Египеттің ежелгі өнері

Жоспар

І.Кіріспе.

ІІ.Негізгі бөлім.
1.Египеттің ежелгі өнері.
2.Егіпеттік сурет салу ерекшілігі.

ІІІ.Қорытынды
Кіріспе.
Ертедегі Мысырда алғашқы рет сурет сүретшілердің - ұстаздарға оқыту жүйесі болды , бекітілген қағидалар және ереже барлық анықталған нормалардың қатал сақтауын бұйрық берді .Сурет салушы тәжірибелілері мысырлықтар теориялық негіздеуге олар бірінші бейнелеу заңдары қондыру және оқудың теориялық процестің - дидактикалық қағидалардың ережелерді және бейнелеу заңдарылықтарын қатал сақтауға тиісті болды .
Тас алыптар жерден ұқыппен катеріліп, жаңа орындарға тасылды; жартаста ойып жасалған ғимараттар дәл осылай мұқият бөлшектеліп, содан кейін бұрынғы күйінде қалпына келтірілді; бірнеше мың жылдар бұрын жасалған алып ескерткіштер құм арқылы басқа жақтарға қарай бет алды...
Кезінде тек адам қолымен орнатылған алып ескерткіштер енді осы заманғы ең қуатты техниканың көмегімен көшірілді.
«Нілдің суы тамаша ескерткіштерді — жер үстіндегі ғажап ескерткіштердің бірін— жұтып қоюға дайын... Бұл ескерткіштер сақталған елдеріне ғана тиісті емес. Бұл мәңгі қазыналарға бүкіл әлемнің правосы бар. Міне, сондықтан да мен зор сеніммен тарихта теңдесі жоқ міндетті шешу ісіне үлес қосуға үкіметтерді, мекемелерді және жеке ұйымдарды, әрбір ізгі ниетті адамды шақырамын».
1960 жылы ағарту, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі халықаралық Біріккен ¥лттардың ұйымы (ЮНЕСКО) осындай ұран тастады.
Бұл ұран жапан даладағы жалғыз дауыс болып қалған жоқ.
Енді төрт жылдан кейін бұл ұйым былай деп атап көрсетті: «Тарихта тұңғыш рет халыңаралық ыытымақ мәдениет саласында осыншама көлемде көрінді, тұңғыш рет мұндай бастамаға елдер тартылды. Адамзаттың ең қымбат сенімдері мен аса жоғарғы ұмтылыстарын бейнелейтін діни, тарихи, керкем ескерткіштер қайда пайда болып, ңазір қайда тұрғанына қарамастан бүкіл адамзат атаулының ортақ игілігі, оның жалпы мұрасының бөлшегі болып табылады деген принципті бұл ынтымақ тұңғыш рет басшылыққа алды».
Ніл суының өнер ескерткіштеріне қауіп төндіргені кездей-соқ емес еді. Совет үкіметінің Біріккен Араб Республикасына материалдық және техникалық көмек көрсетуі арқасында биік Асуан плотинасының салынуы — Ніл алқабының барлық тұрғындары үшін маңызы зор іс.
Бұл плотина 800 000 гектарға жуық жерді суландырудн қамтамасыз етеді, өңделетін жерді 25 процент арттырады. Міне, сол ұзындығы 500 километрге жуық жасанды теңіз жасалатын жерде әйгілі өнер ескерткіштері тұрды, ал су астына кетсе, табылуы екіталай, әлі де табылмаған көркем қазыналарды жер сөзсіз сақтап жатқан еді.
Бұл ескерткіштерді құтқаруға, ескерткіштерге бай Нубяя жерлерін су басқанға дейін шұғыл қазуды ұйымдастыруға көмек көрсету керек болды. Және барлық континенттердің елдері көмек көрсетті. Бұл іске совет археологтары да елеулі үлес қосты. Тұңғыш рет тұтас аймақтар өте мұқият және кең көлемде археологиялық зерттеулерден өткізілді. Табыс та ерен болды: көптеген өнер ескерткіштері құм астында мыңдаған жылдар бойы жатқан жерлерінен қазылып алынды.
Ал, ежелгі Египет сәулет өнерінің атақты ескерткіштері— Абу-Симбел храмдарын (б. э. бұрынғы VIII ғасыр) құтқару қалай жүзеге асырылды? Екі храмды да тұтас көшіру мүмкін емес еді. Сондықтан оларды орасан зор мүсіндермен бірге әр-қайсысын отыз тонналық бөлшектерге бөліп, су баспайтын жақын жерге жеткізіп, сонда қайтадан жинауға шешім қабылданды. Қос храмның жалпы салмағы он бес мың тоннаға жететін. Бүкіл операцияны үш кезеңде өткізу керек болды: біріншіден, храм қашалып жасалған жартастың үстіндегі төбені қазып тегістеу; екіншіден, әр ескерткішті бөлшектеп, блоктарды өте сақтықпен тасымалдау; үшіншіден, олардың бағдарын сақтай отырып және архитектуралың оймен үйлесетін табиғат көрінісінен фон жасай отырып, храмды қалпына келтіру.
Осы соңғы нәрсе сәулет ескерткіштерін жаңа жерде орнатуда өте маңызды. Мәселен, Суданның астанасы—Хартумда Ніл жағалауынан осында көшірілген Семна мен Бухен храмдары бүрынғысынша судан асып көрініп тұруы үшін қазір паркі мен су қоймасы бар музей жасалды. Су қоймасының төңірегіне Нубияның басқа да храмдарының фрагменттері және ежелгі жазулары мен суреттері бар
Әдебиеттер.

1.Л.Любимов.Ежелгі дүние өнері.-Алматы,1980.
2.Өнер өрісі.-Алматы,1999.
3.V-VI кластарда ежелгі дүние тарихын оқыту методикасы.-Алматы,1994.
        
        Жоспар
І.Кіріспе.
ІІ.Негізгі бөлім.
1.Египеттің ежелгі өнері.
2.Егіпеттік сурет салу ерекшілігі.
ІІІ.Қорытынды
Кіріспе.
Ертедегі Мысырда ... рет ... ... - ... ... жүйесі
болды , бекітілген қағидалар және ереже барлық анықталған нормалардың
қатал сақтауын бұйрық берді .Сурет салушы тәжірибелілері мысырлықтар
теориялық негіздеуге олар ... ... ... ... және ... ... - ... қағидалардың ережелерді және бейнелеу
заңдарылықтарын қатал сақтауға тиісті болды .
Тас алыптар жерден ұқыппен катеріліп, жаңа орындарға тасылды; ... ... ... дәл ... ... ... содан кейін бұрынғы
күйінде қалпына келтірілді; бірнеше мың жылдар бұрын жасалған ... құм ... ... жақтарға қарай бет алды...
Кезінде тек адам қолымен орнатылған алып ескерткіштер енді осы заманғы
ең қуатты техниканың ... ... суы ... ескерткіштерді — жер үстіндегі ғажап ескерткіштердің
бірін— жұтып қоюға дайын... Бұл ескерткіштер сақталған елдеріне ғана тиісті
емес. Бұл мәңгі қазыналарға бүкіл ... ... бар. ... сондықтан да
мен зор сеніммен тарихта теңдесі жоқ міндетті шешу ... үлес ... ... және жеке ... әрбір ізгі ниетті ... жылы ... ... және мәдениет мәселелері жөніндегі халықаралық
Біріккен ¥лттардың ұйымы (ЮНЕСКО) осындай ұран тастады.
Бұл ұран ... ... ... ... ... қалған жоқ.
Енді төрт жылдан кейін бұл ұйым былай деп атап көрсетті: «Тарихта тұңғыш
рет халыңаралық ыытымақ мәдениет саласында осыншама ... ... ... ... ... елдер тартылды. Адамзаттың ең қымбат сенімдері мен аса
жоғарғы ұмтылыстарын бейнелейтін діни, тарихи, керкем ... ... ... ... ... ... қарамастан бүкіл адамзат атаулының ортақ
игілігі, оның жалпы мұрасының бөлшегі ... ... ... ... ... ... рет басшылыққа алды».
Ніл суының өнер ескерткіштеріне қауіп ... ... емес ... ... ... Араб ... ... және техникалық
көмек көрсетуі арқасында биік Асуан плотинасының салынуы — Ніл алқабының
барлық тұрғындары үшін маңызы зор ... ... 800 000 ... жуық ... ... қамтамасыз етеді,
өңделетін жерді 25 процент ... ... сол ... 500 ... ... ... ... жерде әйгілі өнер ескерткіштері тұрды, ал ... ... ... ... әлі де ... ... ... жер
сөзсіз сақтап жатқан еді.
Бұл ескерткіштерді құтқаруға, ескерткіштерге бай Нубяя ... ... ... ... қазуды ұйымдастыруға көмек көрсету керек болды. Және
барлық ... ... ... ... Бұл іске ... ... елеулі үлес қосты. Тұңғыш рет тұтас аймақтар өте ... және кең ... ... ... ... та ерен ... көптеген өнер
ескерткіштері құм астында мыңдаған жылдар бойы жатқан жерлерінен қазылып
алынды.
Ал, ... ... ... ... ... ... Абу-Симбел
храмдарын (б. э. бұрынғы VIII ғасыр) құтқару қалай жүзеге асырылды? Екі
храмды да тұтас ... ... емес еді. ... оларды орасан зор
мүсіндермен бірге әр-қайсысын отыз ... ... ... су ... ... ... ... қайтадан жинауға шешім қабылданды. Қос храмның
жалпы салмағы он бес мың ... ... ... ... үш кезеңде
өткізу керек болды: біріншіден, храм қашалып жасалған жартастың ... ... ... ... әр ... ... блоктарды өте
сақтықпен тасымалдау; үшіншіден, олардың бағдарын сақтай ... ... ... үйлесетін табиғат көрінісінен фон жасай отырып, храмды
қалпына келтіру.
Осы соңғы ... ... ... жаңа ... ... өте маңызды.
Мәселен, Суданның астанасы—Хартумда Ніл жағалауынан осында көшірілген Семна
мен Бухен храмдары бүрынғысынша судан асып ... ... үшін ... ... су ... бар музей жасалды. Су қоймасының төңірегіне ... ... ... ... және ... ... мен ... бар тас
плиталар орналастырылды.
Үш мың жылдан астам бұрын ... ... храм жаңа ... ... ... үш километр жерге) көшірілді және бірден 65 метр ... ... жеті залы ... ... ... ... мұнда
көптеген жазулар бар. Оларға зақым келтіріп алмас үшін үйді бөлшектемей, үш
бірдей рельс жолымен тұтас жылжыту ұйғарылды. Ал храм ... ала ... ... ... ... ... мұның бәрі теңдесі жоқ және көп нәрсені аңғартатын жайлар. Орасаң мол
қаражат, зор күш-қуат және ... ... ... ұлы ... ... адамзат үшін қайталанбас қанат ... ... ... ... ... ... мәңгілік етуге жұмсалды. Өткенді ... орны ... ... ... қаншама баға жетпес өнер
ескерткіштері жойылып кетті десеңізші! Нубия ескерткіштерін ... ... ... бағы ... ... ... әлем үшін маңызын
түсіне отырып, оны ... ... ... ... ... құрылыс ыдырағаннан кейін үлкен өзендер бойында пайда болған құл
иеленуші мемлекеттердің арасында Египет бірінші ... шын ... ... ... ... жүргізетін ұлы державаға айналды, жердің
ежелгі египеттіктерге ғана белгілі шағын бөлшегі ... ... да, ... ... ... ... ... империяға айналды.сурет-1
Ласко үңгіріндегі бұқаның басы
Ауыз бірлігі мықты, ұйымшылдығы берік, халық ... ... ... ... ... Өз ... деген сенім, оны сақтап, еселей беруге ... ... ... ... ... ... египеттіктер дінінің
негізіне алынды.
Жаңа пайда болған Египет ұлы державалығы және көршілерікің онан қорқуы,
жаңа пайда ... ... ... мен ... ... өзінің жоғарғы
өкімет сіңіруге тиісті қорқыныш біржолата белгіленген ... ... ... ... ... пен ... — Египетте жоғарғы өкіметке тірек болған
негізгі принциптер — міне, ... бір ... ... ... ... ... ... оның толық билеушілерін — перғауындарды — құдай деп санауды
қажет еткен принциптер. Өйткені патша құдайдың кәдімгі ет пен ... ұлы деп ... ал дін ... ... ... ... оның бейнесі туралы сұрама»,—деп үйретті.
Египет өнері де патшаларды мадақтау, сол ... ... ... ... ... етіп ... ... және түсініксіз идеяларды
мадақтау негізінде жасалды. Мұның үстіне бүл өнер эстетикалық ләззаттың
қайнар көзі ... ... осы ... өздері мен ресми атағына сай—«ізгі
құдай»—перғауын билігін қиялды да таңдантарлық ... мен ... ... үшін ... бұл ... Перғауын билігінің Египет халқына, ... ... ... мен ... ... ... сайын берік
орныға түсті. .Ал, енді мұны адамды күтіп тұрған ең ... ... ... ... ... ... ... көз көріп, құлақ естімеген
құдірет — соншама билік, кенет... мұның ... өлім ... Бұл ... ... бұл ... да!
Бірде-бір басқа цивилизацияда ажалға қарсылық ... ... ... ... және мүлтіксіз бейнесін тапқан емес.
Бұл — бірнеше мың жылдар бойы Египетке шабыт берген ... да ... ... ... ... де бағындырған қуат жасай алғаннан кейін, оны
неге мәңгілік ... яғни ажал ... ... ... ... ... жыл ... жаңарады, өйткені Ніл — ал
Египет, деп ... ... ... ... өз ... тегі ... оларда өмір мен береке зады, ал ... ... ... ... да ажал ... өйткені содан кейін — жыл сайын —
Ніл қайтадан тасиды.
Сөйтіп, ... адам ... ... діни ілім пайда болды. Қабір ол үшін
уақытша ғана баспана. Бірақ өлгенге жаңа, ендігі ... ... ... ету үшін оның ... сақтау керек, тірлікте оған қажет
болғанның бәрімен қабірде де қамтамасыз ету керек, өйткені жыл сайын ... ... ... ... Ніл ... жан да ... ... келе
алатың болсын. Демек, денені бальзамдап, оны мумияға айналдыру керек.
Ал, мумиялау діттегенге жеткізбейтін болса, ... ... ... ... — оның ... ... ... Сондықтан да ежелгі Египетте
сәулетші «санх» деп аталды, бұл «өмірді жасаушы» ... ... ... ... ... ... отырып, ол тіршіліктің өзін қайта жасайтын-
дай еді.
Сөйтіп, біз қазір өнер деп атайтын творчество, көз ... ... ... ... ... түсінігінде тағы да үлкен сиқырлы
күшке ие болады.
Египеттіктерге «оғаштық», ... ... ... бұзушылық болып
көрінген ажалды тоқтату, жеңіп шығу жөніндегі ынтызарлық, өлімді ... ... ... үміт аруаққа табынуды туғызып, ежелгі Египеттің бүкіл
дерлік өнеріне өз таңбасын салды.
Өлім барлық адам үшін бірдей «оғаштық» деп ... да, ... ... яғни сенімді жерлеу, марқұмды «бар қажетпен» ағыл-тегіл ... жан аша ... ... тек ... тек ... ғана ... ... болашақ мазарының беріктігі, асқақтығы және сән-салтанаты жөнінде
Египеттің жоғарғы ...... ... ... бәрінен де көп қам
жеп, бұл іске қисапсыз қазынасын шашты да, қол ... ауыр ... ... ... аруаққа табыну патшаны құдай деп ... ... ... ... ... ... ... де айқындады. Олардың
шешімін тапқаннан кейін, бұл өнер көп өзгере қойған жоқ, ... ... ... ... ... ... ... соншалықты мызғымас әрі
түсініксіз болып қала берді.
¥лы грек философы Платон-ақ египеттік суретші дінге ... ... ... ... ... жоқ еді деп ... ... египеттік құл иеленуші қоғамның тоқырау сипаты жалпы египеттік
өнердің бір сарындылығын белгіледі. Алай-да осы бір ... ... ... ... жеке ... ... ... тынысын таныта білді.сурет-2.
Кастрома станицасынан табылған
Алтын бұғы.Қалқанның әшекейі,
Б.э.бұрынғы v ... ... ... ... ... ... ... өз қуаты жөнінен өзінің жаңадан
пайда болған әрі ... ... ... мен ... ... ... зор ... бізді жер ететін, мәңгі жұмбақ және
өзінің асқаралы сұлулығымен бізді мәңгі ... ... ... ... ... жанды нәзіктігімен, дүниені дүркіреткен алып қанат ... ... ... ... Египет жазуынан мынаны оқимыз:
«Жұлдыздар шоғырының немқұрайдылығынан да, толқындардың мәңгі сыбдырынан
да шегінетін бір күш бар — ол ... ... ... ... адам ... Египетте аруаққа табыну ажалға табыну емес еді, қайта ажал
салтанатын жоққа ... ... ... ... ... қалыпты жағдай емес,
уақытша құбылыс, ажалдын өмір сұлулығына көлеңке түсірмейтіндей ету ... ... ... ... ... ... ... етіп лайықты
жерлемесе, ажал сұмдық, ... — «қой ... орап жай ... ... ... тыс жерлерде ажал сұмдық.
Симферопольге жақын жердегі
төбеден табылған бүктелген
жыртқыштың
бейнесі.Ленинград.Мемлекеттік
Эрмитаж.
Біздің эрадан ... екі мың жыл ... ... ... ескерткіш
«Синухет тарихында» перғауын басқа елге қашып кеткен шонжарды Египетке
қайтуға шақырып, оған ... ... ... «Сен ... күн ... ... рақатқа баратын ақырғы жол туралы ойлануға тиістісің. Мұнда
саған хош иісті май түтетілетін түн ... ... сені Таит ... ... шын киім күтеді. Саған өзі алтыннан басы ... ... ... ... Сені ... ... өгіздер сүйрей
жөнелгенде, үстіңнен зеңгір аспан (көк тәңірісінің суреті салынған ... ... ... ... ішкі беті — Л. Л.) ... ... ... жүріп отырып, мазарға кірер алдында сені ... ... ... ... шалынатын құрбандықтардың тізімі жарияланады. Сен
үшін сенің мазарыңның басында құрбан шалынады. ... ... ... пирамидаларының арасына қойып, оның колонналарын ақ тастан
тұрғызады».
Жоқ, ... ... ... ... өнер болған емес.
Жерлеу ресіміндегі ерекше салт арқылы қаза ... ... ... мен ... ... ... мәңгі өліп, мәңгі ... ... ... ... болу үшін ... ... ... Осириетің өзіне
ұқсататын.
Мазардағының оның архитектурасындағының, онда ... ... ... қаза ... адамды «риза ету» үшін оған ... ... ... бәрі өмір сұлулығын, ежелгі
египеттіктер ез қиялымен елестеткен ... да ... ... ... болды.
Египет патшалары мен шонжарларының семіп қалған мумиялары қазір көптеген
музейлерде қойылған. Олар ... және ... ... бейнелерді үлкен
шабытпен жасаудың сиқырлы ... ... ... ... ... біздің алдымызда дәрменсіз күйде жатады. Бірақ олардың
жеңілісі мен жоқтығы сөзсіз дей ... ... ... ... ... ұлы ... өнер ... де тірі.
Осирис аңыз еді, ал египеттік өнер аңыз емес, сөйтіп Державиннің даңқты
өлеңдерінде соншалық салтанатпен айтылатын «уақыт ... ... ... ... ... ... ... дәрменсіз.
Перғауындардың өздері жөніндегі, олардың күш-қуаты мен істері жөніндегі
түсінік баяғыда-ақ ... ... ... қазіргі кезде де осы алып
мазарларға қарап, біз «Жер бетіндегінің бәрі уақыттан сескенеді, ал ... ... ... ... ... ... ... Египет! Сусыз шөл мен жалаң жартастар арасындағы Нілдің жіңішке
алқабы. Дегенмен, Нілдің ... ... ... бұл ... ... жүзіндегі
ең құнарлы жерге айналдырған. Тек суды бөгеп, егіншілікті жетілдіре білу
керек. Ал, ... өзі ... ... ... ұйымшылдықты қажет етеді, ... ... ... ... ... өз шешімін тапты.
Ежелгі Египет тарихын мынадай кезеңдерге бөлу қабылданған:
Династиялыққа дейінгі кезең (б. э. бұрынғы IV мың ... ... (б. э. ... ... ... (б. э. бүрынғы XXI ғасыр — XIX ғасырдың басы).
Жаңа патшалық (б. э. бүрынғы XVI—XII ғасырлар).
Кейінгі уақыт (б. э. бұрынғы XI ... — 332 ... ... ... ... ... ежелгі патшалыққа өтуді
білдіретін тамаша шифер тақта (б. э. бұрынғы IV мың ... ... Бұл — ... Нармердің атақты қабір тақтасының, өнер тарихының
маңызы зор, ежелгі Египеттің ... ... ... көркем творчествосын
түсінудің кілті деп танылған ... ... ... өнерін, неолиттің соңғы мың жылдықтарындағы
жартастағы бейнелеу өнерін еске ... ... ... ... оның мәңгі қозғалысымен және сан алуандылығымен қамтуға талпыну,
қабылдаудың сонылығы, балаңдығы — міне, бұл жас ... ... ... да ... ... онда ... ... әлі де әрең
білінеді, суретші міндетін белгілемейді — ... ... ... әрбір
суреттер жиынтығын азайтуға да, немесе көбейтуге де болады. Бейнеленген
кескіндер енді ... ... ... емес және олар ... ... ... ... бұл жиынтық кездейсоқ, тұрақсыз;
олардың ... жоқ, ... да олар ... ... тегістікке қалауынша
шашырата салынған әдемі дақтар мен ... ... Бұл ... ... ... ... ... Нармердің тақтасы бізге мүлдем басқаша дүниені көрсетеді.
Өңделуге тиісті жерлерді ұтымды пайдаланудың арқасында егіншілік ... Адам ... ... ... қарайды, оған өзінің парасатты
тәртібін барған сайын табандылықпен, ... ... ... ... өнерде суретшінің өзі жұмыс істейтін тегістікті аса ... ... ... оны ... сәйкес, қатаң логикамен толтыруы
шығады.
Бұл дәуірде тайпа аралық стихиялы тартыс ... үшін ... әрі ... ... Шын ... ... ... мемлекет құрылу үшін
Египеттің барлық аймақтары бірігуге тиіс. Қатаң билік орнату керек,
шаруашылық ... ... ... құл ... ... ... египет халқының бүкіл өмірін батылырақ ... ... ... ... және ... ... ... қорғау керек. Өйткені Энгельс
айтқан мұнаралар, орлар және қаһарлы қабырғалар адамзаттың тарихи ... жаңа ... ... ... ... осы жаңа дәуірге өтуді дәлелдейтін өнер туындысы
жатыр.
Бұл бедерді жасаған ... ... не еді? Ол ... ... жеңіп, Жоғарғы және Төменгі Египетті біріктіру ... ... ... ... ... ... ... ол бұл туралы
бейнелер арңылы, сүйінші хабар жазғандай, көріністерді бірінің үстіне бірін
орналастыра ... ... ... ... ... ... перғауын солтүстіктегілер көсемінің басын ... ... ... ... Ал ... тауып, алсалға амалсыз мойын ұсынған
көсем перғауынмен ... ... ... ... өзі ... ... ... баса көрсетіп тұр. Бірақ бұл да жеткілік-
сіз: патшаның ең ... ... үш, төрт есе кіші етіп ... ... ... ... ... көсемінің басына байланған
жіптің ұшын патшаға ұсынып тұр. Тақтаның екінші бетінде ... ... ... жатқан жерге Нармердің салтанатпен келе жатқаны
бейнеленген. Төменде дәл ... өзі енді бұқа ... ... қабырғаны
сүзіп, талқандап, тағы біреуді, мүмкін, сол жау көсемінің өзін ... екі ... ... тыс ... ... ... шеңбер
жасайды, барлық композиция осыған негізделген.
Барлық жер толтырылған, бәрі нанымды айтылған ... ... ... ... деп ... та ... бәрі жіптіктей, бәрі асқаралы және
бәрі бір жолдай оқылады. Стиль табылды.
Алғашқы қауым ... ... ... ... ... ... ... басым түсу үшін оны толық бейнелеу керек (мәселен, тұмсығы
қырынан көрсетілсе, қос мүйіз айқын көрсетіледі).
Аруаққа табыну Египет суретшісінің ... егер дене ... ... ... ... ... жаны оған ... келеді деген түсінікті
сіңірді. Дөңгелек мүсінде бұл ... ... Ал ... ... ... ... қалай болады? Міне, сондықтан египеттік
суретші алғашқы қауымдық өнерде жиі кездесетін тәсілді ... ... Ол ... ... бір нүктеден көрінетіндей етіп емес, ол жайлы
білетінін көрсетіп, сонымен бірге оның ең әсерлі ... баса ... ... қырын қараған адамның көзі мен қасын толың көрсету).
Оның міндеті — ... ... ... ... сай келетін
барынша әсерлілік пен бейненің толық қандылығына ... Ал, бұл ... ... бейнелердің баяндаушы тізбегі арқылы айқындалады. Бұл
бағытты бұзбас үшін басты кейіпкерлердің жүздері де, ... ... ... ... ал ... ... беру үшін дененің жоғарғы бөлігін: екі
иығын, екі қолын және кеудесін көрсете отырып, тура қаратылады.
Сонымен, бәрі суретшінің өз ... ... ... ... ... белгілі тәртіпке келтірілді. Табанымен жер басып, кескіндер берік
тұр: ... ... ... ... тіпті теңселте де алмайсың, Суретші
перспектива заңдарын білмейді, тегінде, оны білгісі де ... ... ... ... ... ретінде берілген,
яғни екі өлшеммен берілген кеңістіктегі орналастырылуына емес, олардың
әрқайсысының аброй-атағына ... ... ... ... ... ... мынада: әрбір көрініс әрі тұтас аяқталған дүние, әрі
жалпы ойдың, жалпы композицияның құрамдас ... ... ... жазу ... ... де ... ... бедердің немесе
суреттердің әр белдеуі — бейне арқылы білдірілетін, аяқталған ... ... ... ... жаңа жол ... ... тағы да бір көз тастайық. Египет өнері үш мың жылдан
астам уақыт ... ... ... ... да, онда белгіленген
заңдылық мызғымас, өйткені Египеттің даңқы да, оның ... ... ұлы ... ... да ... ... деп саналды.
Нармердің тақтасы — бедер. Бірақ египеттік өнер бейнелеу өнерінде ... де, ... ... ... ... ... де бір ... өйткені
бұл өнердің бәрі де ежелгі Египетте әшекей ретінде, құдайлардың ... ... ... санау және ажалмен айқас үшін ... ... ... өнерінің қосымшасы ретінде дамыды.
Осыдан не бары бірнеше ғасыр бұрын ... ... ... мен ... ... ... мен ... үйлерінің, басқа
да тамаша ескерткіштердің сәулетшілерінің есімдері ілуде бірі ... ... Ал, ... ... ... жеткен есімдер бары-жоғы жалпы
дерек, өйткені ол сәулетшілер ... біз ... ... олар ... ... деп ... ... жұмыс берген ақсүйектер мен дін
иелерінің санатында олар ерекше құрметтеле қоймайтын.
Ежелгі Египет ... ... бұл ... ... ... ... өздері жасаған ескерткіштерде тасңа қашалған. Бұл
ескерткіштердің ой жетпес асқаралы міндетінің өзі ... ... ... ... да ... түсті деген қорытынды жасауға
болады.
Және олар, сол жасаушылар, өз еңбегі мен даңқын түсінетін. Мәселен, б. э.
бұрынғы XVI ғасырда өмір ... ... ... ... ... бойынша
храмға ойып жазылған мынадай сөздерді оқимыз: «Мен жасай алған нәрсе — ... ... Мен ... үшін ... бұл ... ... ... Мен жүзеге асырғанның ізіне түсушілер келер күндерде мені білімім
үшін ... ... бес мың ... ... ... ең көне ... пирамидасы —
перғауын Джосердің пирамидасын жасаушының аты-жөнін де ... Оның ... еді. ... ... оны тек ... сәулетші ғана емес, сонымен
бірге дәріғер, астроном және данышпан ретінде ... ... ... ... ... ... келеді, ол кұмның арасынан ... ... ... ... ... дейінгі кезеңнің өзінде көсемдердің мазарының
үстінен кірпішпен немесе ... ... ... ... Орындық деген
мағына беретін, «мастаба» деген араб сөзі қазір ол осы ... атау үшін ... ... өз мазарының «бірінің үстіне бірі қойылған орындың»
сияқты аспанға ... ... ... ... ... тайпаларының
ақсүйектерінен патшаның артықшылықтарын тас арқылы бейнелеуге тиісті мұндай
құрылысты қолға алған бірінші сәулетші болды. ... 60 ... ... жоғарылаған сайын кішірейе беретін бірнеше мастабадан ... ... ... ... ... осылай қол жетті.
Египет жерінде аса мол осы ... ... ... мен өлгендер үшін,
өлгендер арасында ең алдымен, перғауындар үшін салынатын ... ... ... ... ... ... ... әдетте кірпіштен
салынады.
Сонымен, тас храмдар мен пирамидалар. Египет храмы айналасы жұп-жұмыр
тұтастық түрінде салынбайтын да, оның ... ... ... ... ... ... құрылыс салып жалғастыруға болатын. Оны салуға
кесек тастар — граниттер, диориттер және ... ... ... ... гүлі ... ... діңгектердің қатаң алмасуы арқылы
храм горизонталь бойымен салынып, ... ... ... ... ... болатын. Басталуы мен аяқталуы айқын білінбейтін ... ... ... ... мәңгілік әсерін туғызатын.
Біраң оның үстінде, осы ... ... ... ... тең болуды, өздерін мәңгілікке, адамзат ... ... ... ... жер ... ... барған сайын
биіктей түсті.
Джосердің басқышты пирамидасы ... ... ... ... ... Одан кейінгі пирамидалар енді толассыз ... ... ... ... ... ... ... бір деммен
табысатын қабырғалары арқылы ешбір тоқтаусыз көкке ... ... ... ең атақтысы және көлемі жөнінен ең ... ... IV ... ... үш перғауынның Гизэдегі пирамидалары, ... ... ... де, асқағы да — ... ... ... оны ... ... ... Бүкіл әлемдік өнерде ұлы мақсат мейлінше
дәл, мейлінше айбынды, сонымен ... ... ... ... ... ... жоқ. Алып кисталдар сияқты бұл мазарлар ежелгі
египеттіктердің бойында ерекше тамсаныс туғызатын, олардың ... ... де ... ... ... кешіреміз. Таста мәңғі бейнеленген керемет
күш, ғаламат геометриялық абстракция. Ақылға симас ажалды тәлкек ... ... ... мың ... коллективтік еңбегімен осындай
зәулімдер жасаған ... ... ... ... ... Олар
патшаларды мадақтау үшін салынды, бірақ оларда тұтас халықтың қуатты,
мүмкін, ... ... ... да, творчестволық еркі өз бейнесін тапты.
Ал, енді кейбір цифрлық деректерді хабарлайық. Ішіне кез келген ... ... ... ... ... ... — жүз қырық жеті метрдей,
оның әрбір көлбеу бетінің ... екі жүз отыз бес ... Ал ол ... ... көлемі елу бес мың шаршы метрдей. Ол әрқайсысы екі жарым,
тіпті үш тонналық әктастардан салынған; оның ... ... екі ... жүз мыңдай блок қажет болды. Бұл блоктардың бір-бірімен тығыз
қиюластырылғаны ... ... ине де сұға ... ... ... ... ... етіп тегістелген әктас
тақталарымен қапталған.
Пирамиданың өзі жиырма жыл, ал Ніл ... ... ... ... жол он жыл ... ... ... Қырық жеті ғасырдың ішінде тек ұшар басы
ғана шетілген. Адамдарды әлі де таңдандыра отырып, ол ... ...... ... ... адамзат құмарлығынан,
ұмтылысынан, өмірдің өзінен асқақтап тұра береді.
«Әлемнің жеті кереметі» — ... ... ... пен ... сол ... ең ... жетеуі осылай аталған. Кереметтің
бірі Гизэ пярамидасы болды. Араб жазушысының біз келтірген сөзін ақтап,
уақыт барлығын мейірімсіз ... осы ... ... бәрін түк
қалдырмай қиратты...
Даусыз—«мәңгілік үйлері»!
1798 жылы Гизэ тас ... ... ... мен ... ... ... ... кім білмейді. Француздарды барлық
уақыттар мен халықтардың атақты қолбасшыларының даңқын түл ... ... ... басқарды. Бұл мазардың ұлылығы оны да таңдандырды.
«Солдаттар! Осы ... ... ... ... ... ... ... өз әскеріне, сөйтіп оның сөзі солдаттарға рух берді.
Наполеонның есебі ... ... үш ... алынған тастар
биіктігі үш метр, қалыңдығы отыз сантиметр ... ... ... ... ... ... бірі біле ... пирамидалар қалай салынды? Бұлшық ет күші кесек ... ... ... ... ... ... ... сәулетшінің қалауы бойынша
оларды тәртіппен орнатты.
Бақылаушылар қамшысының ... ... ... ... ... ... ... үші өз сүйегін төсеп, перғауын
жұртының ең бейшаралары тас салмағының астында діңкеледі.
Ненің құрметі үшін ... ... ... ... ... ... ... дәуірі-міздің ең сән-салтанатты храмдарынан көлемі
әлдеңайда артық алып пирамидалар бір ғана адам ... ... оның ... ... ... үшін жасалды. Тек әлгі адамның жаны тәнімен қосылуына
ыңғайлы болсын деп, міне, осындай алыптар тұрғызылды, қазынаның қалтасын
қақтырған, ... ... ... ... және ... халықтан
сансыз құрбандыңтарды талап еткен ауыр жұмыстар жүргізілді. Бір кезде
ертегідегідей ... өмір ... ... ... ол ... де
алтынмен апталып, күміспен күптеліп жатуы керек ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік нышанының жоқтығы бізді таңдан-дырады.
Марқұм болғаннан ... де ... ... ... теңсіздікті
жалғастыратындай және орнықтыратындай... Патшаларға жете ... ... де ... ... ... ... ... о дүниелік дұға
жазылған тақтайшасы бар, шиге ... ... ... ... ... жататын.
Бұл арада египеттік абыздардың діни ілімі бойынша перғауын немесе аңсүйек
қана емес, кез келген адам «Ка» деп ... ... өмір ... ие, егер
оның сүйегі жеткілікті қамқорлыққа ... онда әр ... ... ... етілетінін айта кету керек. Алайда қалаулыларды қамқорлыққа
бөлеу үшін халық бәрін құрбан етуге тиіс еді.
Бұған ... ... ... ... олар ... ... перғауынды
құдай санады. Бірақ құпия жолдарымен, жасырын жер асты дәлізімен, сан алуан
тосқауылдардың ... ... шын ... ... ... патшалар мен патша әйелдердің мазарлары әрдайым ... ... ... ... тарихында осылай болып келді. Адам көзі
түспейтін неғұрлым сенімдірек жерге жасыру үшін ... ... ... ... ... ... алатын, бірақ тонаушылар оны
қайда тықса да табатын.
Бізге, неғұрлым кейінгі кезге жататын болса да, ... ... ... ортақ тағдырына тән бір документ жетті. Әңгіме сегіз ... сот ... ... әлеуметтік жағдайы мен аты-жөні документте
атап көрсетілген. Олар: тас ... ... ... су тасушы және
нубиялық құл— бәрі қарапайым адамдар. Жауап алушылар олардың «аяқтары ... екі ... ... соң, ... ... ... толық
мойындайды. Сонда олардың айтқаны мыналар: «Біз барлық бөлмелергө кірдік...
Біз патшаның құдіретті мумиясын таптық... Оның ... ... ... бой ... мен әшекейлер бар екен. Оның басы ... ... ... ... ... ... ... Оның көбіні ішінен де,
сыртынан да күміспен, алтынмен кестеленген және сан ... ... ... Біз осы ... қасиетті мумиясынан табылған алтындарды,
мойнындағы барлық бой тұмарлары мен ... ... ол ... ... ... перғауынның әйелін де таптық. Одан да бәрін шешіп ... ... ... ... ... алып ... Онда ... күмістен
және қоладан жасалған ядыстар бар екен. Осы екі ... ... ... ... бой ... ... және ... біз
сегізге бөлдік». Бұл адамдар перғауынды құдай санайтын, дегенмен ... ... оның ... ... ... ... ... жаппай табыну,
патша мазарларын жаппай тонау — аса қуатты құл иеленуші ... ... ... ... ... ... яки ... атағандай Хефреннің пирамидасы жанындағы
аруақ храмының алдында басы адам, денесі ... ... ... алып ... ... шөлде асқақ тұр. Бұл ең үлкен сфкнкс: ол тұтас жартастан
қашалып жасалған. Оның басы ... ... отыз есе ... ал ... елу жеті ... Арыстан кейпі берілген Хефреннің өзінің ... да ... ... тұғырда симметриялы орналасқан, айбынды да ... ... ... храмдарға апаратын аллеялардың бойында салтанатпен
сап түзеп тұратын сансыз сфинкстердің ата-бабасы.
Қорытынды.
Египет өнері, жалпы Египет жөнінде айтқанда, біз ... ... ... жиі қолдандық. Ал, осы сөзді сфинкс бейнесіне қалайша пайдаланбасқа!
Өйткені осы алыптың сәл жымиған көз ... және ... ... ... ... тән ... үйлескенде ерекше тебірентерлік ... ... ... паш ететін бұл сфинкстер кімдерді күзетуде? Ірі
бөкселі, ұзын аң ... ... тік ... ... патша тажын киген
олар бұл жерде, құмның арасында, храмдарға кіре берісте неге тұр? ... алып тас ... ... олар ... ... биіктеп тұр
ма? Өздерінің тырнақтарымен ұмытылу дегеннің әлі келмейтін меже ... ... ... ... ... ... үлкен статуясы Каир музейіне қойылған.
Египеттің монументтік портреттік мүсінінің ... — міне осы. ... ... ... мызғымастың. Тура қарау заңының толық
салтанаты, бұл жағдайда адам кескіні, барынша ... және ... ... ... ... ... симметриялы қуатты призмалық
перғауын кескіні ... ... тас ... ... Бұл жай ғана ... ... санатындағы перғауынның статуясы. Мұның жүзінде де сабыр ізі.
Дегенмен осы бір ... ... ... дербестік айқын байқалады: оның осы
келбетіне қарап тұрып, біз перғауын Хефреннің рухани дүниесіне енгендей
боламыз.
Біздің алдымызда салтанатпен ... ... ... ... мен
Нофреттің (әктас. Каир музейі) рухани дүниесіне де осылайша енеміз.
Отырысы да ... ... ... да ... ... ... қызыл
қоңыр, әйелдердің денесі қызғылт сары, шаштары қара, киімдері ақ). Бірақ
бұл
адамдар символ ғана, ... ғана ... ... ... ... ... ... алады: біз олардың өмір сүргеніне сенеміз.
Египет пейзажының өзі сияқты, қабырғалық суреттер түрлі түсті бедерлерде
бәсең ... ... ... жоқ: египеттіктер қолданған тамаша
минералдық бояулар қарапайым, ашық гаммаларды бізге барынща таза ... ... де, ... де ... біздің алдымызда әдеттегінше
белдеулер бойынша баяндау түрінде, қайталай отырып, бейнелердің үйлесімді
ұласуымен, жалпы композицияның үнді де айқын ... ... ... ... ... ... ... өрісі.-Алматы,1999.
3.V-VI кластарда ежелгі дүние тарихын оқыту методикасы.-Алматы,1994.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Египеттің діні8 бет
Cаясаттану ғылымының тарихы10 бет
Алтын адам10 бет
География туралы ұғым (дәрістер)253 бет
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезияның даму тарихы жайлы10 бет
Геометрия тарихы11 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Дәстүрлі медицинаның халыққа тигізер зардабы3 бет
Египет5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь