Мәдениет және оның қызметтері

Кіріспе
Мәдениет – халықтың мыңдаған жылдар бойындағы шығармашылығы, онда қауым мен жеке адамның рухани ізденісі, халықтың даналығы мен адамгерщілік нышандары жинақталады. Адамзаттың рухы мен келбеі, оның ерік-бостандығы мен тарихи зейін-ісі, философиялық жүйелері мен рәмізтаңбалық өсиеттері, орны толмайтын шығындары мен өмірлік сабақтары, діні мен тілі, ділі мен мұраты- осының бәрі мәдениетпен біте қайнасқан.
Мәдениеттің қоғамда атқаратын қызметтері жеткілікті. Зерттеушілер оның аксиологиялық, футурологиялық, герменевтикалық тағыда басқа түрлерін атайды. Соның ішінде мәдениеттің негізгі қызметтері: адамды қалыптастыру қызметі, жалғастық, мәдениет мұрагерлік қызметі, танымдық қызметі, реттеу қызметі, комуникатифтік, қарым-қатынастық қызметі.
Адамды қалыптастыру қызметі. Бұл-мәдениеттің қоғамдағы басқа қызметтерін бойына жинақтайтын жәнә оның негізі мазмұнымен тікелей байланысты нышан. Егер біз адамды әлде құдай, әлде табиғат, әлде еңбек жаратты деген пікірталастардан сәл көтерілсек, адам мәдениетті, ал мәдениет адамды қалыптастырғанына көзіміз жетеді. Мысалы Маугли-көркем беине. Жануарлар арасында кездейсоқ өскен адам мәдениеттік қасиеттерден жұрдай болады.
Адамға ең қиыны – адам болу. Ал оның негізгі шарттарырың бірі ретінде ізгілік пен зұлымдық, ақиқат пен жалғандық, әділеттілік пен өктемдік, бодандық пен азаттық, сұлулық пен ұсқынсыздық арасындағы адамның таңдауын аламыз. Жалғастық, мәдениет мұрагерлік қызметі. Мәдениеттің бұл қызметі бір ұрпақтан екінші ұрпаққа берілетін бүкіл адамдық өмір тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктеріне қатысты. Шын мәнісінде қоғамда ұрпақтар жалғастығы мәдени мұраларды игеру, қабылдау және оны шығармашылықпен дамыту арқылы жүзеге асады. Мәдени ақпараттар-салт-дәстүр,әдет-ғұрып,рәсім-рәміз , діл мен тіл, дін және өнер, білім т.б. руханилықтың белгілі бір ддеңгейін меңгерудің нәтижесінде мәдениет субъектісінде өзіндік санасының жанды буынына айналады.
Танымдық қызметі. Мәдениеттің бұл қызмет-міндетінің сан алуан қыры бар. Бірден біздің назарымызды өзіне аударатын нәрсе-мәдениет пен білімнің арақатынасы. «Табиғаттан қулығын асырып жіберуге» бағытталған адамдардың білімі, әрине мәдениеттің негізгі құрамдас бөлігіне жатады. «Бүгінгі күнге лайық қарым-қатынас орнату – интилигенцияның басты міндеті... Ал біздің өркениеттілігіміз жаппай компьютерге көшумен сипатталмауы керек, мәдени диалогтың түрін жасап, оны сақтай білу қабілетімізбен көрінуі керек». Яғни білімділік мәдениеттіліктің маңызды
Әдебиеттер.

1. М.П.Ким «Коммунизм және мәдениет» А-62 ж
2. «Алтыншы бесжылдықта Социалистік мәдениеттің гүлденіп көркеюі.» С.В. Кафтанов А-56 ж
3. Н.Кузембаев «Ауыл мен село халқының тұрмыс мәдениеті» А-64 ж
4. Ғабитов Т. «Мәдениеттану» А-2001 ж
5. Затов Қ «Мәдениеттану» А-2002 ж
6. Медведев А. және Хлыстов Ф «Селолық советтердің мәдени ағарту жұмысы» А-54ж
7. Абдраманов Е.С. «Оңтүстік Қазақстан ауылы тұрғындарының қазіргі кезеңдегі мәдени өмірі» (дессертация) 2004 ж
        
        Кіріспе
Мәдениет – халықтың мыңдаған жылдар бойындағы шығармашылығы, онда қауым мен жеке ... ... ... ... ... мен ... нышандары жинақталады. Адамзаттың рухы мен келбеі, оның ерік-бостандығы мен тарихи зейін-ісі, философиялық жүйелері мен ... ... орны ... ... мен ... ... діні мен тілі, ділі мен ... ... бәрі ... біте ...
Мәдениеттің қоғамда атқаратын қызметтері жеткілікті. Зерттеушілер оның аксиологиялық, футурологиялық, герменевтикалық тағыда басқа түрлерін атайды. Соның ... ... ... ... ... ... ... жалғастық, мәдениет мұрагерлік қызметі, танымдық қызметі, реттеу қызметі, комуникатифтік, қарым-қатынастық қызметі.
Адамды қалыптастыру қызметі. Бұл-мәдениеттің қоғамдағы басқа қызметтерін ... ... жәнә оның ... мазмұнымен тікелей байланысты нышан. Егер біз адамды әлде құдай, әлде ... әлде ... ... ... ... сәл ... адам мәдениетті, ал мәдениет адамды қалыптастырғанына көзіміз жетеді. Мысалы ... ... ... ... ... өскен адам мәдениеттік қасиеттерден жұрдай болады.
Адамға ең қиыны – адам болу. Ал оның ... ... бірі ... ... пен ... ... пен ... әділеттілік пен өктемдік, бодандық пен азаттық, сұлулық пен ұсқынсыздық арасындағы адамның таңдауын аламыз. ... ... ... ... ... бұл қызметі бір ұрпақтан екінші ұрпаққа берілетін бүкіл адамдық өмір тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктеріне қатысты. Шын ... ... ... ... ... мұраларды игеру, қабылдау және оны шығармашылықпен дамыту арқылы жүзеге асады. Мәдени ... , діл мен тіл, дін және ... ... т.б. ... ... бір ... меңгерудің нәтижесінде мәдениет субъектісінде өзіндік санасының жанды буынына айналады.
Танымдық қызметі. Мәдениеттің бұл ... сан ... қыры бар. ... ... ... ... ... нәрсе-мәдениет пен білімнің арақатынасы. «Табиғаттан қулығын асырып жіберуге» бағытталған адамдардың білімі, әрине ... ... ... бөлігіне жатады. «Бүгінгі күнге лайық қарым-қатынас орнату – интилигенцияның басты міндеті... Ал біздің өркениеттілігіміз жаппай компьютерге көшумен сипатталмауы керек, ... ... ... ... оны сақтай білу қабілетімізбен көрінуі керек». Яғни білімділік мәдениеттіліктің маңызды алғы шартты болғанымен, бұл екі ұғымның арсында ... ... ... ... ... ... ... бар. Ғылымның бет алды дамуы, шектелмеген техникалық әрекет мәдениетке үлкен нұсқан ... ... Тек ... ... ... бар ... ғылым мен техниканың дамуындағы теріс салдарларды бейтараптандыра алады. Егер біз ғылым ... ... ... өнер ... ... ... , ал моральдық таным арқылы-жақсылық пен жамандықты айырамыз.
Реттеу қызметі. Бұрынғы Кеңес Одағында ... ... ... ... жолмен басқару» атты сөз тіркесі кең етек алған-ды. Бірақ адамның дүниеде өмір сүру тәсілі ретінде түсіндірілетін мәдениетті ... ... ... ... ... ... қуыршаққа айналдырған тоталитарлық айла-шарғы үлгілерін көреміз. Мәдениетке сыртқы ықпал жасау мүмкіндігін жоққа шығаруға ... ...... ... емес». Мәдениеттегі реттеушілік әрекеттерінің өзіндік ерекшеліктері бар. Мәдениетте күнделіктіден гөрі жоғарғыға, идеалдыға, үлгіге ... ... ... ... ... ... ережелік талаптар басымырақ.Мысалы, «мәдениетті адам» дегенде оның адамдық жан-жақты белгілерді бойына толығырақ, ... ... ... Ол ... ... деңгейіне, киімі сол кезде көп тараған сәнге, мінез-құлқы осы ... ... ... сай ... ... қызмет.
Бұл мәдениеттің қоғамдағы негізгі қызметтерінің бірі. Адамдардың қарым-қатынасы, мәдениеттер сұхбаттасуы-әлеуметтік шындықтың басым көрінісі. Адам ерекше бір өрісте-қарым-қатынас өрісінде ... ... пен ... пен ... тербелісі адамды нәзік тормен қоршаған; қоғамдық өмірде тек зат пен тауар ауысуы ғана ... ең ... ... ... ... тәжірибелерімен, сезімдік үлгілермен ауысу толастамақ емес. Мәдениет игіліктерін жас ... ... ақ ... ... оның әлди жырымен сезім дариясына шомылып қана адамдық қасиеттерді бойына сіңіре бастайды.
Ғылымда соцализация (әлеуметтеу) деп аталатын процесс те мәдени ... ... ... ...... түрлері дегенде олардың әмбебаптығына және көп мағналылығына көңіл бөлу қажет. Мәдени құндылықтарды оларды жасаушылар және ... ... ... ... ... болады. Мәдени туыды қаншама асыл болғанымен, егер ол рухани азық ... ... бір ... ... ... онда ол ... ... шығып қалады. Адам тұрмайтын үй қаңырап бос тұрады, отарба жүрмейтін темір жол- жай тамірмен ағаштың үйіндісі, ешкім ... ... ... ... ... ... болмыстың тірегі деп қарым-қатынасты айтамыз.
Қорытындылай келсек, жалпы алғанда, мәдениетің алға басуы оның ... ... ... және ... тарихтың адам үшін, оның мүдделері мен өзіндік мақсаттары бағытында толыққанды ашылуы болып табылады. ...... ... күнделікті тұрмыста жиі айтылып жүрген сөз. Адамзаттың ертеден өмір сүріп келе ... ... те ... ... ...... сөз ... толық мағынасында адамның өз қолымен, ақыл-ойымен жасағандары және жасап жатқандарының бәрін түгел қамтиды. Жай ғана сауат ашудан және тазалық ережелерін ... ... ... асқан үлгілі шығармаларын жасағанға дейінгі ұғымды қамтып жатқан – мәдениет ... ... ... ... – тарихи құбылыс. Оның дәрежесі мен сипаты қоғамдық өмірдің жағдайларына байланысты өзгеріп отырады. Тарихи дәуірлердің алмасуы мәдениеттің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ... дейін қазақ елі патшалық Ресейдің артта қалған отары ... ... Ол ... ... арасында сауатты адамдар бірен-саран ғана табылатын еді. Театр, клуб деген болмады, қазақ тілінде кітап та шықпады, яғни бұдан халқымыздың мәдениеті мен ... еміе ... өмір ... ... жасалынды.
Кеңес үкіметінің орнауы, қазақ халқының көзін ашып, бірқатар маңызды істер атқарылды. Атап айтсақ қысқа мерзім ішінде сауатсыздық жойылды, білім беру ... ... ... ... ... ... мен ... ақпарат құралдарының жұмысы жолданды. Алайда Кеңес үкіметінің біржақты саясаты одақтас Республика халқының дәстүрлі мәдениетін, тілі мен өнерін ... ... ... қазақ халқының ана тілі мен діні, салты ауыр жапа шекті. Халықтың кәсіби мәдениеті мен дәстүрлі өнері ... ... ... ... он ... ... қалдырған еліміз үшін Қазақстанның ХХІ ғасырдағы болашағы көп жағдайда тұрақты ілгері дамып отыруында соңғы жылдарында ауыл ... ... ... зерттеуге ерекшеден қойыла бастады.
Ауыл тұрғындарының мәдени өмірінде болып жатқан сан ... ... ... мен ... жаңа этникалық процестер, мәдениет пен тұрмыс саласындағы дәстүрлі және жаңа үрдістерді этнографиялық тұрғыда зерттеу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Бұрынғы КСРО халықтарының рухани мәдениетінде болып жатқан сан алуан түбегейлі өзгерістер сол ... ... ... ... назарында болды. Өткен ғасырдың 50-60 жж «колхоз» тақырыбына байланысты бірқатар еңбектер жарық көруі, отандық тарихына үшін елеулі ... ... ... бұл жұмыстардың арасында біздің республиканы да қамтып өткен бірнеше ұжымжық зерттеулер бар еді.
Өткен ғасырдың соңғы ... ... ... ... өміріне байланысты бірнеше кондидаттық диссертациялар қорғалды. Зерттеулердің хронологиялық ... ХХ ғ 70-90 ж.ж, және ... ... ... Қазақстан өңірлерін қарастырды.
Тақырыбымыздың басты қарастырып отырған мәселесі, ... ... ... ХХ ... 60-80 ж ... мәдени ортасы, мәдени-ағарту мекемелерінің материалдық техникалық базасы, ағарту ... ... мен ... жүргізілуі туралы қысқаша баяндау. Оңтүстік Қазақстан облысы 1932 жылы 10 наурызда құрылған. 1962-1992 ж Шымкент ... деп ... ... Аумағы 117,3 мың км2
Тәуелсіз Республикамыздың тарихи мәдени және этносаяси өмірінде Оңтүстік Қазақстан аймағының алатын орны ерекше. Бұл өңір еліміздің ... ... жаңа және ... ... ... өте тығыз сабақтасып жатыр. Оңтүстік Қазақстан аймағы жергілікті қазақ халқының өзге этникалық топтардың арасында тығыз шоғырлануымен ерекшеленеді. ... ... рет бой ... ... ... ... ... даму жолы сан қилы қарама-қайшылықтарға толы тарихи кезеңдерден ... ... жап ... ... ... ... бостандықтың көрсеткіштері село еңбеккерлерінің азапты еңбегінің жоқшылығы мен аштығының өмір жастары, өмір дәрежесінің төмендігінің балалар мен ... ... ... тыс ... оқу ... ... 50 жж жаппай жеті жылдық білім беру 60 жж сегіз ... ал 70 жж, ... орта ... беру ... барлық өңірлерінде мектептегі оқу ісін дамытуда кемшіліктер көбейді.
1955-1956 жж жалпы білім беретін ... 43%-і орыс ... ... ... олар ... оқушылардың 66% қамтыды. 20 жыл ішінде қазақ (1950-1970) мектептерінің саны ... ... ... азайды. Мектептегі оқу ісінің дағдарысы экономикадағы саясат пен идеалогиядағы бұрмалаушылықтың көрінісі еді. Оңтүстік ... 1962 ж ауыл ... ... төмен болған. Мысалы: ауылдық 15 мектепте 5-8 сыныптар ... ... 52 ... 9-10 ... оқушылары бірігіп дәріс алған. Өткен ғасырдың 70-80 жж еліміздің ауылды жерінде ... ... ... ... қарқынды жүргізілгені байқалады.
Қай заманда, қай қоғамда да елдің мемлекеттің мерейі алдымен оның рухани байлығымен өлшенген.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ХХ ... ... ширегінде басталады. Аудан орталықтарында мұражайлар ашу 1970 ж кейін ғана қолына алына басталды.
Елімізде 1950 ж ... ғана ене ... ... ауыл тұрғындары арасында кең таралуы 1970 ж басталды. Халыққа рухани азық ... ... бір түрі – ... ... ... ... ... сахна өнерінің тууы, қалыптасуы және даму жолы Кеңес үкіметі орнағаннан кейін бастау алып одан кейінгі жылдар да Оңтүстік Қазақстанның ... да ... жаңа ... саны ... ... ауыл, қала жастарының 10 жылдық мектептерді, техникумдарды бітіріп жоғары дәрежелі білім алуы, Республикамызда ауыл ... ... ... ... ... ... ... үшін берік негіз салынды.
Әдебиеттер.
М.П.Ким «Коммунизм және мәдениет» А-62 ж
«Алтыншы ... ... ... гүлденіп көркеюі.» С.В. ... А-56 ... ... мен село ... ... мәдениеті» А-64 ж
Ғабитов Т. «Мәдениеттану» А-2001 ж
Затов Қ «Мәдениеттану» А-2002 ж
Медведев А. және Хлыстов Ф «Селолық ... ... ... жұмысы» А-54ж
Абдраманов Е.С. «Оңтүстік Қазақстан ауылы тұрғындарының қазіргі кезеңдегі мәдени өмірі» (дессертация) 2004 ж

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Менеджмент туралы ақпарат165 бет
Әбіш Кекілбаев5 бет
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектерін пайдалана отырып, археология мұражайының тарихын, экспозицияларындағы алатын орнын және тарихи-мәдени заттық және рухани құндылықтарымызды жинап, зерттеп, сақтауда, Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасын жүзеге асыруда көрсетіп отырған қомақты үлесін ашу68 бет
Латын және көне грек тілдерінің фармацевтикалық терминологияның дамуына қосқан үлесі және латын тілінің жалпы мәдени мағынасы.7 бет
Мәдени ескерткіштер және сәулет өнері, туризм17 бет
Мәдениет және ұлтаралық қатынастардың әлеуметтануы. Жастар және дін18 бет
Ортағасырлық мәдениет және мемлекет қайраткерлері: асан қайғы, қазтуған, шалкиіз және жиембет жыраулар21 бет
Поли және моноэтностық ортадағы мәдениеттің психологиялық ерекшеліктерін эмпирикалық зерттеу23 бет
Қазiргi кезеңде материалдық мәдениет және тұрмыс ескерткiштерiн сақтау және насихаттау33 бет
Қожа Ахмет Йасауи және Қазақ мәдениетi12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь