Зейнетақы жүйесі

КІРІСПЕ
I ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ РЕФОРМАЛАУДАН ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Зейнетақы жүйесін реформалаудан алгышарты мен ерекшеліктері
1.2 Зейнетақы жүйесінің негізгі түрлері
1.3 Шетелдегі зейнетақы жүйесі
II ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 Қазіргі жағдайдағы ҚР.ның зейнетақы жүйесінің қызметін талдау
2.2 Зейнетақы жүйесін реформалауда мемлекет рөлі
III ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Жинақтаушы зейнетақы қорларының мәселелері
3.2 Қазақстандағы зейнетақы жүйесін реформалауды жетілдіру жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Қазақстан дербес зейнетақы аударымдары негізінде зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтаушы жүйесіне 1998 жылы жоспарлы түрде өткен ТМД территориясындағы бірінші ел.
Зейнетақы реформасын жүргізудің негізгі мақсаты зейнетақы жарналарының дербестендірілген есебі арқылы экономикалық өсуді ескеріп, зейнетақымен еңбек салымын лайықтай отырып, қаржылық тұрақты және әділ жүйені оңынан тұрғызу.
Сонымен қатар, жинақташы зейнетақы жүйесі бірқатар мәселелерді шешуге арқау болды:
әлеуметтік кернеулікті жеңілдету, зейнетақы төлеу ауыртпалығынан бюджетті ақырындап босату, азаматтарда көп және ашық табыс табу құштарлығының көрінуіне септігін тигізу.
Зейнетақы реформасының нәтижесінде болшақ зейнетақылар сақталып арта түсетін болды, ал экономика тағы бір институционалдық инвестор – зейнетақы қорларын алмақ.
Зейнетақымен қамтамасыз етуді реформалаудың басты мақсаты — мемлекеттік зейнетақы жүйесін тұрақты қаржыландыруға қол жеткізу.
Қазіргі уақытта Қазақстанның зейнетақымен қамсыздандыруы ынтымақтастықты және жинақтаушы жүйе механизмдерін бір мезгілде үйлестіретін үш деңгейлі жүйесін (пиллар) ұсынады:
Бірінші деңгей - КСРО ыдырағаннан кейін Қазақстанға мирас болып қалған және «ұрпақтың ынтымақтастығына» негізделген ынтымақтастықты зейнетақы жүйе, онда зейнетақы төлем көздері халықтың жұмыс істейтін бөлігінің салық аударымдары есебінен және басқа да түсімдер есебінен мемлекеттік бюджет атқарады. Зейнетақы төлем мөлшері еңбек өтілімен анықталады. Қазіргі уақытта осы деңгей аясында 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша шығу сәтінде еңбек өтілімі алты айдан кем болған тұлғалардың зейнет төлемдері реттестіріледі.
Ынтымақтастықты жүйемен қатар жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылды және дамытылып жатыр.
Екінші деңгей: Қазақстан азаматтары, Қазақстанда тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғалар үшін ай сайынғы табысынан 10 пайыз мөлшерде зейнетақы аударымдарын ұстап отыратын міндетті жинақтаушы зейнетақы жүйесі.
Үшінші деңгей: ерікті және ерікті кәсіби зейнетақы жарналарына негізделген жинақтаушы жүйе.
Отандық зейнетақы жүйесін қайта жасау ұзақ мерзімді сипаттама алады:
Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне толық өту 2040 жылға дейін деп болжануда.
Қазақстанның заманауи зейнетақы жүйесі ҚР Үкіметі еліміздегі зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі тұжырымдамасын мақұлдап және
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Респуликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы.27.01.2012ж.
2. «Қазақстан-2030» даму стратегиясы
3. Ақша несие банктер. Оқулық. \ Ғ.С Сейтқасымов, Алматы Экономика, 2001 ж.
4. Г.С. Сейткасымов Ақша, Несие, Банктер. // Алматы, Экономика 2005ж.
5. Саниев М.С. Ақша, несие, банктер Оқу құралы Алматы қаржы және статистика институты
6. Омирбаев С.М. «Финансы» Астана 2002 ж.
7. www.bnews.kz Қазақстанның негізгі ақпараттар көзі сайты
8. http://www.halykfund.kz Халық Банкінің зейнетақы қоры сайты
9. http://www.gnpf.kz «ГНПФ» жинақтаушы зейнетақы қоры сайты
10. Алибаев А. Накопительная пенсионная система Казахстана: цифры, факты, комментарий. Алматы 2000
11. Баймұратов У. Б., Тулепбаев К. П. «Пенсионная реформа: итоги, проблемы: Банки Казахстана» 2002.7
12. Қазақстанның қаржы нарығы. Алматы, Экономика, 2007
13. “Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы” Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан дербес зейнетақы аударымдары негізінде зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтаушы жүйесіне 1998 жылы жоспарлы түрде өткен ТМД территориясындағы бірінші ел.
Зейнетақы реформасын жүргізудің ... ... ... ... ... есебі арқылы экономикалық өсуді ескеріп, зейнетақымен еңбек ... ... ... ... тұрақты және әділ жүйені оңынан тұрғызу.
Сонымен қатар, жинақташы зейнетақы жүйесі бірқатар мәселелерді шешуге арқау болды:
әлеуметтік кернеулікті жеңілдету, ... ... ... ... ... босату, азаматтарда көп және ашық табыс табу құштарлығының көрінуіне септігін тигізу.
Зейнетақы реформасының нәтижесінде болшақ зейнетақылар сақталып арта ... ... ал ... тағы бір институционалдық инвестор - зейнетақы ... ... ... ... ... ... мақсаты -- мемлекеттік зейнетақы жүйесін тұрақты қаржыландыруға қол жеткізу.
Қазіргі уақытта Қазақстанның зейнетақымен ... ... және ... жүйе механизмдерін бір мезгілде үйлестіретін үш деңгейлі жүйесін (пиллар) ұсынады:
Бірінші деңгей - КСРО ыдырағаннан кейін ... ... ... ... және ... ынтымақтастықты зейнетақы жүйе, онда зейнетақы төлем көздері халықтың жұмыс істейтін бөлігінің салық аударымдары есебінен және басқа да түсімдер есебінен ... ... ... ... ... мөлшері еңбек өтілімен анықталады. Қазіргі уақытта осы деңгей аясында 1998 жылғы 1 ... ... ... шығу ... ... өтілімі алты айдан кем болған тұлғалардың зейнет төлемдері реттестіріледі.
Ынтымақтастықты жүйемен қатар жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылды және ... ... ... ... ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғалар үшін ай сайынғы табысынан 10 пайыз мөлшерде зейнетақы аударымдарын ұстап отыратын ... ... ... ... ... ерікті және ерікті кәсіби зейнетақы жарналарына негізделген жинақтаушы жүйе.
Отандық зейнетақы жүйесін қайта жасау ұзақ ... ... ... ... ... ... өту 2040 ... дейін деп болжануда.
Қазақстанның заманауи зейнетақы жүйесі ҚР Үкіметі еліміздегі зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі тұжырымдамасын ... және ... ... Заңы ... 1997 ... ... өз ... бастады. Жаңа ереже ынтымақтастықты жүйеден ақырындап бас тарта отырып жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізін құруға жасалды.
Өткен жүз жылдық соңында зейнетақымен ... ... ... ... ... ... Оған ... бір жағынан нарықтық экономика механизміне өту болса, екінші жағынан - өткен жүз жылдықтың 90 жылдарындағы Қазақстанға тән ... ... ... ... ... ... Республикасының зейнетақы реформасын зерттеу, ал міндеттері зейнетақы жүйесінің реформалаудан теориялық негіздерін қарастыру, Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін талдау және жетілдіру ... ...
I ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ РЕФОРМАЛАУДАН ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ Зейнетақы жүйесін реформалаудан алгышарты мен ерекшеліктері
Қазіргі уақытта Қазақстанның зейнетақымен қамсыздандыруы ынтымақтастықты және жинақтаушы жүйе механизмдерін бір ... ... үш ... жүйесін (пиллар) ұсынады:
Бірінші деңгей - КСРО ыдырағаннан кейін Қазақстанға мирас ... ... және ... ынтымақтастықты зейнетақы жүйе, онда зейнетақы төлем көздері ... ... ... ... салық аударымдары есебінен және басқа да түсімдер есебінен мемлекеттік бюджет атқарады. Зейнетақы төлем мөлшері еңбек өтілімен анықталады. Қазіргі ... осы ... ... 1998 ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша шығу сәтінде еңбек өтілімі алты айдан кем ... ... ... төлемдері реттестіріледі.
Ынтымақтастықты жүйемен қатар жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылды және дамытылып жатыр.
Екінші деңгей - Қазақстан азаматтары, Қазақстанда тұратын шетелдіктер мен ... жоқ ... үшін ай ... ... 10 пайыз мөлшерде зейнетақы аударымдарын ұстап отыратын міндетті жинақтаушы зейнетақы жүйесі.
Үшінші ... - ... және ... кәсіби зейнетақы жарналарына негізделген жинақтаушы жүйе.
Отандық зейнетақы ... ... ... ұзақ ... сипаттама алады:
Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне толық өту 2040 жылға ... деп ... ... ... үлгісі мынадай қағидаларға негізделеді:
- салымшылар мен алушыларға жинақтаушы зейнетақы қорларын ... ... ... ... ... ... ... халықтың міндетті түрде қатысуы;
- зейнетақы мен әлеуметтік қамсыздандырудың басқа формаларын шектеу;
- салымшылардың зейнетақы жинақ ақшасының ... ... ... егер:
- зейнетақымен қамсыздарылуға құқығы бар әрбір адамға әлеуметтік жеке код иелену және салымшының иеленген ... жеке ... ... ... ... ... әрі ... зейнетақы жарналарын есептеу және жеке зейнетақы шоттарында қалыптасқан ... ... ... ... ... ... сақтау кепілдік мыналар есебінен:
- салымшының зейнетке шығу сәтінде инфляция деңгейін есепке ала отырып, нақты ... ... ... жарналары мөлшеріндегі зейнетақы жинақ ақшасының сақталуына мемлекет кепілдігі;
- жинақтаушы ... қоры өз ... ... ... ... ... ақшасының жағдайы туралы ақпараттарды міндетті түрде беру
- жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысушылардың қызметтерін мемлекеттік реттеу ... ... қор ... ... - банк және зейнетақы активтерін инвестициялық басқаратын ұйымдар (ЗАИБҰ)), ЖЗҚ, ЗАИБҰ, кастодион - банктерді лицензиялау және пруденциалды ... ... және ... есеп беру негізінде олардың қызметтер мониторингі, сондай-ақ, жылдық қаржылық есеп берудің жыл сайынғы аудиті, ... ... ... және ... ... ... орындау үшін міндетті ендіру.
- кастодион - ... ... және ... ... ... ол ЖЗҚ ... ЗАЙБҰ аффилиирленуі мүмкін емес
- зейнетақы активтерінің нысаналы орналасуын кастодион - ... ... ... ... қорларындағы меншікті және зейнетақы активтердің дифференцированды есебі
- салымшының, ЖЗҚ, ... - банк және ... ... бойынша зейнетақы активтеріне төлем өндіріп алудың мүмкінсіздігі, ликвидация немесе банкроттық жағдайларды қоса алғанда.
Бұдан өзге, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне өту кезеңі ішінде ... ... ... ... дейінгі еңбек өтілімі бар азаматтардың алдындағы міндеттемелерді ... ... ... ... ... ала ... ... зейнетақы төлеу орталығынан зейнетақы алуға арналған зейнеткердің құқығына және алынатын мөлшердің сақталуына ... ... ... ... халыққа қызмет ете отырып, зейнетке шыққаннан кейін өз кірісінің деңгейінде дербес жауапкершілік алуға міндеттенеді, сонымен қатар, зейнетақы төлем көздері ретінде жеке ... ... ... жинақ ақшалары болады.
Бұдан өзге, әрбір азаматқа ерікті зейнетақы жарналары есебінен өз жинақ ақшаларын ұлғайтатын және еңбек қызметтерін аяқтағаннан кейін өзін ... ... ... ... ... ... беріледі (үшінші пиллар).
Зейнетақы жүйесінің бұдан әрі бүтіндей қызмет етуі мынадай маңызды әлеуметтік және экономикалық міндеттерді шешуге ... ... ... ... жасындағы азаматтардың әлеуметтік қамсыздануы жөніндегі міндеттемелер бөлігін ... пен ... ... ... ... еңбек қызметтері ішінде олардың еңбек жалақысын, зейнетақы жарналарын төлеудің ұзақтығын және зейнетақы жинақ ақшаны инвестрлеудің тиімділігін есептей отырып, олар ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді және әділ жүйесін қамтамасыз ету;
- отандық ... ... ... ... қаржылық сауаттылығын және инвестициялық мәдениетін көтеру.
Зейнетақы жүйесі ортақ және жинақтаушы жүйеден құрылады. Ортақ зейнетақы жүйесі екі әдіспен есептеледі. Ол, ... ... - ... ... ... ... бірдей төленеді, еңбек стажы - еңбек өтілі 1998 жылғы 1 ... ... ... ... шығу ... алты ... кем ... адамдарға төленеді.[13]
Жинақтаушы жүйе міндетті және ерікті жарналардан құрылады. Міндетті жарналар - ай сайынғы табыстан ... ... ... ... мөлшері бар міндетті аударымдар.Ерікті және ерікті кәсіби зейнетақы жарналарына ... ... ... ... ... ... етудің екі жүйесі бар - ортақ және жинақтаушы.
Әр жүйенің өзінің артықшылығы және ... ... ... ... ... ... қорғауға мүмкіндік беретін көп деңгейлі жүйені пайдаланатын елдер оң ... қол ... ... ... мен ... жүйе ... ... мемлекет төлейді;
- кірісі аз адамдардың тұрақтылығы (қорғалуы).
Кемшіліктері:-зейнетақының ең жоғары мөлшері бойынша шектеу;-демографиялық тәуекелдер (жұмыс істейтін халық пен зейнеткерлер ... ... ... әлеуметтік салықтардың көбеюіне алып келеді);- зейнетақыны ресімдеудің күрделі жүйесі.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің артықшылықтары:
- салымшы кірісінің деңгейіне зейнетақы мөлшерінің ... ... мзж ... ... жинақталған зейнетақы қаражатын мұраға қалдыру;
- инвестициялық кіріс есебінен жинақталған зейнетақы қаражатының сомасын ұлғайту;
- ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі (заңнамамен 2015 жылдан бастап белгіленген шектеулерді ескере отырып).
Кемшіліктері:- Инвестициялық кірістің мөлшеріне қор ... ... ... ... ... жүйесі дамыған жоқ;- мзж сомасының жалақы мөлшеріне тәуелдігі.[8]
+ Зейнетақы жүйесінің негізгі түрлері
Бүгінгі күні Қазақстанда зейнақы жүйесінің екі ... бар. Бірі - ... ... - ... Оның өзі төрт ... құрайды. Ынтымақты жүйе еңбек өтіліміне қарамастан жалпыға бірдей берілетін базалық зейнетақы және еңбек кітапшасындағы ... ... ... ... ... бөлінсе, ал жинақтаушы жүйе жұмыскердің жалақысының 10% ... ... ... ... өтіп ... және ... өз ... зейнетақы жинақтаушы қор ашып соған белгілі бір ... ... ... ... ... - ... осыған орай АҚ Басқарма төрайымының орынбасары Майра Кичигина.
Маманның айтуынша, ... бұл ... ... ... зейнетақы алады. Ал белгілі бір мекемеде қызмет етіп, зейнетақы қорына міндетті ақша аударымдарын тұрақты жасап тұратын, өзінің жеке зейнетақы қорына ақша ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің әрбір салымшыға жоғарғы зейнетақы алуға мүмкіндік беруімен ерекшеленетіндігін атап өтті. Ал қалыптасқан ынтымақтық ... ... ... ... ... зейнетақы алудың мүмкіндігін шектейді.
Сарапшы бұл екі жүйенің бір-бірінен артықшылығын көрсету үшін 2011 ... ... ... ... ... ... - ... жинақтаушы жүйенің басты проблемасы азаматтардың сенбеуі болып табылатындығына тоқталған Майра Кичигина: , - деп ... ... ... ... ... ... Олжас Құдайбергенов қазақстандық зейнетақы жүйесінің зейнетақы жинау үшін ... ... ... ... деп ... ... , - деді.
Олжас Құдайбергенов ынтымақты модельді жақсарту үшін зейнетақынның көлемі орта жалақының 40%-ын құрап, минималды және ... ... ... екі ... көп ... ... ... де айтып өтті.
Зейнетақы тек инфляцияға қарай реттелмей, орта жалақының индексінің өсуіне де ... ... ... ... ... ... , - деді.
Жинақтаушы модельді тоқтатқанда зейнетақы салымдары мемлекеттік бюджетке ... ... ... ... ... ... өтіп ... деген ол: , - деді.
Сондай-ақ болашақта ынтымақты жүйеде зейнетақы ... ... ... ... ... Сол ... ... бюджетке берген қаржыны қайтарып алуға немесе ұлттық қордың қаражатын ... ... ... ... ... қор ... ... қамсыздандыруда кездесетін белгілі бір жаңылысулардың алдын алу үшін мінсіз сәйкес келетіндігін атап ... ... ... ... 2012 ... ... зейнетақы қорларының салымшыларының зейнетақы жиналымы 3,036 трлн. теңгені құраған. Ал Қазақстан тұрғындарының саны 16,8 млн. ... ... ... зейнетақы жүйесі
Австралияда қартайған шақта берілетін мемлекеттік зейнетақыны алу үшін адамның қандай да бір ... ... ... ... етілмейді. Оның бұрынғы жалақысы да маңызды емес. Мемлекеттік зейнетақының мақсаты - кез ... ... ... өмір ... ең ... тиісті деңгейін қамтамасыз ету. Зейнетақыға едәуір қосымша жеңілдіктер қоса беріледі, олардың ішіндегі ең маңыздылары - толығымен тегін ... ... ... және ... ... ... ... басқа, зейнеткерлік куәліктің иелері біршама жеңілдікпен қоғамдық көлікке билеттер сатып ... ... ал ... бір рет штат ... қалааралық көлікпен тегін жол жүреді.
Мемлекеттік зейнетақының мөлшері кіріс пен меншікке байланысты. Толық зейнетақы меншігі жылжымайтын мүлкі ... ... $160,000 кем ... (бұл ... ... мүліктің бағасы кірмейді) немесе жылжымайтын мүлкі жоқ болса $280,000 бағаланатын австралиялықтарға ғана төленеді. Өзіне меншікті тұрғын үйі жоқ ерлі-зайыптылар үшін өзге ... ... Үй, ... ... акциялар, т.с.с. меншік үлкен сомаға бағаланса, онда зейнеткерге тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... арнайы формулаға сәйкес азайтылады. Егер зейнеткердің меншігі мемлекет белгілеген сомадан көп болса, онда оған мүлде ешқандай ... ... ... Ол оның меншігі келтіретін немесе келтіруі мүмкін кіріспен өмір сүруі тиіс деп есептеледі.
Зейнетақы қорларының қызметі қатаң реттеліп, бақыланып отырса да, олар жеке ... ... ... ... ... ... компаниялар әдеттегідей қызметкерлер мен жұмыс берушінің барлық жарналары аударылатын қандай да бір қормен тұрақты ... ... ... ... ... австралиялықтардың зейнетақы қорын таңдауға құқығы бар, алайда көбі әдеттегіше бұрындары ... ... ... ... қорлармен істес болуды жалғастырып келеді.
Зейнетақы қоры өздері алған ақшамен кәдімгі инвестициялық қор ... ... ... - ... ... ... және жылжымайтын мүлікке салады. Бұл ретте зейнетақы қорлары өз салымшыларына тәуекел дәрежесімен, сәйкесінше кірістілік дәрежесімен ... ... ... ... ... ұсынады. Зейнетақы және кәдімгі инвестициялық қордың арасындағы айырмашылық - зейнетақы қорының бірнеше ... ... ... ... Тіпті орташа табында салыққа шамамен 35-40% кіріс ... елде ... ... ... сезіледі. Қартайған шағына ақша жинағысы келетін австралиялық үшін зейнетақы қорына инвестиция салу, бәлкім, ең дұрыс стратегия болар. ... ... ... ... ақша ... онша ынталы еместігінде, оның үстіне қолдарында еркін ақша да ондай көп емес. Сондықтан ... ... бірі ғана бір ... өз ... қорларына қосымша жарналар салды.[7]
Жиналған ақшаны алу құқығы белгілі бір жасқа жеткенде ғана ... ... ... бұл жас ұлғаюда, сөйтіп болашақта 60 жасқа жетеді. Австралиялық осы жаста зейнетақы ... ... ... ... ала ... Қазіргі уақытта жинақталған қаражаттың мөлшері әдетте көп емес - 1983 ... ... ... ... ... ... және ... қорларына міндетті аударымдардың біршама төмен нормаларының ықпалы байқалады. 2002 жылы орташа австралиялықтың еңбек ету ... ... ... зейнетақы қорындағы ақшасы А$40,000 ғана болған. Бұл сома статистика бойынша өмір сүруі мүмкін 20 жыл ... ... ... үшін мүлде жеткіліксіз.
Зейнеткер өзіне тиесілі ақшаны алып, қажет деп санаған ісіне жұмсайды. Ақша біржолғы төлем түрінде ... жиі ... үйді ... және ... ... ... қалған қарыздарды төлеу, т.с.с. түрлі күнделікті проблемаларды шешуге жұмсалады. Осы ... ... соң адам ... ... ойлап жүрген шенеуніктердің наразылығын тудырып, мемлекеттік зейнетақы алуға өтініш ... ... ... ... ... ... қорларына көбірек ақша аударып, оларды ұзақ уақыт сонда қалдыруға ... ... ... ... ... ... жүйесінің үлгісі көбінесе халықты жеке зейнетақылық сақтандыруға негізделеді. АҚШ-та жинақтаушы жүйелердің қағидаты бойынша жұмыс ... ... және жеке ... ... бар. Олар ... және инвестициялық рөл атқарады.[7]
Таратушы зейнетақы жүйелері
Таратушы жүйе дегеніміз , яғни жұмыс ... ... ... қамтамасыз етеді. қағидаты міндетті түрде жүзеге асырылады және мемлекеттік деңгейде ғана жұмыс ... ... жүйе ... ... зейнеткерлерге кепілді зейнетақы төлеуге арналған.
АҚШ-тың ең ірі мемлекеттік зейнетақы жүйесі ... ... ... - ЖФБ) ... ... ... ... және экономиканың жеке секторында жұмыс істейтіндердің барлығын ... ... ... ... зейнетақы жүйелеріне мемлекеттік және жеке зейнетақы бағдарламалары жатады. ... ... ... бағдарламалары үкіметке және жергілікті билік органдарына жұмыс істейтін азаматтарды қамтамасыз етуге арналған. Жинақтаушы зейнетақы қорларына ... ... ... көзі - ... ... жыл сайынғы жарналары, сондай-ақ қорлардың инвестициялық кірісі.
Азаматтардың жеке жинақтаушы зейнетақы бағдарламаларына ... ... ... ... ... зейнетақы жүйелерінің инвестициялық қызметі аса маңызды рөл атқарады. Жинақтаушы зейнетақы қорлары АҚШ экономикасына салынатын ұзақ мерзімдік инвестициялардың қайнар көзі ... ... ... ... ... ... Латын Америкасының кейбір елдерінде, сондай-ақ Португалияда жүмыс істейді.
Германияның зейнетақы жүйесі үлгісінің Австрия, Италия, Франция және Батыс Еуропаның көптеген ... ... үшін ... ... бар. ... ... жүйесі ретінде сипатталады.
Бірінші деңгей - міндетті зейнетақылық сақтандыру. Бірінші ... ... ... ... ... істейтін жекелей жүйелер үшін міндетті болып табылады. Германияда мынадай типтегі төрт бар:
- қызметкерлер мен қызметшілерді, сондай-ақ өз-өзіне жұмыс ... ... ... ... ... ... мен публицистер; қолөнер мамандығын иеленген адамдар; үйде жұмыс істейтін адамдар, т.с.с.) зейнетақылық сақтандыру;
- ... ... ... бұл ... ... үшін ... жүйе болып табылады;
- фермерлер мен оның отбасы мүшелері үшін қартайған шақта көмек көрсету;
- кәсіби топтар бойынша (дәрігерлер, дәріханашылар, ветеринарлар, сәулетшілер, ... ... және ... зейнетақымен қамсыздандыру.
Германиядағы мемлекеттік зейнетақының таратушылық сипаты бар және ол ... ... мен ... ... ... Қызметкер мен жұмыс беруші мемлекеттік зейнетақы қорына еңбекақы төлеу қорының 19,4% ... ... ... пайызды аударады.
Екінші деңгей - .
Көптеген кәсіпорындар өздерінің бұрынғы қызметкерлеріне зейнетақылық сақтандыру заңында белгіленген жүйеде жұмыс істеп ... ... ... ... ... Қартайған шақтағы бұл қорғау түрі ерікті болып табылады. ... өз ... ... беру ... өз бетінше шешеді.
Үшінші деңгей - жекелей тәсілмен қартайған шағының қамын ойлау.
Бұл үшін жекеше капиталды құрудың барлық түрлері құптарлық ... ... ... алу, ... ... қорын құру, ұзақ мерзімдік жинақ салымдары туралы, қаражат жинақтау мақсатында өмірді сақтандыру туралы, зейнетақылық сақтандыру ... ... ... ... ... өмірді сақтандыру туралы шарт жасасу немесе зейнетақылық сақтандыру туралы жеке шарт жасасу жекеше капитал құрудың типті түрі ... ... ... ... ... - ... қызметкерлердің корпоративтік және жеке зейнетақы бағдарламаларымен айналысатын өзін-өзі басқаратын құрылымдық бөлімше құрылады.
Германияның зейнетақы жүйесі Еуропадағы ең тиімділердің бірі ... ... және ... ... ... жүйесін дамытуға және құруға зор ықпалын тигізеді
Жапонияның зейнетақы жүйесінің негізі бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ол ... мен ... ... зейнетақы жарналары есебінен қамсыздандырылады.
Жапонияның зейнетақы жүйесі екі негізгі деңгейден тұрады.
Бірінші деңгей базалық ... ... ... ... ... дереккөзі - сақтандырылған азаматтардың, жұмыс берушілердің зейнетақы жарналары мен ... ... ... ... бойынша базалық зейнетақыға құқық екі шартпен айқындалады:
- заңмен белгіленген жасқа жету - 65 жас;
- сақтандыру стажының ... ... ... ... ... оған сәйкес 60-64 жастағы азаматтар зейнетке шыққан кезде оны қысқартылған мөлшерде алады. 65 ... ... ... ... әрі ... ... кезде зейнетақының мөлшері жыл сайын ұлғаяды.
Кәрілік бойынша базалық зейнетақының ... жыл ... ... ... ... қанағаттандыру үшін жеткілікті белгілі бір сомада белгіленеді. Оны ұлғайту жыл сайын 1 сәуірде бастап ... ... ... ... өсу ... сәйкес жүргізіледі.
Екінші деңгей мемлекеттік және кәсіби жарналарды құрайды.
Екінші деңгейдегі қосымша зейнетақыны қаржыландыру дереккөзі жұмыс берушілер мен ... ... ... ... мен ... ... белгілі бір барынша жоғары шамамен шектелген орташа айлық жалақыға ... ... ... ... ... иелену үшін барлық жұмыс істейтін адамдар міндетті зейнетақылық сақтандырылуға жатады.
Ресейдің зейнетақы жүйесі әлемдік қағидаттар бойынша жаңа ғана ... ... 2002 жылы ... реформа болашақ зейнетақыны қалыптастыратын мемлекеттік, сақтандыру және жинақтаушы бөліктерге ... ... ... ... үшін бұл жаңа жүйенің нәтижелері туралы айту әлі ерте. Алайда жинақтаушы бөлікті инвестициялау арқылы болашақ зейнетақының мөлшерін сөзсіз көбейтуге болады және ... ... ... заманауи зейнетақы жүйесі АҚШ-тағыдай ресейліктерге қалағанынша өздеріне үш зейнетақы қалыптастыруға мүмкіндік береді: мемлекеттік, жеке ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру туралы қабылданған заңның арқасында) және корпоративтік (егер жұмыс беруші әлеуметтік жауапты болса және қызметкердің зейнетақы шотына өз ... ... ... ... ірі ... мен ... ... сонымен қатар ААҚ-ның ортақ қаржыландыруы арқасында жұмсалған жалақының кем ... 42%-ы ... (ел ... бұл көрсеткіш 25%-ға жетеді) өздерін зейнетақымен қамтамасыз ететін ... ... ... ресейліктер бүгінгі күні корпоративтік зейнетақымен мақтана алады. ... ... ... ... Украинада 2003 жылы қабылданған міндетті зейнетақылық сақтандыру туралы негізгі заң қолданылады. Қазіргі уақытта Украинаның зейнетақы жүйесін реформалау жалғасып келеді: таратушы жүйе ... үш ... ... ... ... -бұл ... ... негізделген міндетті зейнетақылық сақтандыру жүйесі. Зейнетақыны қаржыландыру жалпы міндетті мемлекеттік зейнетақылық сақтандыруға ... ... ... және ... ... құралатын Зейнетақы қорының қаражаты есебінен жүргізіледі.
Зейнетақы алу құқығын ең кемінде бес жыл ... ... ... бар 55 ... ... ... мен 60 ... асқан ерлер иеленеді. Бұл ретте зейнетке шығудың мерзімін ұзарту зейнетақыны бір жыл ... ... үшін ... бастап он жыл мерзімін ұзартқаны үшін 85%-ға дейін көбейтуге мүмкіндік береді.
Есептеу формуласы зейнетақы төлемдері мен жалақы, сақтандыру жарналарының ставкасы, сақтандыру ... ... ... ... байланысты белгілейді. Бұл ретте жас бойынша зейнетақының ең көп ... ... ... ең аз мөлшері толық көлемде ерлер үшін 25 жыл және әйелдер үшін 20 жыл ... ... ... ел ... ... жалақының 20% мөлшерінде тағайындалады. Стажы аз болса, ең аз зейнетақы сақтандыру стажына мөлшерлес ... ең аз ... ... ... ... ... зейнетақы мен еңбек сіңірген жылдары үшін төленетін зейнетақыны ... емес ... және ... ... ... ... ауыстыру жоспарланып отыр. ... ... ... ... аясында кәсіпорындар Украина Зейнетақы қорына жеңілдікті зейнетақы төлеуге жұмсалған шығындарды жартылай өтей бастады. Зейнетақы жүйесінің бірінші деңгейі 35-40% ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Екінші деңгей-бұл міндетті мемлекеттік зейнетақылық сақтандырудың жинақтаушы жүйесі; қазіргі уақытта ол әлі ... ... ... ... сақтандыру жарналарын сақтандырылған адамдар: жинақтаушы жүйені енгізу күнінде 40 жасқа толмаған ерлер, 35 жасқа толмаған ... ... ... ... -- ... 50 ... дейінгі еркектер және 35 жастан 45 жасқа дейінгі ... -- ... ... жарналарды аударым жасау туралы шешімді ерікті түрде қабылдай алады. 50 жастан жоғары еркектер мен 45 жастан жоғары әйелдердің ... ... ... ... жоқ.
Үшінші деңгей-бұл 2004 жылғы қаңтардан бастап енгізілген және ерікті қатысу принципіне негізделген мемлекеттік емес ... ... ... емес ... ... зейнетақы қорлары, сақтандыру ұйымдары (өмірлік зейнетақыны сақтандыру шарттарын жасау арқылы, мүгедектіктің басталуы немесе қатысушының қайтыс болу тәуекелін сақтандыру арқылы), банктік ... ... ... үшін ... ... шоттарын ашу туралы шарттарды жасау арқылы) жүзеге асыруы мүмкін.
Ұлыбританияның ... ... ... ... - әлемдегі ескі жүйелердің бірі. Бірінші ... ... 1908 жылы Жас ... ... ... заң ... ... төлене бастады. Негізгі деңгей - Мұның негізгі элементі ... ... ... (Basic State Pension, BSP) ... ... Оны ... ... бойы сақтандыру жарналарын төлеген 65 жастан асқан ерлер мен 60 жастан (5) асқан әйелдер алады. Егер ... ... ... ... ... болса, ол осы жарналарды төлей отырып, арнаулы сақтандыру стажын жинайды. Осы ... ... ... ... ... анықталады. Базалық зейнетақы белгіленген деңгейден аспауы тиіс. Базалық мемлекеттік зейнетақының мөлшері ұзақ уақыт бағаның өсуіне сәйкес индекстелген, бұл оның ... ... ... үлесінің азаюына алып келді.
Базалық деңгей аясында сондай-ақ зейнетақылық жәрдемақы немесе жалпы салықтардан қаржыландырылатын ең аз ... ... (Minimum Income ... MIG) алу ... де бар. ... зейнеткердің табыстарын тексеру негізінде тағайындалады. Егер алатын мемлекеттік, жеке зейнетақының мөлшері мен жинақ ақшаның ... ... ... аз ... онда белгіленген мөлшерде қосымша жәрдемақы тағайындалады.[9]
Мұндай жәрдемақы 60 ... ... ... ... 2003 ... ... ең аз кепілді табыс зейнетақылық кредитке (Pension Credit, PC) ... ... ... ... ... - ... жәрдемақыны төлеу 65 жастан басталады.
Екінші міндетті деңгей - бұл да таратушы болып табылады және ... ... ... қаржыландырылады. Базалық деңгейде төленетін зейнетақыдан айырмашылығы - мұнда зейнетақы мөлшері мен төленетін жарналардың мөлшері арасында тікелей байланыс бар.
Мемлекеттік ... ... (State Earnings Related Pension Scheme, SERPS) ... ... ... ... ... байланысты зейнетақыны қамтамасыз ету үшін құрылған. 2002 ... ... бұл ... ... ... аз адамдар мен мүгедектер үшін зейнетақының лайықты деңгейін ... ... тиіс ... (State Second Pension, SSP) ... ауысады.
Практикада байқалғандай, табысы жоғары жастар мен азаматтар мемлекеттік зейнетақы жүйесінен қосымша зейнетақы жүйесіне неғұрлым ынталана ауысады, ал табысы аз ... ... ... ... ... ... зейнетақы схемасымен қамтамасыз етілетін орташа ауысу коэффициенті 47,6% құрайды.
Қосымша ... ... жеке ... ... ... ... тәсілдері бар. Ең көп тарағаны - кәсіби зейнетақы жүйелері. Қызметкерлер жұмыс берушімен ұжымдық шарт ... ... ... ол ... қамсыздандыруға жарналар аударады және зейнетақы төлемдерін қалыптастырады. Кәсіби зейнетақының көбі белгіленген төлемдердің механизмін пайдаланады, яғни төлемдердің ... ... ... ... бір ... сәйкес келеді. Бірақ сондай-ақ жарналардың мөлшері белгіленген схемалар да пайдаланылады - онда ... ... ... нақты ресімдеген кезде белгілі болады және ол жарналардың, инвестициялық кірістің мөлшеріне, зейнетке шығу жасына, т.б. ... ... ... жарналардың мөлшері белгіленген жеке зейнетақы жинақ шоттарының негізінде әрекет ... ... ... жүйесінің көмегімен жинай алады.
Ұлыбританияда зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінде қызметшілерді жеке сақтандырудан бастап кәсіби схема бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша көптеген қызметтерді ұсынатын сақтандыру компанияларының да маңызы зор.
Қосымша зейнетақымен қамсыздандыру ... ... ... жіктейді: міндетті және ерікті схемалар бойынша ауыстырудың жиынтық коэффициенті ең бай зейнеткерлер үшін ( 5%) 87%, ал ең ... ... үшін ( 5%) 21% ... ... ... ... кәсіби тобына тәуелді түрлі зейнетақы схемаларының ең көп саны енгізілген. Ең маңызды екі схема: жеке ... ... ... ... ... және мемлекеттік сектордың қызметкерлеріне арналған схема. Схемаларды басқаруды тепе-теңдікті сақтай отырып, яғни кәсіподақ ... ... ... ... бір ... және ... берушілер басқа жағынан (мемлекеттік бақылауымен) жүзеге асырады.
Францияның қазіргі зейнетақы жүйесі үш деңгейден тұрады.
Бірінші деңгей-бұл ... ... (PAYG) ... ... және ол қызметкер мен жұмыс берушінің жарналары есебінен қаржыландырылады. Ол белгіленген төлемдермен формула негізінде және белгіленген жарналармен формула негізінде есептеледі. ... ... ... төмен 65 жастан жоғары зейнеткерлер үшін зейнетақының ең төменгі деңгейі көзделген. Мұндай ... ... ... ... Қазіргі уақытта ең төменгі зейнетақыны 65 жастан жоғары азаматтардың 8,1% алып отыр.
Мемлекеттік секторда жұмыс істейтін қызметкерлер үшін ... ... ... ... жалақы негізінде есептелетін тек қана базалық зейнетақы жарналарды төлеген жылдардың санын ескере отырып, ... ... ... ... ... үшін міндетті қосымша зейнетақы көзделмеген, олардың базалық бөлігі жеке сектордың жалдамалы қызметкерлері үшін схема ұсынылатындардан жоғары.
Бірінші деңгейдегі ... ... ... ... ... үшін ... ... құрайды ( асатын жалақының +0,1%-ы, ӘСШ), жұмыс беруші үшін -- ... ... 8,2% ... асатын жалақының +1,6%).
Міндетті зейнетақы схемаларымен қамтамасыз етілген орташа алмастыру коэффициенті 68,8%-ды құрайды.
Екінші деңгей-бұл кәсіби ... ... (Plan ... ... ... ... pourla Retraite, PPESVR), PAYG принципінде негізделуі мүмкін ... ... ... болады (қызметкердің кәсіби тобына тәуелді).
Үшінші деңгей - бұл жеке ерікті зейнетақы жарналары (Plan ... ... pour la ... PEIR). 2000 жылы Франциядағы үй шаруашылықтарының 46%-ға жуығы кем ... жеке ... ... ... ... ... жүйесі екі онжылдықтан астам жұмыс істейді, бұл кемеліне келген жүйе.
Чили жаңа жүйеге көшуді ... ... ... ... ... бюджеттік тәртіпті нығайту арқылы реформаны бекітті және жалақы ... ... ... ... ... жүйесі зейнетақыны қаржыландырудың жоспарында үздік болып табылады. Зейнетақы жүйесі мемлекеттік төлемге кепіл берді, ол жеке қорларда ... ... ... толықтырады.
Чилидің зейнетақы моделі - екі деңгейлі.
Бірінші ... - бұл ... ... бақылайтын жеке зейнетақы қорларының біріне қызметкердің жалақысынан қаражатты міндетті аударым жасау.
Әрбір қызметкер жеке жинақтаушы салымды қалыптастырады, бұл салым оның болашақ ... ... ... ... ... ең төменгі кепілдік берілген кірістілікті қамтамасыз етеді және өз салымшыларын тәуекелден қорғайды. Әрбір азаматқа бір қордан екінші ... ... ... ... жасына жеткен кезде сақтандырылушы жинақталған соманың төлемін алады не жинақталған капиталды өмірлік жеке зейнетақысын алу үшін ... сол ... ... ... ... ... табыс көзін әкелмесе, зейнетақыны белгілі бір жағдайларда ... ... ... - бұл ... мүгедектік басталған және асыраушысынан айырылған жағдайда.
Чилиде жаңа зейнетақы жүйесінің енгізілуі осы елдің экономикасына оң ықпал етті және ... ... ... ... ... туғызды. Осыған ұқсас жүйелер Аргентинада, Перуде және Колумбияда бар.[9]
II ... ... ... ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 Қазіргі жағдайдағы ҚР-ның зейнетақы жүйесінің қызметін талдау
2011 жылғы 1 мамырда республикада 13 жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... жинағының сомасы қаңтар-сәуір айларында 5,6%-ға ұлғайып, 2011 жылғы 1 мамырда 2,3 триллион теңгені құрады.
Бүгінгі күні зейнетақы қызметтерінің ... ... ... ... ... ... әлсіз қорлар нарықтан мүлдем кетіп немесе қуатты ойыншыларға қосылу арқылы кетіп жатыр. Атап ... ... ЖЗҚ ... ... оның ... ... ... басқаруына тапсырылды, Ұлар Үміт пен ТӘБ ЖЗҚ да өз активтерін біріктірді. Мамандар енді Еуразиялық ЖЗҚ мен Аманат ... ЖЗҚ ... ... ... - ... арасындағы бәсекелестіктің күшеюі. Соңғы уақытта зейнетақы қорлары аса керітартпалы инвестициялық саясатты жүргізіп жатқандықтан, ... ... ... 50% ... аса ... ... кірісі төмен, құнсызданудың ағымдағы деңгейін жаппайтынмемлекеттік құнды қағаздар алып жатыр, қорлардың көбі ... ... әрең ... ... Қор акционерлері шығындарды азайту мақсатында қорлардың активтерін біріктіру туралы шешім қабылдауда.
ЖЗҚ қазіргі және болашақ салымшылары үшін - зейнетақы ... ... - ... ... ... нарықта ең ірі және клиенттер бет бұрған зейнетақы қорлары ғана қалады, олардың қызмет ... ... ... ... ... ... ... тұрақты табысын көрсетуге дайын емес. Мемлекеттік қағаздар бойынша кіріс төмен, ЖЗҚ портфельдеріндегі банк ... мен ... ... ... сияқты басқа қаржылық құралдар шығындардың орнын толтырмайды.
Осыған байланысты, зейнетақы активтерін инвестициялаудан шыққан инвестициялық табыстың сомасы (комиссиялық сыйақыны алып ... 2011 ... ... айында 29,5 млрд. теңгеге (5%) азайып, мамыр айында 557,1 млрд теңгені құрады.
Осылайша, зейнетақы қорлары жинақталған құнсыздану деңгейін жаба ... ... ... әлі ... ... таба ... ... 2011 жылғы 1 мамырда жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтері бойынша табыс құнының орташа коэффициенттері: ... ... ... (2006 ... сәуір - 2011 жылғы сәуір ) - 35,78% ... ... ... ... ... - 62,02%); ... кезең ішінде (2008 жылғы сәуір - 2011 ... ... ) - 14, 27% ... ... ... ... деңгейі - 26,31%); 12 ай ішінде (2010 жылғы сәуір - 2011 жылғы сәуір) - 3,5% ... ... ... ... ... - 8,4%) ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің кəсіби қатысушылары:
1. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ;
2. АҚ АҚ ЕҰ;
3. ЖЗҚ>> АҚ - АҚ ЕҰ;
4. ... ... ... АҚ - АҚ ЕҰ;
5. ... зейнетақы қоры>> АҚ (корпоративтік);
6. ашық жинақтаушы зейнетақы ... АҚ - АТФ Банк АҚ ЕҰ>>;
7. ... ... ... АҚ;
8. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ;
9. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ;
10. жинақтаушы зейнетақы ... АҚ - ;
11. АҚ;
12. ... ... ... АҚ - ... ... ЕҰ;
13. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ.
Қорларға кастодиандық қызмет көрсетуді екінші ... 6 банк ... ...
1. АҚ ЕБ;
2. АҚ;
3. АҚ;
4. АҚ;
5. АҚ;
6. АҚ. ... ...
1. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ - АҚ;
2. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ - АҚ;
3. ЖЗҚ>> АҚ, АҚ ... ... - АҚ;
4. ... зейнетақы қоры>> АҚ - АҚ ЕБ;
5. АҚ - АҚ;
6. АҚ - АҚ>> ЕБ;
7. ... ... ... АҚ - АҚ;
8. жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ - АҚ;
9. жинақтаушы зейнетақы ... АҚ - АҚ;
10. АҚ - АҚ ЕҰ - АҚ;
11. ... ... ... АҚ - АҚ;
12. ... ... ... АҚ - АҚ;
13. жинақтаушы зейнетақы ... АҚ - АҚ.
5. ЖЗҚ>> АҚ АҚ ЕҰ - АҚ;
6. АҚ - ... Е.А, АҚ, Кан С.В., ... А.Я.;
7. ЖЗҚ>> АҚ - АҚ, ... ... АҚ, ... Т.А., ... Д.Н.;
8. ЖЗҚ>> АҚ АҚ ЕҰ - АҚ, АҚ, АҚ, ... А.М., ... Н.С., ЖШС;
9. ЖЗҚ>> АҚ АҚ ЕҰ - ... Б.А., ... М.К., ... Д.Р., АҚ, Байсеитов Б.Р., Ердесов М.Н., Ли В.С., Рахимбаев М.И.;
10. АҚ - , ... А.Р., ... А.А., ... П.К;
11. ЖЗҚ>> АҚ - "AMF Group" АҚ ... АҚ);
12. ЖЗҚ>> АҚ - ... ... ...
13. ЖЗҚ>> АҚ - ... Е.Ж., ... К.К., компаниялар тобы.
Ірі қатысушылар:
1. ЖЗҚ>> АҚ - ... ... ... ...
2. ... АҚ - АҚ, ... Кеңес Хамитұлы;
3. ЖЗҚ>> АҚ - АҚ;
4. ЖЗҚ>> АҚ, АҚ ... ... - АҚ; ... ... ... ... бойынша жеке зейнетақы шоттарының (ЖЗШ) саны
2011 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша жүйе ... ... ... жарналары бойынша салымшылардың (алушылардың) ЖЗШ саны жинақталған зейнетақы қаражатының 2 048,8 млрд. тенге жалпы сомасымен 7 838 873 ... ... ... ... ... ... саны 2011 жылғы шілдеде 14 914 (0,2%) ұлғайды, ал жинақталған зейнетақы қаражаты өз ... 34,3 ... ... (1,7%) ұлғайды.
2011 жылғы 1 тамызға міндетті зейнетақы жарналары бойынша ... ... ең көбі сол ... 4 қорда шоғырландырылған:
1. ЖЗҚ>> АҚ - 25,4%
2. ЖЗҚ>> АҚ - 22,2%
3. ЖЗҚ>> АҚ - 14,2%
4. ЖЗҚ>> - 10,3% ... қор ... ... ... ... 72.1% ... үлесіне келетін. 2011 жылғы шілде үшін 4 қор бойынша үлесі 0,3 ... ... ... ... ... ... саны ... нарықтық үлес
(МЗЖ бойынша) ЖЗШ саны
Бір ай ішіндегі өзгеріс
01.07.2011
01.08.2011
1 ... ЖЗҚ" АҚ ... ...
1 114 751 ...
2
"АМАНАТ КАЗАХСТАН" ЖЗҚ" АҚ
4.35%
4.36%
342 031
0.01%
3
"Атамекен" ЖЗҚ АҚ ... АҚ ЕҰ ... ...
236 608
0.03%
4
"ГНПФ" ЖЗҚ АҚ
22.21%
22.21%
1 741 045 ...
5 ... ... ЖЗҚ АҚ" "БТА Банк" АҚ ЕҰ *
10.38%
10.26%
804 620
-0.11%
6
"Қазақстан халық Банкінің ЖЗҚ" АҚ "ҚХБ" АҚ ЕҰ * ... ...
1 991 828 ...
7
" ... ЖЗҚ " АҚ* ... ...
69 938
0.00%
8
"Нефтегаз - ДЕМ" ЖЗҚ " АҚ*
4.04%
4.07%
319 372 ...
9 ... ЖЗҚ" АҚ ... ... АҚ ЕҰ ...
2.67%
209 060
0.00%
11
"ГРАНТУМ" ЖЗҚ" АҚ Казкоммерцбанк" АҚ ЕҰ
2.78%
2.84%
222 471
0.06%
12
"Отан" АЖЗҚ" АҚ * ... ...
255 214 ...
13 ... ЖЗҚ" АҚ ... ЦентрКредит" АҚ ЕҰ
4.58%
4.62%
362 220
0.04%
Барлығы:
100%
100%
7 838 873 ... ... ... МЗЖ ... салымшылар санының төмендеу тенденциясы ЖЗҚ бойынша ғана байқалмайды, сонымен бірге барлық ЖЗЖ бойынша да ... Бұл ... ... ... ... жылға зейнетақы жүйесі бойынша ерікті зейнетақы жарналары мен ерікті кəсіби жарналар бойынша салымшылардың шоттарының саны
2011 ... 1 ... ... жүйесіндегі ерікті зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың/алушылардың шоттарының саны, жинақталған зейнетақы қаражатының 1,1 млрд. теңге жалпы сомасымен 40 017 құрады. 2011 ... ... үшін ... ... ... ... салымшылардың (алушылардың) шоттарының саны 212 бірлікке (0,5%) кеміді.
Ерікті зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың ... ... ... ... 2011 ... 1 ... жағдай бойынша ерікті зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың (алушылардың) шоттарының ең көбі мынадай қорларда болды:
1. АҚ - 42,31%;
2. ЖЗҚ АҚ- 19,45 %;
3. ЖЗҚ>> АҚ - 16,53 %;
4. ЖЗҚ АҚ - 13,92. ... ... ... ... ... ... саны ЖЗҚ>> АҚ 135 құрады немесе (ЖЗЖ ЕЗЖ ... ... ... ... 0.34%). ... ... 1 тамыздағы жағдай бойынша ерікті кəсіби зейнетақы жарналары бойынша ... ... саны ... ... ... 92,2 млн. ... жалпы сомасымен 4 061 құрады. 2011 жылдың шілде айы үшін ерікті кəсіби зейнетақы жарналарын аударатын салымшылардың (алушылардың) шоттарының саны 2 ... ... ... ... ... қаражаты 0,6 млн теңгеге (0.7%) ұлғайды.
Зейнетақы жүйесінде ерікті кəсіби жарналар бойынша салымшылар төрт қорда ғана болған: ЖЗҚ>> АҚ (4 051 ... ЖЗҚ>> АҚ (3 ... АҚ ЕҰ ЖЗҚ>> АҚ (4 ... жəне ЖЗҚ>> АҚ (3 ... нарығындағы жағдай.
Экономикалық тұрғыда белсенді халықтың саны 15 жастан бастап жəне одан үлкен 2011 жылғы ІІ ... 8,6 млн. ... ... ... экономикасында 8,1 млн. адам қатысты болған, бұл дегеніміз Республика ... 50,3 % ... ... ... ... ... ... саны 5,4 млн. адам болды, өз бетінше жұмыс істейтіндердің саны - 2,7 млн. ... 2011 ... ... ... бойынша жұмыссыздар саны 498,1 мың адамды құрады. Экономикалық белсенді халықтың санына ... ... 5,7% ... ... ... ... жұмыссыздар ретінде тіркелген адамдардың саны 2010 жылғы шілденің аяғына 71,7 мың адамды немесе халықтың экономикалық белсенді санына 0,8% ... ... ... ... ... ... экономикалық белсенді халықтың 0,4% құрады.
2011 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша ... ... ... саны 298 387 бірлік болды жəне өткен жылдың сəйкесті кезеңімен 2% ұлғайды, оның ... 50 ... кем ... ... 282 577 ... Қолданыстағы заңды тұлғалардың саны 190 780 құрады, олардың ішінде кішігірім кəсіпорындар 175 965 бірлікті құрайды. Республикада кіші бизнес ... ... ... саны 215 164 ... ... жəне ... ... сəйкесті кезеңімен салыстырғанда 2,4% ұлғайды.
Еңбекақы төлемі.
2011 жылдың маусымында қызметкерлерге есептелген орташа айлық номиналды еңбекақы 81 266 ... ... 20>>қ ... маусымға өсім 17,9% құрады. Оның алдындағы жылға нақты еңбекақының индексі 110,4% ... ... ... ең ... ... сол қалпы эксаймақтық ұйымдар мен органдарда сақталып тұр 270,9 мың.теңге (республиканың орташа деңгейінен 3,3 есеге асады), қаржы мен сақтандыру ... - 171,4 мың. ... (2,1 ... ... ... деңгейден асады), кəсіби, ғылыми жəне техникалық қызмет саласында - 141,4 мың. ... (1,7 ... ... өзге ... ... - 124,6 мың. ... (1,5 ... сақталып тұр. Ең төменгі еңбекақы ауыл, орман жəне балық шаруашылығының қызметкерлерінде сақталып тұр - 36,2 мың. ... бұл ... ... ... ... 55,4% кем. ... ... ең жоғары еңбекақы Атырау облысында - 145 мың. теңге, бұл 1,8 есеге республикадағы орта деңгейден асады. Ең ... ... ... ... оның ... 55,6 мың теңгені құрайды, бұл еліміздегі орта деңгейден 31,6% төмен.
Салымшылардың (алушылардың) жинақталған зейнетақы қаражаты 2010 жылғы шілде үшін 34,2 ... ... (1,7%) ... 2011 ... 1 ... ... ... бойынша 2 054,2 млрд. теңгені құрады.
Зейнетақы жарналарының жалпы түсімі ағымдағы жылдың шілдесінде 30,7 ... ... ... (1,9%), 2011 ... 1 ... 1 658,7 ... ... құрады.
Зейнетақы активтерін ивестициялаудан инвестициялық кіріс сомасы (комиссиялық сыйақыны алғанда), салымшылардың (алушылардың) шоттарына есептелген ... ... 2011 ... 1 ... ... бойынша 509,6 млрд. теңгені құрады. 2011 жылдың шілдесі үшін инвестициялық кіріс 6,2 млрд. теңгеге (1,2%) ұлғайды. ... ... 1 ... ... 2010 ... 1 ... дейін салымшылардың (алушылардың) жинақталған зейнетақы қаражатының көлемі мынадай көрсеткіштермен сипатталды:
Күні ... ... ... ... ... салыстырғандағы өсім
01.01.11 жылмен салыстырғандағы өсім
(% бойынша)
Жинақталған зейнетақы қаражаттарының сомасы
1 420,5
1 860,5 ... ... ... ... ...
1 184,7
1 488,8
1 658,7
169,9
11,4
инвестициялық кіріс
307,0
481,7
509,6
27,9
5,8 ... ... ... ... ... ... үлесі, пайыз бойынша
21,6
25,9
24,8
----
-1,1 ... ... ... ... ... өсімі 2011 жылдың басынан 193,7 млрд. теңгені құрады. Жинақталған зейнетақы қаражатының орташа айлық өсімі 26,7 млрд. теңгені ... ... ... 1 ... ... ... жинақталған зейнетақы қаражатының ең көп сомасы мынадй қорлардың салымшыларында болды:
1. ЖЗҚ АҚ - 642,3 млрд. теңге (31,3%)
2. ЖЗҚ>> АҚ - 333,2 ... ... (16,2%)
3. ЖЗҚ АҚ - 292,4 ... теңге (14,2%)
4. ЖЗҚ АҚ - 176,0 млрд. теңге (8,6%)
Жиынтықта, осы 4 ... ... ... ... 70,3% ...
Зейнетақы реформасы басталғалы бері ЖЗҚ бойынша зейнетақы активтерінің көлемдері жалпы алғанда ... ... ЖЗҚ таза ... активтері 01.08.2008 жылғы жағдай бойынша 1 374 423 412 мың.теңгеден 01.08.2010 жылғы жағдай бойынша 2 054 217 008 ... ... ... ... нарықтық үлесін талдау АҚ 01.08.2010 жылдан 01.08.2011 жылға ... ... үшін ... ... ... ... ... ЖЗҚ>> АҚ дəл осы кезеңде өсім байқалмайды.
2011 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша ЖЗҚ>> АҚ зейнетақы активтері 333 220 924 мың ... ... ... ... зейнетақы жарналарын аудармағаны үшін, жинақталған зейнетақы қаражаттарының аударымдарын уақтылы жүзеге асырмағаны үшін жəне шілде айына 0,3 млрд. теңге (2,5%) көбейген ... ... ... ... басқармағаны үшін, 2011 жылғы 1 тамызға өсімпұл сомасы 12,2 млрд. теңгені құрады.
Қорлардан жүзеге асырылатын зейнетақы төлемдері мен ... 2011 ... 1 ... ... бойынша 164,3 млрд. теңгені құрады немесе шілде айына 4.3 млрд. теңгеге (2,7% ) көбейді. 2011 жылдың басынан бастап қор ... ... ... 32,1 ... ... (24,3% ) ... ... төлемдерін жүзеге асырды.
Ағымдағы жылдың басынан бастап зейнетақы аннуитет шартына сəйкес алушылардың сақтандыру ұйымдарына аударған жинақталған зейнетақы қаражаттары 2 647 ... ... 5.3 ... ... ... жүзеге асырылды. Зейнетақы аннуитет шартына сəйкес алушылардың сақтандыру ұйымдарына аударған жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы сомасы 2011 жылғы 1 ... 9,1 ... ... ... ... ... ие болған жəне еліміздің зейнетақы реформасына бастама болған жинақтаушы ... қоры ... ... ... ... 1997 жылы 24 ... құрылған. Зейнетақы реформасы басында, салымшылар зейнетақы қорын таңдауда өз таңдауларын айқындамаған кезде, салымшылардың барлығына ГНПФ-те ... ...
19 ... ГНПФ ... зейнетақы жүйесінің тарихында тұңғыш рет зейнетақы жарнасын қабылдады жəне зейнетқы активтерін өз бетінше басқаруға бірінші болып ... ... ... ... ... ... ... Үкімет мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларының дамуын жəне салымшылардың мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларына ауысуын қолдады.
2003 ... ... ... ... ... ... болатын жəне осыған сəйкес ГНПФ-ке қатысты барлық артықшылықтар, жеңілдіктер жəне шектеулер жойылған болатын. 2005 ... 1 ... ... АҚ ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры>> АҚ жаңа атауына өзгертіп, түпкілікті бəсекелестік нарыққа кірді.
Қазақстан Республикасының ... ... жəне ... ... құру жəне даму банкі Қордың акционерлері болып табылады.
ҚР Үкіметі, ҚР Ұлттық Банкі, ... ... ... АҚ жəне ... ... құру жəне даму банкі арасында жасалған Келісім шеңберінде 2007 жылғы 31 мамырда ЕҚДБ акциялардың жалпы санынан 9,99% ... ГНПФ ... ... ... ... уақытта ГНПФ мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларының бəсекелестік ортасында жұмыс істейді жəне бірінші кезекте назарын өзі ... ... мен ... ... ... ... Қордың Қазақстан бойынша ауқымды өңірлік желісі бар. ЖЗҚ>> АҚ ... ... ... 18 ... 97 ... ... 9 қосымша операциялық залы, 2 дербес қызмет көрсету орталықтары (Астана жəне Алматы қалаларында) бар.[9]
2.2 Зейнетақы жүйесін реформалауда мемлекет рөлі
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... маңызды және байланыстырушы рөлін атқарады. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнеткер жасындағы халықты әлеуметтік қорғауды стратегиялық ... ... ... ... ... ... Өз функциясын іске асыру мақсатында министрлік екі бағдарламалық құжат әзірледі: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 27 маусымдағы № 886 ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасы (бұдан әрі - Тұжырымдама) және Қазақстан Республикасы ... 2004 ... 30 ... № 1241 ... ... Қазақстан Республикасында әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдетудің 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама). Тұжырымдамаға сәйкес ... ... ... Республикасының халқын әлеуметтік қорғау жүйесі толық ортақтас қағидасының басымдылығымен, мемлекеттік қатысудың жоғары деңгейімен және ... ... ... ... асыраушысынан айырылу бойынша, жасына байланысты әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... Барлық жеке тұлғалар- Қазақстан Республикасының азаматтары, Қазақстан Республикасы аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер, азаматтығы жоқ тұлғалар тәуекел жағдай туған ... ... ... ... және жарнасына қарамастан, егер заңдарда және халықаралық келісімдерде өзгеше қарастырылмаса бірдей деңгейде мемлекеттік жәрдемақы ... ... ... ... ... ... негізделген. Заң шығарушылардың болжамы бойынша заңнама әділ болуы қажет, яғни алушылар үшін әлеуметтік құқықтарын іске асыру оңай болуы қажет. Мемлекет ... ... ... ең ... көлемі еңбек өтіліне және еңбекақысына қарамастан бірдей әлеуметтік тәуекелмен бірдей төлемақы деңгейін ұсынуы қажет.Сонымен қатар қосымша қорғау деңгейі әрбір нақты ... ... ... ұзақтығы мен көлеміне байланысты болуы керек. Ол әрбір азаматтың ... ... ... жеке ... ... ... Жалпы алғанда, барлық еңбекке жарамды азаматтар өздерінің келешегі мен отбасыларының әл-ауқаты үшін жауапты болуға ұмтылуы қажет. Ол ... ... ... - ... атаулы болуы қажет, яғни оған құқығы бар және ... ... ... ... ... ... - яғни ашық және жақсы басқарылатын, аз шығынды және қарапайым болуы қажет.
Осылайша, ... ... ... ... ... қорғау элементтерін қамтуы тиіс:
* барлық азаматтарға бюджет есебінен әлеуметтік тәуекелдерге байланысты мемлекеттік төлемақыларды;
* бірінші кезеңде жұмыс берушілер ... және ... ... ... есебінен міндетті әлеуметтік сақтандыруды;
* жинақтаушы зейнетақы жүйесін;
* әлеуметтік көмекті және бюджет қаражаты есебінен ... ... ... ... ... ... бағдарламаларын. Концепцияның қисынды жалғасы ретіндеБағдарлама мемлекеттік әлеуметтік стандарттар жүйесін халықаралық стандарттарға кезең ... ... ... ... тәуекелдерді (қартаю, еңбекке жарамсыз болу, асыраушыдан айырылу) әлеуметтік сақтандыруды дамыту, әлеуметтік қызметтердің қол жетімділігін кеңейту және сапасын арттыру ... ... ... ... бірге - бұл халықты әлеуметтік қамтамасыз етумен қамтуды кеңейтуге ... ... және ... ... ... ... жеке таңдау үшін мүмкіндіктер беру.[12]
III ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі есептеу тәсілдерін бірнеше рет өзгертті. Бірақ негізгі мәселелер сол күйі шешілмей келеді. Бұл жүйені Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев та деп ... ... ... ... ... ... халыққа жолдауында зейнетақы қорларының инвестициялық саясатына салымшылардың мүлде ықпалы жоқтығын, мұның дұрыс емес екенін айтқан еді. Осы кемшілікке бола ... ... ... ... ... ... міндетті салық сияқты елестетін болды. Ал зейнетақы қорларының басшылары халықтың қаржысын өз ақшасындай жұмсайтын болып жүр.
Зейнетақы жүйесінде қордаланған, шешілмесе ... ... ... және ... ... қорғау министрлігінің ақпан айында өткен алқа мәжілісінде де ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесіндегі түйткілді мәселелер жөнінде еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ... ... ... ... деген сөзінен үзінді келтіріпті.[7]
​​ Биліктің бұл мәселеге назар аударуының себептері бар. Мәселен, ұлттық банктің ... ... мен ... ... ... және ... ... комитетінің деректеріне қарағанда, 2012 жылдың 1 қаңтарындағы есеп ... ... ... ... ... ... бес жыл ... 30,04 пайыз болған да, осы мерзім ішіндегі инфляцияның жиынтық ... бұл ... екі ... ... 59,95 пайызға жеткен. Ал ұлттық банк төрағасы Григорий Марченконың бұл ... ... ... ... ... ... өткен кеңейтілген мәжілісінде ол Қазақстанның зейнетақы қорларының кірісі инфляцияның жиынтық деңгейінен, керісінше, бір жарым есе көп деп ... Біз ... ... ... қорымен (МХЗҚ) бірге арнайы есептер жүргіздік. Өйткені бұл қор - Қазақстанда ең бірінші болып құрылған қорлардың бірі. 14 жыл ... ... ... 218 ... болса, МХЗҚ-ның жиынтық кірісі - 341 пайыз, яғни 1,5 есе көп. Сондықтан, соңғы 5 жыл көлемінде ... ... ... жалпы сома аударылған жарна көлемінің үштен біріне де жетпейді деп байбалам салатындардікі дұрыс емес, бұл - алдау, - ... ... ... (Бұл ... Bnews.kz ... алынды). Ресми сайттардағы цифрларды қарасақ, экономист әрі банкир Марченконың Қазақстан президентінің саяси мәселелер жөніндегі кеңесшісі Ермұхамет Ертісбаевқа бәсекелес ... ... ... ... ... ... ... Зейнетақы қорларының орташа жылдық кірісінің инфляция қарқынынан да төмендеп кетуі 2004 ... ... Осы ... ... ... ақсатып алмау үшін және абыройдан айырылып қалмау мақсатында шенеуніктер коэффиценттік көрсеткішті есептеу әдістемесін өзгерту ... ... ... ... ... агенттігі 2004 жылдың 27 желтоқсанында қабылдаған №378 қаулыда коэффиценттік көрсеткішті есептеудің жаңа жүйесі енгізіліп, енді есептеу бір жылды емес, үш ... ... ... ... бұл жаңалық өткен жылдардың жоғары көрсеткіштерін пайдалануға, кіріс коэффицентін инфляция қарқынынан асырып жіберуге мүмкіндік ... ... ... агенттігінің деректеріне сәйкес, 2006 жылдың қаңтарында зейнетақы қорларының үш жылдық номиналды кірісі 18,92 ... ... Ал осы үш жыл ... ... 22,62 ... ... 2006 ... 27 қазанында қаржылық қадағалау агенттігі өзінің №223 қаулысы ... ... ... ережесін тағы өзгертті. Енді коэффиценттің үш түрі - коэффициенті және 60 айдың кірісі, содан соң бес жылдық ... ... ... бұл жаңалық та жемісті нәтиже бермеді. Қаржы нарығы мен ... ... ... және ... ... комитеттің (бұрынғы қаржылық қадағалау агенттігі - ред.) ... ... ... былай қалыптасып отыр:
2002, желтоқсан - 2007, ... ... - 2008, ... ... - 2009, ... (пайызбен)
2005, желтоқсан - 2010, желтоқсан(пайызбен)
2006, желтоқсан - 2011, ... ... ... ... ... ... деңгейі
57,90
61,90
61,14
61,44
59,95
Көріп отырғанымыздай, есептеу әдістерін қанша өзгерткенімен, жағдай түзелмеген. Зейнетақы қорлары зейнетақы жүйесінің тағы бір ... ... ... ... ... ... бақылау тәсілдерін атайды. Зейнетақы салымдарының пайдасы төмен. Өйткені ұлттық банк оларға еркін қимылдауға мүмкіндік бермей отыр. Осыдан ... ... ... бір ... ... құюдан тартынады. Себебі қорлардың портфелінде мемлекеттің құнды қағаздары - 40 пайыздан жоғары. Ал олардан түсетін ... ... 2012 ... ... ... ... және деп екіге бөлінген. Ал, еркін қимылдауға ... ... ... ... 2015 ... ... қана рұқсат берілмек. Бірақ зейнетақы салымдарын агрессивті тәсілмен басқару табыс әкеле ме, жоқ па - ол жағы ... ... ... қарамастан, бұл туралы популистік мәлімдемелер де айтылып қалып жатыр. Мәселен, ... банк ... ... ... ... ... комиссиялық алымдарды төмендетуге шақырды. Зейнетақы қорлары салымшылар аз деген де шағым айтады. Олар ... ... ... ... ... азаматтардың барлығы зейнетақы қорларымен келісім шартқа отырғанда, жаңа жүйе іске қосылған осы 14 жыл ішінде салымшылардан қазіргідей 18 миллиард доллар ... 60 ... ... ... ... жиналатын еді. Ұлттық банк төрағасы Григорий Марченконың пікірі де осындай. Бұған ... бұл ... ... ... ... ... кезде ғана іске асады.
3.2 Қазақстандағы зейнетақы жүйесін реформалауды жетілдіру жолдары
Статистика агенттігінің ... ... ... ... ... ұзақтығы - 73,4 жыл, ер адамдардікі - 63,5 жас. Ал ... ... 58 ... ... 63 ... шығады. Әйелдердің зейнетке шығу жасын біртіндеп 63-ке жеткізу қаржылық тұрақтылық пен қаржы нарығын дамыту кеңесінің наурыз айында ... ... ... ... ... ... ... үлгісін мысалға келтіре отырып, бұны гендерлік теңдікке ... ... ... ретінде түсіндірді. Бұған қоса ол дүниежүзілік банк ... де алға ... Ол ... ... ... ... шыққаннан кейін орта есеппен 20,5 жыл, ерлер 12 жыл өмір сүреді екен. Бірақ Марченконың бұл пікірімен ... ... да бар. ... ... әрі ... ... Аружан Саин Facebook әлеуметтік желісінде осы мәселені көтерді. Әлеуметтік желіде болған бұл талқылауға қатысқан адам өте көп ... ... ... ... мен ... ... ... Марченко жасаған девальвациядан әлі есімді жиып үлгермедім, енді менің ... және ... да ... 63 ... ... ... ... істеуі керек пе? Оның үстіне 63 жасқа келгенде ... ... ... ... ... осы ... ... қайтыс болады. Қайтыс болып кеткендер өмір бойы жиған зейнетақысының қызығын көре ... Ер ... ... ... 60,5 жас ... ... өзі жеткілікті. Ал Марченконың ұсынысын тыңдасаңыз, әділетті ... ... ... - ... 71 ... ... өмір ... бірақ зейнетке 58 жаста шығады, - дейді Аружан Саин.
Айтпақшы, зейнетке шығу ... ... ... де ... жатыр. Бірақ ресейлік сарапшылар мәселені жан-жақты қарастырып, барлық ... ... ... олар ... зейнетақы жүйесі классикалық қаржы пирамидасына ұқсап бара жатқанын алға тартып, әр буынның алдыңғы ... көп ... және ... да ... қаржысынан көп алатынын айтады. Осы мәселені шешу үшін ресейлік сарапшылар зейнетке шығу ... ... ... ... ... болып жатқан жағдай да осыған ұқсас. Бірақ зейнетке шығу жасын ұзарту ... ... ... ... басқару тұрғысынан қойылып отыр. Қазір зейнетақы қорларында жиналған 18 миллиард доллар - ішкі жиынтық өнімнің 10 пайызы.
Жағдай ... ... ... ... 20-30 жылдан кейін инфляция жеп қойған зейнетақы қорларының шығындарын жабу үшін қыруар қаржы жұмсайтын болады. Ол ... ... жаңа ... бар бәлені өзіне дейінгі шенеуніктерге жабатыны айдан анық. Ол кезде ... ... ... ... ... та кетеді.
Зейнетақымен қамсыздандыру кез келген ел үкіметінің басты назарындағы әлеуметтік мәселелер қатарына жатады. ... ... да ... ... ... қамсызданды - руға құқықтары Конституцияда бекітілген.
Қазақстан қоғамдық қатынастар өзгерістерге ұшырап жатқан қиын жағдайларда әлеуметтік қамсыз - дандыру моделін ... ... ... ... ... берудің патерналистік схемасын адам дамуының қажеттіліктеріне, саяси реформалар мен ... ... жаңа ... қағидаттарына қарай қайта өзгерту қажеттігі туындады. Таңдау әлеуметтік қамсыздандыруды ұйым - дас - тыру және ... ... ұсы - ным - ... ... ала ... жасалды. Қазақстандағы қазіргі зейнетақы жүйесі Үкімет елімізде зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін реформалау ... ... және заң ... кезден, яғни 1997 жылдан бастау алады.Зейнетақы реформасы капитал рыногын жеке - шелендіру және ... ... үш ... ... даму ... ... ... ретінде жоспарланған болатын. Экономика - лық дамуды ескеретін қаржылық тұрақты, дербестендірілген зейнетақы жарналар арқылы еңбек үлесімен өлшенетін әділ жүйе құру ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді мақсаты төлемдері белгілі ынтымақты зейнетақы жүйесінен аударымдары нақты жинақтаушы жүйеге өтуден тұрады. Қазақстан ... ... ... дамыту жөніндегі зерттеу жұмыстарының шеңберінде жүргізілген Дүниежүзілік банктің актуарлық есептеулері бойынша аталған транзит 2043 жылға қарай аяқталады деп болжануда. Сол ... ... ... ... капитал рыногында инвестицияланатын міндетті дербес жинақтау шоттарындағы жинақтардың есебінен алуға тиіс.[13]
Еліміздегі зейнетақы ... ... 14 жылы ... толыққанды көп деңгейлі зейнетақы жүйесін құруға арналған тұжырымды және норма - тивтік ... база ... ... - ... ... ... ... жасалып, дамытылуда, зейнетақы жүйесін басқарудың белгілі бір тәжірибесі жинақталды. Бұл қолданыс - тағы жүйеге қажетті талдау жүргізуге және тиісті ... ... ... ... Қазақстанда өмір сүру ұзақтығына қарамастан, зейнет жасына жеткеннен кейін сақтандырылған адамға аннуитеттер төлеуді көздейтін зейнетақымен сақтандыру жүйесі де белсенді енгізілуде. ... ... ... зейнетақы аннуитеті шартын жасаған салымшылардың саны 300 есеге (29 шарттан 6,5 мың шартқа дейін), зейнетақы аннуитеттер бойынша сыйақылар жинағы 500 ... (32 млн. ... 15,8 ... ... ... ... жылы басталған әлемдік қаржы-экономи - калық дағдарыс дамыған елдердің әлеуметтік-экономикалық жағдайына едәуір әсерін тигізді. Дағдарыс ықпалын ескерген Қазақстан қаржы жүйесін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тұрғыдан әлжуаз санатының өмір сүру деңгейін төмендетіп алмау үшін ... алу ... ... ... ... ... шаралардың бірі зейнетақы төлеміне құқық туындаған сәтте, яғни зейнетке шығар ... ... ... қарай міндетті зейнетақы жарналарының сақталуы бойынша кепілдіктермен ... ету ... ... ... ... алу ... реформаға дейін туындаған 1 млн. 735 мың зейнеткер үшін ... ... ... ... ... ... ... жүйесін реформалаудың алғашқы жылдарында табысты орташа зейнетақымен ауыстыру ставкасы кеңес ... (1991 жылы - 42,8%, 2001 жылы - 34,2 %) ... ... ... 2005 жылы ... зейнетақы төлемінің енгізілуін, сондай-ақ соңғы үш жылғы жыл ... ... ... ... - тін болсақ, ынтымақты зейнетақы жүйесіндегі зейнеткерлердің ауыстыру ставкасы 2011 жылы 46,1 %-ды ... бұл ... ... ... ұсынымына сай келеді. Мұндай шаралар зейнетақы төлемдерінің ең төменгі мөлшерін 24047 теңгеге, орташа мөлшерін 35829 ... ең ... ... 52226 ... ... ... мүмкіндік берді.
Дамудың оң үрдістеріне қарамастан, зейнет - ақымен қамсыздандыру жүйесінде шешімі табыл - маған оның ... ... ... ... ... ... сәйкестігі) және әлеуметтік тиімділігіне қатысты бірқатар жүйелі проблемалар бар. Қазіргі таңда ... - ... даму және ... ... ... ... бірлесіп қолданыстағы зейнетақы жүйе - сінің жай-күйіне ... ... ... ... оны одан әрі ... ... жасау үшін әдістемелерді айқындау жұмыстары басталды. Сондай-ақ Қазақстанның Үкіметі мен Дүниежүзілік банк арасындағы бірлескен экономикалық зерттеулер ... ... ... ... бар - лық ... актуарлық есептер жүргізу және зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін жетіл - ді - ру және одан әрі ... ... ... әзір - леу үшін ... банк ... тартылған. атты Қазақстан халқына Жолдауында Президент - Ұлт ... - шысы ... ... ... атап ... ... Ұлттық банкпен бірлесіп биылғы жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін зейнетақы жүйесін жетілдіру жөнінде ... ... ... ... ... 2020 ... ... стратегиялық даму жоспарында жақын онжылдықта әлеуметтік қорғау мәселесі еліміздің негізгі даму басымдықтары болып белгіленген. Осыған байланысты, жақын келешекте қолданыстағы ... ... ... өзгерістер енгізуді талап ете - тін базалық және ынтымақты деңгейлерде зейнет - ақы төлемдерінің мөлшерін ... ... ... ... ... бірі болып тұр. Келешекте, тиісті шаралар қабылданғаннан кейін базалық зей - нетақының мөлшері 2015 жылға ең ... ... ... мөлшерінің 60%-на жеткізіледі, ал ынты - мақты зейнетақы төлемдері жыл сайын инфляция деңгейіне қарай міндетті түрде өсіріліп тұрады.[2]
Тұрғындарды жинақтаушы зейнетақы ... - ... ... қамтуды кеңейту, жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық қызметін және олардағы зейнетақы ... ... ... - ... сондай-ақ зейнетақы аннуитеттері рыногын дамыту қолданыстағы жинақтаушы зейнетақы жүйе - сін ... ... ... ... ... ... 2011 ... наурызында бекіткен бағдарла - масы - ның аясында тұрғындарды жинақтаушы ... ... ... кеңейту жоспарланып отыр. Аталмыш бағдарлама өз бетінше жұмыспен қамтыл - ғандар, жұмыссыздар мен табысы аз қазақстан - ... ... ... ... белсенді жәрдемдесуге ғана емес, өз бетінше жұмыспен қамтылған адамдарды жинақтаушы зейнетақы жүйесіне тартуға да бағытталған. Жұмыспен қамту бағдарламасының нәтижесінде ... ... - ақы ... ... өз ... ... айналысатындардың саны 2016 жылға қарай шамамен 1,0 млн. адамды құрайтын болады. Бұл ретте ... ... өз ... ... айналысушы адамның 60 %-ы жалдамалы қызметкер мәртебесіне ие ... Өз ... ... айна - лысатындардың жалақысын төлеуге жұмсалатын субсидия сомасынан 10 % мөлшерінде міндетті зейнетақы жарна аударылатын ... Өз ... ... ... ... бөлігі (40 %) өз пайдасына 22,2 млрд. ... ... ... ... жарнасын аударады. Сонымен бір уақытта өз бетінше жұмыспен айналысатындардың жинақтаушы ... ... ... ... мен ... ... шаралары қабылданады.Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвести - циялық проблемаларын шешу құнды ... ... ... ... ... себебі салынған зейнетақы активтерінен инвес - тиция - лық табыс алу портфельдік инвестициялар шеңберінде ғана мүмкін және ... ... ... ... ... ... ... қорлары қаржылық құралдар құрылымы бойынша және инвестициялық қатерлер деңгейі бойынша ерекшеленетін бірнеше инвестициялық портфель - ... ... ... ... болады. Бұл орайда жинақтаушы зейнетақы қоры - ның ... ... ... зейнетақы жинақтарын көбейту мақсатында инвестициялық портфельді өз бетінше таңдау құқығы беріледі.Жинақтаушы зейнетақы қорларынан зейнетақы төлемдері тетіктерін ... және ... ... аннуитеттері рыногын дамыту аяқтал - ғаннан кейін аннуитеттерді одан әрі кеңінен қолдану, бірлескен аннуитеттердің ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы жинақтарын төлеу тәртібіне де бірқатар өзгерістер енгізілетін болады.
Қорыта келе, Қазақстанның зейнетақы жүйесін дамытудың келешек перспективалары ... ... ... моделінен индустриялық-инновациялық моделіне өтуімен тығыз байланысты, оның басты құрамдас бөлігі қоғам мен мемлекеттің заманауи зейнетақы жүйесінің жалпы рентабель - ... ... әсер ... тыныс-тіршілігінің барлық салаларын жаңарту болып табылады, ал мемлекеттік шығыстарды жоспарлаудың негізгі басымдығы халықтың тұрақты ... өмір сүру ... ... және ... ... ... болған және бола да беретінін атап өткім келеді.
Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында ... ... ... ... ... ... жылдықтың соңына дейін зейнетақы жүйе-сін жетілдіру жөнінде ұсыныстарын енгізу жүктелді.
Зейнетақы жүйесін реформалау нәтижесінде Қазақстанда зей-нетақымен қамтамасыз етудегі жауапкершілікті мемлекет, жұмыс ... және ... ... оңтайлы бөлісуге негізделген көп деңгейлі зейнетақы жүйесін қалыптастырудың іргелі негізі құрылған.1998 жылы басталған реформаның негізгі мақсаты қар-жылық-тұрақтылық және нарықтық ... ... және ... ... ... өсіп келе жатқан қаржылық-эконо-микалық мүмкіндіктері ескерілген лайықты деңгейін қамтамасыз ете-тін бейімді жүйені құру болатын.Зейнетақымен қамтамасыз етудің ортақ-бөлу ... ... көшу бір ... әлеуметтік шиеленісті басуға, жасы келген кезеңде өздерін қамтамасыз етуге жауапты азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... құрулардың нәтижесінде зейнетақымен қамтудың негізгі, міндетті (ортақ және жинақтық) және ерікті ... ... көп ... жүйе ... және ... ... ... орта кезеңінде зейнетақымен қамтамасыз етудің деңгейін көтеру және зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын күшейту мақсатында ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлемі енгізілген болатын. Қазіргі таңда базалық зейнетақы мөлшері 8720 теңгені құрап отыр.
2007-2011 жылдар кезеңінде зейнетақының орташа ... 2,6 ... ... Бұл соның ішінде 2009-2010 жылдары ортақ зейнетақы мөлшерінің жыл сайын 25 пайызға және 2011 жылы 30 ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мемлекеттің еңбекке жарамсыз жастағы халықтың лайықты өмір сүру деңгейін жақсартуды қамтамасыз ету жөніндегі әлеуметтік ... іске ... ... ... рөл атқарады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Зейнетақы жүйесі ортақ және жинақтаушы жүйеден құрылады. Ортақ зейнетақы жүйесі екі әдіспен есептеледі. Ол, базалық зейнетақы - ... ... ... ... ... ... ... стажы - еңбек өтілі 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша зейнетке шығу ... алты ... кем ... ... ... жүйе ... және ... жарналардан құрылады. Міндетті жарналар - ай сайынғы табыстан зейнетақы ... ... ... ... бар ... ... және ... кәсіби зейнетақы жарналарына негізделген жинақталған қаражат.
Бүгінгі күні Қазақстанда зейнақы жүйесінің екі моделі бар. Бірі - ... ... - ... Оның өзі төрт ... ... ... жүйе еңбек өтіліміне қарамастан жалпыға бірдей берілетін базалық зейнетақы және еңбек ... ... ... ... ... ... бөлінсе, ал жинақтаушы жүйе жұмыскердің жалақысының 10% міндетті ... ... ... өтіп ... және ... өз ... ... жинақтаушы қор ашып соған белгілі бір сомманы салып тұратын ... ... күні ... ... ... зейнетақы қорларының бірігуі жүріп жатыр: әлсіз қорлар нарықтан мүлдем ... ... ... ойыншыларға қосылу арқылы кетіп жатыр. Атап айтқанда, Қорғау ЖЗҚ тарап кетті, оның ... ... ... басқаруына тапсырылды, Ұлар Үміт пен ТӘБ ЖЗҚ да өз активтерін біріктірді. Мамандар енді Еуразиялық ЖЗҚ мен Аманат Қазақстан ЖЗҚ бірігуін ... ... - ... ... бәсекелестіктің күшеюі. Соңғы уақытта зейнетақы қорлары аса керітартпалы инвестициялық ... ... ... ... ... ... 50% артығын аса сенімді, бірақ кірісі төмен, құнсызданудың ағымдағы деңгейін жаппайтынмемлекеттік құнды қағаздар алып жатыр, қорлардың көбі қызмет шығындарын әрең ... ... Қор ... ... ... ... ... активтерін біріктіру туралы шешім қабылдауда.
ЖЗҚ қазіргі және болашақ салымшылары үшін - зейнетақы нарығының шоғырлануы - ... ... ... ... ең ірі және ... бет ... ... қорлары ғана қалады, олардың қызмет көрсету сапасы артады.
Қазіргі уақытта барлық қорлар тұрақты табысын көрсетуге дайын емес. Мемлекеттік ... ... ... ... ЖЗҚ ... банк депозиттері мен бірлескен құнды қағаздар сияқты басқа қаржылық құралдар шығындардың орнын толтырмайды.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... және байланыстырушы рөлін атқарады.
Чили тәжірибесіне негізделген қазақстандық модель сипаты бойынша түрлі заманауи модельдердің белгілерін ... ... ... ... мен жұмыспен қамту мәселелеріне ерекше көңіл бөлу скандинавиялық ... ... ... ... ... Сақтандырудың болуы және тікелей мемлекеттің, жұмыс берушілер мен қыз - меткерлердің арасында әлеуметтік қамсыздандыру жауапкершілігінің теңдей бөлінуі ... ... ... ... және либералды (АҚШ, Канада, Ұлыбритания) модельдерге сәйкес келеді. Әлеуметтік саясаттың эконо - микалық өсуге тәуелді болуы Шығыс Азия ... (80 ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Са - лым - шылардың дербес ... ... саны 8,2 млн. ... ... Бұл ретте қорларға міндетті зейнетақы жарнасын белсенді төлеуші - лердің саны 5,6 млн. адамды немесе жұмыспен ... ... 67 %-ын ... (1999 жылмен салыстырғанда 1,5 есеге көп). Салымшы - ... ... ... 2011 ... ... бері 393,2 млрд. теңгеге немесе 17,4 %-ға ... 2 ... 651 ... ... құрады.Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтері 2 триллион 546 млрд. теңгеден астам ... ... бұл ... ... ... ... 96 %-ы. Реформаның алғаш - қы жылдары қорлардың инвестициялық порт - фелінде мемлекеттік құнды қағаздар басым болған болса, қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... бұл ... корпоративтік құнды қағаздарға және екінші деңгейдегі банктердің депозитіне салынған зейнетақы жинақтарының көлемі өсуде.
Зейнетақы жүйесін реформалау нәтижесінде Қазақстанда зей-нетақымен қамтамасыз етудегі ... ... ... беруші және жұмысшы арасында оңтайлы бөлісуге негізделген көп ... ... ... ... ... негізі құрылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Қазақстан Респуликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы.27.01.2012ж.
* даму ... Ақша ... ... Оқулық. \ Ғ.С Сейтқасымов, Алматы Экономика, 2001 ж.
* Г.С. Сейткасымов Ақша, Несие, Банктер. // Алматы, Экономика 2005ж.
* ... М.С. ... ... ... Оқу құралы Алматы қаржы және статистика институты
* Омирбаев С.М. ... 2002 ... ... Қазақстанның негізгі ақпараттар көзі сайты
* http://www.halykfund.kz Халық ... ... қоры ... ... ... ... қоры ... Алибаев А. Накопительная пенсионная система Казахстана: цифры, ... ... ... ... ... У. Б., Тулепбаев К. П. 2002.7
* Қазақстанның қаржы нарығы. Алматы, Экономика, 2007
* "Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Центр Кредит банктың жинақтаушы зейнетақы қорының» ақпараттық жүйесі39 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
Аз қамтамасыз етілген азаматтарға әлеуметтік жәрдемақы,зейнетақы тағайындау бөлімі туралы21 бет
Аманат жинақтаушы зейнетақы қорлары54 бет
Аннуитеттік сақтандыру жинақтаушы зейнетақы қоры ретінде22 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет
Дамыған және дамушы елдердің зейнетақы нарықтары6 бет
Жинақталған зейнетақы қорының мәні ,мазмұны, атқаратын қызметі және оның шетелдік тәжірибесі72 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің теориялық негіздері23 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің түсінігі және оның кызмет ету механизімі30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь