Ұлттық банктің ақша-несие саясатын талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1 АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ..7
1.1 Ақша.несие саясатының мәні және стратегиялық мақсаты ... ... ... ... ... .7
1.2 Ақша.несие саясатының құралдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3 Ұлттық Банктің ақша.несие саясатының негізгі бағыттары ... ... ... ... ...14

2 ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫН ТАЛДАУ
2.2 Мемлекеттің ақша.несие саясатын жүргізуді талдау ... ... ... ... ... ... ... ...37
2.3 Ақша.несие саясатын құралдары мен операцияларын талдау ... ... ... ... 44

3 МЕМЛЕКЕТТІҢ ЭКОНОМИКАСЫН РЕТТЕУДЕГІ АҚША.НЕСИЕ
САЯСАТЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
3.1 ҚР Ұлттық Банкінің ақша.несие саясатының негізгі даму бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49 3.2 2007.2009 жылдарға арналған Қазақстанның ақша.несие саясатының даму стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы таяу болашақта әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 мемлекеттің қатарынан орын алуды мақсат етіп отырғаны белгілі. Ал осы межеге жету едәуір дәрежеде ақша-несие саясатының тұрақтылығына байланысты.
Еліміздегі ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган ретінде Қазақстан Ұлттық банкісінің алдына Елбасымыз өз жолдауында келесі міндеттерді қояды:
- инфляция қарқынының бәсеңдету және инфляцияның өсуінің теріс салдарларын азайту үшін нақты айырбас бағамының тиісті икемділігін қолдауға және сонымен бірге экономикалық өсуді ынталандыру;
- ең төменгі резервтік талаптарды есептеу әдістемесін жетілдіру.
Ақша-несие саясатының мақсаты - елдегі қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк жүйесінің нығая түсуіне, экономикалық нақты секторды банктердің несиелеуінің әрі қарай өсіру үшін жағдай жасауға, сондай-ақ жинақтаушы зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады және ұлттық валюта тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие реттеудің негізгі объектісі – жалпы төлемқабілетті сұраныстың әртүрлі компонеттерінің өзгеру динамикасына әсер ететін, экономикадағы жалпы ақшалай және ақшалай емес ақша массасы болып табылады.
Өз мәніндегі ақша-несие саясатын жүргізу ғана Ұлттық банкке және оның жүргізіп отырған ақша-несие саясатына деген нарық қатысушыларының және жалпы халықтың сенімін қамтамасыз ететін болады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық Банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету.
Қойылған мақсаттарға жету үшін төмендегі міндеттерді орындау қажет:
- ақша-несие саясатының мәнін және стратегиялық мақсатын қарастыру;
- ақша-несие саясатының құралдары мен әдістерін көрсету;
- Ұлттық Банктің ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын ашу;
- ақша-несие саясатын құралдары мен операцияларын талдау;
- ҚР Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын ашу;
- 2007-2009 жылдарға арналған Қазақстанның ақша-несие саясатының даму стратегиясын баға беру.
Дипломдық жұмысты жазудың әдістемелік негізі ретінде оқулықтар, отандық және шетел экономист-ғалымдардың ғылыми жұмыстары.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Назарбаев Н.Ә."Қазақстан-2030". Барлық казақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы". Қазақстан Республикасы Президентінің ел халқына Жолдауы // Егемен Қазақстан, 2006 ж
2.«Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi Даму стратегиясын одан әрi iске асыру жөніндегi шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 наурыздағы N 80 Жарлығы //"Егемен Қазақстан" 2006 жылғы 1 сәуір N73-74
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының 2010жылға дейінгі даму стратегиясы. 2002г.
4.«Астана қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2006-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2006жылғы 4 мамырдағы N111 Жарлығы //"Егемен Қазақстан" 2006 жылғы 11 мамыр N103
5. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. //Егемен Қазақстан, 19.03.2004
6. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Заңы. 30.08. 1995ж.
7.Смағұлова Г.С. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері. Алматы, экономика, 2005
8.Ихданов Ж.О., Орманов Ә.О. Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері. Алматы , Экономика, 2002ж, 218б.
9.«АСҚБ» АҚ-ның 2006 ж. жалпы ережелері.
10.Кинг У., Клиланд Д. Стратегическое планирование и хозяйственная политика – М., 2004г.
11.Стоянова Е.С. «Анализ хозяйственной деятельности»- Минск; ООО «Новое знание», 2005г.- 688с.
12.Шағын және орта кәсіпкерлік жобасына сәйкес «АСҚБ» АҚ филиалдарының несиелік құралдарын енгізу және оларды жабу поцедуралары. Алматы қ. 2006ж.
13.«АСҚБ» АҚ-ның есептік саясаты. Алматы қ. 2006ж.
14.«АСҚБ» АҚ-ның жалпы несиелік процедуралары. Алматы қ. 2006 ж.
15.Екінші деңгейдегі банктер үшін прудинциалды нормативтің есептеу әдісі мен нормативті маңызды инструкцияларды бекіту туралы. 30 қыркүйек 2005ж. №358
16.Каренов Р.С. Экономиканы мемлекеттік реттеу. Алматы: Ғылым, 2001г.-254 бет.
17.Зайдель Х., Теммен Р. Основы учения об экономике/ Пер.с нем.-М. «Дело ЛТД», 2004г.-400с.
18.Каренов Р.С., Шаекина Ж.М. Рыночные методы хозяйствования в экономике Казахстана. Алматы: Ғылым, 2001г.-224с.
19.Камаев В.Д., Абрамова М.А., Александрова Л.С.и др. Учебник по основам экономической теории (экономика). М.: «Владос», 2004г.-384с.
20.Долан Э. Дж., Линдсей Д. Макроэкономика / Пер.с англ.- СПб.:АО «Санкт-Петербург оркестр», 2001. 405 с.
21.Пикулькин А.В. Система государственного управления: Учебник. М.: Закон и право, Юнити,2001. 352с.
22.Сабденов О. Экономическая политика переходного периода на рубеже ХХІ века. Алматы: Казахстан,200. 368с.
23.НБРК от 11 марта 2006г. №20. Основные направления денежно-кредитной политики НБРК на 2006-2008годы // Банки Казахстана.- 2006, №4.
24.Кенжеғозин М. Қазақстан экономикасы: басымдықтар мен проблемалар //Егемен Қазақстан. – 2006, №20.
25. Мұхамбетова З.С. Аймақтың ақша-несие саясаты.//Аль-Пари.-2003, №1.
26. Аймағамбетова Г. Валюталық режимді ырықтандыру // Егемен Қазақстан. – 2005, №148.
27.Тұраров Н. С. Ақша-несие саясаты // Саясат. – 2006, №7.
28.Кушербаев Б.П. Банктер және несие алушылар қарым-қатынастарын реттеу // Егемен Қазақстан. – 2004, № 25.
28.Сейткасимов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Оқу құралы. – Алматы: «Экономика», 2005ж.
29.Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері».Алматы -2001ж.
30.Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы - 2002
31.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы». Алматы 2003ж.
32.www.nationalbank.kz
33.«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» туралы 1995ж. 30 наурыздағы № 2155 Қазақстан Республикасының Заңы
34.Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 июля 2003 г. №753 «О Концепции развития финансового сектора Республики Казахстан»
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ …………………………………………………………………………..5
1 АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ..................7
1.1 Ақша-несие саясатының мәні және ... ... ... ... ... ... Ұлттық ... ... ... ... ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫН ТАЛДАУ
2.2 Мемлекеттің ақша-несие ... ... ... ... ... мен ... ... РЕТТЕУДЕГІ АҚША-НЕСИЕ
САЯСАТЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ ... ҚР ... ... ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... таяу ... ... бәсекеге барынша
қабілетті 50 мемлекеттің ... орын ... ... етіп ... Ал осы межеге жету едәуір дәрежеде ... ... ... ... саясатын анықтайтын және жүзеге ... ... ... ... ... алдына Елбасымыз ... ... ... ... ... қарқынының бәсеңдету және инфляцияның өсуінің теріс
салдарларын азайту үшін нақты ... ... ... ... және ... ... ... өсуді
ынталандыру;
- ең төменгі резервтік талаптарды ... ... ... ... - елдегі қаржы нарығының тұрақтылығын
сақтауға, сақтандыру нарығының, бағалы қағаздар ... әрі ... және банк ... ... ... ... нақты
секторды банктердің несиелеуінің әрі қарай ... үшін ... ... ... ... қорларының жетілдірілуіне
мүмкіндік туғызады және ұлттық ... ... яғни оның ... мен ... ... ... қатысты тұрақтылығын қамтамасыз
етуді көздейді.
Ақша-несие реттеудің негізгі объектісі – ... ... ... компонеттерінің өзгеру динамикасына әсер ететін,
экономикадағы жалпы ақшалай және ақшалай емес ақша ... ... ... ... ... ... ... ғана Ұлттық банкке
және оның ... ... ... ... ... нарық
қатысушыларының және ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты ақша-несие саясатының теориялық аспектіде
толық ашу, Ұлттық Банктің ақша-несие ... және ҚР ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-
несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету.
Қойылған мақсаттарға жету үшін төмендегі ... ... ... ... саясатының мәнін және стратегиялық мақсатын қарастыру;
- ақша-несие саясатының ... мен ... ... ... Банктің ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын ашу;
- ақша-несие саясатын ... мен ... ... ҚР ... ... ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын ашу;
- 2007-2009 жылдарға ... ... ... ... ... баға ... жұмысты жазудың әдістемелік негізі ретінде оқулықтар, отандық
және шетел экономист-ғалымдардың ... ... ... ... ... ... Ақша-несие саясатының мәні және стратегиялық мақсаты
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша жиынын, ... ... ... ... ... банк жүйесінің қызметін
реттеуге ... ... ... ... саясатының
саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі – ... банк ... Ал ... саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу
объектілеріне ... ... және ... ... ... ... ... банк жүйесі екі деңгейде ... ... ... және ... (депозиттік) банк. Коммерциялық
банктердің негізгі функциясы ... беру және ... ... шаруалардың нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ... Банк ... ... ... ... ... банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің алтын
резервтерін ... ... ... ... ... ... ... міндетті резервтері банктері
арасындағы шот ... ... ... ... ... ақша нарығында сатушы және ... ... ... және шет ... және ... ... Барлық мемлекеттерде орталық банк ақша-несие ... және ... ... ... ... ... ... және ... ... банк ... банк ... және ... тыс ... ... экономикадағы ақша ұсынысының өзгеруіне ықпалын
тигезеді.
Орталық банк ақша ... ақша ... және ... ету ... қадағалайды. Ақша ұсынысының ... ... банк ... нәтижесінде несиені қабылдау және
беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлемқабілеттілігі мен ... ... ... ... қамтамасыз етуді көздейді.
Ақырғы мақсат:
- экономикалық өсу;
- толық жұмысбастылық;
- бағаны тұрақтандыру;
- төлем ... ... ... ақша ... ... мөлшерлемесі;
- айырбас курсы. [1]
Ұлттық банк ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады:
1. Ақша ... ... бір ... ... тұру ... ... Немесе пайыз мөлшерлемесін ұстап тұру ... ... ... ... ... ... екі типі
болады:
1. Рекстрикциялық ақша-несие саясаты.
2. Экспанциялық ақша-несие ... ... ... – екінші деңгейлі банктердің
несиелік операциялар ... ... және ... шарт ... сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталған
шаралар ... ... ... – несие беру көлемін кеңейтумен,
айналымдағы ақша жиынының өсуіне бақылаудың ... және ... ... ... сипатталады. Соңғы жылдардағы
ақша-несие ... ... ... ... ... ... теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша-несие саясатының стратегиялық мақсаттары болып - ... ... ... ... ... тиімділігін, бағамдық
саясаттың икемділігін арттыру, валюталық ... ... ... алға қойылмақшы.
Валюталық реттеудің мақсаты – тұрақты экономикалық өсуге ... және ... ... ... ету ... ... ... Валюталық ретеудің міндеттері мынадай:
1. Республикада валюталық құндылықтардың ... ... ... дүниежүзілік экономикаға одан әрі кіруі үшін
жағдайлар ... ... мен ... легі ... ... ... ету.
Қазақстан Республикада валюталық реттеудің негізгі органы ... ... ... бақылауды Ұлттық банк ... ... ... өзге де ... органдар (валюталық ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Валюталық бақылаудың мақсаты экспорттық ... ... ... ... ... ... валютасымен және теңгемен қаражатты
импорт мақсатына пайдаланудың заңдылығы және ... ... ... ... ... ... бағыттары:
-жүргізілетін экспорт-импорт валюта операцияларының заңға сәйкес
келуін және ... ... ... Ұлттық банктің ... ... ... куәліктерінің болуын анықтау;
- төлемдердің негізділігін ... ... ... ... ... ... толық
және дұрыс болуын тексеру.
Инфляциямен күрес – ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... дейінгі байқап көрілген
ұсыныстары мен ... арқа ... ... ... ... ырықтандыру есебімен инфляция өсуінің келеңсіз салдарын
барынша төмендету ... ... ... бағамының қажетті
икемділігінің қамтамасыз етуге тиіспіз.
Елбасының Қазақстан ... ... жыл ... ... ... ... ... қарқынын бәсеңдету және ... ... ... азайту үшін нақты айырбас бағамының тиісті ... және ... ... экономикалық өсуді ынталандыруға;
- ең төменгі резервтік ... ... ... компаниялардың жарғылық капиталындағы ... ... ... және ... ... бағытталған заң жобасын әзірлеуге;
- мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... міндеттер қойылды. [3]
1.2 Ақша-несие саясатының құралдары мен ... ... ... ... ... ... ... берудің лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу;
- ең төменгі ... ... ... ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей несие берудің лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей ... ... ең ... міндетті резервтер нормасының өзгеруі -
есептеу мөлшерлемесінің ... ашық ... ... арасында айырмашылықтар бар. Жанама ... ... ақша ... ... ... ... ... әсіресе алғашқы өзгерістер кезеңінде, ... ... ... ... соңғылары алғашқыларын ығыстырады.
Қазақстан Ұлттық Банкінің пайыз ... ... ... ... ... ... ... отырып, несиеге деген сұранысты
азайту, ... ... ақша ... және инфляцияның өсуін
төмендетуді ... ету ... ... ... ... шын ... ... үшін төлемдер өз ... ... ... ... жаңа пайыз саясаты алдағы уақытта
немесе ... бір ... ... ... нәтижелеріне қол
жеткізуі тиіс.
Міндетті резервтер – коммерциялық банктер Орталық ... ... ... ... ... ... ... Бұл
депозиттегі ақшаларының белгілі бір бөлігі, мұны ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде, банктерге
берілетін ... ... ... және ... ... ... төмендетуде, сол сияқты банктің ... ... ... ... ... мақсатында Ұлттық банк ең төменгі
пайыздық мөлшерде ақша құралдарымен қамтамасыз ... ... ... 1993 жылы 1 ... енгізілген
«ҚР коммерциялық, кооперативтік және жеке банктердің қызметін реттеу
туралы» ... ... ... резерв нормативі 18-20% мөлшерінде
бекітілген болатын. Қазіргі уақытта ол ... ... ... резервтерінің артық болуы яғни ... ... ... ... өсуіне байланысты резервтік
талаптар шамасын төмендетіп қана қоймай, сол ... ... ... ... яғни бұл ... нормативтерін орындау
барысында корреспонденттік ... ... ... ең ... мөлшеріне төмен болмауын сақтап ... ... ... ... ... ... өте ... деңгейде
болуы, банк жүйесінің қаржы ... ... ... ал ең ... ... нормасының артуы несиелік
ресурстардың ... ... ... ... ... ... жүйе ... құлдырау кезеңінде міндетті
резервтердің іскерлік белсенділігін ... және ... ... резервтің деңгейін жиі ... ... ... ... ... ... үшін, олардың ... ... ең ... резервтік ... ... ... келесідей екі тәсілді қолданады:
- міндетті ... ... ... ... банк неғұрлым міндетті ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға пайдаланатын қаражаты аз болады. Резерв ... ... ақша ... ... ақша ... ... алып
келеді. Сонымен Орталық банк міндеті ... ... ... ақша ... ... әсер ... операциялар – несиелеу және ... ... ... ... банк ... ... ... классикалық
қызметіне жақындауына байланысты тиісті шаралар ... ... ... ... банктерді несиелеу тек қана олардың
өтімділігін сақтау ... ... ... ... ... үшін ... ... беру бюджет саясаты ... ... ... ... ... несиелеуден бас тарту
мақсатында ... ... ...... ... ... ... көлемін реттеу мақсатында ... ... ... ... қағаздарын сату және сатып алумен байланысты
операцияларын ... ... ... Орталық банк коммерциялық банктердің
несиелік ... ... ... ... Егер ... алдында сатып алған бағалы қағаздарын қайта сату көлемі ... ... көп ... ... ... ресурстарының мөлшері
шектеледі не ... ... iске ... мақсатында Қазақстан Ұлттық Банкi
мынадай операция түрлерiн жүзеге асырады:
- қарыздар беру;
- ... ... ... ... ... ... Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталарын шығару;
- мемлекеттiк және басқа да бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... керi ... алу құқығымен;
- коммерциялық вексельдердi қайта есепке алу;
-Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... ... Банкiнiң валюталық интервенциялары жалпы ақша-несие
саясаты шеңберiнде жүргiзiледi.
Депозиттердi тарту мен өтеу тәртiбiн, талаптарын, мерзiмдерiн және ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi ұлттық валютамен де, шетел валютасымен де
депозиттер тартуға ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Ұлттық
Банкi эмиссиялайтын мемлекеттiк ... ... ... ноталарды шығару, орналастыру, айналысқа жiберу және
өтеу тәртiбi мен талаптарын Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (бұдан әрі  Ұлттық ... ... ... ... ... табылады және Қазақстан
Республикасының банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) деңгейін білдіреді. Ерекше
құқықтық мәртебесі бар Қазақстанның Даму ... ... ... ... банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейін білдіреді.
Ұлттық Банктің міндеттері, қызметінің қағидаттары, ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан
Республикасының Заңында айқындалады.
Ұлттық Банк өзінің құзыреті шегінде банк қызметінің ... ... ... және ... ... ... және банктер мен банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың жұмыс істеуі
үшін жалпы ... ... ... ... ... ... мен банк ... жекелеген түрлерін
жүзеге асыратын ұйымдарға қатысты реттеу және ... ... ... ... ... ... ұстап тұруға,
банктер кредиторларының, олардың салымшыларының және клиенттерінің мүддесін
қорғауға бағытталған.
Ұлттық Банк ... ... ... ... елдердің орталық банктерімен
және банктерімен қарым-қатынастарда, халықаралық банктерде және өзге қаржы-
несиелік ұйымдарда ... ... ... білдіреді.
Орталық Банк өзінің міндеттерін орындау кезінде пайда алу мақсатын
басшылыққа алмауы ... Банк ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда оған заңнамада ... ... ... Банк өз ... ... Республикасының Үкіметімен
үйлестіреді, ... ... ... ... ... ... және егер өзінің негізгі функцияларын орындауға және ақша-несие
саясатын ... ... ... ... ... оны іске ... сатылап бағыну схемасы бар біртұтас орталықтандырылған құрылымнан
тұрады. Ұлттық Банктің жоғары органы ... ал ... ... ... ... болып табылады.
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан ... ... ... ету ... табылады. Негізгі мақсатын іске асыру
үшін Ұлттық Банкке мынадай ... ... ... ... ... ... және ... төлем жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
- валюталық реттеуді және валюталық бақылауды жүзеге ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу. [11]
Ұлттық Банк өзiне жүктелген мiндеттерге ... ... ... ... Қазақстан Республикасында мемлекеттiк ақша-несие саясатын жүргiзедi;
- Қазақстан Республикасының аумағында банкноталар мен монеталардың
эмиссиясын ... ... банк ... жүзеге асырады;
- Қазақстан Республикасының Yкiметі және келісімдері ... ... ... ... үшін банк, қаржы жөнiндегi ... және ... ... жүзеге асырады;
- төлем жүйесінің жұмыс істеуін ұйымдастырады;
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеудi және валюталық бақылауды
жүзеге асырады;
- ... ... ... ... активтерiн басқарады;
- қаржы ұйымдарының қызметін бақылауды және қадағалауды, сондай-ақ
олардың Ұлттық ... ... ... ... ... қызметін
реттеуді және басқасын жүзеге асырады.
Ұлттық Банк мемлекеттiк ақша-несие саясатын жүргiзу мақсатында:
- ақша нарығының ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне және инфляциялық күтулерге байланысты ресми
қайта қаржыландыру ставкасын белгілейді;
- жүзеге асырылатын ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... әсер ету ... ... саясатының
негізгі операциялары бойынша сыйақы ставкаларының деңгейін белгілейді;
- ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін белгілейді және ... ... ... ... ... ... ... жанама әдiстерiмен
тоқтату мүмкiн болмаған ерекше ... ... Банк ... салаларды
ынталандыру және олардың дамуын ұстап тұру ... ... ... олар ... ... ... тоқтатып қою,
операциялардың ... ... мен ... ... ең ... ... және ... нақты түрлерін тікелей реттеу арқылы
операциялардың жекелеген ... ... мен ... ... сандық
шектеу қоюға құқылы;
- ақша-несие саясатының қабылданған бағдарларына сәйкес банктердің
Ұлттық Банктен ... ... ... ... ... сондай-ақ банктерге
берілген заемдарды тартудың және өтеудің ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады, сондай-ақ Ұлттық Банкте
депозиттер берудің және өтеудің ... ... ... ... мен лимиттерін айқындайды;
- валюта нарығындағы басымдықты, сондай-ақ ішкі валюта нарығындағы шетел
валютасына сұраныс пен ... ... ... және ... ... ... ... болып табылатын, меншікті бағалы қағаздар
- Ұлттық Банктің қысқа мерзімді ноталарын шығаруды жүзеге асырады, ... ... ... ... ... орналастырудың, айналысының және
өтеудің тәртібін, талаптарын айқындайды;
- жүзеге асырылатын ақша-несие ... ... ... және ... ... ... алады және сатады;
- ресми қайта қаржыландыру ставкасына сәйкес коммерциялық ... ... ... жүргізеді, сондай-ақ коммерциялық ... ... алу ... және ... ... Ұлттық Банктің қайта
есепке алуы үшін ұсынылатын талаптарды белгілейді.
Ұлттық Банк 2002 жылдан бастап ақша-несие саясатының ... ... ... ... үш жыл бұрын айқындайды, бұл экономикадағы және ... ... ... ... ... ұзақ кезеңге арналған
болжамдарды және стратегиялық бағыттарды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... қол ... Мақсаттық көрсеткіштер тұтыну бағаларының индексін пайдаланумен
белгіленеді. Олармен қатар ішкі талдау үшін 2004 ... ... ... ... ... ол монетарлық емес факторлар бағаларының
деңгейіне күйрете әсер етуді жояды және ... ... ... ... 2004 ... ... тоқсан сайынғы есеп - Инфляцияға
шолу жасалды. [15]
2006 жылғы наурыз айында Қазақстан ... ... ... ... ... арналған Ақша-несие саясатының негізгі бағыттары қабылданды.
Ұлттық Банк баға ... ... ... бағытталған ақша-несие
саясатын жүзеге асыруды өз қызметінің басым ... ... ... ... ... ... көшу бойынша жұмыс жалғасады.
Бұл инфляция бойынша мақсатты бағдарларға сүйене отырып ... ... ... болжамын құруды жобалайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің басқару құрылымы төмендегі 1-
суретте көрсетілген және Ұлттық Банктің ... ... ... 11 ... (1 ... ... ... 10 жеке
басқармадан  және 1 жеке бөлімнен тұратын орталық аппарат;
- 16 аумақтық ... және ... ... екі ... - ... және ... ... орталығы және Ұлттық Банктің қызметін
қамтамасыз ету орталығы;
- Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі;
- 4 есеп беретін ұйым:
- «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... есеп
айырысу орталығы» шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік
кәсіпорны;
- ... ... ... ... ... сервис бюросы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны;
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны;
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы» шаруашылық
жүргізу құқығы бар республикалық ... ... ... «Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қоры»;
- «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры»;
- «Қазақстанның ипотекалық несиеге кепілдік беру қоры»;
-«Қазақстан Актуалдық орталығы» акционерлік ... ... ... Банк сондай-ақ «Ұлттық процессинг орталығы» акционерлік қоғамы
құрылтайшыларының бірі болып табылады.
Сурет 1 – ҚР ... ... ... ... Банк ... ... Қоғамы акционерлерінің бірі болып
табылады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... әдістерімен тоқтату болмаған ... ... ... шектеулер
қолдануға құқылы болып табылады.
Қорытындылай келсек, Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие ... және ... ... ... ... іс-
әрекетін қадағалайды және ... ... ... және жүзеге асыратын орган ретінде ақша-несие ... ... ... реттейді:
- қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу;
- ҚҰБ-те жинақталатын ең ... ... ... ... оның ... ... тартылған қаражаттарды мерзіміне,
көлеміне және түрлеріне ... ... ... ... ... ... алу және сату ... нарығындағы операцияларды жүргізу;
- банктерге және үкіметке несие ... ... ... алу ... мөлшерлемесі;
- валюталық нарықты интервенциялау;
- кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген ... мен ... ... ... ... енгізу. [21]
Ақша құралдарының көмегімен мемлекетті реттеудің маңызы - бұл бос
ақшалардың сандық ... ... ... ... өзгеруі - пайыздық,
яғни қарыз капиталының сұранымын анықтау болып табылады.
Басқа сөзбен айтқанда , ... ... ... ... ... ... (пайыз ставкасы) мен санына әсер ету. Өйткені,
мемлекеттің экономикалық саясатының мақсаттарымен сәйкес келетін, халық
шаруашылығындағы ... ... ... мен ... ... ... ... функциясы және оның ерекшеліктері 1- кестеде
көрсетілген.
Кесте 1- Ақша ... ... ... аты ... ... |Экономиканың айналым |-функциялардың негізгісі болып табылды |
| ... ... ... ... ... қажетті ақша |
| ... ... ... ақша айналымы мен тауарлар және |
| ... ... ... ... ... |
| ... |барлық өндірістік құндылықтарының соммасын|
| | ... ... ... |Тапшылықты жабу ... жабу ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... тапшылығын жабу |
| | ... ... ... ... ... да, |
| | ... ... құтқару қажет. |
| | ... көп ... ... - |
| | ... ... ... өндіріске оңай|
| | ... ... баға ... |
| | ... шиеленісушілікке әкеледі. |
| | ... Ақша ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... пайда болуына жол ашатын |
| | ... ... ... ... ... ақша ... шегіндегі ақша эмиссиясын |
| |эмиссиясын жоғарылату |жоғарылату немесе ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... - бұл ... реттеп |
| | ... ... ... Банктің өкілеттілігі, функциялары ... ... ... ... ... ... ... тәуелді емес үлкен немесе кіші деңгейдегі
мемлекеттің экономикалық саясатының ... ... ... ... ... - толық тәуелді емес. Тек монопольдық құқығы бар
Орталық банк қана ақша ... ... ... ... банк ... реттеу құралдарының несиесін қолданатын басты ... ... ... ... ... ҚР ... Жарғысына сәйкес біздің
мемлекет екі деңгейлі бантердің жүйесіне ие. ҚР ... ... ... ... болып табылады және ҚР - ның банктік жүйелерінің жоғарғы
деңгейін құрайды. ... ... ... ... ... ... де түрлі басқа мемлекеттердің банкілерімен, халықаралық банктерде,
қаржы - ... ... ... ... - ... ... [22]
Қазақстанның Ұлттық банкісінің ... ... ... ҚР ... ... ішкі және ... ... қамтамасыз ету
табылады.
Есептік ставканың ... ... ... ... ... қайта қаржыландырудың пайыздық ставкасын ресми түрде
құрайды. Яғни, ... ... ... ... бір ... ... қосуына болады. ... ... ... ақша
нарығына тәуелді қайта қаржыландырудың ресми пайыздық ставкасы ... ... ... ... мен ... ... деңгейі мен инфляциялық
күтулер бекітіледі.
Минималды резервтердің міндеттерінің ... - ... ... ... ... амалдарды меншіктеу мен депонирлеу
кезіндегі банктік ... ... бір ... ... ... банк ... мемкеттек реттеудің мақсаттары мен
конюктура жағдайына тәуелді минималды ... ... ... өзгерте алады.
2 ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫН ТАЛДАУ
2.2 Мемлекеттің ақша-несие саясатын жүргізуді ... ... 2006 жылы 402,9 ... ... ... 3,7% ұлғайды. Оның
ұлғаюының негізгі факторлары таза халықаралық резервтердің де және сол
сияқты ... ... таза ішкі ... де өсуі болды. Ал ... ... ... таза ішкі активтер төмендеуді көрсеткен еді
Шетел валютасын едәуір әкелінуіне ... ... ... сұраныстан асып түсуі Ұлттық Банктің халықаралық резервтерінің
өсуіне мүмкіндік жасауын жалғастыруда. 4 – ... таза ... 2006 ... ... ... 2,9% ... отырып, 6823,9 млн. долларға
жетті. ... ... ... қарызын өтеу және ұлттық ... ... ішкі ... валютаны сатып алумен және ... ... ... ... ... ... бейтараптандырылды.
Нәтижесінде, таза валюта қорлары 2,5% ұлғайды. Алтын түріндегі активтер
оның әлемдік нарықтағы ... 4,7% өсуі ... 6,4% ... ... ішкі активтер құрылымында Үкіметке таза ... ... бұл ... ... ... ... 6,4% ... алғанда 2006 жылғы ақша базасының құрамдас бөіктерінің
динамикасы ... ... ... ... ... ... массасы. 2006 жылы «ақша массасы 1312,2 млрд. теңгеге дейін 9,3%)
өсті, бірақ ол өткен жылдың ... ... өсу ... ... (10,4%). Оның ... ... факторы депозиттік ұйымдардың ішкі
активтерінің ұлғаюы ... ... ... таза ... ... өсу қарқыны
(8,3есе) есепті кезеңнің айрықша ерекшелігі болды, ол ақша ... де ... ... Бұл ... ... ішкі қарыз алу көлемін
ұлғайтуымен түсіндіріледі. Нәтижесінде банк ... және ... ішкі ... ... ... 20% ... көрсетеді
Депозиттік ұйымдардың ресурстық базасы өсуінің жалғасуы олардың несие
нарығындағы қызметін ... ... ... Тиісінше, ақша
массасының есептік кезеңдегі ... ... ... ... емес секторын несиелеу көлемінің өсуінің жалғасуымен анықталды.
Депозиттік ұйымдардың экономикаға талаптарының 2006 жылы өсуі ... ... 12,6%) ... жылы ... ... ақшаның өсу қарқынының резиденттердің
банк жүйесіндегі және несиелік серіктестіктердегі ... ... ... алға шығуы, ... ... ... ... ... 76,2%-ға дейін төмендеуіне
себеп болды. Сонымен қатар ақша массасының өсу қарқынының ақша базасының
кеңею ... ... озық ... ақша ... мәнін
3,09-дан 3,26-га дейін ұлғайтуға алып келді.
Резиденттердің депозиттері. Ағымдағы жылы депозит нарығындағы ... ... ... ... өсу ... ... қысқарғанына
қарамастан, депозиттік ұйымдарда депозиттердің көбеюімен сипатталады. ... ... ... 1000,1 ... жетіп, 8,9% өсті.
Резиденттер депозиттерінің құрылымында нақты секторды несиелеудің
негізгі көзі ... ... ... ... ... ... ... оң бағаланады. Сонымен, 2006 жылы соңында осы үлес ... ал ... ... үлесіне қалған 35,4% тиесілі болды.
2006 жылы өткен кезеңмен ... ... ... ... 12,5% өсті, сол уақытта халықтың шетел валютасындағы басқа
депозиттері, керісінше, 0,9% ... Бұл ... ... шетел
валютасымен емес, ұлттық валютамен сақтағанды артық көретінін білдіреді.
2.3 Ақша-несие саясатының құралдары мен операцияларын талдау
2006 жылы ... ... ... ... ... ... едәуір өсуімен, сондай-ақ ішкі қарыз алу нарығында Қаржы
министрлігінің белсенділігінің артуымен сипатталды.
Банктердің өтімділігін ... ... ... екінші деңгейдегі
банктердің корреспонденттік теңгелік шоттарындагы орташа күндік қалдық 2006
жылы өткен ... ... 37,5% ... ... бағалы қағаздарды шығаруы 2006 ж 57,7 ... ... бұл 2005 ... 54,9% көп. Эмиссияның осындай көлемі
республика бюджетінің тапшылығын ... ... ... ... ... (2006 жылы 55,2 ... ... жағынан, айналымдағы Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы
қагаздарының көлемі ... ... ... әсіресе, жинақтау
зейнетақы жүйесі ... ... ... жеткіліксіз
болып отыр. Нәтижесінде жинақтаушы зейнетақы қорлары (ЖЗҚ) жэне ... ... ... ... ... ұйымдар (ЗАИБЖҰ)
ноталарды инвестициялау құралы ретінде пайдалануға мәжбүр ... ... ... ... ұзақ мерзімді сипатын және осы ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктердің өтімділігін реттеу бойынша Ұлттық Банктің тиімді құралы болудан
қалады, ... ... кез ... ... ... ... ЖЗҚ-ға
ноталарды сатып жібере алады.
Қаржы министрлігінің бағалы қағаздарының жеткіліксіздігі ... ... ... отыр, өйткені бағалы қағаздар ... ... ... ... ... болады. Сол сияқты Ұлттық
Банктің де ... ... ... ... ... репо ... көтеру үшін мемлекеттік бағалы қағаздардың меншікті портфелін
ұлғайту ... ... ... ... ... қарамастан, Ұлттық Банк 2006 жылы
қаржы нарығында ... ... ... ... ... пайдалану бұрынғы деңгейде сақталды не азайды.
Минималды резервтік талаптардың нормативі. Минималды ... ... 2006 жылы ... жоқ және өтеу ... ... келесі айларда жартылай немесе толық басталатын банк ... ... ... ... ... бірінші тәсілмен орындайтын
банктердің саны 2006 жылы 31-ден 33-ке ... ... ... ... талаптардың нормативін сақтады.
Минималды резервтік талаптардың нормативін екінші тәсілмен орындайтын
банктердің (2 банктің) міндеттемелерінің ... ... ... ... ... ... айының соңында минималды резервтік талаптардың
нормативін ... ... ... ... ... ... ... қүрады) және банк жүйесінің өтімділігіне
ешқандай әсер еткен жоқ.
Қысқа мерзімді ноталарды шығару. 2006 жылы ... ... ... ... ... 99,5 ... ... құрады, бұл 2005 жылғы
көлемінен 13,0% аз. Оларды ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығару бойынша белсенділігінің
артуына, сондай-ақ, ... ... ішкі ... ... қатысуының
төмендеуіне байланысты болды.
Репо және кері репо операциялары. Ұлттық ... репо ... ... ставкасы 2006 жылғы шілдеде базистік пункттің +/-150 ... 4,5% ... ... ал ... және ... ол 3,5% ... оның дәлізі +/-200 базистік пунктке дейін кеңейді.
Репо операцияларының ... ... ... ... ... тиімді
реттеу үшін жеткіліксіз болып табылады, ... ... ... ... ... ... көлемі аз күйінде қалып отыр.
[32]
Осыған байланысты ... ... ... ... ... репо
операциялары бойынша орташа алынған ставкасы оның ... ... ... ... де ... ... Бұл, ... «қысқа
мерзімді» ақша салудың шектеулі ... және ... ... жоғары өтімділігімен де түсіндіріледі
2004 жылы репо операциялары жүргізілген жоқ.
Депозиттік операциялар. Екінші ... ... ... ... ... ... Банк ... мерзімді ноталарды шығарумен және репо
операцияларын жүргізумен қатар банктерден депозиттер ... ... да ... 2006 жылы ... Банк ... ... 97,1 млрд. теңге депозиттер тартты, бұл 2005 жылғы ... ... Банк 2006 жылы ... ... ... ... заемдар
сияқты заемдардың басқа түрлерін, сондай-ақ ... ... ... ... беретін заемдарды екінші деңгейдегі банктерге ұсынған жоқ.
Валюталық бағам 2006 жылғы ішкі ... ... ... ... ... Олар ... ... мен ұсыныстың дисбалансымен
шартталған жоғары құбылмалылықпен, сондай-ақ ірі ойшылардың алып-сатарлық
әрекеттерімен ... жылы ... мен ... ... ... ... АҚШ долларына
шаққанда тиісінше 0,17%о және 0,16% құнсызданды.
Алайда, көрсетілген өзгерістер, мұнайға әлемдік жоғары бағаның сақталуы
нәтижесінде елге ... ... ... ... ... ... ... теңгенің АҚШ долларына бағамы әлсіреуінің басталғанын емес, ... ... ... ... ... ... ғана білдіреді. Қыркүйек
айында теңгенің АҚШ ... ... ... өсуі ... ... ... 1,62%-ға нығайды. Жалпы, 2006 жылы ... ... ... аз ғана ... теңгенің АҚШ долларына қатысты биржалық
бағамы бір АҚШ ... 1,29% не 127,30 ... ... ... (жыл
басынан бері - 6,30%). Қарастырылып отырған кезең ... АҚШ ... 1 ... үшін ... ... аралығында өзгерді 2006 жылы
теңгенің орташа ... ... ... 1 АҚШ ... 135,60 ... ... валютасына қатысты теңге бағамының динамикасы ең алдымен,
халықаралық ... ... ... ... ... ... 3-ші ... теңгенің еуроға ресми бағамы 0,05% құнсызданды және
кезеңнің соңында бір ... 165,74 ... ... ... ... ... ... бағамының динамикасына сәйкес болды. Сонымен, 2006 жылғы
3 тоқсанда теңгенің ... ... ... ... 1,91% ... Банк 2006 ... валюта нарығының биржалық және биржадан тыс
бөліктерінде өзінің қатысуын барынша азайтты. ... ... ... 2,5% жуық ... негізгі валюталарга қатысты нығаюының айтарлықтай қарқынды
болуына ... ... ... ... ... 2004 және 2005 ... қарағанда неғұрлым қолайлы деңгейде
сақталды.
2006 жылы вексельдерді қайта есепке алу жүргізілетін қайта қаржыландыру
ставкасы жылдық 7% деңгейінде сақталды.
Қарастырылып отырған ... ... ... 1,2 ... ... сомасында 181
вексель қабылданды. Ұлттық Банк портфелінде 2006 жылы 1,8 ... ... ... болды.
Вексельдерді қайта есепке алу бойынша операциялар көлемінің аз болуы
салдарынан 2006 жылы Ұлттық Банк ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІҢ ЭКОНОМИКАСЫН РЕТТЕУДЕГІ АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 ҚР Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының негізгі даму ... ... ... ала ... 2006 жылы ... қысымның
күшею үрдісі жалғасты.Елдің экономикасындағы ... ... ... ... күші ... жыл бойы ... ... ұзақ мерзімді және іргелі сипатта болып отыр.
2006 жылғы инфляцияның негізгі факторларына тоқталатын болсақ, ... ... ... қысым көрсететін негізгі
факторлардың ішінде мыналарды атап көрсетуге болады:
1. Жиынтық ... ... ... ... ... валютасының әкелінуі.
3. Жалақының жоғары өсуі.
4. Өндіріс шығасыларының жылдам өсуі.
5.Тауарлар және көрсетілетін қызметтер нарықтарындағы бәсеке ... ... ... ... қарқынмен өсуі.
Бөлшек сауда айналысы, ... ... ... шығыстары жиынтық сұраныстың негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... өсуі себеп болды.
2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылы халықтың номиналды ақшалай кірісі 20,2%-
ға, ал нақты ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылы өткен жылмен салыстырғанда 14,4%-ға артты.
Кәсіпорындар сұранысының өсуі инвестициялардың өсуінен көрінеді.
Нәтижесінде 2006 жылы ... ... ... ... ... [34]
Халықтың тұтыну сұранысы және кәсіпорындардың инвестициялық сұранысы
несиелтік ресурстарға қол жетімділігінің ... ... ... ... ... көлемі 2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылы
69,1%-ға ұлғайды.
Мемлекеттің сұранысы бюджеттің шығыс бөлігінің ұлғаюынан көрінеді.
Алайда Қазақстанның бюджет ... ... 2006 ... 2-ші ... айтарлықтай бірқалыпты болды. Ол шығыстарының аздап ... ... ... ... ... ... түсімдермен, сондай-ақ
едәуір соманың Ұлттық қорға ... ... 2006 жылы ... ... 2005 ... ... ... яғни Ұлттық
қорға түсімдерді қоспағанда, ІЖӨ шаққанда 22,2% (2005 жылы – ІЖӨ ... ... – ІЖӨ ... 21,4% ... ... 22,9%) ... ... нақты өсуі болып табылатын жиынтық ұсыныстың өсуі
Қазақстан Республикасы Статистика ... ... ... ... салыстырғанда 2006 жылы 10,6% құрады.
Тұтастай алғанда жиынтық сұраныстың ... ... ... ұсыныстың
өсуінен асып кетпегеніне қарамастан 2006 жылдың жекелеген кезеңдерінде
экономикадағы ахуал ... ... ... жоқ. Мысалы, 2006 жылдың
1 жартысында жиынтық сұраныстың өсуі ... ... ... ... ... ал 2 жартысында ахуал керісінше өзгерді. ... ... 1-ші ... ... ... 2 ... ... осымен
түсіндіріледі.
Шетел валютасының әкелінуі.
Шетел валютасы Қазақстан Республикасына үш негізгі жолмен түседі: сауда-
саттық операцияларынан, тікелей инвестициялау ... және ... ... заемдық операцияларынан.
Жалақының жоғары өсуі.
2006 жылдың қорытындысы бойынша 2005 жылмен салыстырғанда номиналды
жалақы 19,7%-ға, ал ... ... ... ... ... тиісінше немесе басып озатын көтерілуімен бекімеген
жалақының өсуі ... ... ... ... ... ... күшеюіне әкеп соғады. Алдын ала жасалған деректер
бойынша 2005 ... ... ... ... ... ... бағалауы
бойынша 8,4%-ға артты.
Өндіріс шығыстарының жылдам өсуі.
Қазақстан Респубикасы Статистика агенттігінің ресми деректері бойынша
өнеркәсіп кәсіпорындары үшін ... ... ... жылы ... өсті (2005 ... ... қарағанда 2006 жылғы
желтоқсанда). Нәтижесінде осы кәсіпорындардың ... мен ... ... ... оның ... ... тұтыну өнімі 15,9%-ға,
өнеркәсіп кәсіпорындары өндірген тұтыну ... ... ... ... ... ... жоғары өсуі ақырғы өнімнің, оның ішінде тұтыну
тауарлары мен көрсетілетін қызметтердің қымбаттауына әкеп ... ол ... ғана ... 2007 жылы да ... жалғастыра береді. Бұл тұтыну тауарлары
мен өнеркәсіп кәсіпорындарының өндірістік құралдары бағалары ... ... ... ... өсуінен қалып қоюына байланысты. [34]
Жекелеген тауарлар және көрсетілген қызметтер нарықтарында біршама
ойыншылар, көбінесе ірі ... ... ... тамақ өнімдері
нарығында) жұмыс істейді. Бұл ретте нарықтардың ... ... ... ... ... ... ал ... аймақтық монополиялар
жұмыс істейді. Нарыққа еркін кіру ұсақ ... үшін не ... не ... ... ... ... ... және 2006 жылғы ақша-несие саясатының
нәтижелері - осы факторлардың инфляциялық үдерістерге теріс ықпалын ... ... Банк 2006 жылы ... ... ... ... Ол инфляциялық қысымның төмендеуіне себепші болатын мынадай
шаралар топтарынан ... ... ... ... ... көтеру жөніндегі
шаралар («қымбат ақша» саясатын жүргізу);
-  екінші деңгейдегі банктердің артық өтімділігін алуға ... ... ... ... ... Банктің операциялары бойынша ставкаларды көтеру шаралары («қымбат
ақша» саясатын жүргізу).
Жыл басынан бері ... ... ... ... екі рет:
- 2006 жылдың 1 сәуірінен бастап 8,0%-дан 8,5%-ға дейін;-
- ал 2006 ... 1 ... ... ... ... (соңғы бір жарым жыл
ішінде төртінші жоғарылатылуы) жоғарылатылды.
Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... рет: 2006 ... 1 ... бастап 3,5%-дан 3,75%-ға дейін, 2006
жылдың 3 шілдесінен бастап 4,0%-ға дейін, 2006 ... 1 ... ... 2006 ... 1 желтоқсанынан бастап 4,5%-ға дейін ... ... ... 2005 ... ... ... 2006 жылдың
аяғында 4,95%-ға дейін өсті (тиімді кірістілік).
Ұлттық ... ... ... ставкалардың әсері банкаралық
нарықтағы кірістілік арқылы банктердің экономикаға берген несиелері ... ... ... Ақша-несие саясатының шараларын қолданудың
нәтижесінде Қазақстан қор ... 7 ... ... ... бойынша ставкалар 2005 жылдың желтоқсанындағы орташа 1,54%-дан
2006 жылғы желтоқсанда орташа 5,15%-ға дейін ... ... ... ... ... мен ... аралығында ұлттық валютадағы банкаралық
депозиттер бойынша ставкалар 3,77%-дан 4,45%-ға дейін, долларлық депозиттер
бойынша – ... ... ... ... ... ... ... экономикаға берілген кейбір ... ... ... әсер ... ... бұл ... нәтижелер 2007
жылы байқалатын болады.
Екінші деңгейдегі банктердің артық өтімділігін алуға бағытталған
шаралар.
Ұлттық ... банк ... ... ақшаны алу бойынша қаржы
нарығындағы операциялары ұлғайтылды. 2006 жылы 2005 жылмен ... 3,1 есе ... ... яғни ... ... ішінде тартылған
депозиттердің көлемі 2,6 трлн. теңгеден 8,1 ... ... ... ... ... ... ... 51,5%-ға 131,6 млрд.
теңгеге ұлғайды. [34]
2006 ... 12 ... ... Ұлттық Банк жаңа Ең ... ... (ЕРТ) ... ... ... Ол бойынша банктің ЕРТ нормативтеріне
кіретін  міндеттемелерінің құрылымы біраз ... ... ... ... нормативтік талаптардың мынадай жіктелген нормативтері ... ішкі ... үшін 6% және өзге ... үшін 8%.  ... ... екінші деңгейдегі банктер алғашқы рет жаңа ... ... ең ... ... ... ... ... ал 20
шілдеден бастап резервтік активтерін қалыптастыра ... ... ... ең ... резервтік талаптардың ұлғаюына әкеп
соқты, ол өз ... ... ... ... ... жүйесі өтімділігінің қысқаруы банктердегі бос ақшаның азайғанын
білдіреді, ... ... ... ол банктердің несие беру
мүмкіндіктерінің едәуір қысқаруына әкеп соғады. Тұтастай ... ... ... ... ... ... лагпен төмендетіп, банк жүйесінің
несиелері бойынша кірістіліктің ұлғаюына ықпал етуі тиіс.
Айырбас бағамының саясаты ... ... ... 1 шілдеден бастап Ұлттық қордың қаражатын қалыптастыру және
пайдалану механизмінің ... ... ... Банк ... ... қорының активтерін айырбастаудың және ... жаңа ... ... (2006 ... 25 ... № 67). Осы
Ережеге сәйкес Ұлттық Банк алтын валюта активтерінен Ұлттық қор үшін ... ... ... ... ішкі ... ... валютасын сатып ала алады.
Сонымен қатар 2006 жылдың екінші жартысында валюта нарығындағы ... ... ... және ... ... және ... ... реттеу
мен қадағалау агенттігінің (бұдан әрі – ҚҚА) кейбір шаралары әсер етті.
Нәтижесінде ішкі валюта нарығында 2006 жылы теңгенің айырбас ... ... ... ... ... ... де, әлемдік валюталардың
әлемдік нарықтағы бір-біріне қатысы ... ... ... ... әр ... бағыттағы үрдістермен сипатталды. 2006 жылдың 1-ші
жартысында номиналды көрсеткіште теңгенің АҚШ долларына қарағанда ... ... ... ... АҚШ ... ... ... үрдісі, қазан-желтоқсанда теңгенің АҚШ долларына
шаққандағы бағамы салыстырмалы ... ... ... ... ... ... 2006 жылы теңгенің АҚШ долларына шаққандағы бағамы
номиналды ... ... ... ... ... 2006 жылы инфляциялық қысымды төмендетуге
бағытталған ... ... ... ... ... әкеп ... ... жартыжылдықта жылдық инфляция ... егер 2005 ... ... ... 2006 ... ... ... 7,5%-дан 9,0%-ға дейін көтерілсе, 2006 ... ол ... ... ... ... үдерістер динамикасындағы ... ... ... ... оның ... ... салық-бюджеттік және
монополияға қарсы саясат шараларының инфляцияға ықпалын көрсететін негізгі
инфляция ... ... 2006 ... ... ... маусымдағы
8,6%-дан желтоқсанда 7,3%-ға дейін төмендеді.
Алайда, баға тұрақтылығына қол жеткізу жөніндегі ... ... 2006 жылы ... баға ... ... мақсатты бағдардан (6,9-
8,5%) аздап асып, орташа алғанда 8,6%-ды құрады.
3.2 2007-2009 жылдарға арналған ... ... ... даму
стратегиясы
Басқарманың 2006 жылғы 11 наурыздағы № 20 қаулысымен мақұлданған Ақша-
несие саясатының 2006-2008 ... ... ... ... ... ... бағасының деңгейіне қарай ахуалды дамытудың екі сценарийі
айқындалды. 2006 жыл бойына мұнайға ... баға ... іске ... ... ... әлемдік баға 2006 жылы бір баррель үшін орташа
алғанда 65,4 доллар құрады).
Бұл жағдайларда Ұлттық Банк ... ... ... арналған
негізгі бағыттарын әзірледі. 
Ұлттық Банк Қызметінің 2007-2009 жылдарға арналған негізгі бағыттары.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... негізгі
мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Ақша-несие саясатының негізгі бағыттары жыл сайын алдағы 3 ... ... ... ... ... болжамдарын қоса
және алдыңғы жылға арналған шараларды нақтылай отырып айқындалады.    
Ақша-несие саясатының 2007-2009 жылдарға арналған ... ... ... ... ... үлгісі пайдаланылды.
Есептеу кезінде орташа мерзімді кезеңде әлемдік ... өсу ... ... ... ... ... ... экономикасының
дамуына қолайлы жағдай жасайтын болады деген болжамдар пайдаланылды. Бұдан
басқа, есептеулер мен ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған орта мерзімді жоспарының (бұдан әрі –
Орта мерзімді жоспар) өлшемдері алынды. ... ... ... 2007 ... ... ... ... республикалық бюджеттің 2007
жылға арналған шығыстары бюджеттің 2006 ... ... ... ... деп ... ... болжам ІЖӨ-нің әлуетті деңгейінен, инфляциялық күтулерден
және еңбекақыдан ауытқуы арасындағы теориялық өзара байланысты көрсетеді.
Соңғы ... өз ... ... берілген несиелер, айырбас
бағамы, ақша массасы және басқа да көрсеткіштер арқылы ... ... ... ... тікелей кірмейді.
2007-2009 жылдарға арналған әлуетті инфляцияға P-star үлгісі бойынша
жасалған болжам біршама шетел капиталының әкелініп, ішкі ... ... асып ... ... ... шығыстарының өсуі жағдайларында
орта мерзімді кезеңде инфляция динамикасының төмендеу үрдісі ... ... ... ... ... көрсетеді.
Инфляцияға орта мерзімді кезеңге болжам және 2007-2009 жылдарға арналған
негізгі бағдарлар ... ... ... энергоресурстар, әсіресе мұнай бағасына және
елге әкелінетін капиталға үлкен тәуелділігін ескере отырып, инфляцияның
2007-2009 ... ... ... ... ... ... ... 3
сценарийі қарастырылды:
- «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... ... бір ... үшін 60 АҚШ ... ... әкелінуі елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық капиталдан
төмен);
- «капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... ... бір баррель үшін 60 АҚШ долларынан төмен, капиталдың әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа ... ... ... «мұнайға жоғары баға» сценарийін (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ
долларынан жоғары) 12- кестеде ... үш ... да ... ... ... ... ... Орта мерзімді жоспардың көрсеткіштеріне сәйкес келетіндігін
көрсетеді.   Мысалы, болжамды кезеңде ІЖӨ ... ... өсуі ... ... ... - ... жалақы жылына - 8%-ды,
бюджеттен жеке тұлғаларға ... ... ... - 8%-ды ... болжам бар. Сонымен бірге бекітілген республикалық ... ... ... 2007 ... ... шығыстары 2006 жылғы бюджеттің
шығыстарымен салыстырғанда 28,1%-ға ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер тартатын шетелдік капиталдың
әкелінуін шектеу ... ... ... ... Банк пен ҚҚА ... ... да ескерілді.
Ақша-несие саясаты құралдарының динамикасы жеке әрбір сценарий үшін
қалыптасқан ахуалға қарай айқындалды. [34]
«Капиталдың қалыпты ... ... ... ... ... ... ұзақ ... үрдіс ретіндегі мұнай бағасының төмендеуін
бағалау және ... ... ... ... алу ... көтерілуі
мұнай өндіру жобаларын жаңадан сырттан ... және ... ... таза сырттан қарыз алуының төмендеуін ... ... 13 - ... саясатының негізгі көрсеткіштерінің
2007-2009 жылдарға арналған болжамы («мұнайға жоғары баға»сценарийі)
| |2006 |2007 |2008 |2009 ... ... ... ... % |8,6 |8,2-9,2 |8,0-9,0 |8,0-9,0 ... ... ресми ставкасы,% |9,0 |9,7 |9,5 |9,5 ... ... ... ... |19,1 |25,4 |31,8 |37,7 ... млрд. АҚШ доллары | | | | ... %-бен |170,4 |33,0 |25,3 |18,4 ... ... ... |1501 |2295 |3190 |4170 ... %-бен |126,5 |52,8 |39,0 |30,7 ... ... ... |3716 |5636 |7850 |10249 ... %-бен |79,9 |51,7 |39,3 |30,6 ... ... ... ... |4700 |6552 |8662 ... ... ... |4736 |7151 |10033 |13062 ... ... ... | | | | ... ... ... % |38,1 |46,6 |54,0 |59,2 ... баррель үшін 60 АҚШ долларынан аспайтын мұнайға деген әлемдік баға
деңгейінде ... және ... ... ... ... 2007 жылы шамамен 7%-ды, ал 2008-2009 жылдары 4-6%-ды құрайтын
болады. Тауарлар мен ... ... ... ... ... ... бойынша төлемдердің және тікелей шетелдік
инвесторларға ... ... ... ... ... ... ... баланс 2007 жылы оңынан ... ... ... 0,4%), 2009 жылы ІЖӨ-ге шаққанда 1%-ға дейін ұлғаяды деп күтілуде.
Мұнай және газ кен ... ... ... капитал салынатын
жобаларының аяқталу кезеңіне өтуіне байланысты 2007 ... ... ... ... түріндегі қаржыландыру көлемі де біртіндеп
төмендейді. Қаржыландырудың ... ... ... ... ... сырттан заем тартуы есебінен қамтамасыз етіледі.
Шетел капиталының және экспорттық валюта түсімінің әкелінуі теңгенің
ықтимал нығаюының ... ... ... сондай-ақ Ұлттық қордың
халықаралық резервтерінің және активтерінің одан әрі жинақталуына себепші
болады.
Бұл сценарий ... ... ... ... үш ... ... алғанда жылына 27%-ға өсетін болады. Банктердің резидент еместер
алдындағы  міндеттемелері шамамен жылына 9,5-10 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... мен активтерінің орташа жылдық өсу
қарқыны қарастырылатын кезеңде тиісінше 10% және 23%-ды құрайтын ... ... үшін ... ... рұқсат етілген мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... мынадай деңгейде таңдалған:
банктердің ... ... ... ... – 790 ... ... ... басқа депозиттері – 320 млрд. теңге, айналыстағы
ноталар көлемі – 270 млрд.теңге.
«Капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... алу ... ... ... ... қалуының және мұнай бағасының
динамикасына қатысты белгісіздіктің банктердің ... ... ... ... кеңеюіне және мұнай өндіру жобаларын қаржыландырудың ұлғаюына себепші
болатынын көздейді.   
Тауарлар мен көрсетілетін қызметтер экспортының өсу қарқыны ... ... ... олар алдыңғы сценарийдегідей бола
береді.   
Банктердің активтері алдыңғы үш жылдық кезеңде жылына орташа алғанда 32%-
ға өсетін болады. ... ... ... ... ... жылына шамамен 10-12 млрд. АҚШ долларын құрайтын болады.
Ұлттық қордың халықаралық ... мен ... ... ... өсу
қарқыны қаралатын кезеңде тиісінше 19% және 23% болады.
Осы сценарий үшін инфляция болжамдарының рұқсат етілген мәнін ... ... ... саясатының негізгі құралдарының 2007-2009
жылдарға арналған орташа жылдық мәндері мынадай ... ... ... ... ... ... – 860 ... Ұлттық Банктегі басқа депозиттері –640 млрд. теңге, ... ... – 317 ... ... ... сценарийі барысында тауарлар және көрсетілетін
қызметтер экспортының өсу қарқыны ... 15% ... ... ... мен
халықаралық қызметтер балансы профицитінің жыл сайынғы өсуі ... мен ... ... таза ... ... ... ... Ағымдағы шот профициті 2007 жылы ІЖӨ-ге шаққанда 1%-дан
асады, ал 2009 жылы ІЖӨ-ге шаққанда 3% ... ... ... ... ... және ... инвесторлар сенімінің
тұрақты түрде жоғары болуы мұнай-газ жобаларын қосымша қаржыландыруды және
республика ... мен ... ... ... алу ... ... ... резидент ... ... ... ... 10-15%-ға өседі, 2009 жылы өсім 2-3%-ға
дейін баяулайды деп болжанады.
Ұлттық қордың халықаралық резервтері мен активтерінің орташа ... ... 25-26% ... Бұл қалыпты баға сценарийімен салыстырғанда теңгенің
айырбас бағамына оның нығаю жағына қарай үлкен қысым жасайтын болады. ... ... ... ... халықаралық резервтері мен активтерінің
өсу қарқыны қалыпты баға ... ... 3-6 ... ... ... ... ... мұнайға жоғары баға жағдайында банк активтерінің одан әрі
өсуі 2007 жылы одан ... ... жыл ... өсу ... 30-40%-ға дейін
біртіндеп баяулай отырып шамамен 50%-ды құрайды.
Осы сценарий үшін инфляция ... ... ... мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-несие саясатының негізгі құралдарының 2007-2009
жылдарға ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктегі аударылатын депозиттері – 990 млрд.теңге,
банктердің Ұлттық Банктегі басқа депозиттері – 860 ... ... ... ... – 530 млрд.теңге.
Мұнайға жоғары баға сценарийі үшін нақты сектор және ақша-несие ... ... ... динамикасына қатысты ... ... ... 2007-2009 жылдарға мынадай болжамдар алынды.
Көрсетілген кезеңде ақша базасының, ақша ... ... ... және банк ... ... орташа жылдық өсуі 40% –
41%-ды құрайды. Инфляция 2007 жылы 8,2%-9,2%, 2008 жылы – ... ...... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізгі
мақсаты орташа жылдық инфляцияны мынадай деңгейде ... тұру ... ... ... ... ... қалыпты баға»
сценарийін іске асыру кезінде 2007 жылы 6,2%-7,2%, 2008 жылы – ... жылы – ... ... көп ... жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийін
іске асыру кезінде 2007 жылы 7,3%-8,3%, 2008 жылы  – ... 2009 жылы ... ... ... ... сценарийін іске асыру кезінде 2007 жылы 8,2%-
9,2%, 2008 жылы  – 8,0%-9,0%, 2009 жылы  – 8,0%-9,0% ... ... ... және Орта ... ... көзделген басқа да
көрсеткіштер ұлғайту жағына қарай қайта ... ... ... да көтерілетіндігін айта кету қажет. Сонымен қатар валюта жоғары
баға сценарийі көрсеткіштерінен қарқынды асып ... және ... Орта ... ... ... ... жоғары өскен
жағдайда ақша ұсынысы инфляцияның мақсатты көрсеткіштеріне қол жеткізуге
қажетті шектен ... ... ... ... мұнайға қалапты баға сценарийі үшін, негізінен 2007 ... ... ... оның ... ... ... ... атап көрсетілген. Одан кейінгі жылдарға арналған шаралар 2007
жылдың нәтижелері ... ... ... жоғары баға сценарийі іске
асырылған жағдайда ақша-несие ... ... одан да ... ... ... баға сценарийі іске асырылған жағдайда ... 2007 ... ... ... саясаты саласында 2007 жылы Ұлттық Банк өз қызметінде орташа
жылдық инфляцияны төмен деңгейде ұстауға бағытталған ақша-кредит ... ... ... бағыты ретінде айқындайды.
Ақша-несие операцияларын пайдаланудың тиімділігін арттыру және ақша
нарығының ахуалына әсер ету үшін қолданылатын шараларды одан әрі ... ... ... әр түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... нарықтық ставкаларына
жасалатын қысқа мерзімді ставкалардың реттеу рөлін көтеру жөніндегі шаралар
ставкалар дәлізін тарылту (төменгі ставка – ... ... ... ... ...... беру ... ставка) арқылы жүргізіледі.
Қайта қаржыландырудың ... ... ... Ұлттық Банктің
операциялары бойынша ставкалар ақша нарығындағы ахуалға және инфляция
деңгейіне ... ... ... ... Ұлттық Банктегі қысқа мерзімді ноталары мен
депозиттері қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, ... ... ... ... ... құралдары болып қала
береді. 
Қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... айналысқа шығару мерзімін ұзарту және көлемін ұлғайту
мүмкіндігі қаралады, ол Ұлттық ... ... ... ... ... Банк бұл ... зерттеп, қаржы нарығындағы ахуалға қарай тиісті
шешім қабылдайды. Осы ... ... ... Банк ... кірістіліктің
қалыптасу мәселелерін шешу жөнінде Қаржы министрлігімен бірге жүргізілетін
жұмысты үйлестіруді күшейту қажет деп ... Бұл ... ... ... ... ашық ... операциялар жүргізу мүмкіндіктерінің
шектелуінен және ... ... ... ... әсер етуінің әлсіреуінен көрінеді.
Банк жүйесінің артық өтімділігі мәселелерінің өткірлігі сақталған
жағдайда Ұлттық Банк ақша-несие ... ... ... Банк ... ... ету үшін ... заемдарды беру механизмі, репо
операциялары және ... ... алу ... ... ... ... құралдарының тізбесін кеңейту жұмыстары жүргізіледі. Сонымен
қатар ... беру ... ... ... заемдары және
вексельдерді қайта есепке алу ... ... ... ... ... мерзімдерін бірегейлендіру мүмкіндігі қарастырылады.
Инфляцияны төмендету үшін шектеулі ақша-несие саясатын жүргізумен қатар,
әсіресе, жиынтық сұранысты дамытудың, өсуін ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер тарапынан
тауарлар мен ... ... ... ... қажет.
Инфляциялық үдерістерге қысымды азайту мақсатында ... ... ... ... оның ... ... шығыстардың өсуін шектеу,
мемлекеттің мұнайдан түскен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ салық ауыртпалығын сақтау саясатынан ... ... ... қажет.
Экономиканың нақты секторы кәсіпорындарының мониторингі бойынша қаржылық
емес корпорациялар секторының, қалыптасқан экономикалық конъюнктураның және
кәсіпорындардың қаржылық ... даму ... және ... ... ... проценттік, валюталық саясатты
айқындау, ең ... ... ... ... ... ... ... есептерді жасау кезінде Ұлттық Банк ... ... іс ... пайдалануды кеңейтуге бағытталған
жұмыстар жалғаса береді.
Ұлттық Банк теңгенің еркін айырбас бағамы ... ... ... ... ішкі валюта нарығындағы шетел валютасына ... ... ... осы ... ... ... ... пен ұсынысқа қарай
белгіленеді. Ұлттық Банк теңге бағамының ауытқуына бағдарлар ... ... ... Банк ішкі ... ... өзінің қатысуын
қысқартуға ниетті.
Ұлттық Банк валюта нарығындағы операцияларды, негізінен, Ұлттық қор үшін
жүзеге асыратын болады, ... ... Банк ... ... ... және ... ... жаңа ережесіне сәйкес Ұлттық қор үшін
Ұлттық Банктің халықаралық резервтерінен шетел валютасын сатумен ... ... ... валютасын да сатып ала алады.
Валюталық реттеу және валюталық бақылау саласында. «Валюталық ... ... ... ... ҚР ... ... 2007 жылғы 1қаңтардан
бастап күрделі операциялар бойынша пайдаланылып ... ... ... ... Сол ... ... ағымдағы және күрделі операциялар
бойынша валюталық шектеулер болмаған жағдайда ... ... ... етілетін болады.
Валюталық шектеулердің болмауы капиталдың әкелінуінің жоғары деңгейдегі
жұмылдырылуын білдіреді, ол валюталық және қаржы нарықтарындағы ... ... ... тудыруы мүмкін. Мұндай жағдайларда Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі капиталдың қозғалысымен ... ... ... ... ... экономикалық операциялар және
ішкі валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздеріне талдау ... ... ... жетілдіру жұмыстарын жалғастыра береді.
Төлем жүйелері саласында Қазақстан экономикасының әр ... ... ... мен аударымдарды жүргізудің қауіпсіз және уақтылы болуын
қамтамасыз ететін жоғары ... ... ... жүйелерінің жұмыс
істеуіне одан әрі қолдау көрсету жұмысы жалғастырылады. Бұл жұмыс сондай-ақ
қызмет көрсететін операторларды және ... ... ... және ... ... тұратын болады. Сонымен қатар орта
мерзімді перспективада төлем жүйелерін дамыту шеңберінде Ұлттық Банк ... ... ... одан әрі ... Қазақстан Республикасының
«Электронды Үкімет» жүйесін құру шеңберінде «Төлем шлюзін» жасауға, сондай-
ақ төлем жүйелері үшін жаңа Резервтік орталық құруға ... ... ... ... ... ... ету ... Ұлттық Банк өз
қызметін ҚҚА-мен тығыз үйлестіретін болады. Бұл ... ... ... ... одан әрі ... ... ... болады. Ұлттық Банк
пен ҚҚА-нің алдымыздағы кезеңдегі міндеттерінің бірі – ... ... ... ... ... ... тұрақтылығына теріс
әсер етуі мүмкін жағдайларды анықтау және алдын алу. ... ... ... ... ... ... жұмыстарының нәтижелерін
бұқара халықтың тұрақты түрде ... ... ету ... ... ... ... ... себебін тигізетін осы жұмыстардың маңызды
бөлігі болып табылады.
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға
арналған тұжырымдамасына ... ... банк ... ... ... тиімділігін арттыру ... ... ... ... бірі ... тұрақтылығына төнген қауіпті уақтылы анықтау жөніндегі өзара ... және ... ... сапалық деңгейін арттыру, сондай-
ақ қаржылық қатынастар субъектілерінің тәуекелдерін халықаралық тәжірибеге
сәйкес реттеу жөніндегі үйлестірілген саясатты жүргізу үшін ... Банк ... ... бірлесіп 2007 жылы Қаржы тұрақтылығы жөнінде меморандум
әзірлеп, қол қоятын болады. Ол құжат қаржы ... үшін ... ... ... ... ақпараттық өзара іс-қимыл жасау
рәсімін, қаржы ... ... ... тұрақты консультациялар
жүргізу тәртібін, ... ... ... ... ... ... мен қағидаттарын реттейтін болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, қазіргі таңда Қазақстанда ... ... ... ... мынадай түйіндер шығаруға болады:
- ақша-несие ... – бұл ... ақша ... ... сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк ... ... ... ... жиынтығы;
- ақша-несие саясатының ... ...... ... яғни оның ... ... мен басқа шетел
валюталарына қатысты ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі субьектісі –
Ұлттық банк болып табылады;
- ҚР ... ... ... ...... валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету, ҚР-дағы ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... саясатының Ұлттық банк тарапынан ... ... ... және ... ... ... Инфляциямен күрес - ақша-несие ... ... ... ... жөнінде қолданылатын шаралар Ұлттық банктің ақша-
несие ... ... ... ... ... ... алғанда, бүгінгі еліміздің экономикасын сараптаушы әлемдік
сарапшылар тұрақты әрі ... ... келе ... ... жоғары
бағалауы - әуел бастағы нарықтық экономиканы ... ... ... айғақтайды.
Бүгінгі таңда Қазақстанда жүргізіліп ... ... ... жылдар көлемінде қалыптасудың жолынан өтіп, ... ... куә ... ... ... ... жетілдірудегі кейбір мәселелері
- ақша-несие саясатының инфляцияға ... ... үшін ... құралдары жетілдірілді. 2005 жылдың 1- шілдесінен бастап,
ақша-несиені ... ... ... ... олар ақша-
несие саясатының жеке операцияларын мерзім бойынша ... Оның ... болу үшін ... ... ... ... ... реттеу мақсатында келесілер ұсынылады:
Макроэкономикалық саясат саласында салық, бюджет және ақша-несие
жүйелерін реформалау ... ... ... шешу алда тұр. ... ... ... ... әсер ететін ... ... ... Бұл ... ... мұнай экспортының
өсуіне, еуроға шаққанда айырбас бағамы қатысының ... ... ... ... байланысты.
Осы жағдайларды ескере отырып және Қазақстанның ақша-несие саясатын
реттеу ... ... ... ... Банк ... ... ... бағыт етіп баға
тұрақтылығын Қазақстанның халқына ... ... ... Ұлттық Банк шетелдік капиталы ағылуы, ішкі ... ... ... ... шығындарының өсуі, инфляция деңгейінің
өсуді, ақша-несие саясатын қатаңдандыруды іске асыру қажет;
- жоспарды орындау барысында, ... ... ... ... жұмыстарын және қаржы нарығы жағдайы
бойынша қабылдайтын ... одан әрі ... ... ... жоғары өтімділік мәселесін өткірлігін төмендету үшін
банкте сақтауға тиіс ... ... ... ... кеңейту жолымен
ең төменгі қорлық талаптар есебі механизмін әрі ... ... ... ақша ... ... өсудің жоғары деңгейін
қамтамасыз етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә."Қазақстан-2030". ... ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің ел халқына Жолдауы // Егемен ... 2006 ... 2030 ... ... Даму ... одан әрi iске асыру
жөніндегi шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы
30 наурыздағы N 80 ... ... ... 2006 ... 1 сәуір N73-74
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының 2010жылға дейінгі ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының 2006-2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» ... ... ... 4 ... N111 Жарлығы //"Егемен Қазақстан" 2006
жылғы 11 мамыр N103
5. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан ... ... және ... ... жолында» Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. //Егемен Қазақстан,
19.03.2004
6. «ҚР-дағы банктер және ... ... ... ҚР ... ... Г.С. ... ... басқару мәселелері. Алматы,
экономика, 2005
8.Ихданов Ж.О., ... Ә.О. ... ... реттеудің өзекті
мәселелері. Алматы , Экономика, 2002ж, 218б.
9.«АСҚБ» АҚ-ның 2006 ж. ... ... У., ... Д. Стратегическое планирование и хозяйственная политика
– М., 2004г.
11.Стоянова Е.С. «Анализ хозяйственной деятельности»- Минск; ООО ... 2005г.- ... және орта ... ... ... ... АҚ филиалдарының
несиелік құралдарын енгізу және оларды жабу поцедуралары. Алматы қ. 2006ж.
13.«АСҚБ» АҚ-ның есептік саясаты. Алматы қ. ... ... ... несиелік процедуралары. Алматы қ. 2006 ж.
15.Екінші деңгейдегі банктер үшін прудинциалды нормативтің есептеу әдісі
мен ... ... ... бекіту туралы. 30 қыркүйек 2005ж.
№358
16.Каренов Р.С. Экономиканы ... ... ... ... ... Х., Теммен Р. Основы учения об экономике/ Пер.с нем.-М. «Дело
ЛТД», 2004г.-400с.
18.Каренов Р.С., Шаекина Ж.М. ... ... ... в ... ... ... 2001г.-224с.
19.Камаев В.Д., Абрамова М.А., Александрова Л.С.и др. Учебник по ... ... ... М.: ... ... Э. Дж., Линдсей Д. Макроэкономика / Пер.с англ.- СПб.:АО «Санкт-
Петербург оркестр», 2001. 405 с.
21.Пикулькин А.В. Система ... ... ... М.: ... и
право, Юнити,2001. 352с.
22.Сабденов О. Экономическая политика переходного периода на рубеже ХХІ
века. Алматы: Казахстан,200. ... от 11 ... 2006г. №20. ... ... ... ... НБРК на 2006-2008годы // ... ... ... М. ... ... ... мен ... Қазақстан. – 2006, №20.
25. Мұхамбетова З.С. Аймақтың ақша-несие саясаты.//Аль-Пари.-2003, №1.
26. ... Г. ... ... ... // ... – 2005, №148.
27.Тұраров Н. С. Ақша-несие ... // ... – 2006, ... Б.П. ... және ... алушылар қарым-қатынастарын
реттеу // Егемен Қазақстан. – 2004, № 25.
28.Сейткасимов Ғ.С. ... ... ... Оқу ... – Алматы:
«Экономика», 2005ж.
29.Бердалиева К.Б. «Қазақстан ... ... ... В.А. ... қазіргі дүние әлемінде», Алматы - 2002
31.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы». Алматы 2003ж.
32.www.nationalbank.kz
33.«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... 1995ж. 30 ... ... Қазақстан Республикасының Заңы
34.Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 июля 2003 г. №753
«О ... ... ... ... Республики Казахстан»
-----------------------
Ұлттық Банктің дербес бөлімдері
Мемлекеттік күзет
Банкнотты фабрика
Мемлекеттік инспекция
Банкаралық есептеудің
Қазақстандық орталығы
Банкаралық және қаржылық телекоммуникация орталығы
Банктік сервистік бюро
Облыстық
(аумақтық) басқару
Департаменттер
Дербес басқармалар және ... ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі тандағы ҚР-дағы ұлттық банктің ақша-несие саясатына талдау жасау24 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатын талдау 24 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ерекшеліктері және оның нарық кезеңіңде тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-теңдікке әсері28 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкіндегі ақша-несие саясатының даму жолдары84 бет
Ұлттық банк ақша - несие саясатының ерекшеліктерін талдау24 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь