімді қорландыру ресурстарымен байланысты, себебі бұл талап ... ... ... немесе клиенттің белгілі бір мерзімсіз салымының ағымдағы есептері
2012 жылдың 3 қаңтарында ипотекалық несиелеуге сұраныс өсімін 34% ... ... бұл 2012 ... 2ші ... ... ... ... ол кезде 46% құраған.
Диаграмма 5. Ипотекалық несиелеудің өсімі мен сұранысының өзгерісі
КФН мәліметтері бойынша 2012жылдың 3тоқсанында ипотекалық несиелеу өсімдері 2,2% ... ал 2012 ... 2-ші ... 2,4% ... бұл ... несиелеу өсімінің баяулауын көрсетеді. Осыған орай 2012 жылдың 3 тоқсаны нәтежиелері бойынша Қазақстанда ипотекалық несиелеу нарығы дамымады. Бұл едәуір ... ... ұзақ ... қорландыру көзінің шектеулігімен байланысты.
Диаграмма 6. Ипотекалық несиелеу бойынша жекелеген факторлардың сұраныс өзгерісіне әсері
Көптеген банктердің (69%) мәліметтері бойынша тұтынушылық қарыздарға ... ... бұл ... несиелеу сегменттінін нарық үшін жағымдылығын көрсетеді. КФН мәліметтері бойынша 2012 жылдың 3-ші тоқсанында тұтынушылық несиелер 2- ші ... ... 13% ... ... 7. ... ... өсімі мен сұранысының өзгерісі
Диаграмма 8. Тұтынушылық несиелеудің жекелеген факторларының сұраныс өзгерісіне әсері
(7-8 диаграмма) ... ... ... ... ... ... түрде жарнамалар өткізеді соның ішінде және оның шарттары бойынша тұтынушылық қарыздар негізгі ... ... ... ... 2 айға ... ... беру және ... кезіндегі коммиссияның жоқтығымен ұсынылды.
Несиелеудің бөлшектік нарығында қарыз алушының тәуекелдерін бағалау ... ... ... ... ... үшін көп ... ... қолдана бастағанын ескеру керек. Банктер несиелік бюро ... ... ... ... ... ... ... алушылардың барлық несиелік өтініштері несие тарихының бар екендігі және сапасының бағасына автоматты түрде өтеді.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ... МЕН ... ҚР ... ... қазіргі таңдағы проблемалары
Несие нарығындағы ахуалға мониторинг жүргізу ... ... Банк 2009 ... ... > зерттеуін жүргізді.
2010 ... ... ... ... нәтижелері бойынша банктердің несие саясаты біршама қатаңдатылды. Пікіртерім ... ... ... респонденттердің жартысынан көбі қаржылық емес ұйымдарға және жеке тұлғаларға ( ... 68 % ... ... 63 % - ... ... ... ) қатысты саясатты қатаңдатуды атап өтті. Бұл үрдіс активтері жөнінен ... ... ... және несиелеудің осы бөліктерінде көш ... ... ... анық байқалды. Банктердің несие саясатына әсер еткен ... ... ... ішкі ... ... ресурстарының қолжетімділігінің төмендеуі және құнының ... ... ... ... байланысты салалық тәуекелдердің және жеке тұлғалардың төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... жағдайында кепілдік қамтамасыз ету құнының өзгеру тәуекелдерінің өсуі;
* тұтастай алғанда ... ... ... ... баяулауын күту.
Сыртқы нарықтардағы қарыз алу талаптарының қатаңдауына және ... ... ... ... қатаңдату несие берудің баға және баға емес талаптарының ... ... ... ... ... ... кепіл талаптарына, сондай-ақ берілетін несиелердің ең көп ... және ... ... ... ... әсер ... ... нарығының баға өлшемдері мен экономикалық даму ... жеке ... ... және ... ... ... сұранысына айтарлықтай әсер етті, оның төмендеуін ... ... ... ... мен ... бірі атап ... ... алғанда ең ірі 5 банк несие ... және ... ... ... ... ... ... үрдістері 2010 жылдың бірінші ... да дами ... айта кету ... Атап ... қаржылық емес ұйымдарды несиелеуге қатысты 2 банк ... ... ... - 1 ... тұтыну несиесіне қатысты - 3 банк ... ... ... ... ... ниет ... Бұл ретте жеке тұлғаларды несиелеуге қатысты несие саясатын одан әрі ... ... ... ... бірінші 5 банк ), бұл осы ... ... ... ... одан әрі ... ... Тұтастай алғанда қатаңдату несиелеудің тәуекелді түрлері бойынша ғана ... ... ... ... да баға ... әсер ... ... 2010 жылдың 1 жартыжылдығында несие тәуекелі деңгейінің біршама ... ... ол ... санының өсуінен және проблемалы несиелердің кепіл мүлкін ... алу ... ... ... ... ... болады. Бұл өсу банктердің жылжымайтын мүліктің нарықтық құнының одан әрі ... ... ... ... ... ... құнының төмендеуін күтумен қатар жүретін болады.
Маңыздылығы жөнінен 2-ші орында деп ... ... ... ... ... ол ... ... ірі банктердің алдағы уақытта сырттан алған ... ... ... ... жоймайды.
Осылайша, банктер өтімділікке қолдау көрсету ... ... ... ... ... ... ... өлшемдері жағдайында капиталдың жеткіліктілігіне банктердің қолдау ... ... ... ... ... ие ... ... нарығы
Экономикаға берілген несиелер, кезеңнің соңына, млн. теңге
Барлығы
Оның ішінде валюта ... ... ... ... ... ішінде субъектілер бойынша
ұлттық
валютада
шетелдік
валютада
қысқа
мерзімді
орта және ұзақ мерзімді
Банктік емес заңды тұлғаларға
Жеке ... ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай екінші деңгейлі банктердің экономикаға берілген несиелерінің 2010 жылғы ... ... 7242981 млн. ... ... Оның ... ... валютада 4158399 млн.теңге, шетелдік валютада 4147127 млн. ... Ал 2011 жылы ... ... ... ... көлемі 7239542 млн. теңге. Яғни , бұл ... ... ... 3439 млн. ... аз. ... ... 4115322 млн. теңге, шетелдік валютада 3124220 млн. ... ... ... ... ... ... салыстырғанда кем түсіп, шамамен 5 %-ды құрайды. Бірақ ... ... ... ... > ... ... ықпал ететін болады. Қазақстан экономикасы тұрақты болып қалады, бұлай ... ... ... бар.
* Соңғы уақытта мұнай емес секторы белсенді дамуда.
* Елдің алтын-валюта қоры ... ... және ... ішкі өнім ... ... 40 %-ға жақындады. Олар өз мөлшерінің 2007 жылдың желтоқсан айында 17,6 ... ... ... төмендеуінен кейін ағымдығы жылдың наурыз айында 19 миллиард долларға ... ... ... ... құрам бағасының рекордтық жоғары көрсеткіші ... ... ... ... ... кезеңіне экономикалық тұрақтылықтың кепілі ретінде ... ... ... ... инвестициялардың үнемі айтарлықтай ағыны ағымдық есеп тапшылығын жабуды қамтамасыз ... ... ... ... ... күзіндегі төмендеуінен кейінгі деңгейде ... ... ... ... ... ... рейтингін айқындауда басты рөл ойнауы тиіс. Мәселен, Moodys Inbesnors Service ... ... ... ... бойынша өз ұстанымын сақтап ... бұл ең ... ел ... айтарлықтай тұрақты және ... ... ... ... ... қарамастан өзге рейтинг агенттіктерінің пікірі басқаша.Атап ... 2009 ... ... ... ... агенттігі Қазақстанның тәуелсіз несиелік рейтингін > деңгейіндегі болжамды ... бір саты ... Fitch Ratings ... ... ... ұзақ ... ... бойынша тәуелсіз несиелік рейтингін растады және > ... ғана ... жылы ақша ... өсу ... 2008 ... ... 25.5 %-дан 78.1 %-ға біршама қысқарды. Бұл алыс-беріс ... ... ... ... ... 2007 жылы ақша ... өсу ... баяулауы ағымдағы жылы инфляцияға оң ... етуі ... ... ... 2009 - 2010 ... ... ақша - ... саясатының өлшемдері инфляция бойынша белгіленген өлшемдерге ... ... ала ... ... ... саясаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету, оңтайлы айырбас бағамын ... ... және ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге, халықтың өмір сүру ... ... ... жаңғырту және әртараптандыруға, аймақтарды теңгерімді дамытуға, әлемдік ... ... ... бағытталатын болады.
Келешегі бар ірі жобалар мен ... және орта ... ... әрі қарай тұрақты несиелеуледі қамтамасыз ету үшін үкімет даму ... қор бөлу ... ... Бұл ... екінші деңгей банктері несиелейтін және ... ... ... ... ... ... ... және қосымша қаржыландыруды жүзеге асырады.
Мәселен, > жүзеге асыру шеңберінде 2009 жылы ... және орта ... 48,8 ... ... ... 2010 жылғы 28- наурызға шаққанда екінші деңгей банктері игерген сома 42,1 ... ... ... ... қаржының 86,2 %-ын құрады.
Сонымен қатар үкімет қаулысына сәйкес, жергілікті атқару ... 2010 ... ... шағын және орта бизнесті несиелендіруге жергілікті бюджеттен 8,3 миллиард ... ... ... ... қоса ... ... ... бөлінетін мемлекеттік қаржы тиімділігін ... мен ... және орта ... несиелеудің қолайлы жағдайларын туғызу бойынша жұмыстар жүргізуде.
Атап айиқанда, даму институттары мен ... ... ... ... ... ... ... қарызгер үшін несие мөлшерлемесін төмендету, бір қарызгерге шек ... ... ... және орта бизнестің өңдеу кәсіпорны мен ауылшаруашылығында ... үшін ... ... ... ... ... жұмыс жүргізіліп жатыр. Шағын және орта бизнесті несиелеуге бұрын бөлінген ... ... ... ... және орта ... ... бес ... дамуын талдауды, сондай-ақ кәсіпкерлер мен екінші деңгей банктерінің ұсыныстарын ... ала ... > АҚ ... ... қаржыны шартты орналастырудың жаңа бағдарламасын қарастыруда. ... бір ... шек ... 3 ... долларға дейін арттыру көзделуде. Осының нәтижесінде банктерге өңдеу өнеркәсібіндегі ұзақмерзімдік ... ... ... мүмкіндік береді. Банктер үшін ... ... ... ... ... ... төменгі көлемін бүкіл несие сомасының 50 % -нан кем ... ... ... ... бұл ... қорды жаңғыртып, жаңартуға бағытталған жобаларды несиелеуге мүмкіндік береді.
Сонымен ... ... ... ... ... ... да ... жоспарланған. Олардың жұмыс тиімділігін ... үшін АҚ ... > АҚ ... жылына 7 миллиард теңге көлемде 2009-2011
Жылдары шағын несие беретін ... ... ... ... ... қарастырылған.
Жалпы алғанда, аталған шараларды жүзеге асыру шағын және орта ... ... ... ... ... бар инвестициялық жобаларды әрі қарай тұрақты несиелеуге, сондай-ақ елдің ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... және құрылыс нысандарын аяқтауға ықпал ететін ... ... ... - кәсіпкерлік корпарациялардың қызметтері де мемлекеттік - жекеменшік әріптестік ... ... ... жүзеге асыру арқылы жекеменшік ... ... ... 2009 жылы > ... - ... корпарациясы қайта құрылған ... 289,9 ... ... сома ... ... Тікелей келіссөздер жүргізу негізінде 12 ... ... ... ... ... жер ... ... құқығы берілді.
Үстіміздегі жылы > жаңа жобаларға шамамен 1,5 ... ... ... және 19,3 ... ... ... сомаға жеке инвестициялар тартуды жоспарлауда.
Қазақстан Республикасының мемлекет ... ... ... ... негізгі ережелерін жүзеге асыру мақсатында үкімет серпінді ... мен > ... ... ... ... жалғастыруда. Бұл шаралардың жүзеге асуы шикізаттық емес және > ... ... ... ... ... 16 тамызынан бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің № 276 ... ... ... ... ... ... ... құжаттауды жүргізу Ережесіне сәйкес несиені толық өтеу ... ... ... ... ... қарыз алушыға несиелік іс жүргізеді. Несиелік шарт ... ету ... ... банк ... ... тығыз қатынасты сақтап, оның қаржылық ... ... ... ... ... оның ... етілуіне кепілге берілген мүлкінің ... ... ... яғни ... ... жүргізіледі.
Несиелік мониторинг - несиені берген күннен бастап, оны толық қайтарғанға ... ... және ... ... несиелік қабілетінің өзгерісін үнемі талдап отыруды, ... ... ... ... ... ... - шарттың бұзылуы анықталған ... ... ... ... ... мониторингті жүргізуге арналған ақпарат көзіне мыналар жатады:
* ... ... ... ... туралы ақпараттар;
* қарыз алушыдан алатын ақпараттар;
* өзге де ... ... ... ( жабдықтаушылардан, сатып алушылардан, өзге банктерден, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... несиелік мониторинг ағымдық және ... ... ... ... - ай ... ... мониторинг есебін түрінде рәсімделетін, несиені қайтару ... ... ... ... ... бойынша жоспарлы түрде қарыз алушының шаруашылық және қаржылық жағдайы туралы ... ... алу ... ... ... несиелік мониторинг әр ай сайын несие толық қайтарылғанға дейін ... ... ... ... ... - ... барлық берген несиелер бойынша ... ... алу. ... ... ... ... кестесі пайдаланылады және оның көшірмесі шот менеджеріне беріледі.
Ағымдағы мониторингтің ... ... ... ... ... ... шотындағы ақша қаражаттарының қозғалысына бақылау ... ... ... ... ( ... ... мерзімінен екі үш күн бұрын телофон арқылы ... ... ... ... ... ... );
* клиенттің орналасқан жеріне бару ( қарыз алушы кәсіпорынның қаржылық есебінің ... ... оның ... және ... ... ... және т.б. ... қайтару күнінде несиені қайтару кестесі бойынша ... ... ... қарыздың және пайыздың төленгендігі тексеріледі.
Тереңдетілген мониторинг - ай ... ... ... ... түрінде рәсімделетін, несиені қайтару кестесінің ... ... ... ... тыс ... немесе қандай да бір алаңдатарлық белгілердің ... ... ... ... ... және қаржылық жағдайы туралы ... ... ... алу ... ... ... мониторингтің ұзақтылығы мыналарға тәуелді:
* қарыз алушының несиелік рейтингіне;
* қарыз ... ... ... рейтинг - несиені қайтару ықтималдылығы, міндеттемені орындау тұрғысынан қарыз ... ... ... өтеу ... бағалауды білдіреді. Мұндай рейтингті әдетте банктер ... ... ... ... анықтайды.
3.2 ҚР несие жүйесінің даму принціптері
Несие жүйесін қарастырған кезде мынаны ескеру ... ол ұзақ ... даму ... ... және ... рөлінде ойнайтын барлық экономикалық байланыс құрамындағы қиын экономикалық қарым - ... ... ... ... ... екі ... ... несие байланыс жиынтығы, несиенің түрлері мен ...
( ... түрі ).
* ... ... қаржыны жинап, оларды несиеге беруге ұсынатын несие - ... ... ... ( ... түрі ) . ... аспектте несие жүйесі банктік, тұтынушылық , коммерциялық, мемлекеттік, ... ... ... ... осы несие түрлеріне арнайы ... ... мен ... ... тән. Бұл ... ұйымдастыратын жүзеге асыратын екінші ұғымдағы (институционалды) несие жүйесін құрастырушы ... ... ... ... ... институционалды құрамының бастаушы тобы болып келеді. Алайда, несие ... ... ... ... аса кең және ... ұғым.
Қазіргі заманғы несие жүйесі екі негізгі ұғымды қарайды: төлем және ... ... ... ... ... (банктер, сақтандыру компаниялары т.б.)
Бірінші ұғым, әр-түрлі несие түрі ... ... ... ... ... несие жүйесі өзінің көптеген институттары арқылы еркін ... ... ... және ... ... ... өкіметке жібереді.
Несие жүйесі несие механизмі арқылы жұмыс ... ... ... институттарымен әр түрлі экономикалық секторлар арасында ... ... және ... жүйе ... табылады.
Екіншіден, қаржыны өз несие институттары арасында орналастыру.
Үшіншіден, ... ... ... ... арасындағы байланыс.
Сонымен қатар, несие механизміне ... ... ... ... инвестициялық, ұйымдастырушылық, топтастырушылық, делдалдық.
Қазақстанда қазіргі таңда үш деңгейлі ... ... ... ... ... - коммерциялық банктер;
2 деңгей - мамандандырылған қаржы - ... ... ... - шағын - несие мекемелер.
Коммерциялық банктер - бұл несие ... ... ... ... ... ... бос ... жинау және топтау, оларды ... және ... ... ... ... Жергілікті тұрғындар мен заңды тұлғалардан ақша қабылдай ... ... ... ... ... ... жеке өндіріс мекемелерін дамытуға жұмсайды. Осы ... олар жеке ... ... барлық өндіріс экономикасын дамытуға ат ... ... - ... ... ... банктік емес мекемелер банктік операциялардың жеке түрлерін Ұлттық Банк ... ... ... ... асырады. Бұларға несие кеңестері, кооперативтер, жинақ кассалары, ломбард ... ... ... ... ... ... институттардың коммерциялық банктерден айырмашылығы үлкен. Соған қарамастан берілген сегмент жүйесі ... ... ... ... ... емес ... ... банктерге қарағанда қаржыны несиелеуі аса ... ... ... ... ... сегменттің клиенттері ақшадан уақытша қысылып жүргендер ... ... ... , айлық жалақысын, қымбат затын қойып, клиент ( тұтынушы ) аз ғана ... ... ... ( 2-3 ай ) ... ... ... ала алады. Ал коммерциялық банктер несиені ұзақ мерзімге ( 1 жыл және ... ) ... ... бере ... ... да ... ... бір сегменті көлемі жағынан үлкен емес, бірақ экономиканың дамуына едәуір ... ... ол ... ... ... Осы мекемелер шағын несиені ( 4000 - 7000 МРП ) ... жеке ... ... ... ... ... мекемелерінің ерекшелігі оларда Ұлттық Банк тарапынан лицензия болмайды. Олар жай ғана ... ... ... несие мекемелерінің пайда болғанына аз ... ... да ... ... ... Қарастырылған сегменттер арасында бәсекелестік аса ... , ... олар әр ... тұтынушы топтарды көздеп отыр. Сонымен ... ... ... ... ... ... бизнеспен, жеке және жергілікті кәсіпкерлермен жұмыс ... Сол ... ... ... мекемелер бір - бірімен белсенді ... ... ... банктер банктік емес мен шағын несие мекемелерін несиелендіреді ( қаржыландырады ).
Банк ... ... ... ақша ... ... ... рөл атқарды. Ол банктерге өздерінің өтімдегі қысқа мерзімді ... іс - ... ... ... ... және бос ақша ... сатуға мүмкіндік берді. Еліміздегі ... ... ету ... ... ... ... ... айтарлықтай әсерін тигізді.
Алайда, екінші деңгейлі банктерге мемлекеттік ... ... ... мен ... валютасымен жүргізілген операциялар қолайлы болды, өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк үлкен әсерін тигізді. Өйткені, ол банк ... ... ... ... қатаң талаптар ашты, лицензияларды және банктерге ішкі ... ... ... банк ... ... ... көтерді.
Банк қызметінің сапасын жақсаруына және ... ... ... ... әсер ... ... сарапшыларының бағалауы бойынша Қазақстанда ТМД елдерінің ... ең ... ... ... құруға мүмкіндік болды.
Айта кету ... ... ... ... ... ... - ... жүйесінің қалыптасуында және дамуында ... ... ... туып ...
15 ... ... бар ... қаржыландыру қиындық келтіріп отыр. Сонымен қатар ... ... ... ... ашық емес ( ... емес ) . ... ... экспанциясының күшеюіне басқа ТМД елдерінің Ресей Федерациясы және Қырғыстан ... ... ... ... ... ... бөлек, Қазақстандағы банк жүйесі қарқынды жұмыс ... ... Кіші ... ... ... ... ... жолығады. Оларға халықаралық банктерге кіруге жол ... ... ... ... ... ... атап айту ... банк секторындағы тиімсіз стратегияны реттеу тәуекелі;
* банктердегі ... ... ... жеке банк операцияларын жүзеге асыратын заңсыз реттеулер ... ... жеке банк ... ... жүзеге асыруына және шағын ... ... ... ... ... қолдау механизмінің болмауы.
Осы ... ... аса ... бөлу ... ... ... Республикасындағы қаржы - нарық ... іс ... ... мен стратегиялық міндеттері ЕуроОдақ стандарттарына , сонымен қатар , ЕуроАзЭО ... - ... ... ... ... дамуына бағытталуы керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылап айтып келетін ... ... ақша ... ... ... дәреже болып табылады. Кредит деген сөз, қарыз несие ... ... ... ... ... ... ... деген сөзден шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде әр түрлі экономикалық қоғамдарда ... ... Ол ... өндірісінің пайда болған кезінен байлап қарайтын формада: бай және кедей қоғамдарда көрінеді. Несие қатынастары ақша ... ... ... даму үстінде болады.
Несиенің мақсатты сипаты несие берушіден алынған қаражаттың мақсатқа сай пайдалану қажеттілігін білдірді. ... ... ... ... ... ... несиенің нақты мақсаты, сондай ақ банктің бақылау процесінде бұл талапты қарыз алушының сақтауы ... ... ... ... ... алып қарағанда оның ақшалай формасынан бұрын пайда болған. Несиенің тауарлық формасы осы заманғы іс ... ... ... ұзартумен тауарларды сатуда машина мен құрал жабдық, тұрмыстық тауарлар, саймандар лизингіде қолданылады.
Қазақстанда тұрғын үй құрылысын салуға және оны ... ... ұзақ ... ... ... беру үшін ... ... құрылыс жинақ ақша бөлінісі құрылады. Жылы халыққа берілген ... ... ... млрд ... ... ... ... құрады.
Нарықтық экономика ерекшеліктері банктік емес мекемелермен үйлестіре отырып көп деңгейлі банк жүйесінің, олардың ақша-несие және делдалдық қызметінің формалары мен түрлері ... көп ... ... ... ... және ... ... (екінші деңгей) арасындағы функцияларды заң жүзінде бөлудің қажеттілігін тудырады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі (бұдан әрі ... ... ... ... ... ... болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесінің жоғары деңгейін құрайды.
Мемлекет, экономикаға жетекшілік жасай ... ... банк ... бірегей ақша - несие саясатын жүргізеді. Бұл принцип айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу жолымен ұлттық валютаның ішкі және ... ... ... ету үшін, ақша-несие саясатын жалпы экономикалық саясатты жүзеге асыру және оны әлемдік экономикаға интеграциялау саласында республика мүдделерін қорғау үшін қажет.
Негізі ... банк ... ... ... ... Мемлекет - жарғылық қордың жалғыз иесі. ... қор - ... ... ... және ... да ... ... ал айналым қаражаты - банкіге тиесілі ақша қаражаттарынан ... ... банк ... және ... ... құрады. Резервтік қор жарғылық көлемінде құрылып, ол өзіндік табыс есебінен толтырылады және осы қорға ... ... ... ... ... бойынша шығындарды жабуға арналады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің негізгі міндеті - ... ... ... ... ішкі және ... тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және ерекше бір қабілеті ол ... ... мен ... ... табылады. Бұл жерде ақша деп, тек қолма - қол ақшалар ғана емес, сондай-ақ талап ... ... ... түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін өте маңызды. Ол тиімді несие жүйесін іске асыра ... ... ... ... ... ... Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары пайыз мөлшерлемесі тұсында ... ... ... ... ... шаруашылығындағы осы сияқты іс - тәжірибелер тиімсіз, себебі бір ... ... ірі ақша ... ... ... ... ... болса, екінші жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ...
* Ақша ... ... ... \ Ғ.С ... Алматы Экономика, 2001 ж.
* Г.С. Сейткасымов Ақша, ... ... // ... ... ... Саниев М.С. Ақша, несие, банктер Оқу құралы Алматы қаржы және статистика институты
* Омирбаев С.М. ... 2002 ... ... ... . // ... апта №71 (523) ... ... Халықаралық Қазақстан сайты (www.kazakh.ru)
* Бердалиев К.Б , ... - ... ... ... ... Б.А.
Алматы -2000ж
* Мақыш С.Б. , Алматы - 2000 ... ... ... президентінің халыққа жолдауы. 2006 жыл, маусым
* Ільясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. , // Алматы,2005ж.
* . Кластерлік саясаттың ... ... ... даму // ... ... - ... Экономика, 2007. - № 2. - 128 - 130 бб. - 0,4 б.т.
* ... Б .А. ... ... ... ... ... Алматы: 2000 жыл - 328 ... Мұса . С. ... ... 2005 ж 19 ... ... ... ... 2004ж. 198 бет.
* Имрайзиева . М. ІІ ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несие және несие жүйесінің ұғымы, маңызы29 бет
Сотта прокурордың мемлекеттік айыптауды қолдауы71 бет
Қылмыс құрамы жайлы51 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь