Диспепсия

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
I.Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
II. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. Төл аурулары ... ... ... ... ... ... ..13
2.2. Диспепсия ауруына сипаттама. Этиологиясы ... ... ... ... ... ..15
2.3.Паталогоанатомиялық өзгерістер. Клиникалық белгілері ... ..17
2.4. Аурудың дамуы. Балау ... ... ... ..20
3.5. Емдеу. Сақтандыру шаралары ... ... 24
III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
ІV.Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
І. Кіріспе.

Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі тірегі - ол уақытында өнімді аз беретін кәрі малдарды айналымнан шығарып, олардың орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру. Өнімді көп беретін мал табиғаттың әртүрлі қолайсыз жағдайына жиі ұшырап, әртүрлі ауруларға жиі шалдығады. Мұндай жағдай әсіресе төлдердің арасында көптеп кездеседі.
«Мал төлден өседі» - дейді халық даналығы. Олай болса төлдерді алуды жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - сырқаудан аман болуын қадағалау, күтіп-бағылуын дұрыстау, ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу шараларын уақытында жүргізу - жалпы мал мамандарынан бастап сол салада істеп жүрген барлық еңбеккерлердің ең негізгі және күрделі міндеттерінің бірі. Төл ауруларының арасында әртүрлі витаминдердің жетіспеушілігі салдарынан дамитын аурулар жиі кездеседі. Бұл аурулардың себептері мен даму процестері әртүрлі болып келеді. Сондықтанда бұл негізгі аурулары көп себептері бар аурулардың қатарына жатады. Ол туралы баяндалғалы отырған дипломдық жұмысымның әр тарауында, гиповитаминозға қатысы бар аурулардың ерекшеліктерін ескере отырып толық баяндамақпыз.
Малдарды өсіру тәжірибесінде республикамыздың әр өлкелерінің өз ерекшеліктері бар. Табиғаттың қатаң климаты, экологиялық жағдайдың ауыртпашылығы еліміздің батыс аймағында мал шаруашылығын дамытуға өз өрнегін салғаны сөзсіз. Шөбі шүйгін де құнарлы, климаты ауыспалы облысымыздың аудандарында кездесетін төл ауруларының алатын орыны ерекше. Өз еңбегімізде «Сатыбалды» шаруа қожалығы аймағында жиі кездесетін төл аурулары және олардың кейбір ерекшеліктері жайлы, сол аурулардың алдын алуда, емдеуде өзіміз қолданған әдістер жөнінде толық мағлұмат бермекпіз.
Төлдердің арасында кездесетін аурулар көбінесе жұқпалы емес аурулар екені көптеген деректерден мәлім. Жалпы төл ауруларының келтіретін зияны жұқпалы емес аурулардың келтіретін жалпы зиянының 96-98% бөлігін алады (В.П. Шишков, 1982; В.Т. Самохин, 1987) [1, 2].
Төлдерде жиі кездесетін аурулар ең бірінші аналық малдарды буаз кезінде дұрыс күтіп-бағуды
VI. Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ахметов.Ж.Б «Паталогиялық анатомия», Алматы «Ана тілі» 1993.ж
2 .Атрощенков. М.М, «Ветеринария» 2006 .ж
3. Бакулов.И.А,Буткин Е.И,Ведержикова А. «Індеттану және микробиология негіздері» Алматы « Қайнар»1993.ж
4. Булянов А..А,Виденин В.Ж «Ветеринария»2004 ж
5. Жұмаш А.С «Жаршы»2006 .ж
6. Қоқанов С.Қ «Жаршы»2005 .ж
7. Сайдуллин.Т «Ветеринарлық індеттану» ІІ –кітап.Алматы 1999.ж
8. Тампеков.А.Е «Жаршы» 2005.ж
9. Слесаренко.Н.А «Ветеринария» Москва.2005.ж
10. Юшков.Ю.А, Монов С.Б «Ветеринария»2004.ж
        
        І. Кіріспе.
Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі тірегі - ол уақытында
өнімді аз ... кәрі ... ... ... ... ... жоғарғы
өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру. Өнімді көп беретін мал ... ... ... жиі ұшырап, әртүрлі ауруларға жиі шалдығады.
Мұндай жағдай әсіресе төлдердің арасында ... ... ... ... - дейді халық даналығы. Олай болса төлдерді алуды
жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - ... аман ... ... күтіп-
бағылуын дұрыстау, ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін
қолдану, ауруды ... үшін оның ... алу ... ... ... ... мал ... бастап сол салада істеп жүрген барлық еңбеккерлердің
ең негізгі және күрделі ... ... Төл ... ... ... ... ... дамитын аурулар ... Бұл ... ... мен даму процестері әртүрлі болып
келеді. Сондықтанда бұл негізгі ... көп ... бар ... жатады. Ол туралы баяндалғалы отырған ... ... ... ... ... бар ... ... ескере
отырып толық баяндамақпыз.
Малдарды өсіру тәжірибесінде республикамыздың әр өлкелерінің өз
ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... еліміздің батыс аймағында мал ... ... ... ... сөзсіз. Шөбі шүйгін де құнарлы, климаты ауыспалы
облысымыздың ... ... төл ... ... ... ... еңбегімізде «Сатыбалды» шаруа қожалығы аймағында жиі кездесетін төл
аурулары және олардың кейбір ... ... сол ... ... ... ... ... әдістер жөнінде толық мағлұмат бермекпіз.
Төлдердің арасында кездесетін аурулар ... ... емес ... ... ... ... ... төл ауруларының келтіретін зияны
жұқпалы емес ... ... ... ... 96-98% ... ... Шишков, 1982; В.Т. Самохин, 1987) [1, 2].
Төлдерде жиі кездесетін аурулар ең бірінші ... ... ... ... ... ... ... туған кезінде уыз
сүтін уақытында бермегендіктен болатындығы ... ... ... төл ... аналық малдардың шелді-қонды болуы көбінесе оларды .
күнарлы азықпен дұрыс азықтандыруға байланысты. ... мал ... ... де, дені сау ... берері сөзсіз. Ондай төлдерден
алынатын өнімде мол, әрі сапалы болады. Малдарды күтіп-бағу ... ... ... ... ... ... соны біле тұра
сақтауға мүмкіншілікте болмайды. Міне ... ... ... ... соғады. Мұндай жағдайда аурудың себептері организмде толық тотығып -
тотықсызданып үлгермеген улы заттарды шоғырландырады. Ол улы заттар белгілі
бір ... ... ... ... зат ... ... асқындыра түседі. Міне осындай өзгерістерге мал мамандарының
көңілін ... ... ... ... ... ... ма ... кезде бұл аурулардын, көпшілігі мал дәрігерлік ғылымның дамуы
мен мамандарымыздың қажырлы еңбектерінің ... ... ... ... ... ... аурулардың 96,3%-ті жұқпалы емес ... ... ... жиі ... ... алу мен асқорыту жүйелерінің
аурулары. Мал дәрігерлік ілім малда кездесетін барлық ауруларды ... ... ... ... ... шаралар ұсынды. Егер сол ұсынылған
ережелер мен нұсқаулар дер кезінде ... та, ... ... ... ... ... мүлде жойылған болар еді.
ІІ. Әдебиетке шолу.
Т. С. Сайдуллин ( 2008 ж ) ... ... ... ... ... жас ... ... Бұзау 2-7 күндігінде, қозы туа
салысымен 5-7 айға дейін ауырады, құлын туа ... ... ... ... апта бойы, енесінен айырарда және енесінен айырған соң, құс 1 күннен
90 күнге дейін және ... ... ... ... ... ... аптасында ауырады. Аурудың шығуына себепкер факторлардың ролі ... ... ... құнды жем-шөппен азықтандырымауының әсерінен ұрықтың
эмбрионалдық дамуының бұзылуы (әсіресе ақуыз, көмірсу, витаминдер бойынша)
және ... ... ... ... сүрлем, мал тұратын
қоралар мен жаңа туған бұзаудың тұрған орындарының, сүт беретін ыдыстардың,
науалардың ... жәйі және ... ... ... ... ... сонымен қатар осының ... ... ... ... ауруы [7].
И. А. Бакулов ( 1993 ж ) ... ... жана ... алғашқы уақытылы азықтандырылмауы, ал келешекте ... ... ... ауру ... зарарымен ластанған
қабырғаларды және басқа заттады, сонымен ... ... ... ... ... әкеп ... да, бұл ауру ... барлық өлкелерде кең тараған.
Оның басты ерекшелігі – жаңа туған төл ... ... ... ... байқалғанымен негізінен мал жаппай төлдеген кезде, қора жайда
қоздырушы микробтың ... тыс ... және ... ... ... ... ... жаздың соңында, күздің басында
шалдығуы оларды ... ... ... ... ... ... ... қанында иммуноглобиндер болмайды, олар алғашында тек қана
енесінің уызынан ... ... ... ... ... ... жас төл ... немесе уыздың сапасы талапқа сай болмаса онда денеге ... ... ... ... ... тежеу болмай, жануар
ауруға ... ... ... ... ... буаз ... ... нашар
болуына байланысты уыздың құнарсыз болып, соның нәтижесінде төлдің ауруға
төзімділігінің ... ... ... ... ... ... ... дұрыс сақталмауы көп жағдайда ерекше әсер
етеді. Бұзау, лақ, қозы, торай, ... ... ... қанында
иммуноглобулиндер болмайды, олар алғашында тек қана енесінің уызынан төлдің
қанына өтеді. Уызды жеткілікті ... жас төл ала ... ... ... талапқа сай болмаса, онда денеге енген микробтарға, олардың ішінде
эшерихияларға ешқандай ... ... ... ... ... А. ... ( 1993 ж ) мәлімдемесі ... ... ... - ауру ... соң ... өткен ауруға шалдыққан малдың саны,
індеттің қарқыны үдей түседі, сонымен қатар аурудың өтуі де ауырлайды. ... ... ауру ... ... ... тыс ... және ... организмі арқылы пассаждан өтіп, уыттылығының күшеюі нәтижесінде ... ... ... ... ... ... жаппай ауырады[8].
М. М. Искаков ( 2006 ж ) ... ... ... ... енген бактериялар адгезиялық қасиеті арқасында
ішектің эпителийіне ... Бұл ... ... ... немесе
фимбриялалар деп аталатын жгутиктен (жіпшеден) жіңішке құрылымдар арқылы
іске асады.Бұл құрылымдардың ... ... Пили ... ... ... фимбриялар микробтардың коньюгациясын іске асырады.
Коньюгация кезінде генетикалық материал - ДНҚ ... Ғ+ ... ... ... ... ... Сонымен қатар пили фаг үшін рецептор ... ... ... ... іске асырады. Микробтың адгезиялығы арнаулы
фибриялаларда орналасқан адгезиялық ... ... ... етіледі.
Адгезиялық антигеннің көмегімен эшерихияларға ішек эпителийіне жабысып,
орын тебеді. Бұл ... ... ... ... ... ... сұйық көбейіп, оның осмостық қысымы төмендейді. Бұның
нәтижесінде электролиттер кілегейлі қабықтардан ішек қуысына ... ... ... ... ... ... ... масса ішек
бойымен тоқтаусыз жылжып, толассыз іш өтеді. Нәжісінде төл организміндегі
су мен минеральді тұздар ... ... мен ... ... қанға
өтіп,организмде септицемия, токсикоз процестерін тудырады. Жана туған бұзау
уақытылы ... ... ... оның ... ішектің кілегейлі
қабығына еніп қоздырушының өсіп-өрбуінеижәне олардың адгезивтік қасиетін
көрсетуіне кедергі келтіреді. Осының нәтижесінде ... ... ... ... дамиды. В. А. Зуев ( 1999 ж ) ... ... екі ... және септицемиялық формаға
бөледі. ... ... ... ащы ішекте және жалбыршақ
қарында жиі өніп ... ... ... және ... орасан көп
биомассасы жиналады, бұлар қырылғанда эндотоксиндер бөлініп ... ... ... ... Оның ... ... лимфа
жүйесіне өтеді,бұның салдарынан күшті токсемия басталады және ... ... ... ... ... ... қабырғасынан шажырқай лимфа
түйіндеріне, содан кейін жалпы лимфа тамырына өтіп, энтерит пен ... Б. Т ... К.Б ... Р. Ж Мықтыбаева (2008 ж)
пікірлерінше диспепсия патогенезін де жануарлардың жасына ... ... ... ... маңызы бар: қарын
сөлі қышқылдығының төмендігі, ішек-қарын ... ... ... ... мен ... ... ... қабілетінің төмендеуі,
қанда гамма-глобулиндердің болмауы. Р. ... ( 1989 ж) ... ... ... жаңа ... ... кейбір
анатомофизиологиялық ерекшеліктерінің де маңызы бар - туғаннан кейінгі
алғашқы ... қан ... ... толық дерлік
жоқтығы, аш ішектің кілегейлі ... ... ... ... ... ... мен бактерицидтігі, бауыр мен сөл ... ... ... Бұзауларда диспепсияның өтуі көп жсағдайда
вульгарлық протея мен ішек бактерияларының басқа да өкілдерінің патогендік
әрекетінен ... [13]. ... ... малдың
физиологиялық жәйі мен қоздырушының вируленттілігіне байланысты боп ... төл ... ... аз, көп ... сүт ... бас ... ... шамалы уақытқа 1-1,5 градусқа көтеріледі, қан тамырының соғуы
жиілейді, көздің дәнекер қабығы қызарыңқы, нәжістену жиі байқалады ... 1. ... ауру ... жіті ... ... ... жағы ... нәжіс массаларымен былғанады, аурудың
соңғы кезінде нәжіс шығуы еріктен тыс болуы мүмкін. Төл ... ... ... ауырсыну тудырады, ішті тыңдағанда күшті ... ... Т. ... ( 2008 ж) айтуы бойынша әдетте іш өту байқалысымен ... ... ... ... өлер ... қалыптанда төмендеуі
мүмкін, тамыр соғуы әлсіз, дем алуы үстіртін. Жиі ... ... ... ... ... дамиды - буындардың кескіні жақсы білінеді, көз
ұясына түсіп кетеді,терісі құрғайды. Аурудың тез ... ... ... ... ... ... Аурудың дамуымен тәбет толығымен
жойылады, депрессия ... ... ... ... ... ... 15 ]. Т. ... (2009 ж) мәліметі
бойынша диспепсия улану түрінде негізінен ... мен ... ... ... ... ... іші толассыз өтеді. Септицемия, яғни
өлітиген түрі кезінде қоздырушы микроб қанға ... онда ... ... ... ... бұзау тез арада, бір тәуліктін аржақ-бержағында
өліп кетеді. Аралық, энтертоксемия кезінде ... ... мен ... ... көбейіп, қанға олардың токсиндері түседі де, ішектердің
қабынуына ... ... ... қабаттасады[ 7 ].
З. П ... ( 1998 ж) ... ... негізінен диспепсия
қарапайым және улы түрде өтеді. Өлген ... ... өте ... көзі
ішіне кіріп, кілегейлі қабықтары бозарыңқы. Денесінің артқы жағы нәжсімен
былғанған. Өлексені жарғанда ... ... ас ... жолдарынан
табады; асқазанның кілегейлі қабығы қабынған, геморрагиялары бар, аш, ... тоқ ... ... ... қан кернеген, қалыңдаған,
кілегеймен жабылған, қан құйылу жайылған, ұлтабардың ішіндегілері - уыздың
ірімтіктелген ұйықтары немесе ... ... ... ... ... ішек қабыныі астынан, көк қарында қан құйылу, қуықтың геморрагиялық
қабынуы, ал ... - көк ... және ... ... ... ... ... Бауыр керісінше өзгерген (майлы және түрлі дистрофия).
Шажырқайдың сөл түйіндері үлкейген, қызғылттанған.
Е. О Мурадова ( 2009 ж ) ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі ақшыл-сұрғылт сұйықтың иісі жағымсыз.
Кілегейлі ... ... ... ... кей ... ... талақтың өзгеруі біркелкі емес, ол аурудың ұзақтығына
байланысты. Жүректің бұлшық еті ... ... қан ... ... А. ... ( 2004 ж ) айтуы бойынша ащы ішек пен тоқ ішектің ішінде
иісі жағымсыз ақшыл – сұрғылт сұйық ... ... қан ... (Сурет 2)
Сурет 3 - Диспепсия кезіндегі диарея. нәжіс сары түсті.
Ішек көбіне газға толып тұрады, кілегейлі ... қан ... ... Шажырқай сөл түйіндері ісініп тіліп көргенде суланып, жаппай
қанталайды. Бауыр ісініп сарғыш тартады. ... қабы ... өтке ... Көк ... ... ... ... болбырап, қызыл-қоңыр түске
енеді[18].
Бұзау диспепсиясы кезінде эпикардтың ... ... ... қанталаулар кездеседі. Мидың қан тамырлары білеуленіп, мидың
өзі домбығады. Кейде өкпенің домбығуы немесе ... ... ... ... оның қан ... ... да ... тұрады.
Ауруды балау індеттанулық деректерді, клиникалық ... - ... ... талдаумен қатар, міндетті түрде
бактериологиялық зерттеу жүргізу арқылы іске асырылады.
А. И. Нетрусов ( 2006 ж ) ... ... ... ... ... ... ... 2-3 өлексесін немесе арнайы сойылған бұзауды
жөнелтеді. Төл антибактериалдық дәрілермен емделмеуі ... ... ... ... ... ... тілігін, жүрегін, көк бауырын, бауырдың
кесіндісін өтімен қоса,қабынған ішектің маңындағы сөл ... ... ... екі ... ... (оны жеке ыдысқа немесе целофан қапшыққа салу
керек) зертханаға жібереді. Тірі ... тік ... ... ... нәжіс
алынады[19].
Г. Г. Абсатиров ( 2004 ж ) мәліметі ... ... ... ... өсін алып, эшерихияларға тін колонияларды К-88, 987-Р, А-
20 антигендерді анықтау үшін ет пептон агарында немесе Хоттингер ... К-99, Ғ-41 ... ... үшін Минк ... өсіреді.
Өскен колонияларды адгезиялық қан сарысуы арқылы шыныдағы аглютинация
реакциясында тексереді. Адгезиялық ... ... ... ... деп есептеледі[20].
Тіршілік бабындағы бактериологиялық диагностика жақсы зерттелінген
деуге болады. Осы ... ауру ... тік ... шыны ... не стерильді
мақтамен нәжісін алады, одан физиологиялық ертіндіде 1:10 ... ... және Эндо не ... ... ... ... 2-3 ... 1-2 тамшыдан себеді. Күмәнді колониялар фуксин түсті не
қоңыр-күлгін ( арнайы агарға қайта ... 10 ... ... ... микроскоппен қарайды, алдымен комплексті колиқан ... ... ... қан сарысуынан құралған), содан кейін типті қан сарысуымен
агглютинация реакциясы арқылы зерттеледі.
В. В. Максимович ( 2010 ж ) ... ... АР ... үшін шыныға не
пробиркаға әр ... екі ... ... О – антигенді анықтау
үшін өлтірілген культура жүзіндісі (100 °С – та 1 ... бойы ) және В ... ... үшін тірі культура жүзіндісі ( 1 мл – де 5-6 млрд микроб
денесі ) қолданылады. Егер ... О – ... ... өлтірілген бактериялар жүзіндісінен бір ... И. ... ( 1986 ж ) ... ... А – антигендері бар
серотиптермен ... ... ... автоклавта ұстайды. Сонымен қатар
тинкториялдық қасиеттерін (Грам әдісімен ... және ... ... ... ... түзілуі, метилретпен оң реакция ) зерттейді.
Қажет болса ақ тышқанға ... ... ... ... ... ... ... анықталады, салыстырылады. Бұл
әдістің ...... ... ... созылады[22].
Барлық жағдайда (тіршілік ... не ... ... ішек таяқшаларының антибиотиктерге сезімталдығын стандартты
индикатор дискісі әдісімен не сериялы ... ... ... А. ... ( 2005 ж) сипаттауы бойынша диспепсиямен ауырған төлді
оқшаулап, емдейді. Ем ... ... ... Ең алдымен диетаны
өзгертіп, денеге жеткілікті мөлшерде сұйықтық пен электролиттер енгізеді,
антимикробтық және ... ... ... ... ... ... және улы заттарды сіңіріп алатын адсорбенттер, витаминдер
пайдаланылады[23].
В. К. Шильников( 2006 ж ) ... ... ... күні ... ... ... ... оның орнына жылы физиологиялық немесе Рингер
тұзды ертіндісі беріледі. Төлді ашқарында 8-12 сағат ұстайды, бұл ... ... ... асып ... ... қауіпті болады. Ерітінділерді бұзау өзі ішсе
еркімен беру керек, егер іше ... ... ... ішуге үйретілмесе
аузынан түтік арқылы жібереді. Бір-екі кезекті уыздың берілуін ... егер ... беті ... қоймаса, уызбен сүттің мөлшерін екі есе
азайтып, орнына физиологиялық немесе ... ... ... ... ... өткен төлдің денесінде қышқыл басым болады, сондықтан оған ... 13 г/л ... ... дозада 4-6 сағат сайын беріп тұру
пайдалы. Іші тоқтаусыз өткен төлде ... ... ... байқалады,
сондықтан сода ерітіндісіне бір бұзауға 25-50 г ... ... ... жөн[24].
Н. Шоканов ( 2003 ж ) мәліметі бойынша антимикробтық дәрілерді ауру
қоздырушысының оларға сезімталдығын ... ... ... ... (левомицетин, биомицин, террамицин, тетрациклин,
мономицин), ... ... ... ... ... фуразидин )қолданылады[25].
А. А Кунаков ( 2006 ж ) мәліметі ... ... ... ... қышқылы бактерияларының өнімі, олардың таза өсіні, ашытылған сүт,
айран, ... ... ... ... ... ... жақсы әсер етеді[27].
В. Н. Кисленко ( 2007 ж ) сипаттамасы бойынша профилактикалық ... ... ... гипериммундық қан сарысуын не гамма – глобуллин егеді
(тері астына, күре ... ... ... ауыз ... бұлар
фагоцитозды күшейте түседі және олардың антитоксиндік қасиеттері болады.
ТМД – да өгізді эшерихияның ең көп ... ... ( 24 ... ) және
коли – қылау қан сарысуымен иммунитеттеу арқылы ... қан ... ... қан сарысуының активтігін ақ тышқандарға не ... ... ... ... ... ең ... қан сарысуын, ал 24
сағаттан кейін іек культурасының титірленген мөлшерін құрсағына егеді[28].
IIІ. ... ... Төл ... ... ... қажетті жағдайлардың бұзылуынан дұрыс өсіп
жетілмеген, шала туған ... ... ... жиі ... ... ... кейін дұрыс кутіп, азықтандырылмаған аналық малдардан
алынады.
Ж.Өтесінов, төлдердің жатырда өсіп даму кезі - ... ... ... өсіп ... ... ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы
тұруын бірден-бір қамтамасыз ететін кезең.
Міне, сондықтан да төл ауруларының алдын алуды олардың ... ... ... ... ... ... бастау керек.
Төл ауруларын тудыратын екінші бір ... ... ... ... ... ... үшін белгілі бір уақыт мөлшерінің
керек болуы сол уақыт аралығында дене мүшелерінің физиологиялық қызметі
дұрыс қалыптасып үлгермеген ... ... ... ... қолайсыз
жағдайларына тап болғанда оған төтеп бере алмай, ондай ... ... жиі ... ... Ауру жіті ... барлық организмге тарайды.
Сондықтан ондай төлдерді емдеуді аурудың ... ... ... ... жөн. Ол үшін ... ... ... мен мамандардын жаңа
туған төлге, олардың жай-күйіне мұқият ... ... ... ... даму ... ескере отырып, организмнің ауруға
қарсы тұру қабілеттілігін қалыптастыру мақсатымен ... ... ... ... ғана жақсы нәтижеге жетуге болады
Кесте 1 - Қалыпты ... ... ... ... ... ... |1 ... |1 ... ... ... |°С ... соғуы | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |131 |44 |
|1 ... |38,8 |139 |34 ... ... |39,0 |112 |27 ... ... |39,1 |98 |23 ... ... |39,1 |94 |23 ... ... |38,9 |76 |23 ... ірі қара ... |50 |12-30 |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |40,0 |182 |67 ... |39,8 |198 |80 ... ... |40,1 |169 |76 ... ... |39,8 |160 |48 ... ... |39,9 |158 |49 ... ... |39,9 |142 |42 |
|2 ... |40,4 |132 |55 |
|3 ... |39,9 |105 |46 ... ... |38,5 |70-80 |16-30 |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |198 |73 ... ... |38,8 |112 |52 ... күндік |38,8 |135 |42 ... ... |39,5- |125 |40 ... ... |39,4 |105 |37 |
|2 ... |39,4 |95 |31 ... шошқалар |38,0 |60-90 |15-20 |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |39,0 |104 |38 ... ... |38,9 |83 |32 |
|2 ... |38,9 |63 |30 |
|3 ... |38,9 |64 |27 ... ... ... |24-42 |8-16 ... ... ... ... ... жаңа ... ... мен бұзаулардың іш өтуімен, организмнің
сусыздануымен және интоксикациямен сипатталатын асқорыту жүйесінің ... ... Жаңа ... ... ас ... және зат ... процестерінің
бұзылу салдарынан организмнің сусызданып, улануымен сипатталатын ауру. Ауру
жіті түрде өтеді.
Бұл ауру бұзаулар мен ... ... жиі, ... мен ... ... ... ... бұзаулардың өте кең тараған ауруы.
Бұл ауру ... ... және ауыр ... өтеді, ауырып тұрған бұзауларға
дер ... ... ... ... ... ауру летальді түрде
аяқталды. Диспепсия ауруының мал ... өте зор ... ... ... ... мал басы саны ... ауруды емдеуге шығын шығады,
аурудың дамуы кезінде мал басы өзінің салмақ дәрежесін ... ... ... шалдыққан бұзаулар мен торайлар салмақ ... ... ... сау ... қарағанда артта қалады. Көптеген
зерттеушілердің пікірінше бұл ауру ... ... ... ... ... ... ... моторлық және сорғыштық функциясының бұзылуымен сипат алатын
ауру. Жаңа дүниеге келген бұзауларда диспепсиямен қатар басқа да ... ... ... кең ... ... ... ... диспепсия
таралуы бойынша бірінші орында. Диспепсия көбіне жануарды ... ... ... ... азық рацион құрамы өзгерген, санитарлық
жағдайы белгілі талаптарға сай ... және ... ... ... ... ... ... жиі орын алады.
Себептері. Аурудың туу себептері әртүрлі болғандықтан, ол көп ... ... ... себептерінің бірі - ол ... буаз ... ... ... (туудан 2 ай ... ... ... ... ... ... ... кезеңінің үшінші жартысында
аналық малдардың азық мөлшерінде витаминнің, ... ... ... өсіп қалған ұрықтың нашар дамуына көп әсер етеді.
Әлбетте, ондай аналық малдардан толық ... ... ... ... ... нәзік төлдер сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына ұрынып,
оған қарсы тұра алмай әртүрлі ауруларға шалдыкқыш келеді.
Аналық ... ... ... ... азық ... ... оның ішінде сүт гамма-глобулинінің
жетіспеушілігінен) жаңа туған ... ... уыз ... ... де төмен болады. Ал төлдердің организміне, олардың
сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына, ауруларға қарсы ... ... ... ... ... ең ... осы уыз сүті ... келетінін
ескерсек, онда төлдердің өсіп-жетілуі үшін сапалы уыздың маңызы өте ... ... ... ... ... жоғарғы болуы сонымен қатар аналық
малдардың емшектерінің ауру-сау екендігіне де тікелей байланысты. Мысалы,
емшектері қабынып ... ... ... ... ауыр ... ауыратындар жиі кездеседі.
Жас туған төлге уызды алғаш рет дер кезінде берудің маңызы өте ... ... рет ... ему ... пайда болғанда берген жөн. Ол үшін
әр төлдің жатырдан шыққаннан кейінгі сыртқы ортаның жағдайына ... ... ... ескеру керек. Ол уақыт: бұзаулар үшін 40-50
минут, ... үшін 15-20 ... ... үшін 25-30 ... ... ... ... рет төл төрт аяғынан тік тұрып емшек іздей бастағанда
тойғанынша беру керек.
Төлдерге уызды, сүтті беру ... де ... ... ... ... аналық малдың мүмкіндігі болса, төлге емшекті емізу. ... ... сүт ... ... ... ... ... жөн. Уызды
үлкен ыдыспен қалай болса солай ішкізу, аш төлдің уызды асығыс қомағайлана
жұтуы аурудың пайда ... көп ... бірі ... табылады.
Төлдерге таза жылы судын жеткіліксіздігі де аурудың бір ... ... Төл ... уыз ... оған сонша су беру керек.
Төл алуды, ... ... ... азықтандыруды дұрыс
ұйымдастырмау, суық не ыстык тигізіп алу да аурудың пайда болуына өз ... ... ... ... ... ... анасының, өзі жалап кептіруінің де маңызы өте зор
(сипалау және ... ... ... ... ... ... аз емес).
3.3. Паталогоанатомиялық өзгерістер. Клиникалық белгілері.
Өлекседегі өзгерістер. Өлексе өте арық ... ... ... ... ... ... ... (көзі шүңірейген,
тері астының шелі, организмнің ішкі сірі қабықтары құрғақ). Тері асты шелі
мен майлы қабаты ... ... ішкі ... қан нүктелері болады. Көк
бауырдың көлемі кішірейген (шеттері үшкір, қабығы жиырылған), ... ... ... жәй. ... ... қабығында азғындануға
сай өзгерістер болады, ол қызарып, кей жерлерінде ... ... Ащы ... ... ... ... ... шашырай-қанталау,
ісінгендік көрінеді, тоқ ішекте ондай қанталау шоғырланған түрде кездеседі.
Қарында ірімшік тәрізді іріген уыз ... ... ... қабықтары
қанталап, ісінген. Ішектердің ішінде қою жалқаяқ болады. Бауыр ашық балшық
түстес, тығыздығы ... Өт қабы қара ... қою өтке ... лимфа ... ... ... кезінде организмде осы ауруға тән өзгерістер
тудырады. Бірақ ... ... ... ... және ... да
ерекшеліктеріне байланысты патологиялық-анатомиялық өзгерістердің байқалуы
әр алуан болады. Диспепсия жіті өткенде ... ... ... ... ... ... байқалады. Кілегейлі және сірі
қабықтар қанталап, сөл түйіндері мен көк ... ... ... ... ... өзгерістер байқалады, ішектер катарлы қабынуға
ұшырайды. ¥лтабардың кілегейлі қабығы ісініп, қан ... ... ... ішектің кілегейлі қабығы катарлы қабынып, әр жерін ... ... ... Тоқ ... кілегейлі қабығын әр жерінде
шоғырлана қан кернейді. Шажырқайдың сөл түйіндері ... ... ... ... қанталап түрады. Көк бауыр едәуір үлғайып,
шеті ... тысы ... ... ... қанталаған
телімдер кездеседі. Бауыр аздап ұлғайып, түсі ... ... ... ... жэне созылмалы өтсе патологиялық-
анатомиялық өзгерістер ... ... ... өте ... ... барлық түліктерінің өкпесі ... ... ... ... ... ... ортаңғы жэне артқы бөліктеріне
ауысады. Зақымданған бөліктер ... ... ... ... Кейде тіліп қарағанда ірінді-өліеттенген ... ... ... ірің ... жэне ... сөл ... үлкейіп, кейде
іріміктелген сарғыш түсті өліеттенген ... ... ... ... ... ... ... талшықтар арқылы
жабысып қалады. Жүрек
еттері болбырап, тіліп ... ... ... ... пен
эндокардтың астында шашыранды немесе жолақтанған ... ... ... өткенде тоқ ішектің закымдануы күштірек
болады да, сөл ... ... ... ... ... қабынады. Торайдың ішектерінің кейбір ... ... ... да, ... ... ... ... пайда болып, ... ... ... тегіс емес, ортасы ... ... ... сөл ... ... ... қарағанда өліеттеніп,
іріміктенген сарғыш түсті ошақтар болады.
Аурудың белгілері. Аурудың барысына карай оның ... және ... ... ... түрінде ас қорыту процесі бұзылғанымен ауру
малдың жалпы жағдайында айтарлықтай өзгеріс болмайды. Улы ... ауру ... ... ... жоқ, тұрақты түрде іші өтеді, ... ... ... Дене ... ... екі түрінде де калыпты
жағдайда болады.
Аурудың қарапайым түрінде нәжіс сұйық болып жиі-жиі бөлініп тұрса, ал
улы түрінде ... ... ... ағып ... ... ... ... иісті, сарғыш-
қызғылт, не сарғыш-көкшіл, кейде жасыл түсті ... ... Улы ... ... уланудың белгілері тез білінеді ауру: мал жабыққан, ... ... ... сезімталдығы азайып, қозғалысы нашарлайды
(адинамия). Организмнің ... анық ... ... ... ... шүңірейуі, тұмсығының құрғауы). Терінің температурасы әр
жерінде әртүрлі болады: құлақтың, құйрықтың тұстары, тұмсық, аяқтардың,
іштің төменгі ... суық ... ... ... ... ... Улы түрімен қатты ауырған торайлардың
қарын маңайын ақырындап ... ... ... тік ... ... еттері) босаңсыған, сұйық нәжіс еріксіз түрде бөлінеді,
сасық иісті. Ауру мал аз ... ... жағы ... ... ... ... тамыр соғуы әлсіз, өте жиі, жүрек дыбысы әлсіз
естіледі, кілегейлі қабықтарының көгергені байқалады. ... алуы ... ... ... ... ... ... олардың басқа ауруларға
төзімділігі төмендеп, әсіресе өкпе ауруларына жиі ... ... ... ауру мал ... ... басы ... ... қайырылған,
тыныс алысы өте ауыр, үздік-создық, ішектен еріксізден су тәрізді нәжіс
бөлініп шығып жатады, ... суық ... ... ... ... ... Ол ... жаңа туған төлдің
организмінің қолайсыз жағдайға ... тұру ... ... ... ... төлдер (әсіресе бұзаулар мен торайлар) диспепсияның улы түрімен
ауырғанда алғашқы 48-72 сағаттың ішінде өліп ... ... ... ... ... ... Жаңа туған төлдерді қоректендірудегі кездесетін
қателіктер олардың организмінде уыз ... ... ... ... соғады. Ал жас организмнің салқынға, не ыстыққа ұрынуы ішектің жиырылу
процесін өзгертеді. Осының салдарынан ащы ... тоқ ... ... ... ішектерде ащы ішектерге бейімді ... ... ... Сонымен бірге ішектің қалыпты микрофлорасының ... ... ... таяқшалар мен анаэробтар, кокктер және басқа ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің қатынасының өзгеруі ішектің ... ... ... ... ... судың жетіспеушілігі ас қорыту бездерінің секрецияларының
азаюын, қарын мен ішектегі сүт және басқа ... ... ... өз ... ... ферменттердің түзілу процесінің бұзылуын
тудырады.
Бұзауларға уыз сүтті уақытында дұрыс тәртіппен бермегенде (мысалы ... олар ... оны ... ... ... ... уыз сүт
сілекеймен жақсы араласып үлгермейді, өңеш пен ұлтабардың аралығындағы ... ... оны ... Оны ... ... одан асын ... өз қызметтерін атқаруға дайындығы жоқ, алдыңғы қарыншықтарға
келіп түседі. Онда шіру процесі басталады. Көп ... ... ... уыз ... ... ... өзінің толық әсерін тигізе алмайды да, шала
қорытылған заттар ащы ... ... ... ... ащы ішектегі ас қорыту
процесі бұзылады.
Төл ... ... мен ... ... ... ... эпителиальдық кедергілерінің нашарлауын туғызады.
Патогенді микроорганизмдердің эпителий клеткалары арқылы өтуі жиілейді.
Бұрын желінсаумен ... ... оның ... түрімен ауырып жүрген
сиырлар мен қойлардың уыздарында трипсиннің ингибиторы ... ... уыз жаңа ... төлдердің организмін бірінші күннен
бастап-ақ гаммаглобулиндермен ... ете ... ... түрде
дәлеледенген. Сондай-ақ, осындай ... ... ... ... қозылардың 87 проценті алғашқы күндері-ақ ... ... ... анықталған.
Шошқалардың сүт құрамының өзгеруі организмде судың жетіспеушілігінен
болады да, ол торайлардың қарындары мен ішектеріндегі зат ... ... ... ... ... С витаминінің жетіспеушілігі қарынның ... әсер ету ... уыз бен ... ... процесін бұзады. "В"
витаминдер тобының жетіспеушілігі қарын мен ... ... ... ... ас ... тоқталуына, ішектердегі микрофлораның ауысуына,
астың дұрыс қорытылмауынан пайда болатын улы заттардың организмге тезірек
жайылуына әсерін тигізеді.
Минералды ... ... ... тұз ... ... түзілу процесі бұзылады. Одан барып қарында не ... ... ... Ол ащы ... өткенде дұрыс қорытылмайды да, малдың
іші өтеді. Бір жағынан сұйық нәжіс арқылы ... ... ... ... организмнен бөлініп шығарылатын болса, екінші жағынан іш ... ауру ... ... ... көп ... өте ауыр ... сусыздануға (эксикозға), одан әрі ұлпалардың құрғауына апарып соқтырады.
Қанда қан түйіршіктері көбейіп, қоюланып оның ... арта ... ... ... қан ... ... ... болады. Қанда
салыстырмалы түрде эритроциттер мен гемоглобиндер қалыпты ... ... ... оттегімен қоректенуі нашарлап, гипоксия (организмде
оттегінің жетіспеушілігі) құбылысы пайда болады.
Қанда ... ... ... ... Ал ... ... көбейіп, олардың ядросының солға ығысқаны-
байқалады.
Қанның биохимиялық көрсеткіштері де мықтап ... Қан ... қоры 35 ... дейін азаяды; қан құрамындағы кальций, натрий,
хлор, қант, каталаза, жалпы азот азаяды, ал ... ... емес ... ... ... қанда ацетондар пайда болады. Жүректің қызметінің
бұзылу белгілері байқалады.
Диспепсиямен ауырған ... қаны мен ... ... ... ... әсерін тигізетін, ас қорыту ... ... ... қызметтерін бұзатын гистамин сияқты заттардың көп жиналғаны
байқалады. Олар ... ... ... ... ... ... белсенділік қабілетін әлсіретеді,
реактивтік қасиетін нашарлатады. Заттың алмасуы бұзылып, ... ... ауру мал ... ... ... барлық жүйелерге жайылады. Ішектің
ауруларға қарсы тұру қабілеті әлсірейді, бауырдың зарарсыздандыру қызметі
нашарлайды. ... улы ... ... ол ... нерв жүйесі
кызметінің бұзылуын тудырады. Ауру малдың қозғалуы нашарлап, жатып қалады,
айналадағы құбылыстарға самарқау. ... ... ... тынышсызданады.
Ауруды анықтау. Аналық мал мен төлдердің күтімі мен азықтануы жөніндегі
мәліметтерді мұқият жинау керек. Аурудың белгілерін ... ... ... ... ... ... бактериологиялық әдіспен зерттеулер
жүргізу қажет.
Ауруға диагнозды клиникалық белгілеріне, патоморфологиялық өзгерістеріне
және ... ... ... ... ... қояды.
Диспепсиға шалдыққан бұзауларды жүргізген кезінде емдеу шаралары кешенді
түрде жүргізіледі. Басты назарды аурудың шығу себебін ... ... ... ... организмде жайылған уытты қайтаруға, жүрек
қызметін қалыпқа келтіруге ... ... ... ... жою үшін ... ... ... ... жаңа ... төлдің бұл ауруы зат
алмасу процесінің бұзылуымен, иммунитеттің тапшылығынан және сыртқы ортаның
қолайсызфакторына ... орын ... жіті ... ... ... ... болған диспепсияны және оның формаларын ... ... ... ... болады: ауруға шалдыққан бұзаулардың
клиникалық белгілеріне қарап, өлімге ... ... ... ... ... сүйене отырып, материалдарды
лабороториялық, бактериологиялық зерттеу ... ... және ... ... ... буаз мал ... мен ... сиырларды ұстап-күту
мен азықтандыру жағдайларына қарап қойылады.
Кесте 2. Диспепсияны ... ... ... ... |Улы ... ... індеті|
|әдістері | | |з | ... ... жасы |1-5, ... 7 күн |5-7 күн |1 -7 күн ... | | | | ... | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| ... ... ... не ... ... ... |
| ... белгілері |Аурудың дамуына қарай|Анық |Анық білінеді|
| ... ... | ... | |
| ... | | | |
| |Ас ... ... ... іш өту |Іші ... |Іші өтпейді |
| |бұзылуы | ... | |
| ... ... ... ... емес ... |
| ... | | | ... ... ... білінеді ... емес ... ... ... | | | ... | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| ... ... жоқ ... жоқ ... ... |
| | | | ... |
| ... ... қан |Эпикардтан басқа |Анық ... |
| ... ... жоқ ... | |
| ... |Жоқ ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| ... ... |1,5-2 есе ... |
| | | ... ... |
| ... ... жоқ |Сарысулы |Полиартрит |
| | | ... | ... ... ... жоқ |Бас жағы ... ... ... | ... ... ... ... | ... | |
| ... | ... | |
| ... ... өспейді |Ішек ... |
| ... ... мен | ... ... |
| ... | ... | |
| | | ... | ... ... ... ... ... дамуы мен жас төлдердің физиологиялық ерекшеліктерін
ескере ... ... ... ... тырысу керек:
1. Ас қорыту жүйесінің бұзылған қызметін қалпына келтіру;
2. Организмнің сусыздануына қарсы күрес;
3. Дисбактериозды жойып, қалпына келтіру;
4. Организмнің улануына ... ... ... ... ... ... биологиялық тонусын (ширақтығын) көтеру.
Ауырған әрбір малға жекелей көңіл бөліп, емдеуді жан-жақты ... Ол үшін ауру ... ... ... ... ... дамуына, белгілеріне қарсы бағытталған және ... ... ... ... ... ... ... бұзауларға 6-12 сағатқа, қозылар мен торайларға 4-6 сағатқа
-ашығу диетасын тағайындайды да осы уақытта тиісті ... ... ... ... ертіндіні ішкізеді. Қатты уланған жағдайда ... ... ... ... ... терінің астына жібереді:
бұзауларға 400-500 мл, қозыларға 70-150 мл, торайларға 30-50 мл. ... ... ... ... де ... ... (ас тұзы -9,0:
хлорлы калий 0,2: ... ... -0,2: сода - 0,2: ... -1,0: таза су ... мл). Бұл ... тез сіңіп, судың тепе-тендігін калпына ... ... ... ... ... Бұл ... ерітіндінің мөлшеріндей көлемде тәулігіне 1-2 рет жіберуге
болады. Қатты ауырған бұзаулардың ұлтабарын Г.М. ... ... ... ... ... ... (1:5000) ... жөн.
Аш диетасынан кейін ауру бұзауларға уыз сүтті қалыпты мөлшердің 1/4
бөлігіндейден ... ... да, ... ... ... ... не уызды тәулігіне 5-6 рет береді.
Ауру малды азықтандырудың алдында (10-15 мин.) 30-50 мл ... ... ... (1 г пепсин, 0,5 мл таза тұз қышқылы, 100 мл таза су) қарын
сөлін сондай мөлшердегі қайнаған ... ... ... ... шіру
процесін тудыратын микрофлораның зиянды, уландыру әрекетін тоқтату және
оларды жою үшін ... ... ... ... ... 1 кг
салмағына есептегенде: синтомицин - 0,02: тетрациклин, ... - ... - 0,06: ... - 0,02: ... - 0,015: ... - 4 мг:
террамицин - 0,015: пропомицеллин - 10-15 мл ауыз ... ... ... 3 ... диспепсиясының алдын алу және емдеу үшін террамицин кеңінен
қолданылады: оны 1 ... ... ... ... шошқалардың етінің
ішіне күніне 1 рет жіберіп отырады. Сонда ол 3-4 сағаттан кейін 0,0015-
0,002 ... ... ... ... ... ... ... ішкен торайлар
оны ем ретінде ... ... ... қолданғанда
оларға ішектегі микрофлораның сезімталдығын 1; 1,5; 2 айда бір ... ... ... ... ... Ол үшін ... ауру ... ішегінен алынған нәжісті жіберіп тексертеді.
Ауру төлдерді емдеу үшін сульфаниламид препараттарын да ... ... да ауыз ... ... береді. Төлдердің 1 кг салмағына
есептегенде: сульфазол, норсульфазол, ... ... - ... - 0,02-0,05; сульфантрол -0,02 тәулігіне 3 реттен беріледі.
Олармен бірге табиғи, не қолдан жасалған қарын сөлін ... ... ... ... 20-30 мл, ... ... 2-3 рет 2-3 мл
мөлшерінде береді. Қарын сөлін 1:1 ... ... ... ... жөн.
Ішектегі симбионттық микрофлораның қалыптасуын тездету үшін ... ... ас ... ... ... ... кезде ацидофильді-
сорпа культурасын (АСК) немесе пропионды-ацидофильді-сорпа культурасын
(ПАСК) береді.
Еттің ішіне натрий нитратымен ... ... ... ... ... ... ... семіз жылқының қанын 0,2 мл/кг мөлшерінде екі күнде бір
рет жіберуғе болады. Күніне 2 рет 1,5-2 ... ... ... ... - 2 ... ... ... жібереді. Гамма, немесе
полиглобулиндерді ... ... ... қолданады.
Жүрек қызметін қалыптастыру үшін ауру бұзауларға 20 проценттік камфора
майын 2-3 мл ... ... 25 ... ... ... 1-2 мл
мөлшерінде тәулігіне 1-2 рет терінің ... ... ... улы ... ауырған бұзауларды емдеуде улану процесін
тоқтату немесе жою үшін ... (көк ... ... 10 проценттік глюкоза
ерітіндісін 50-100 мл ... ... 2-3 рет ... ... әдісімен плевраның үстінен жасалатын блокада да жақсы
нәтиже береді. Құрсақ нерв талшығы мен оның ... ... 0,5 ... ... ... ... тері ... жансыздандырады. Әр жағына 20 мл-ден ерітінді жібереді.
Бұзауларды емдегенде оларға жұмсақ төсеніш, соллюкс ... ... ... ... ... ... ... да қарнын
тойғызып, іш қуысына К. Геровтың әдісі бойынша (висцеральды блокада) ... ... ... 1 ... ... жіберіп ауырсынғандығын
жойып ұйықтату әдісін қолдануға болады.
Организмде шоғырланған гистаминнің зиянды әсеріне қарсы 25 проценттік
пиполъпен (дипразин) ... ... ... ... ... 2 рет
еттің ішіне жібереді.
Бұзылган зат алмасуын қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... күніне бір рет 200 мың ИБ ... ауыз ... ... 3-5 ... 1 рет 50 мың ИБ ... не ... ... қылқан жапырақты өсімдіктердің, шөптің тұнбаларын
қолдануға болады.
Ауру малдың денесін, әсіресе іш жағын жылы ұстау керек.
Тік ішек арқылы ... ... ... ... іш ... ... Клизманы ішектердің артқы бөліктері толық тазаланғанша, жуынды
су таза ... ... ... ... 5-7 ... ... ауыз қуысы арқылы күніне 3
рет қолдануға болады. Оны 20 мг/кг мөлшерінде бірден бірақ ... ... ... ескерген жөн.
Микробтарға қарсы қолданылатын дәрілерді ұзақ уақыт қолдана ... ... олай ... ... ... сүт ... ... кетуі мүмкін.
Мүмкіншілік болғанда венаның ішіне 10 процентті глюкоза ерітіндісін 50-
60 мл мөлшерінде жібереді. (Улануға қарсы және ... ... ... ашу ... ... ба, ... шіру ... басым ба, оны да
анықтап алған жөн. Ол үшін пробиркаға (1/3 бөлігіне) жаңа сауылған сүтті
құйып, оған 1 г ... ... да, 4 ... жылы жерге қояды. ... сүт ... ұйып ... ... түрі; ұйымай жағымсыз иісті
болса шіріген түрі деп ... ... ... ... ... ... ... емдеу үшін әр кезде ұсынылған әртүрлі әдістер бар. Олар
төмендегідей: ... ... ... ... Сау ... ... ... сөлі 1 мл/кг
2. Дифуран (фуразолидон) 7 мг/кг
3. Спирт-ректификат 0,5 мл/кг
4. Аскорбин қышқылы 10-15 мг/кг
5.Бромдытиамин 1 мл/кг
6. Таза су 1 ... ... Жанэ ... 210 ... ауыз қуысы арқылы
береді. Бір сағат өткеннен ... 2-2,5 л жылы су ... ... керек.
Криштофорованың, әдісі бойынша мықын сүйектің майлы басының ... ... мл ... ... ... де ... ... макроэлементтердің орнын толтыру үшін және ішектің
жиырылу кабілетін ... ас ... ... ... ... ... қолданылады.
Оның құрамы мынандай:
1.Хлорлы натрий - 3,0 г
2.Сусыз, екі валенттілігі ауыстырылған фосфор қышкылды натрий - 1,3 г
3.Бір валенттілігі ауыстырылған фосфор ... ... - 8,0 ... ... ... - 10,0 ... ... магний - 2,0 г
б.Танин - 2,0 г
7.Сульфацил натрий (альбуцид) - 2,0 ... ... - 1000,0 ... су - 2000,0 ... ... қоспасын ішкен бұзаулар тынышталып үйықтайды, іш өтуі
тиылады. Ауыз қуысы арқылы, ... ... іш ... 25-30 ... ... ерітінді диспепсинді жіберіп емдеуге де
болады. Оның ... ... - 8,5 ... ... - 0,2 ... Ұнтақталған глюкоза- 10,0 г
4. Ұнтақталған новокаин - 0,15 г
5. Кальций глюконатының 10 ... ... - 5,0 ... Ұнтақталған күкірт қышқылды мыс - 0,01 г
7. Күкірт қышқылды мырыш - 0,007 ... ... 6 ... ... - 1,0 мл
9. Цианокобаламин - 25 мкг
10. Глицерофосфат кальций - 0,3 ... су - 1 ... ... ... ферменттері ретінде абомин мен панкреатинді қолдануға болады.
Абоминді тамақтан кейін 5 мың ... ... ... 3 рет ... ... ... ауыз қуысы арқылы күніне 3 рет 0,05-0,07 г/кг мөлшерінде
алдымен 2 проценттік ... ... ... ... 100 мл ... ... ... ішкізу керек.
Гидрокортизон ацетатын еттің ішіне 0,4 мг/кг ... ... 1 рет ... ... Ол ... ... сілтілік қорға әсер етеді.
И.Г. Шарабрин қоспасын дайындау әдісі:
Пенициллин мен соданы 100 мл таза суға қайнатпай жеке ... ... 900 мл таза суға ... сүзеді де 10-15 мин қайнатады. Екі
ерітіндіні колданар алдында ... 36-38 °С ... ... 1 ... ... іш ... жіберіп отырады.
Аурудың жеңіл түрінде № 1, 2, ауыр түрінде № 3, 4, 5 ... ... /қ.д.: бет 5- ... ... ... Ас ... ... ерітіндісі организмдегі сұйықтардың
осмотикалық қысымын ... және оның ... ... ... ... ... бездерінің жұмысын қоздырады.
3. Соданың ерітіндісі бұзылған кышқылдық-сілтілік тепе-тендікті қалпына
келтіреді, ... ... ... жұмысын қоздырады.
4. Хлорлы кальций қан ... ... ... ... ... Хлорлы калий ағзалардағы клеткалардың қызметін дүрыстайды.
6. Глюкоза ... ... көзі ... ... қызметін жақсартады, тотығу-тотықсыздану процесін үдетеді,
организмнің жай-күйін жақсартады.
7. Кофеин ... ... нерв ... ... кысымын реттейді, бүйректің жүмысын жақсартады.
8. Пенициллин перитонит ... үшін ... ... емдеу
үшін Александровтың үсынған қоспасы да бар. Оның құрамы:
1. ... ... ... ... ... Таза су ... не ... -10 мл
Ауыз қуысы арқылы күніне 1 рет 300 мл-ден азықтандырудан 30-60 мин
бұрын ... ... үшін ... ... малдәрігерлік
институты ғалымдарының ұсынған қоспаларының да маңызы зор. Олар мэтицел,
лерси, ... ... ... ... ... Стартиннің 1 пакетін
10 л суға ерітіп, ауыз қуысы арқылы 250 ... ... рет уыз ... одан соң бес рет ... ... ... шаралары. Жаңа туған төлге бастапқы рет берілетін уызды
ертерек берген дүрыс. Бұзауларды енесімен 1-2 ... ... ... ... ... торайлауының аяқталуын күтпей-ақ емшекке отырғыза беру
керек. Қозыларды туа салысымен енесімен жеке бөлмеге қойған жөн.
Жаңа туған төлдерді ... ... ... ... уыз ... ... беру ... шешкен жөн. Төлдерді туғаннан
кейін үстін кептіріп, жылы ... ... ... Ол үшін ... электр
шамдарын, инфрақызыл сәулені пайдаланады. Азық ... су ... ... ... ... ... жылы суды ... бірінші
күннен бастап береді.
Төлдердің далада, таза ауада серуендеуін, ал қыстың суық, желді, аязды
күндері қорада, сынапты-кварц шамдарымен ... ПРК-7 т.б.). ... ету ... ... ... ерте ... жақсылап күтіп, дұрыс азықтандырып,
олардың канының сарысуындағы жалпы белокты, кальцийды, ... ...... және ... ... ... анықтап
отыру керек.
Жаңа туған бұзауларды дұрыстап күтіп-бағу үшін шаруашылықтарда жеке-
жеке секцияларға бөлінген ... ... ... ... ... ... демалдыру уақыттары көрсетілген кесте болу керек.
Шошқа фермаларында оларды торайландыратын жеке ... ... ... ... ... ... ... керек. Қыста қораның
ішінде жылынған бөлмелердің болғаны жөн. Осындай сақтық ... ... ... ... ... ... олардан толық жетілмеген,
кейде тіпті шала туған төлдер ... ... ... ажырата білуің маңызы
өте зор.
Толық жетілмей, немесе шала туған бұзаулардың ерекше ... ... жөн ... Олар ... ... ... ... созылғыштығы нашар, бозарған;
3.Жүні қысқа, сирек, кұрғақ, қатқыл;
4.Еттері нашар ... ... әрең ... ... ... 4, не одан да аз;
7.Танаудың кілегей кабығында қанталаған жерлер, жара ... Ему ... ... ... жоқ ... да ... Жолхат.
Батыс Қазақстан облысы, Орал қалалық малдәрігерлік зертхана, ... ... хан, ... ... ... ... екі шеті ... ішек
кесіндісі.
Малдың ауырған және өлген уақыты: 07.09.2013 ж ауырды, 09.09.2013ж.
Шаруашылық ... ... аты- жөні мен ... ... ... БҚАТУ ветеринарлық клиникасының ... ... ... ... көтерілді, енжарлық, тәбетінің
қашуы, іш өту, дефекацияның жиілігі.
Жарып- сою көрінісі: хаттамада ... ... ал ... диагноз: Диспепсия (улы)
Зертханаға патологиялық материал жіберілген: ... ... ... ... Орал қаласы, Жәңгір хан, 35.
V. Жарып –сою хаттамасы.
Орал қаласы, БҚАТУ ветериналық клиникасына тиесілі мүйізді ірі
қара малын жарып-сою хаттамасы.
Мүйізді ірі қара ... жылы ... ... ... ... Жарып-сою 10.09.2013 жылы сағат 1100-де Орал ... ... ... А.Г.Бакдаулетовамен жүргізіледі. Оған
бақылаушы ретінде бакдиогностика бөлімінің меңгерушісі ... ... ірі қара ... ... ... ... тәбеті жоқ,
тұрақты түрде іші өтеді, организмнің сусызданып уланғандығы байқалады. Дене
қызуы ... ... ... ... ... үнемі ағып тұрады. Нәжіс сұйық, сасық иісті,
сарғыш-қызғылт, не сарғыш-көкшіл, кейде жасыл түсті ... ... ... ... ... мал ... ... еттері дірілдеп, терісінің
сезімталдығы азайып, қозғалысы нашарлады. Ауырғаннан 1 тәулік ... соң ... жылы ... ... ірі қара малы ... ... ауруының улы түрінен 08.09.2013
жылы өлді.
Сырттай қарау:
Мүйізді ірі қара малының (бұзаудың) өлексесі, жаңа ... (7 ... ... түс ... ала. ... өте арық ... ... мөлшері
кішірейген, организмнің сусыздану белгілері ... ... ... астының шелі, организмнің ішкі сірі қабықтары құрғақ).
Ішкі қарау:
1. Тері асты шелі мен ... ... ... ... ішкі қабында қан
нүктелері болады. Көк ... ... ... ... ... қабығы
жиырылған), оның өзгермеуі сирек ... жәй. ... ... ... сай өзгерістер болады, ол қызарып, кей ... ... ... Ащы ... ... ... ... немесе
шашырай-қанталау, ісінгендік көрінеді, тоқ ... ... ... ... ... ... ... тәрізді іріген уыз
түйіршектері болады, кілегейлі ... ... ... ... қою жалқаяқ болады. Бауыр ашық балшық түстес, тығыздығы босаңсыған.
Өт қабы қара ... қою өтке ... ... лимфа түйіндерінің көлемі
ұлғайған.
Патологоанатомиялық диагноз:
1.Улы диспепсия
Қорытынды
Патологоанатомиялық жарып – сою жүргізу барысында ауырған мал ... ... Бұл ... ... ... қою үшін ... зерттеулерге
ұсынамын.
Қосымша.
Зертханалық зерттеуге теріні және желінді Б.Қ.О. –ң ветеринарлық
бактериологиялық зерттханасына жіберіледі.
Жарып – сою ... ... : А.О ... ... ... ... ... Қорытынды
Елбасының «2003-2005-ші жылдарды ауылды өркендету ... ... ... ... Республикасының ауылдық ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру
шеңберінде ауылдың әлеуметтік инфрақұрылымын нығайтуға елеулі ... ... ... таңда
ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің алдында асыл ... ... ... да мол өнім өндіру міндеттірі тұр. Бұл міндеттерді
атқаруда ауыл шаруашылығы саласында ... ... ... ... ... бағаланады. Бұл курстық жұмысты жазудағы ... ... ... ... қатарына көрінсем деген, қажеттіліктен туындады.
Қазақстан ... ... ... ... даму ... мал
шаруашылығы өнімдерінің пайдалылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру
міндеттерінің алға қойылуы оны тәжірибе жүзінде ... ... ... ... ... ... ... емдеу барысында нақтылы
зерттеу ... орай ... ... ... ... бұл курстық жұмысымды қорытындылай келе, диспепсия ауруы
жөнінде біраз мағлұматтармен хабардар еттім деп ... ... ... ... ... шығынға ұшыратады. Әсіресе қазіргі
нарықтық жағдайда айтарлықтай зиян келтіруде.Малдың өнімділігін төмендетіп,
малды ерте ... ... тура ... ... ... ... мен бұзаулардың іш өтуімен, организмнің сусыздануымен және
интоксикациямен сипатталатын асқорыту жүйесінің жұқпалы емес ... ... ... ас ... және зат ... ... ... салдарынан
организмнің сусызданып, улануымен сипатталатын ауру. Ауру жіті түрде өтеді.
Бұл ауру бұзаулар мен торайлар арасында жиі, ... мен ... ... ... ... ... «Паталогиялық анатомия», Алматы «Ана тілі» 1993.ж
2 .Атрощенков. М.М, «Ветеринария» 2006 ... ... ... А. «Індеттану және микробиология
негіздері» Алматы « Қайнар»1993.ж
4. Булянов А..А,Виденин В.Ж ... ... ... А.С ...
6. Қоқанов С.Қ «Жаршы»2005 .ж
7. Сайдуллин.Т «Ветеринарлық індеттану» ІІ –кітап.Алматы 1999.ж
8. Тампеков.А.Е «Жаршы» 2005.ж
9. ... ... ... ... Монов С.Б «Ветеринария»2004.ж

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ас қорыту жүйесінің патологиясы9 бет
Аурудың алдын алу туралы4 бет
Төлдер ауруларының алдын алу қағидалары жайлы4 бет
"Диспансеризация."3 бет
Turbo Prologue-та жабдықтар диспетчері7 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Диспансеризация5 бет
Диспансеризация жайлы3 бет
Диспансеризация жайлы ақпарат3 бет
Диспансеризация туралы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь