Диктиокаулезге шалдыққан қойлардың ветеринарлық – санитарлық жағдайы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Тақырыптың өзектілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Зерттеудің мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
Зерттеудің міндеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1. Қой диктиокаулезінің орналасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Қой диктиокаулезінің таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3. Қой диктиокаулезінің қоздырғышы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.4. Өсіп . өнуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.5. Қой диктиокаулезінің эпизитологиялық мәлеметтері ... ... ... ... ...9
1.6. Үнемдік зияны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.7. Қой диктиокаулезінің өрбуі және сырт белгілері ... ... ... ... ... ... 11
1.8. Өлекседегі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.9. Қой диктиокаулезін балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.10. Сауықтыру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.11. Сақтандыру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
Өзіндік зерттеулері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2. Материалдар мен зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.1. Мал мен адамды тірі кезінде зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2. Сойып . жару тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.3. «Ерік» шаруашылығына сипаттама, өзіндік зерттеудің
нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.4. Қой диктиокаулезінің Батыс Қазақстан облысындағы ветеринарлық . санитарлық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
3.«Ерік» шаруашылығындағы қойлардың диктиокаулезбен
залалдануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
3.1. Батыс Қазақстан облысында адамдардың диктиокаулезбен залалдануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.2.Қойларды диктиокаулезден сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
4. Диктиокаулезге шалдыққан қойларға антигелъминттік
дәрілерді бергендегі үнемдік тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Кіріспе

Диктиокаулез әлемнің көптеген елдерінде таралған ірі қара малдың, койдың қауіпті құрт ауруы. Бұл ауру Қазақстанның көптеген аудандарында кездеседі және мал шаруашылығына айтарлықтай экономикалық залал тигізеді. Жануарлар диктиокаулді жайылымнан жұқтырады, яғни шөппен немесе сумен бірге тоғышар құрттың инвазиялық личинкаларын жұтады, содан ауру пайда болады.
Қазақстанда жануарлардың диктиокаулезін алғаш анықтаған К.И Скрябин, алғаш 1904 – 1911ж.ж Түркістан өлкесінен ауру белгілерін табты. Одан кейін малдың диктиокаулезі Алматы (Волъф, 1936ж; Гулецкая, 1940ж), Солтүстік Қазақстан (Гулецкая, 1940ж), Шығыс Қазақстан (Бондарева, 1940ж; Авдеев, 1947ж; Карамендин, 1963ж) және Батыс Қазақстан (Карамендин, 1966ж) облыстарынан табылды.
Қоздырғышы – жұмыр құртар туысына жататын Dictyocaulus. Бұл ақ түсті, жіп тәрізді, қалың, қысқа спикуласы бар гелъминттің ұзындығы 3 – 15см. Ол шөп жейтіндердің, әсіресе қойдың және ірі қараның үлкен және орташа бронхыларын, кеңірдегін зақымдайды. Әр малдың өзіне тән қоздырғыштары бар: қойдікі – Dictyocaulus filaria, ірі қараныкі – D. viviparus, жылқыныкі - D. arnfieldi.
Мұны жұқтырушы – ауру тасушы диктиокаулюстар. Оның ұрғашысы малдың тыныс органдарының қуысына өздерінің жұмыртқаларын салады. Ол қақырықпен ауызға түседі де, мал оны жұтып қояды. Ішекте олардан личинкалар шығып, нәжіспен бірге сыртқа тарайды да инвазиялық кезеңге дейін (қойда 6 - 7, ірі қарада 3 – 4 күнге одан да көпке дейін) өсіп - өнеді. Личинка D. filaria өте жылжығыш, нәжістен тез шығып шөпке өрмелеуге қабілетті, личинка D. viviparus көп жылжи алмайды, нәжісті су шайғанда ғана шығады.
Тақырыпың өзектілігі. Dictyocaulus малға инвазиялы личинкасы бар суды ішіп, шөпті жегеннен жұғады. Личинкалар ең алдымен лимфа бездерінде өсіп жетіледі де лимфогенді жолмен жылжып отырып, тыныс жолдарынын қуысына барады. Диктиокаулюстардың өмірінің ұзақтығы (2 айдан 1жылға және одан да көпке дейін) ең алдымен малды күтіп бағу жағдайына және азықтандыруға байланысты. Диктиокаулез маусымдық болып есептеледі. Ауру маусым – шілдеде білініп, тамыз – қыркүйекте ең жоғарғы көбею шегіне жетеді. Жоғарыда келтірілген мәлеметімізді қортындылай келе қой диктиокаулез ауруының әлеуметтік және үнемдік мәселе екендігін көрсетеді.
Зерттеудің мақсаты. Қой диктиокаулезінің таралуын, балауын, сауықтыру және сақтандыру жолдарын анықтау.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Абуладзе К. И, Демидов Н. В, Непоклонов А. А. и др. Паразитология и инвазионные болезни сельско – хозяйственных животных. – Агропромиздат – М., 1990. – 203 – 209 с.
2. Акбаев М. Ш, Василевич Ф. И, Меньшиков В. П и др. Практикум по диагностике инвазионных болезней животных. – Колос – М., 2006. – 214 – 217 с.
3. Антипин Д. Н, Ершов В. С и др. Паразитология и инвазионные болезни сельско – хозяйственных животных. - Колос – М., 1964. – 195 – 200 с.
4. Бакулова М. А. Эпизоотология с микробиологией. - Колос – М., 1972. – 323 – 326 с.
5. Боровков М.Ф, Фралов В. П, Серко С. А. Ветеринарно – санитарная экспертиза с основами технологий и стандартизаций продуктов животноводства. – Санк – Петербург ∙ Москва ∙ Краснодар., 2007. – 216 – 217 с.
6. Ерболат К. М. // Вестник сельско – хозяйственных науки Казахстана – 2002. – N9 – 54 – 56 с.
7. Жарова А .В. Патологическая анатомия сельско – хозяйственных животных. - Колос – М., 2003. – 451 – 453 с.
8. Кадыров Н. Т, Егизбаева Х. М. и др. Паразитология и инвазионные болезни сельско – хозяйственных животных. – Астана – 2000. – 271 – 278 с.
9. Кононов Г. А. Мал дәрігерлігі жөніндегі анықтамалық. – Қайнар – Алматы – 1982. – 126 б.
10. Кузнецов Г. С, Протасов А. И. Мал дәрігерінің анықтамалығы. – Қайнар – Алматы – 1971. – 491 б.
11. Мальцев К.Л, Архипов И. А. //Ветеринария – 2005. – N5 – 30 – 32 с.
12. Сабаншиев М, Сүлейменов Т, Қарамендин Ө және т. б. Паразитология және жануарлардың инвазиялық аурулары. – Алматы – 2003. – 380 – 385 б.
13. Шабдарбаева Г. С. Ветеринарлық гельминтология. – Алматы – 2007. – 184 – 186 б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық – техникалық университеті
«Эпизооттология, паразитология
және ВСС» кафедрасы
Паразитология және ... ... ... ауылындағы диктиокаулезге шалдыққан қойлардың ветеринарлық –
санитарлық жағдайы » тақырыбына
Орындаған: ВМ – 51 топ ... ... ... ... ... ... Қой ... Қой ... Қой ... Өсіп - ... Қой ... ... ... Қой ... ... және ... ... Қой ... ... ... Материалдар мен ... Мал мен ... тірі ... ... Сойып – ... ... ... сипаттама, өзіндік зерттеудің
нәтижесі....................................................................
...............................17
2.4. Қой диктиокаулезінің Батыс Қазақстан ...... ... қойлардың диктиокаулезбен
залалдануы..................................................................
.............................20
3.1. Батыс Қазақстан облысында адамдардың ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ірі қара малдың,
койдың қауіпті құрт ауруы. Бұл ауру ... ... ... және мал ... ... ... ... тигізеді.
Жануарлар диктиокаулді жайылымнан жұқтырады, яғни шөппен немесе сумен бірге
тоғышар құрттың инвазиялық личинкаларын жұтады, содан ауру пайда ... ... ... алғаш анықтаған К.И Скрябин,
алғаш 1904 – 1911ж.ж Түркістан өлкесінен ауру белгілерін табты. Одан ... ... ... ... 1936ж; ... 1940ж), Солтүстік
Қазақстан (Гулецкая, 1940ж), Шығыс Қазақстан (Бондарева, 1940ж; ... ... 1963ж) және ... Қазақстан (Карамендин, 1966ж)
облыстарынан табылды.
Қоздырғышы – жұмыр құртар туысына жататын Dictyocaulus. Бұл ақ ... ... ... ... ... бар ... ... 3 – 15см. Ол
шөп жейтіндердің, әсіресе қойдың және ірі ... ... және ... ... ... Әр ... өзіне тән қоздырғыштары бар:
қойдікі – Dictyocaulus filaria, ірі ... – D. ... ... - ... ... – ауру тасушы диктиокаулюстар. Оның ... ... ... ... ... ... ... Ол қақырықпен
ауызға түседі де, мал оны жұтып ... ... ... ... ... ... ... тарайды да инвазиялық кезеңге дейін (қойда 6 - 7, ірі
қарада 3 – 4 күнге одан да ... ... өсіп - ... ... D. filaria
өте жылжығыш, нәжістен тез шығып шөпке өрмелеуге қабілетті, личинка ... көп ... ... ... су ... ғана ... өзектілігі. Dictyocaulus малға инвазиялы личинкасы бар суды
ішіп, шөпті жегеннен жұғады. Личинкалар ең алдымен лимфа ... ... де ... ... жылжып отырып, тыныс жолдарынын қуысына
барады. Диктиокаулюстардың өмірінің ұзақтығы (2 ... ... және одан ... ... ең алдымен малды күтіп бағу жағдайына және азықтандыруға
байланысты. Диктиокаулез маусымдық ... ... Ауру ...... тамыз – қыркүйекте ең жоғарғы көбею шегіне жетеді. Жоғарыда
келтірілген ... ... келе қой ... ... және ... ... ... көрсетеді.
Зерттеудің мақсаты. Қой диктиокаулезінің таралуын, балауын, сауықтыру
және сақтандыру ... ... ... Қой ... ... ... ... Қой диктиокаулезі ауруын балау;
- Қойларды диктиокаулез ауруынан сауықтыру;
- Қойларды диктиокаулезден сақтандыру.
1.Әдебиетке шолу
М. Сабаншиев, Т. Сүлейменовтің [12] мәлеметтерінде өкпе ... ... мен ... ... ... көп ... қатерлі бір түрі.
Диктиокаулездің шаруашылыққа ... ... ... зор. Бұл дерттен
көптеген төл қырылып ... да ... ... шалдыққан малдың қоңы
төмендейді, түліктің өсу қарқыны тежеледі, оның ет, жүн ... ... С. ... және А. И. ... [10] деректерінде диктиокаулезді
жұқтырушы – ауру ... ... Оның ... ... ... ... ... жұмыртқаларын салады. Ол қақырықпен ауызға
түседі де, мал оны жұтып қояды. Ішекте ... ... ... ... ... тарайды да инвазиялық кезеңге дейін (қойда 6 - 7, ірі қарада 3
– 4 күнге одан да көпке дейін) өсіп - ... И. ... Н. В. ... және т. б [1] ... ұрықтанған
ұрғашы қоздырушылар өз жұмыртқаларың ... ауа ... ... ... ол жұмыртқалар кейін ауыз қуысына түсіп сілекеймен ішке
жұтылады. Ас қорыту жолымен өту ... ... тоқ ... ... ... ... нәжіспен бірге сыртқы ортаға шығады.
Қалыпты жағдайда личинкалар дами келіп, екіге түлейді. Осыдан кейін
олар инвазиялық даму ... ... яғни ... ауру тудырады. Мал
азығымен немесе ... ... ... ... личинкалар ішектің кілегей
қабығына еніп, одан сөл ... және қан ... ... ... ... ... личинкалар қан айналу жүйесінен кетіп, алъвеолярлы жүйеге
және бронхиолға ... одан ... ауа ... мен кеңірдекке орналасады.
К. М. Ерболаттың [6] айтуынша диктиокаулез ... ... ... ірі қара ... ... ... құрт ... Бұл ауру Қазақстанның
көптеген аудандарында кездеседі және мал шаруашылығына ... ... ... ... диктиокаулді жайылымнан жұқтырады,
яғни шөппен немесе сумен бірге тоғышар ... ... ... ... ауру пайда болады.
К. Л. Мальцев және И. А. Архиповтың [11] зерттеулерінде ... ... ... шық ... ... өте көп ... ... суланған өсімдікті жеген мал диктиокаулезге тез шалдығады. Асқазан
– ішекке түскен ... ... ... ... ішек ... сөл ... ... одан әрі қарай қанның кіші ... ... ... ... ... пен ауа тамырларда 1 – 2 айдың аралығында
жынысы жетілген ересек құрт сатысына ауысады. Қой мен ешкі ... ... 2 ... ... өмір ... Ф. ... В. П. Фраловтың және т. б [5] деректерінде бұл
жануарлар диктиокаулезбен аурған ... жыл ... ... ... ... ... жасайды. Диктиокаулездің қосалқы инфекциясы
асқынған жағдайда ол ... ... ... ... және т. б ... Диктиокаулез кезіндегі қой мен
ешкінің ... үшін ... ... ... ... ... дивезид немесе йодтың сулы ертіндісін ... Ш. ... Ф. И. ... және т. б [2] ... ірі ... ұсақ ... ... көбірек тараған. Мал жемшөппен немесе
сумен бірге личинкаларды ... ... ауру ... бұл ... ... ... өкпеге ауысады, сөйтіп бронхыларда (кеңірдек
тарамдарында) жынысы ... ... ... ... ... ... бір жыл ... ал қойдың бронхыларында – екі ... ... ... Бір және екі ... мал ... ... ... Жайылымда бұзаулар мен қозылар ауруға шалдыққан малмен
бірге жүргенде немесе бір жайлым учаскесін пайдаланғанда жұқтырады. Қой ... ...... және ...... ал бұзаулар қыркүйек –
қазанда неғұрлым көп шалдығады. ... ... ... ... ... маусымында тіршілігін сақтайды және бірқатары қыстап шығады.
Г. А. Кононовтың [9] еңбектерінде қозылардың личинкаларды жұтып, ол
личинкалардың дамып ... ... ... үшін 21 – 25 күн қажет.
Қозының ... ... ... ... 2 ... 12 ... созылады. Бұл біріншіден малды азықтандыруға, ұстау жағдайына,
екіншіден малдың ағзасының физиологиялық ... ... ... ... ... ... диктиокаулюстің паразиттенуін тоқтатуға болады.
Отарда ... ... ... ... ... ішек құрттарын айдап, жеке
мал қораға ... ... ... жағдайда ішек құрттарын айдауды қайталайды,
тек 12 күннен кейін істеу ... ... ... ... ... антибиотиктер және т. б қолданады.
Г. С Шабдарбаеваның [13] деректерінде диктиокаулез бұл кеңірдек ... ... ... ... ... ... тыныс алудың
бұзылуымен, ауа жетіспеуімен, жөтелдің пайда болуымен, бронхопневмония және
іш өту белгілермен ... ... ... Бұл ауру ... малда
және жабайы жануарлар арасында жиі кездесетін, аса қауіпті ... Н. ... В. С. ... және т. б [3] ... бұл ... – жұмыр құрттар, Dictyocaulidae тобына жатады, қойлардың ауа
тамыры мен ... ... ... Бұл ауру ... түрінде (індеттің
белгілі аймақта орын тебуі) ... ... ... ... ... ... орналасуы
М. Сабаншиев, Т. Сүлейменовтің [12] мәлеметтерінде диктиокаулез өте
кең ... ... Бұл ... негізгі таратушысы – ұлулар. Негізінен ірі
қаралардың, ұсақ жануарлардың ауа ... ... және ... ... одан нәжіс арқылы сыртқы ортаға тарайды.
1.2. Диктиокаулездің таралуы
К. М. Ерболаттың [6] жануарлардың диктиокаулезі ... ... ... ... ... ... ... 1936 ж;
Гулецкая, 1940 ж), Солтүстік Қазақстан (Гулецкая, 1940 ж), Шығыс ... 1940 ж; ... 1947 ж; ... 1963 ж) және Батыс
Қазақстан (Карамендин, 1966 ж) облыстарынан табылды.
Шығыс Қазақстанның жекелеген ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе Тавр (51,3 %), Предгорный
(19,8 %) және бұрынғы Киров (11,3 %), аудандарында ... көп ... ... болып шықты.
Шығыс Қазақстандағы, Солтүстік Қазақстандағы, Көкшетау, Қостанай және
Атырау обылыстарындағы республикалық ветеринарлық отчетінің ... ... ... жыл ... ... екі түрі бар
екенін дәлелдеді: 1) көктем – ... және 2) ... ... ... ... және Солтүстік – Шығыс облыстарында, екінші түрі
Қазақстанның Оңтүстік – ... ... тән. ... ... ... ... жануарлардың диктиокаулезі Оңтүстік – Шығыс және
Шығыс Қазақстанның таулы аудандарында көп ... ... ... ... ... үсті – ...... – тип – Nemathelmintes
Тек тармағы – класс – Nematoda
Тобы – отряд – Rhabditida
Топ асты – ............ – род – ... – вид – D. filaria
D. viviparus
D. camellia
D. arnfieldi
Қоздырғышы – ... filaria - ірі жіп ... ... ... түсті нематодалар. Бұлар ... ... мен ... ... ... ұзындығы 3 – 8 см және ұрғашысының ұзындығы 5 –
10 см. Спикулалары қысқа, қоңыр түсті, етікке ұқсас. ... ... ... ... ... ... көлемі 0,112 – 0,138 х 0,069 – 0,090
мм. Жұмыртқадан босап шыққан балаңқұрттың ұзындығы 0,55 – 0,58 мм, ... ... бар, ... тұсы ... ... ... ... ал
личинканың іші ұсақ түйірлерге толғандықтан реңі қарауытып тұрады.
1.4. Өсіп - өнуі
К. И. Абуладзе, Н. В. Демидовтың және т. б [1] ... ... ... ... жетілген тірі личинкалары бар жұмыртқалар салады,
олар жануар жөтелгенде кілегей ... ... ... ... ... ... түсіп, сілекеймен мал ішіне енеді. Мал ішегіне жеткендері
балаңқұртқа айналады, малдың құмалағына араласып ... ... ... қолайлы жағдайда олар екі дүркін ... 6 – 7 ... ... сатысына дамиды. Қылқұрттың өсіп – ... ауа ... ... етеді. Күн салқындағанда балаңқұрттың дамуы ... ... 12 - 150 С ... личинка 6 күнде жетіледі, 5 - 100 жылылықта
15 – 17 күнде жетілсе, ал 4 - 60 С 18 ... ... ... ... ... С ... [13] ... диктиокаулез республикамыздың
барлық аймақтарында кездеседі. Бұл ауру негізінен ... ... сулы ... ... мал ... жиі кездеседі. Мұның басты себебі, ... ... ... ... ... жазда, күннің көзінен және
ылғалдың аздығынан өліп қалады.
Осындай далалық ... ... ... құрт ... жылы ...... мол жылдары көп өсіп - өніп, малды ауруға ... ... ... рет жеңіл түрде залалдануы көктемде,
жайылымдық жерлерде, ... тірі ... құрт ... ... ... ... диктиокаулезге шалдыққан малда көктемде аурудың төл арасында
таралуына себепші болады. ... және ... ... ... жайылымдық
жерлерде диктиокаулез малға жаппай жұғады.
Мал диктиокаулезінің жіті түрде өршуі алғаш рет шілде айының ... ... ал ... ... аурудың қозуы күшейіп, мал жаппай
залалданып, кейбіреуі өлімге ұшырайды. Ал, ...... ... ... ... ... көп ... жайылымдарда бағылған мал
жиі шалдығады. Мал өлімі осы аймақтарда тамыз – ... ... ... ... ... басқа аймақтары мен өлкелерінде мал
диктиокаулезі ...... өрши ... ... ... залалдануға соқтырады.
Бұл инвазиядан қой өлімі көбінесе қыста және ерте ... ... ... ... ... ... әлсіреуіне байланысты орын
алады, осығанға дейін «ұйықтап» келген балаңқұрттардың күрт дамуынан қозған
диктиокаулездің әсерінен болады.
1.6. Үнемдік зияны
1. Дер ... ... және ... жақсартылмаса, диктиокаулезбен
ауырған мал көбінесе өлімге ұшырайды;
2. Ауруға шалдыққан қойдың тірілей салмағы 5 – 10 кг – ға ... ... сүт, ет және жүн ... күрт ... Жас ... ... ауырған малдың тұқымдық қасиеті кемиді;
5. Ветеринарлық шығындар (балауға, емдеуге және ... ... ... Қой диктиокаулезінің өрбуі және сырт белгілері
Г. С. Кузнецов және А. И. Протасовтың [10] ... ... және ... ... ... ... Ауырған малдың күйі бірте – бірте
төмендейді, 1 – 2 ... соң мал ... ... Кейде іші өтеді, аздап
қызуы көтеріледі, ... ... ... ... ағады, жүні
түссізденіп, оңай жұлынып, түсе ... Ауру мал ... ... ... ... жолдарынан, әсіресе ірі бронхылар мен ... ... ... ауру мал ... ... ... жетіспеуінен тұншығып
өледі.
Жіті диктиокаулез көбінесе жаздың аяғы мен ... төл ... ... бұл ... ... ... лимфа бездері, қан тамырлары ... құрт ... ... ... өкпе ... мен бронхылар
қабынады, мал жөтеледі, тез арада өліп ... ... ... және ... аурулар қабаттасып
өршиді. Оған басты себеп – ... ... ... мал өкпесіне және
басқа ағзаларға орын ауыстырғанда, сол жерлерге ... ... ... ... ... өткізіп, ауруды жұқтырады.
Әсіресе, көп жағдайда диктиокаулез бен пастереллез індеті ... мал ... ... түседі. Алматы мен Талдықорғанның таулы
аймақтарында ірі қара, қой шаруашылықтарында бұл ... ... ... ... күз ... ... қозы өліміне соқтырады.
1.8. Өлекседегі өзгерістер
Г. А. Кононовтың [9] еңбектерінде мал ... ... ... шет ... ол ... өңді, саусақпен басқанда қамыр ... ... ... ... ... ... ... Кеңірдекті
бойлай жарғанда, ішінен және оның ауа ... ... ... ... ... ... ... құрттары табылады. Кейде
тоғышарлар тыныс алу жолын бітеп те тастайды.
Ал, өлексені сойып ... ... ... ... ... ... жүзіп жүрген балаңқұрттарын, сол ... ... ... табуға болады. Ол үшін Берман аспабына
дәкеге немесе капрон қапшығына өкпенің кескіндерін салып, ... жылы ... 1 – 3 ... ... ... ... ... тұрған түтіктен
пробиркаға сұйықты алып, ... ... ... ... ... ... Қой диктиокаулезін балау
Г. С Шабдарбаеваның [13] деректерінде диагнозды ... ... ... ... ол ... өлексені сойғанда дәлелденеді.
Диктиокаулезбен өкпенің басқа да аурулары ұқсас болып ... ... ... ... қабынуын диктиокаулезбен шатыстырады.
Ауруды анықтау үшін зерттеуге қойдың ... ... ... үшін әрбір
қойдан 10 – 15 құмалақтан алады. Диктиокаулезбен ... ... ... құрттар түседі, сол себептен ауруды анықтау үшін ... ... ... мен бұзаулардың 0, 5 гр мөлшеріндегі сұйық қиын, мырыш сулъфаты
құйылған стаканға салып, 20 – 30 ... ... ... ... қиды ... ... ... 6 тамшы алып, микроскоппен зерттейді. Диктиокаулез
құрттары сұйық бетінде 3 сағатқа ... ... ... ... ... диктиокаулез ұрықтарынан басқа жұмыр құрт ұрықтары өліп
қалады.
Диктиокаулезді анықтау үшін ... ... білу ... ... ... ұзындығы 0,5 –
0,5 мм, басында «түймеше» ... ... ... бар, денесінің
алдыңғы жағы түссіз, ал артқы жағы – қара – сұр ... толы ... ... жағы ... ... аздап домаланған.
Диктиокаулез ұрықтарын басқа жұмыр құрттардың ұрықтарынан тез ажырату
үшін, зерттеген тұнбаға 1 – 2 ... 0,1 % ... ... судағы
ерітіндісін құяды. Диктиокаулалардың ұрықтары күлгін түске боялады, ... ... ... ас ... ... ... ... Сауықтыру шаралары
М. Ш. Акбаев, Ф. И. Василевичтің және т. б [2] мәлеметтерінде көптеген
антигельминтиктерді ... ...... 25 % - қ ... ... – оны малдың
терісінің астына жіберерден бұрын, ыстық су ... ... ... қой мен ... әр 10 кг ... 4 мл ... 1 күн ... рет тері астына жібереді.
2. Локсуран – ол ...... 40 % - қ ... ... ... әр 10 кг ... 2,5 мл – ден тері астына енгізеді.
3. Йодтың ... ... – оны ... үшін 1 кг ... ... ... ... 1500 мл суда ерітеді. Бұл ерітіндіні қозы мен лақтарға 5
-8мл, ... 10 мл, ал сақа қой мен ... 15 – 20 мл ... ... ... Дәріні шприц және ине арқылы кеңірдектің жоғарғы
жағындағы шеміршектерінің арасынан құяды. Ол үшін ... 25 -300 – ... ... бір жақ ... жатқызып, шприцпен дәріні енгізеді. Осыдан 30
секунд өткен соң малды ... ... ... ... тағы да ... жайт - ... қабынған малды йодтың ерітіндісімен
дегельминтизациялауға ... ... – 15 ... ... ... ... Тетрамизол – гранулят 20 % -қ – 15 мг/кг ... ... ... ... – 5 ... мөлшерінде, жекелей немесе жемге араластырып
малға береді.
7. Мебенвет – гранулят 10 % - қ – 0,1 – 0,2 г/кг ... ... ... ... шаралары
Г. С Шабдарбаеваның [13] деректерінде алдын –ала сақандыру шаралары
мынадай:
- жоспарлы профилактикалық дегельмитизацияны жылына үш рет ... ...... ... ... – қазан айларында;
Үшіншісі: ерте көктемде, малды жайылымға шығара алдында 10 – 15 ... ;
- мал ... ... ... ... кезде оларды тез арада
емдік қасиеті күшті панакур, нилверм, тетрамизол ... ... ... дегельминтизация жасап, құрттардан босатады.
- малды батпақ, шалшық, сулы жайылымда жаюға ... ... ... 5 – 6 ай бойы ... ... – тұз ... ... еркін береді.
Өзіндік зерттеулері
2. Материалдар мен зерттеу әдістері
Керекті – құрал жабдықтар. Шыны ыдыс немесе ... ... ... ... ... ... ... штатив, центрифуга.
Зерттеу әдістері. Диктиокаулезбен ауырған малдан нәжіспен тірі құрттар
түседі, сол себептен ауруды ... үшін ... ... жөн. ... ... Вайда ұсынған әдіс;
2. Берман – Орлов ұсынған әдісі;
3. Шильников ұсынған әдісі;
4. Котельников, Корчагин және Хреновтың ұсынған ... ... ... Қой ... ... ең ... Вайда әдісін
қолдану. Ол үшін қойдың тік ішегінен алынған 2 – 3 түйір ... ... ... әр қайсысына 2 – 3 тамшы жылы су ... 15 – ... ... 15 – 40 ... соң құмалақтарды алып тастап, шыныда қалған
сұйықты микроскоппен тексереді, тірі, жүзіп жүрген диктиокаула ... ... ... көп ... бір ... ... тексеру
үшін олардың әрқайсысына 5 – 6 құмалақ алып, жеке пробиркаларға салады да,
үстіне 8 – 10 мл – дей су ... Бір ... соң ... ... тексереді. Бұл әдіс Вайда тәсіліне қарағанда, әрі оңай, әрі
тиімділігі жоғары. Сонымен қатар барлық жағдайда пайдалануға ... Мал мен ... тірі ... ... ... ... ... тірі кезінде зерттеу үшін мынадай
әдістер қолданылады:
- Берман – Орлов ұсынған әдісі;
- Шильников ... ... ... ... және ... ... ... әдістері;
Берман – Орловтың әдісі. Бұл әдісті Берман ... ... Ол ... ... ... пробиркамен жалғастырылған воронка
түтіктен тұрады және ұстап тұрғыш – штативке орналастырады. Малдың ... қой ... ... ... ... ... ... салып,
Берман аспабына орналастырады. Оның үстіне жылы су құяды да біраз уақыт,
яғни 1 – 3 ... ... ... ... ... ... воронкадағы
судың төменгі қабатың пробиркаға құйып алады, бір минуттай центрифугаға
айналдырып, ... ... ... ... ... ... тұнбасын
төсеніш шыныға ауыстырып, микроскоптың көмегімен құрттың тірі, жүзіп ... ... ... ... – Орлов тәсілінен айырмашылығы – воронка
орынына конус тәрізді стакандарды пайдаланады.
Котельников, Корчагин және ... ... ...... центрифугалау арқылы тұнбаға шөгеру әдістері боп саналады. 3 –
5гр қой құмалағын температурасы 20 - 220 С жылы су ... ... ... 1000 – 1500 ... 2 ... ... Содан
кейін тұнбаны үстіңгі қабатындағы мөлдір сұйықты төгіп ... ыдыс ... ... құрт ... ... мен бұзаулардың 0, 5 гр мөлшеріндегі сұйық қиын, мырыш сулъфаты
құйылған стаканға салып, 20 – 30 ... ... ... кейін қиды алып
тастап, сұйық бетіне 6 тамшы алып, микроскоппен ... ... ... бетінде 3 сағатқа дейін қозғалып жүреді. Мырыш ... ... ... ... ... құрт ... ... анықтау үшін диктиокаулдардың балаңқұрттарының
морфологиясын білу ... ... ... ұзындығы 0,5 –
0,5 мм, басында ... ... ... томпақшасы бар, денесінің
алдыңғы жағы түссіз, ал ... жағы – қара – сұр ... толы ... ... жағы ... емес, аздап домаланған.
Диктиокаулез ұрықтарын басқа жұмыр құрттардың ұрықтарынан тез ажырату
үшін, зерттеген ... 1 – 2 ... 0,1 % ... ... ... ... ... ұрықтары күлгін түске боялады, ... ... ... ас ... ... стронгиляттардың ұрықтары
боялмайды.
Батыс Қазақстан облысында адамдардың диктиокаулезбен зақымдануы
кездескен жоқ.
2.2. Сойып – жару ... ... ... ... ауа ... ... тоқ
ішектен, ішектің кілегейлі қабықтарынан ... ... ... тапқанда ғана оларға нақты, дәлелді диагноз қоюға болады.
Ағзадағы гельминттердің ... ... ... алып және ... ... үшін ... ұсынған әдістерін пайдалану қажет.
Гельминтологиялық бөлшектеп жарып тексеру (ГБЖТ) әдісімен түлік саны
көп немесе ірі ... ... ... Оның ... мен ... жеке ағзаларын жарып қарағанда көзге айқын көрінетін кесек
гельминттерді тауып, аз ... ғана ... ... ... ... білуімен қатар денесін қандай, қаншама инвазия табылғанын ескеріп,
шынайы гельминтозды құрттасудан (гельминтоосительство) ажыратып отырады.
2.3. «Ерік» ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан.
Ауданы: Казталов
Ауылы: Казталов
Мал дәрігердің аты-жөні: Ветеринарлық инспектор
Хабиев Болат Мәлікұлы
Ауылға ... ... ... ... Орал ... 390 км ... жер ... 93277 га, оның ішінде шабындық жері 5285 ... 82834 га, ... ... жері 15073 га.
Ең мол байлығы – егістік.
Казталов ауылында аңдардан қасқыр, киік, түлкі, күзен, қоян, қарсақ,
кірпі, борсық ... ... ... ... көгершін, қараторғай, бозторғай, сауысқан, көкек,
қарақұс, қарға, қаз, аққу, үйрек, шағала кездеседі.
Өсімдіктерден: қылқанды шөп, мия, сүттіген, есекмия, жусан, ... ... ... түйе жапырақ, қызғалдақ, қамыс сияқты өсімдіктер
кездеседі.
Климаты континентік. Қысы – ... жазы – ... ... ... қара - ... ... ... қоңыржай белдемеде орналасқан.
Жауын-шашын мөлшері қалыпты.
Негізінен төрт түлік малдардан ірі қара, қой мен ... ... ... ... ... ұй ... мен қояндарын ұстайды.
Етқоректілер саны ( ит, мысық):
110 ит, 60 мысық.
Ауылда мынадай отбасы ... ... ... төрт ... мал ... түрі |Жалпы саны ... қара |783 ... |220 ... |4594 ... |185 ... ... ит пен мысықта және төрт түлік малда кездеседі:
Ит пен мысықта эхинококкоз (бершімек) стронгилятоз, төрт түлік малда
эхинокөккөз, ... ... ... ... ит пен ... мынадай дәрілер қолданады:
Азинил – комбинирленген препарат, құрамында ... ... ... мысықтардың жұмыр және таспа құрттарына қарсы қолданылады. 2 рет
азықпен арасына 24 сағат салып қолданылады. Беру дозасының көлемі-10 мг/кг.
Альбендазол плюс – ... зат. ... – ішек ... ... ... ... Қолданылу дозасы 3 мг/кг.
Кмозальбен – жұмыр құрттарға қарсы қолданылады. Ауыз (перорально)
арқылы енгізеді. ... ... ... 0,15 г/кг. Азық ... ... Бір рет 80 ... ... құртын былайша ажыратады:
Гельминтоларвоскопия және гельминтоовоскопиялық әдістер арқылы
ажыратады.
Ауылдағы сойыс өнімдерінің қалдықтарын жіберетін және
залалсыздандыратын орын:
Ауылдың сыртында 4 км ... ... мал ... жібереді. Ішкі
органдардан қалған сойыс өнімдерінің қалдықтарын жинап қайнату арқылы
залалсыздандырып отырады.
Кесім жасаймыз
Казталов ауылының барлық ... ... ... ... ... және ... ... ауруларын кездестірдік.
Біздер, төмендегі қол қоюшылар, Казталов ауылдық ... ... ... ... Б.М. және БҚАТУ-нің « ... ... ... » факультетінің 5 курс студенті Габдрахимова Ф.Б. осы
актіні яғни, 22 ... 2011 ... ... ауылы тұрғындарының жеке
қойларында ... ... ... ... ... 185 ... Соның нәтижесінде қойлар арасында диктиокаулез ауруына
күмәнділер ... ... ... қол ... Б. М. - ... ... Е. Д. - мал ... Ф.Б. - ... Қой ... ... ... ... – санитарлық жағдайы
Диктиокаулез Батыс Қазақстан облысында кездеседі. Соның ішінде мал
ағзаларында ... ... ... ... ... ... ... болды. Ауыл қойларын тексерген кезде диктиокаула құрттары
табылды 21 (21,8 %).
Аурудың өршуінің негізгі себебі – ауылдық, ... ... ... ... ...... шаралардың
төмендігі және дер кезінде дұрыс дәріленбеудің салдарынан болады.
3. «Ерік» шаруашылығындағы қойлардың диктиокаулезбен залалдануы
Диктиокаулдар қой мен ешкі, ірі ... ... ... бұғы ... ... мен ірі ауатамырларын (бронх) жайлайды. Еркектерінің құйрық
бұлтығы жетілген, кең ... ... ... араның ұясына ұқсайды.
Геогельминттер. Қойлардың залалдануы кездесеседі.
3.1. Батыс Қазақстан облысында ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
3.2.Қойларды диктиокаулезден сақтандыру
Қойларды диктиокаулезден сақтандыру үшін ... ... ... ... жоспарлы профилактикалық дегельмитизацияны жылына үш рет жасау:
Біріншісі: шілде – тамыз айларында;
Екіншісі: ...... ... ерте ... ... ... ... алдында 10 – 15 күн
бұрын ;
- мал ... ... ... білінген кезде оларды тез арада
емдік қасиеті ... ... ... ... немесе мебенвет
дәрілерімен емдік дегельминтизация жасап, құрттардан босатады.
- малды батпақ, шалшық, сулы ... ... ... ... ... 5 – 6 ай бойы ... фенотиазин – тұз қоспасын 1:9
қатынасында еркін береді.
4. Диктиокаулезге шалдыққан қойларға антигелъминттік ... ... ... әртүрлі ішек құрттарының алдын – алу;
- экономикалық шығын мөлшерін азайту;
- асыл тұқымды қойлардың ауруға шалдығу ... ... мал ... ... жол ашу, т. ... ... ... келгендігі игергенім қой диктиокаулезі бұл
жануарлардың тоқ ішегінде тоғышарлық тіршілік етеді, құрт личинкалары өсу
кезеңінде ... пен ... ... Диктиокаулезге барлық мал
түліктері шалдығады. Диктиокаулезбен ауырған мал жөтеліп, ... ... өліп ... ... ... Қой диктиокаулезі әлемдегі бүкіл елдерде
кеңінен таралған ауру. Оның қоздырғышы Dictyocaulus filarial ақшыл – сары
түсті жұмыр құрт ... ... ... қарамастан мүмкіншілігіне қарай
емдеу және сақтандыру шаралары бар. Қой диктиокаулезін емдеу үшін ... ...... локсуран, нилверм, тетрамизол препараттары
қолданады. ... үшін ... ... ... өткізіп отырған жөн. Қой қораларының қабырға, ... жем ... науа – ... ... пайдаланатын құрал –
саймандарын тазартып, химиялық қоспалармен дезинфекциялап ... зор ... ... жою ... оны болдырмау шараларының жасалуы
қажет.
Ұсыныстар
Шаруашылықта жануарлардың таратын ауруларын болдырмау қажет. Ол ... ...... ... ... ... сақтау керек.
Әртүрлі аурулардың дамуы салдарынан ауыл шаруашылығының дамуына кері әсерін
тигізеді.
Осы аурулардың алдын – алу үшін ... ... ... жалпы халық арасында үгіт – насихат шараларын жүргізу;
- жоспарлы профилактикалық дегельминтизация жасу;
- қораларды дезинфекциялау;
- малды батпақ, шалшық, сулы ... ... ... ... 5 – 6 ай бойы ... ... – тұз
қоспасын 1:9 қатынасында еркін беру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Абуладзе К. И, Демидов Н. В, Непоклонов А. А. и др. ... ... ... сельско – хозяйственных животных. – Агропромиздат
– М., 1990. – 203 – 209 ... ... М. Ш, ... Ф. И, ... В. П и др. ... по
диагностике инвазионных болезней животных. – Колос – М., 2006. – 214 –
217 с.
3. ... Д. Н, ... В. С и др. ... и инвазионные болезни
сельско – хозяйственных животных. - Колос – М., 1964. – 195 – 200 ... ... М. А. ... с ... - ... – М., 1972. ... – 326 ... Боровков М.Ф, Фралов В. П, Серко С. А. ...... с ... ... и ... ... – Санк – Петербург ∙ Москва ∙ Краснодар., 2007. – ... 217 ... ... К. М. // ... ...... науки Казахстана –
2002. – N9 – 54 – 56 с.
7. ... А .В. ... ... сельско – хозяйственных
животных. - Колос – М., 2003. – 451 – 453 ... ... Н. Т, ... Х. М. и др. ... и ... ...... животных. – Астана – 2000. – 271 – 278
с.
9. Кононов Г. А. Мал дәрігерлігі жөніндегі ......... 1982. – 126 ... Кузнецов Г. С, Протасов А. И. Мал дәрігерінің ...... ... – 1971. – 491 ... Мальцев К.Л, Архипов И. А. //Ветеринария – 2005. – N5 – 30 – 32 с.
12. Сабаншиев М, ... Т, ... Ө және т. б. ... ... инвазиялық аурулары. – Алматы – 2003. – 380 – 385 ... ... Г. С. ... ... – Алматы – 2007. – 184
– 186 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"бруцеллез"23 бет
Дән микроорганизмдері8 бет
Ем-дәмдік тамақтану12 бет
Туберкулез дертіне шалдыққан адамдармен жүргізетін әлеуметтік жұмыстар41 бет
Туберкулез, аурудың пайда болу себептері мен оның тигізетін қасіреті17 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Ірі қара малына қойылған негізгі ветеринарлық санитарлық талаптар21 бет
"бруцеллез"23 бет
Дән микроорганизмдері8 бет
Ем-дәмдік тамақтану12 бет
Туберкулез дертіне шалдыққан адамдармен жүргізетін әлеуметтік жұмыстар41 бет
Туберкулез, аурудың пайда болу себептері мен оның тигізетін қасіреті17 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Ірі қара малына қойылған негізгі ветеринарлық санитарлық талаптар21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь