Несеп жүйесі

Жоспар
І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
ІІ. Несеп жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.1 Несеп құрамы және қасиеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.2 Несеп жасалу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.3 Несеп жасалудың рефлекторлық жолмен реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.4 Несеп жасалудың гуморалдық жолмен реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.5 Несептің шығарылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.6 Бүйректің гомеостатикалық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
Кіріспе
Шумлянский - Боумен капсуласының кеңістігінде қаннан сүзілу арқылы қан плазмасына ұқсас, коллоид заттарынан ажыратылған алғашқы несеп жасалады.
Шумақ капсуласының қуысынан микропипетка арқылы алынған ультрасүзіндінің (алғашқы несептің) құрамы осмобелсенді заттар - глюкоза, мочевина, несеп қышқылы, креатин және т.б. концентрациясы бойынша плазма құрамына ұқсас екендігі анықталды. Біраз иондар мөлшерінің шумақтық мембрананың екі жағындағы аздаған айырмашылықтары плазмадан мембрана арқылы диффуздалмайтын аниондарға байланысты. Бұлар катиондардың бір бөлігін ұстап қалады. Сондай - ақ, шұмақ сүзгісінен өтпейтін плазма белоктары да кейбір катиондарды өзімен байланыстырып, жібермейді. ( Доннан теңдігі деп аталатын құбылыс). Сөйтіп, ультрасүзінді фракциясында ( f ) тек бос және еркін диффуздалатын иондар ғана болады.
Шумақтық сүзілудің шамасын есептеу үшін тазарту принципіне негізделген әдісті қолданады. Бұл үшін физиологиялық инертті, улы емес және қан плазмасындағы белоктармен байланыспайтын, мембрана саңылаулары арқылы еркін өтетін, бірақ реабсорбцияланбайтын және бүйрек каналшаларында секреттелмейтін заттарды ( фруктоза полимері - инулин, маннитол, полиэтиленгликоль, креатинин, т.б.) пайдаланады.
Несеп құрамы мочевина, несеп қышқылы, креатинин және басқа белоктың ыдырау өнімдері, органикалық емес тұздар кіреді. Несеп түсінің сарғыш болуы құрамындағы пигмент - урохром, уробилин сияқты заттарға байланысты. Несептің pH әлсіз қышқылдық болады, бірақ тамақтану процесіне қарай өзгеріп тұрады. Түзілетін несептің мөлшері организмге түскен судың мөлшеріне байланысты; орта есеппен бір тәулікте 1,5 л, сыбағалы салмағы 1,010 - 1,025 болатын несеп жасалады. Несептің мөлшері азайса, құрамындағы қатты заттардың концентрациясы көбейіп, сыбағалы салмағы артады.
2.1 Несеп құрамы және қасиеті.
Шумақтық сүзілу шамаларын өзара салыстыруға болатындай ету үшін оны дене беткейінің стандартты көрсеткішіне - 1,73 м2 келтіреді. Қалыпты жағдайда ер кісінің бүйрегінің шумақтық сүзілуі - 125 мл/мин, ал әйелдерде - 110 мл/мин маңында болады. Инулин арқылы өлшенген шумақтық сүзілу шамасы инулиннен тазару коэффинценті немесе инулиндік клиренс - Cin сол уақыт ішіндегі қандай қан плазмасының инулиннен арылғанына да көрсеткіш бола алады. Су нефрон қуысына тек шұмақта сүзілу арқылы өтеді. Ол каналшаларда реабсорбцияланады, бұдан инулин концентрациясы өседі. Инулиннің концентрациялық көрсеткіші /Uin - инулиннің несептегі концентрациясы, Pin - инулиннің плазмадағы концентрациясы/ сүзіндінің каналшаларды бойлап ағуы барысында қанша есеге азаятынын білдіреді. Бір
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Адам және жануарлар физиологиясы. Т.Несіпбаев. Алматы, «Ғылым», 2005.
2. Адам физиологиясы. Х.К.Сатпаева. Алматы, «Білім», 1995.
3. Ф.А.Исмагулова, И.М.Төленбеков. Анатомия, физиология және гигиенаның кейбір мәселелері. Алматы, «Мектеп», 1970.
4. Ф.А.Исмагулова, И.М.Төленбеков. Адам физиологиясы. Алматы, «Мектеп», 1985.
5. Нормальная физиология. Под. ред. проф. А.В.Коробкова, М., «Высшая школа», 1980.
6. Общий курс физиологии человека и жифотных, в двух книгах. Под. ред. А.Д.Наздрачева, М., «Высшая школа», 1991.
7. Қ.С.Рымжанов Тыныс физиологиясы. Алматы, РБК, 1994.
8. Основы физиологии человека, в двух томах. Под. ред. Б.И.Ткаченко, С-Петербург, 1980.
9. Физиология человека. Под. ред. Г.И.Косицкого, М., «Медицина», 1985.
10. Физиология человека, в двух томах.
11. Физиология человека, в 4-х томах. Под. ред. Р.Шмита и Г.Тевса. М., «Мир», 1986.
12. Физиология человека, в 3-х томах. Под. ред. Р.Шмита и Г.Тевса. М., «Мир», 1996.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
............................................................................
...........................................3
ІІ. Несеп жүйесі
............................................................................
...............................4
2.1 Несеп құрамы және қасиеті
............................................................................
......4
2.2 ... ... ... Несеп жасалудың рефлекторлық жолмен реттелуі
..........................................22
2.4 Несеп жасалудың гуморалдық жолмен реттелуі
..............................................24
2.5 ... ... ... гомеостатикалық қызметі
.................................................................28
ІІІ.
Қорытынды...................................................................
........................................33
Пайдаланылған әдебиеттер
............................................................................
..........35
Кіріспе
Шумлянский - Боумен капсуласының кеңістігінде қаннан сүзілу ... ... ... ... ... ... ... несеп жасалады.
Шумақ капсуласының қуысынан микропипетка арқылы ... ... ... құрамы осмобелсенді заттар - глюкоза,
мочевина, несеп қышқылы, креатин және т.б. ... ... ... ... ... ... ... иондар мөлшерінің шумақтық
мембрананың екі жағындағы аздаған айырмашылықтары плазмадан мембрана ... ... ... ... ... бір ... ұстап
қалады. Сондай - ақ, шұмақ сүзгісінен өтпейтін плазма ... да ... ... ... жібермейді. ( Доннан теңдігі деп аталатын
құбылыс). Сөйтіп, ультрасүзінді ... ( f ) тек бос және ... ... ғана ... ... шамасын есептеу үшін тазарту принципіне негізделген
әдісті қолданады. Бұл үшін физиологиялық инертті, улы емес және ... ... ... ... ... арқылы еркін
өтетін, бірақ реабсорбцияланбайтын және бүйрек ... ... ( ... ... - ... ... креатинин, т.б.) ... ... ... ... ... ... және ... ыдырау өнімдері, органикалық емес тұздар кіреді. Несеп ... ... ... ... - ... ... ... заттарға
байланысты. Несептің pH әлсіз қышқылдық болады, бірақ тамақтану процесіне
қарай ... ... ... ... ... организмге түскен судың
мөлшеріне байланысты; орта есеппен бір тәулікте 1,5 л, ... ... - 1,025 ... ... ... ... мөлшері азайса, құрамындағы
қатты заттардың концентрациясы көбейіп, сыбағалы салмағы артады.
2.1 Несеп құрамы және ... ... ... өзара салыстыруға болатындай ету үшін оны
дене беткейінің стандартты көрсеткішіне - 1,73 м2 ... ... ер ... ... ... сүзілуі - 125 мл/мин, ал әйелдерде
- 110 ... ... ... ... ... өлшенген шумақтық сүзілу шамасы
инулиннен тазару коэффинценті немесе инулиндік клиренс - Cin сол ... ... қан ... инулиннен арылғанына да көрсеткіш бола
алады. Су нефрон қуысына тек шұмақта сүзілу арқылы өтеді. Ол ... ... ... концентрациясы өседі. ... ... /Uin - ... ... Pin - инулиннің плазмадағы концентрациясы/ ... ... ағуы ... ... ... азаятынын білдіреді. Бір
минутта сүзілген инулиннің мөлшері - ... ... ... қан
плазмасындағы инулин концентрациясына ( Pin ) көбейтуге тең ( Сin ... ... ... ... ... мөлшері - несептегі инулин
концентрациясы мен ( Uin ) ... ... ... ... ( Ү ... тең, яғни Uin Ү; инулин реабсорбцияланбайтындықтан ... және тек ... Cin ˙ Pin = Uin ˙ ... ... ... жасалған алғашқы несептің құрамында
белок болмайды. Мальпигий шумағынан ... ... 1/6 - 1/10 ... ... ... ... коллоидтары ( негізінде белоктар ) ... ... ... ... ... қиындатқанымен мальпигий щумағындағы
капиллярлардың қан ... ... ... суды ... ... ... - ... капсуласының кеңістігінде сұйықтың сүзіліп өтуі
мальпигий шумағын құрайтын капиллярлардың қан қысымы мен кеңістік ішіндегі
қысым ... ... ... шумағында қанның қысымы 60 - 70 мм с.б.
Ал плазмадағы коллоид - осмос қысымы 30 мм с.б. Осы екі ... ... (
40 мм с.б. ) ... ( сүзілу ) қысымы деп аталады. Егер қанның қысымы
күрт төмен түссе, ... ... ... ... ... ... ... жасалу механизмі.
Шумақтағы капиллярлардың жалпы беткейі бүйректің 100 гр. массасына
шаққанда 1,5 м2 - тай ... ... ... ... ... ... ... бөлімін сүзетін мембрана 3 қабаттан тұрады: эндотелий
клеткалары,, базальдық мембрана және ... ішкі ... ... - подоциттер. Эндотелий клеткалары беткейінің 30 ... ... ... және ... ... ( саңылаулар ) алып жатады.
Қалыпты қан айналу кезінде ең ірі ... ... ... жауып тұратын тосқауыл қабат түзеді де, олар арқылы формалы
элементтер мен ұсақ дисперсияланған ... өте ... ... мен судың
қалған компмненттері бұлардан ... ... ... ... ... Адамда бұл мембрана 3 қабаттан тұрады. Оның біреуі орталық, екеуі -
шеткі. Базальдық мембранадағы саңылаулар ... - 5 - 6 нм - дей. ... ірі ... өтуі ... Подоцит клеткалары аяқшаларының
арасындағы (1-сурет) - диаметрі 6 нм - дің ... ... ... Бұл ... ... базальдық мембранаға бекиді, ал сыртқы беті
капсула қуысына ... ... ... ... ... ... ), 22 % ... альбумині, 3 % гемоглобин, 0,01 % - тен аздау
сарысу альбумині. Базальдық мембрана мен подоциттер бетіндегі және ... ... ... ... ... ... сүзгі арқылы
теріс зарярды белоктардың еркін өтуіне кедергі келтіреді. Сөйтіп ... және ... ... ультрасүзіндінің ( фильтраттың) құрамын
анықтайды. Ескеретін бір жәйт: ... ... ... өзгеріп
тұратындағы; белокты молекулалар конфигурациясының да өзгерістері кейде ірі
молекулалардың да алғашқы ... ... ... ... ...... ... сүзгіш мембрасының құрылысы (схема) 1 –
эндотелий; 2-базальдық мембрана; 3-подоцит; ... ... ... ... ... ... жасалған алғашқы несеп одан әрі ... ... ... ... су және организмге керекті, мысалы еріген
кейбір тұздар, амин қышқылдары, глюкоза т.б. кері сіңіп ... ... ... ... ... несеп жасалады. Кері сіңу - реабсорбция деп
аталады. Адамда реабсорбция жүретін ... ... ... 6 ... қан құрамындағы еріген заттары бар су өте көп мөлшерде
сүзіледі. Алғашқы несеп жасалғанда, ... көп ... ... ... ғана ... ... нағыз ( соңғы ) несеп жасалу процесінде несеп
каналдарының ... су ... кері ... ... ... ... керек етпейді. Реарбсорбция процесі бүйректің несеп жүретін
каналдарының қабырғасын құрайтын ... ... ... ... ... іске ... ... несеп жасалу механизмі бірінен
соң бірі жүретін екі процестен тұрады: ... және ... ... бүйрек өте көп энергия жұмсайды, ал ол ... өте ... ... ... ... ... ... Энергияның
көпшілігі реарбсорцияға кетеді. Реарбсорбция мен осмосқа ... ... ... ... және кальций иондары 90 % , несеп қышқылы 80 % ... 55 % , ... және хлор ... 40 % кері ... каналдарының қабырғасынан кері сіңгендіктен соңғы (нағыз) несептің
мөлшері, ... ... әлде ... аз ... Ал ... ... емес заттардың концентрациясы көп болады.
Каналшаларда жүретін реарбсорбцияны оның қай бөлімінде жүретіндігіне
қарай проксимальдық және дистальдық деп бөледі. ... ... ... және ... ... ... байланысты пассивті, алғашқы
белсенді реабсорбция және соңғы белсенді реарбсорбция деп бөледі.
Нефронның порксимальды ... ... ... ... ... амин қышқылдары, пептидтер,
витаминдер, мочевина, несеп қышқылы, натрий, калий, кальций, ... ... ... ... ... кері сіңіріледі. Проксимальді бөлімінің
соңғы жағында оның қуысында ультрасүзінді мөлшерінің 1/3 - і ғана ... мен ... ... ... ... ...... |Құрамы (% есебімен) ... ... |
| | ... ... |
| | ... есе ... |
| |Қан ... ... |
| ... | | ... |90-91 |95-96 |1 ... |0,03 |2,0 |65 ... ... |0,004 |0,05 |12 ... ... |- |- ... |7,0-8,0 |- |- ... |0,02 |0,15 |7 ... |0,32 |0,35 |1 ... |0,009 |0,15 |16 ... |0,002 |0,18 |90 ... |0,001 |0,075 |75 ... кері ... ... мен ... реарбсорбциясына байланысты.
Натрийдің проксимальды бөліміндегі реарбсорбциясы әрі ... ... ... ... жүреді. Мұндай жағдай бүйрек каналшаларындағы
эпителий клеткаларының полярлы, ассиметриялы болуынан. Олардың ... ... ... ... ( люминальдық лат. - Lumen ... ... - лат. apex - ... деп ... бөлімінің ) клетканың
базолатеральдық деп аталатын түбіндегі және ... ... ... ... айырмашылығы бар. люминальдық мембранада Na, K - АТФ -
аза, Ca - АТФ - аза, ... ... ... ... болады. Міне осы
айтылған ерекшіліктерге орай натрий эпителий клеткасына оның апикальды (
люминальды ) мембранасындағы ... ... ... ... ... ... бойынша пассивті түрде түседі. Ал оның эпителий
клеткасынан базолатеральдық мембрана арқылы ткань сұйықтығына ... ... ... ... - калий насосының қызметіне байланысты
белсенді түрде орындалады. Натриймен ... ... ... -
бикарбонаттар. Бұл жерде хлоридтер нашар сіңіріледі. Сондықтан каналшамен
қозғалу барысында несеп мөлшері азайғанда, ондағы ... ... ... ... ... ... клеткалық байланыстар
хлоридтерді жақсы өткізе алатындықтан олар концентрациялық градиент ... ... ... су мен натрий өтеді. Осындай бір ионның (натрий)
пассивті тасымалдануының басқа ионның (хлорид) ... ... ... ... ... деп ... Сөйтіп, нефронның
проксимальды бөлімінде су мен иондардың кері ... екі ... ... Натрийдің белсенді тасылуымен байланысты су мен бикарбонаттардың
пассивті реарбсорбциясы.
2. Хлоридтер пассивті реарбсорбциясымен бірге ... ... ... ... кері ... ... ... қысымы қан плазмасындағыдай ( аз
осмосты ) ... ... ... мен ... да ... кері ... да ... осмостық эквивалентінің сіңірілуімен бірге жүреді.
Глюкоза мен амин қышқылдарының ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарындағы
арнайы тасымалдаушылар көмегімен іске асады. Бұлар осы қызметті ... ... және ... ғана ... деп ... ... ... клетка ішіне пассивті ауысуы мембрана арқылы
глюкоза мен амин ... ... да ... ... Бұл ... үшін ... ... ішіндегі төменгі концентрациясы керек. ... ... ... ... калий - натрий насосы іске асырады.
Сондықтан, глюкоза мен амин ... ... ... ... болғандықтан, ал натрийдің транспорты ( тасымалдануы ) ... ... ... бұл ... соңғы белсенді және
симпорт деп ... ... ... - бір ... ( ... ... ... басқа заттың ( натрийдің ) ... ... бір ... көмегімен орындалуы.
Глюкоза реабсорбциясы үшін оның әр молекуласын ... ... ... ... оның ... ... ... кеткен
жағдайда, глюкозаны тасымалдаушылардың жетіспеушілігінен, ... ... ... ... Бұл жағдайды " заттың каналшалардағы максимальды
тасымалдануы" деп ... ... ... ... шамасына "
шығарудың бүйректік табалдырығы " сәйкес келеді. Шығарудың бүйректік
табалдырығы дегеніміз ... ... әрі ... ... реабсорбциялана
алмайтындығынан ақырғы несеп құрамындағы пайда болуын тудытатын оның
қандағы және ... ... ... ... процесін жақсы түсіну үшін, қанның плазмасы мен несептің
құрамындағы заттардың концентрациясын салыстыру керек (1-кесте).
Таблицаны пайдалана отырып, 1 дм3 ... ( ... ) ... жасалу үшін
қаннан қандай мөлшерде алғашқы несеп ... ... ... және ... ... ... кері сіңуі керек екендігін ... ... ... ... ... ... ... заттармен
салыстырғанда көп болғандықтан, кері сіңудің көрсеткіші етіп сульфаттарды
аламыз. Сульфаттар концентрациясы 90 есе артады. Ендеше 1 дм3 ... ... дм3 ... ... ... ... ... каналдарда кері
сіңбейді, нағыз несеп ... ... ... ... ... ... минут сайын қан плазмасынан капсула кеңістігіне сүзілген
120 дм3 сұйықтың каналдар ... 103 дм3 кері ... ... ... 2 ... ... 1) ... ( порог ) және
2) табалдырық емес заттар.
Соңғы несептің құрымымен қанда концентрациясы керекті мөлшерден артық
заттар шығарылса, олар ... ... деп ... және ... ... ... ... ғана болады, ол заттар нағыз несептің
құрамына кірмейді.
Табалдырық заттарына - қант, ... ... ... ... ... ... жатады. Бұл заттар каналдарда кері сіңеді, сөйтіп,
организмдегі зат алмасу процесіне қатысады. Бүйрек бұл ... ... ... ... реттейді. Егер қанға NaCl тұзын шамадан
тыс енгізсек , керекті мөлшерден ... ... ... ... ... бүйрек плазмадағы электролиттердің тұрақты концентрациясын сақтайды
екен.
Табалдырық емес заттар каналдардан кері ... де, ... ... нағыз несеп құрамымен шығарылады. Оларға сульфаттар, креатин,
мочевина жатады.
Проксимальды каналшаларда ... ... ... ... ғана ... ... ... толығымен кері қанға түседі. Эпителий
клеткаларының апикальды мембранасының беткейіне ұсақ ... ... одан әрі ... ішіне сіңіріледі де, вакуолилер пайда
болады. Бұлар жылжу барысында лизосомалармен бірігеді. ... ... ... ... ... ыдыратады. Пайда болған
төменгі молекулалы фрагменттер мен амин қышқылдары клетканың базолатеральды
мембранасы арқылы өтіп ... ... мен ... ... ... ... жағынан
проксимальдықтан әлде қайда аз. Әйткенмен ол түрлі ... ... ... ... ... ... ... және осыған орай бүйрек
организмдегі су балансына ... ... ... немесе сұйылған
несепті бөліп шығара ... ... ... ... ... ... жүреді. Бұл жерде барлық сүзілген натрийдің ... кері ... ... бұдан оның несептегі мөлшері едәуір
кемиді де, ал интерстициальдық сұйықтықтағы концентрациясы өседі. Сөйтіп,
несеп пен ... ... ... ... ... ... ... негізінен натрийдің соңынан пассивті түрде өтеді. Натрий иондарының
реабсорбциясына ... ... ... ... ... Н ... секрециялайды. Натрийді протонға айырбастау түрінде жүретін бұл
тасымалдауды ... деп ... ... кальций және фосфаттар
дистальдық ... ... ... ... ... ... қабырғасы вазопрессин әсерінен мочевина өткізгіштігін
жоғарылатады. ... ... ... ... ... күйдегі
мочевина пассивті түрде қоршаған интерстициальды кеңістікке өтіп, ... ... ... Вазопрессин әсерінен дистальдық ирек
каналшалардың және ... ... ... су ... де
жақсарады. Бұдан оның ... ... ... ... ми ... интерстициіне реабсорбциясы жүреді де, одан әрі қанға өтеді.
Генле ілгегінде несептің изотониялығы ... ... ... ......... кері көбейтуші жүйе – қызмет ... ... Бұл жүйе ... ... – ілгектің екі иінінің – төмен қарай
кететін (проксимальды ) және ... ... ... ( ... ... бір – ... жанаса орналасып тұтас бір механизм ретінде өзара
байланысты қызмет атқаратындығында. Проксимальды бөлімінің ... ... де, ... ... ... ... Ал ... бөлімінің
эпителийі натрий иондарын активті түрде ткань сұйықтығына реабсорбциялайды
да, бірақ суды олай қарай жібермейді ... ... ... ... ... ... ... несеп өз құрамындағы суды
жоғалтатындықтан біртіндеп ... ... Бұл ... ... өтуі пассивті
процесс. Өйткені ілгектің ... ... ... ... ... – сурет. Ағысқа кері-бұрылысты жүйедегі осмостық өзгерістер схемасы.
А-осмостық сұйылу, Б-осмостық концентрлену, І-қыртыс ... ... ... ... ми заты, 1-шумақ, 2-проксимальды ирек ... ... ... тармақ, 4-жоғары бағытталған жіңішке тармақ, 5- ... ... ... жуан ... 6- дисталды ирек канклша, 7-
бүйрек қыртыс қабатындағы жинағыш ... 8- ... ... ми ... ... 9- бүйректің ішкі ми затындағы жинағыш түтік, цифрлармен
каналша қуысындағы ... пен ... ... осмомоляльдығы
берілген; каналша қуысынан шығарылатын стрелкалар (бағдар сызықтар) ... ... ... (Нэ), ... (Э), ... ... көрсетеді; тұтас (үзіліссіз) бағдар сызықтар ... ... ... – диффузияны көрсетеді.
сұйықтығына натрий иондарын активті түрде ... ... ... ... суды дистальдық бөлімнен емес, проксимальдық бөлімнен
тартатыны көрінеді. Міне ... бұл ... ... ... ... несеп
біртіндеп қоюлана келіп, ілгектің иілетін ұшында ең ... ... ... осындай жоғарғы концентрациясы дистальдық
бөлімде натрий иондарының одан ткань сұйықтығына ... ... ... бұл ... эпителийі натрий иондарын сыртқа карай активті өткізеді
де, суды өткізбейді. Натрий иондарының ... ... ... ... ... ... да, ... айтқанымыздай, бұдан проксимальдық
бөлімнен судың іштен сыртқы ортаға өтуі күшейеді. Сөйтіп, ... ... ... ... ... өтуі ... бөлімде натрий
иондарының ткань сұйықтығына өтуін қамтамасыз етеді, ал дистальдық бөлімнен
сыртқа өткен натрий иондары өз ... ... ... ... ... ... Бұл екі процесс қатар жүреді. Натрий
иондарының несеп құрамынан ... ... ... ... ... ... ... бөлімнің (жоғары қарай ... аяқ ... ... ... ... ... бар (қан
плазмасына салыстырғанда) ерітіндіге айналады. Екінші қатардағы ирек
каналшаларда ... ... ... тағы ... ... кері ... ... қатардағы ирек каналшалар мен Генле ілгектеріндегі
натрий және калий ... ... ... ... ... ... ... қатардағы ирек каналшаларда бұл ... ... ... реабсорбция) болады. Бұл натрий мен
қандағы концентрациясына байланысты және ... ... ... сақтауда маңызды реттеуші механизм болып есептеледі. Сонымен
бүйрек каналшаларынан жинағыш түтіктерге көп мөлшерде сұйық ... ... онда ... ... да ... ... тәулігіне 1-1,5л.
несеп түседі. Гипотониялық несептің концентрленуі негізінен судың ... ... ... ... ... ... суды жақсы өткізеді,
әрі олар ткань сұйықтығының осмос ... ... ...... ... интерстициальдық тканін бойлап өтеді.
Бүйректің ми затында жоғарыда айтылғаннан басқа – сосудтық ... кері жүйе де ... Бұл қан ... ... ... қан жүретін торының ми затына тереңдей енетін
тік төмен бағытталған және онымен параллель, ... ... ... болады. Міне осы тамырдың төмен ... ... ... каннан қоршаған интерстициальдық кеңістікке ... ... ... болатындығына байланысты) біртіндеп су өтеді. Оның есесіне
қанға натрий және мочевина өтеді де, ол ... ... ... Жоғары бағытталған капилляр тамырында ол өтетін тканьде осмос
қысымы біртіндеп кеми беретіндіктен, енді кері ... ... ... ... ... мен мочевина қайтадан тканьге
диффузданады, ал су қанға ... ... бұл ... кері жүйе де ... ... қабаттарындағы жоғарғы осмос қысымының ... ... кері ... ... көп ... ... ... пен қанның) қозғалу (ағу) жылдамдықтарына байланысты
болады. Егер олар баяу ақса баяндалған процестер жүруіне ... ... ... ... ... ... ... мен су
реабсорбциясыжеткілікті жүретіндіктен, бүйректің несепті ... ... Ал ағыс ... ... ... осмобелсенді
заттар тиісті мөлшерде өтіп үлгермейді, несеп ... де ... ... ... ... ... несеп сыртқа шығарылады. ... ... ... ... ... әкету” деп атайды.
Әр түрлі заттардың каналшалардағы реабсотбциясын іске асыратын
механизмдер бір ... ... ... ... ... ... мәліметтерден де түсінуге болады. Дегенмен, бұл туралы ... ... ... алу үшін біраз қосымша дәйектемелер ... ... зат ... қуысынан қанға қарай концентрациялық және
электрохимиялық ... кері ... бұл ... ... ... деп
атайды. Мұның алғашқы белсенді және соңғы белсенді делінетін екі түрі
болатыны бұған дейін ... ... ... тасымалдауда заттың өтуі
электрохимиялық градиентке кері клетка метаболизмнің энеhгиясы ... ... ... ... ... ... ... көруге болады. Бұл
үшін АТФ-тің энергиясын пайдаланатын Na – K - АТФ- аза ... ... ... ... зат концентрациялық градиентке кері
өтеді, бірақ нақ соған ... ... ... Бұл ... ... глюкоза мен амин қышқылдары реабсорбцияланады.
Проксимальдық каналша ... ... ... ... арнайы
тасушымен қосылысқа түседі, ал бұл өзіне ... ... ... ... Міне осы ... ... + ... зат + натрий ионы/ мембрана
арқылы тасымалдану ... ие ... ... ... ... соң ... ... мен натрий босанады. Клетка мембранасының таңдамалы және бір
бағытты өткізгіштік ... ... ... кері ... ... өте
алмайды. Глюкоза тасылуына ... ... көзі ... ... ... ... ішіндегіге қарағанда көп болатындығы. Өйткені
клетканың базальдық плазмалық мембранасындағы Na, K - АТФ ... ... ... ... түрде ткань сұйықтығын қарай ... ... ... ... ... одан әрі базальдық мембранадан
жеңілденген диффузия ... ... Осы ... ... ... каналша
қуысына сүзілген глюкоза проксимальдық бөлімде толығымен реабсорьцияланады.
Қалыпты жағдайда бір тәулікке ... ... ... небәрі 130 мг-дай ғана
қант шығарылады. Қан плазмасыңдағы глюкоза мөлшері 5 тен 10 ... ... ... ... ... ... болады. Мәселе мынада:
проксимальды бөлімдегі клетканың ... ... ... ... шектеулі болады. Олар глюкозамен ... ... ... ... ... Ал бұдан артығы несеп құрамына өтеді. Глюкоза
реабсорбциясының ... ... ... ... каналшар
клеткаларының реабсорбциялаушы қабілетін функциональды тұрғыдан бағалауда
үлкен маңызы бар.
Глюкоза ... ... ... (TMG) ... ... оны тасушылар толық қанығатындай мөлшерге дейін глюкоза ... ... ... ... ... мөлшері (шумақ сүзіндісінің көлемін - Cin
- қан плазмасындағы глюкоза ... PG ... ... мен
оның несеппен шығарылған мөлшерінің (несептегі глюкоза ... -
UG - ... ... көлеміне - V - көбейтуден табылған) арасындағы айырма
тең болады: TMG = Cin . PG – UG . ... ... ... ... амин қышқылдары
түгелдей дерлік реабсорбцияланады. Бұған арналған ең кем ... ... бар: ... амин ... екі ... және амин ... ... болып бөлінеді. Мұның
әрқайсысы бір топқа жататын амин қышқылдарын кері сіңіруге ... ... ... жеке ... ... жүйелерді бақылайтын
клеткаішілік жеке генетикалық ... ... ... мен ... ... ... ... сүзілуіне, Проксимальдық ... ... ... дистальдық каналшалар мен жинағыш түтіктердегі “иондық емес”
диффузияға байланысты. Бұл қосылыстар ортаның pH- ына ... ... ... екі ... бола ... ... мембранасы ионданбаған
заттарды жақсы өткізеді. Көптеген әлсіз қышқылдар сілтілі несеп арқылы, ал
әлсіз сілтілер, ... ... ... ... оңайырак сыртқа шығаралады.
Егер каналша сұйықтығының pH -ы қышқылдық жағына ауысқан болса, негіздер
ионданған күйге ... де, ... ... ... ... олар
несеппен экскрецияланады.Белоктардың несеп құрамындағы мөлшері ... бір ... 20-75 ... аспайды. Тек бүйрек аурулары кезінде,
олардың реабсорбциясы бұзылса, немесе сүзілуі өсіп кетсе, бір ... ... ... ... 50 ... ... ... мүмкін (протеинурия).
Бұған дейін сөз еткен ... ... ... белоктардың кері қанға
сіңірілуінің өзіндік ерекшелігі бар екендігі ... ... ... бұл ... ... ... болар.
Алмасу өнімдері мен басқа да біраз заттарды организмнен сыртқа
бөліп шығаруда олардың қаннан каналшалар ... ... ... ... кері бағытта өтуінің де (секрециясының) үлкен
маңызы бар. Органикалық ... ... ... ... ...
ПАГ, диодраст, пенициллин, т.б.) және сілтілер каналшаның проксимальдық
бөлімінде, ал калий ... ... ... жағы мен жинағыш
түтіктерде секрецияланады.
Мысал ... ... ... (ПАГ) ... Адам ... ПАГ ... оның организмнен несеппен
шығарылуы шумақтағы сүзілуге және ... ... ... ... максимальды деңгейге жеткенде ол тұрақтанады да, ... ... қан ... ... ... ... күй қалыптасады. Өйткені,
бұдан бұрын глюкоза тасымалдануын талдағанда айтылғанға ұқсас, бірақ
проксимальдық ... ... ... интерстицианальдық
сұйықтыққа қараған жағында ПАГ – мен тез байланысатын тасушы (А) бар. ... ... ПАГ мен ... ... ... түзіледі. Ол мембрана арқылы жеңіл
қозғалып ... ... ... де, ол жерде қайта ыдырайды. ПАГ-ден босаған А
мембрана сыртына қайта өтіп ... ... ... ... ... жағдайларда ПАГ –нің секрециясы мембранадағы
тасушылар санына байланысты жүреді. ... ... ... мөлшері
өскенде,соған сәйкес оның секрециясының көбеюі мембранадағы ... ПАГ- імен ... ... жүре ... Бұл ... ... ... жерге үздіксіз жеткізіліп отыратын энергияны
жұмсау нәтижесінде орындалады. Тасушы молекулалар саны мен ол таси ... саны ... ПАГ ... ... ... ... түскен ПАГ цитоплазмада қозғалып мембрананың апикальды
(люминальды) бөліміне ... одан ... ... ... каналша
қуысына өтеді.
Органикалық қышқылдар секрециясының адаптивті сипаты бар екен. Егер,
мәселен, ПАГ –ні ... ... күй бойы жиі ... ... ... қарқыны өседі. Оның себебі, бұл жағдайда проксимальды каналша
клеткаларында белок синтезін іске асыратын жүйе ... ... ... ... ... процесіне керек заттар жасалады деп
есептеледі.
Нефронның проксимальдық бөлімінде органикалық ... ... ... ... жүреді және органикалық қышқылдар мен бұл
негіздердің секрецияларын жүргізетін жүйелер бір-біріне тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... Өйткені, калий тек реабсорбцияланып қана қоймайды, ол ... ... мен ... ... клеткалары арқылы секрецияланады. Бұл бұлай
іске асады. Калий ткань сұйықтығынан каналша клеткасының ... Na+ , K+ ... ... ... ... Бұл кезде оның есесіне клеткадан
натрий иондары ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Калийдің клеткалардан каналша түсуі біраз факторларға байланысты. Ең
алдымен ол клетканың каналша қуысына ... ... ... ... өсуіне тәуелді. Мұндағы арнайы “каналдар” ашылғанда калий
концентрациялық градиент бойынша ... ... ... апикальдық
мембрананың каналша қуысы жағындағы теріс ... ... ... ... те ... ... көмектеседі. Сондықтан әлсіз
реабсорбцияланатын аниондар, мәселен, сульфаттар, калий ... ... ... организмде калий тапшылығы туған жағдайда
каналшылардың дәл сол клеткалары калий секрециясын ... оның ... ... ғана ... ... Олай болса бұл клеткаларға
жоғары пластикалық қасиет тән деп есептеу ... ... ... ... ... ... процесс-оның заттар
синтездеуі. Мұндай заттар (гиппур ... ... ... глюкоза және т.б.) несеппен сыртқа да шығарылады, сондай-
ақ қанға да сіңе алады. Гиппур қышқылы каналшалар ... ... мен ... ... Ал амин қышқылдары (глутамин)
дезаминденуі ... амин ... ... ... Ол ... ... ... сондай-ақ базалдық плазмалық мембрана арқылы қанға да түсе
алады және бүйрек ... оның ... ... ... көп болады.
Жоғарыда баяндалғандарды жинақтап тұжырымдағанда, ... ... ... ... ... сүзілу (фильтрация), кері сіңу (реабсорбция),
секреция және ... ... ... іске аса ... аса ... екен. (3 - сурет).
Бұлардың әрқайсысының ерекшеліктері, үлесі организмнің ... ... ... тіршілік ететін ортадағы толып
3 – сурет. Несеп жасалуды қамтамасыз ететін негізгі процестер: ... ... 2- ... ... ... 3- ... қуысына
немесе тамырға заттың клеткадан секрециясы және синтезі, 4- клетканың затты
қаннан каналша қуысына секрециялауы.
жатқан факторлар әсеріне ... ... ... Сол себептен, мәселен,
оргганизмдегі су тапшылығы болғанда гипофиздің антидиурездік ... ... ... ... ... ... ... жинағыш түтікте судың кері сіңуі жанданады. Бұдан қанның
осмос қысымынан 4 есе ... ... ... бар, аз ... ... концентрлі несеп жасалып, сыртқа шығарылады. Ал денеге түсетін су
көбейіп кетсе, ... мен ... ... ... ... және ... ... әдеттегідей сұйықтық өтеді.
Бірақ бүйрек каналшаларының дистальдық бөлімінің қабырғасы суды сыртқа
өткізбейтін күйінде ... ал ... ... ол ... ... ... ... береді. Осыдан гипотониялық несеп ... ... ... ... 50 мосмоль/л-ден төмен болады.
Жасалатын несептің ... 900 ... ... ... ... ... болатындықтан, ол бүйректің
ми затында жинақталмай несептен сыртқа шығарылады. Жинағыш ... ... және ... ... ... ... бұл ... аз
мөлшерде жүреді, ал оның есесіне олардың едәуір концентрациялық градиентіне
кері орындалады. Сондықтан да біраз органикалық емес ... ... ... мөлшерлері арасында айтарлықтай айырма байқалады.
Шөлейт аймақтарда тіршілік ... ... ... ... оның ... қысымын өте жоғары көтере алатын қабілет қалыптасқан.
Мәселен, ... ... ... ... ... заттардың
концентрациясы 4000-4500 мосмоль/кг ... ... ал ... ... тышқандарда бұл көрсеткіш 9000 мосмоль/кг Н2О, тіпті одан да
жоғары болады.
2.3 Несеп жасалудың рефлекторлық жолмен реттелуі
Нефрондардың қызметі ... ... ... Орыс ... өте ... нерв ... мальпигиий шумағындағы тамырларға,
одан әрі каналдарға барып нерв торын ... және олар ... ... еніп, тіпті жеке клеткаларды жабдықтайтынын ерте-ақ
дәлелдеген болатын.
Бүйректің симпатикалық нерв ... ... ... ... ... ... де ... процесі артады.
Каналдардағы реабсорбция және секреция процестері де ... ... ... ... ... ... дәлелденді.
И.П.Павлов ұсынып, Л.А.Орбели өзгеріс ... ... ... ... ... отырып, фистула қою әдісі ... ... ... ... ... рефлексін сыртқы және ішкі
рецепторларды тітіркендіру арқылы өзгертуге болатынын анықтады. Мәселен,
ауыртатын ... ... ... ... ... ... ... нервті тітіркендіргенде бүйректегі несеп жасалу процесі
азаяды. Парасимпатикалық нерв ... ... сіңу ... ... ... жасау процесі, бүйреккке үлкен ми сыңарларының қыртысынан
импульс келу тоқатаса да ... ... жүре ... ... адам
ұйқтағанда т.б. Бұдан бүйректің қызметі орталық нерв ... ... ұғым ... ... ми сыңарларының алдыңғы бөлімінде несеп жасауға әсер ететін
нерв орталығы бар екендігін 1879ж. В.М.Бехтерев ... Ал сол ... ... процесінің жылдамдығын, тіпті несептің құрамын басқаратындығын
1923ж. ... ... ... ... ... Бұл ... бүлінсе,
несеп жасалу тоқталмайды, бірақ несеп жасалу процесі артатындай организмде
жағдай болса, бүйрек қызметі керісінше, ... ... ... тыс су ... ми ... ... ... орталығы орталықтан тебетін нерв
жолдары арқылы аралық мидағы, симпатикалық нерв жүйесіндегі, ІІІ ... сұр ... пен ... асты ... ... ... төменгі орталықтарымен байланысады.
Бұл орталықтардың қозуынан қанға несеп жасау процесіне әсер ... ... ... ... бөлінеді. Мишықты ... ... ... қант ... Сол ... ... ... ІҮ
қарыншаның түбін тітіркендіру арқылы да өзгертуге болады. Бүйрек нервтері
несеп жасалу процесіне ... ... ... ... ... әсер ... ... жасалудың гуморалдық жолмен реттелуі
Иттерге операция жасап, бүйректерін мойын ... ... ... ... күре ... ... ... ярем венасымен
жалғастырып, бүйрекке қанның келіп тұруын реттестірген соң, несеп жасалу
процесі бұрынғы ... ... ... ... және ... келген әсерлерге
бұрынғы қалыпты жағдайдай жауап ... ... ... ... ... да, ... ... процесі жойылмайды,кеспестін бұрын жасалынған
шартты рефлекстер қалпында сақталады. Бұрын біз бүйректің қызметі орталық
нерв жүйесінің эфференттік жолымен ... ... ... де ... ... ... қаңдағы аденогипофиз гормандары
(диурездік гормон) арттырады.Нейрогипофз гормондары (антидиурездік гормон)
каналдарда судың реабсорбциясын жоғарлатып, несеп жасалу ... ... оның ... ... және ... ... арттырады.
Бүйректің несеп жасау қызметіне гипофи гомондары екі түрлі әсер ... аз ... ... ... да, ... көп жасалғанда диурез
көбейеді.
Бүйректегі несеп түзуді басқа да ішкі ... ... ... Бүйрек үсті безінең қыртыс қабатының гормоны кортин
натрий иондарының реабсорбциясын күшейтеді,ал ішкі ми ... ... ... ... ... ... ... бездерінің гормондары
да тканьдегі реттеуге қатысады.
Бүйректің өзіндегі ренин ферментінің әсерінен ангиотензин заты
түзіледі. Бұл да адреналин сияқты ... ... ... ... ... капиллиярларында қанның қысымын жоғарылап, капсулада
жүретін фильтрация процесін күшейтеді.
Несеп ... ... әсер ... ... - ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... ... | ... су ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... шығарылуы.
Несеп жасалу процесі үздіксіз жүреді. Нағыз (ақырғы ) несеп жинағыш
түтіктер арқылы бүйрек астаушасына бірте-бірте ... ... ... ... ... ... Жиырылу толқыны несепағар-дың
қабырғасына жайылып,одан әрі 1 секундта 2-3 см жылдамдықпен қуыққа барады.
Несеп жасалу мөлшеріне ... ... ... ... өзгеріп, 10-20
секундта қайталап отырады. Бүйрек астаушасынан несеп қуыққа келеді. Ересек
адамның қуығының ... ... 3Ал жаңа ... ... қуығының көлемі
кішкентай болады, бала есейген сайын қуықтың көлеі ... Қуық – ... ... Бұл ... ... ... босатылып тұрады. Қалыпты
жағдайда қуық қбырғасынан су кері сіңеді. Қуық бірте-бірте несепке толған
сайын ... ... ... ... ... ... ... кезінде қуықтың қабырғасын құрайтын еттер бірден қатты
жиырылады, сфинктор босаңсиды.
Бірыңғай салалы ет ... ... ... ... ... ... ... аз болса, қуықтың ішіндегі қысым аса
жоғарыламайды. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... ... қысым бір шамада болады.
Қуыққа жиналған несептің мөлшері мен оның қысымының артуының ... ... ... ... пропорция жоқ. Қуықтың несепке толуын,
қабырғасының созылу ... оны ... ет ...... ... Қуықтың қабырғасы қатты созылса да, ішіндегі қысым аса
жоғарыламауы мүмкін.
Детрузор тонусы өзгермелі болғандықтан, қуықтың ... ... де ... ... әр түрлі көлемде жиналады. Детрузорлардың
мұндайи қасиеті ... қуық ... ұзақ ... ... ... Қуық ... ... қысымы 15-16 см су ... ... ... ... ... Адам қуығының мұндай қысымы 250-300 см ... ... ... ... жолмен шығарылады. Несеп жиналған сайын қуықтың
ішкі сфинкторы созылады. Қуық ... ... ... қысымның артуы
қуық сфинкторының және несеп шығаратын ... ... ... орналасқан
көптеген рецепторларын тітіркендіреді. Рецепторларда пайда болған қозу
толқыны орталыққа ... ... ... ... ... ... импульстер парасимпатикалық және симпатикалық нервтер арқылы келіп,
қуықтың, ... және ... ... ... ... ... және оның ... жабдықтайтын парасимпатикалық нерв
талшықтарының көпшілі жұлыннан шығатын жамбас ... ... ... ... нерв ... үзіліс береді. Жамбас нервтері детрузор
еттерін жиырылтып, сфинкторларды босаңсытады. Несеп ... және ... ... ... нерв түйіні арқылы өтетін құрсақ асты
нервінің симпатикалық нерв талшықтары да жабдықтайды. ... ... ... ... ... ... жоғарылатып,
сөйтіп, несеп қуыққа қайта жиыла бастайды.
Қуық ... ... ... ... гормондарының әсерінен
гуморальдық жолмен де ... ... ... ... қабырғасының
еттері симпатикалық нерв талшықтарынан келген ... ... ... ... нервтерінің импульсі несеп шығаратын каналдың сфинкторлары көлденең
жолақ ет талшықтарынан тұрады Олардың қызметін үлкен ми ... ... ... ... ... процесінің нерв орталығы жұлынның бел құйымшақ
бөлімінде жатады. Егер бұл орталық ... ... ... ... Шамалы уақыттан кейін қуықтың тонусы ... ... ... ... ... ... әлсіздік пайда болады.
Орталық нерв жүйесінің жетілу процесі бүлінсе, несеп шығарудың ... ... да ... ... Мысалы: кейбір оқу жасына дейінгі,
тіпті оқу жасындағы балаларда және ... нерв ... ауыр ... ... ... шығару күндіз ұсталғанмен, ... ... ... ... ... ми ... ... реттеу процесі
бұзылғаны деп есептелінеді.
2.6 Бүйректің гомеостатикалық қызметі
Ішкі ортаның физика-химиялық ... бірі – ... ... және
оның тұрақтылығы. Міне осы қасиетті реттеуде бүйрек шешуші ... ие ... Ол ... су ... кеткен жағдайда/ гипергидратация /
гипотониялқ несеп ... ... ... ... ... ... ... Ал
денеде су тапшылығы (дегидратация) туғанда қан ... ... және аз ... ... жасап, организмдегі суды үнемдеуге
көмектеседі. ... ... су ... ... ... осмобелсінді заттар
концентрациясы азаяды да, оның осмос ... ... ... ... ядроларыеда орналасқан орталық
осморецепторлар мен ... ... көк ... және т.б.
органдардғы шеткі / перифериялық / осморецепторлар белсенділігі төмендейді.
Осыған орай қанға нейрогипофизден түсетін АДГ мөлшері кемиді де ... ... су ... ... ... ... ... қатысуы: 1-ОНЖ, 2-гипоталамус, 3-
нейрогипофиз, 4-бүйрек, 5-ұйқы безі, ... үсті ... ... ... ... ... гормондар әсерлері көрсетілген.
Организмге түсетін су азайса (шөлдеу кезінде) қан ... ... ... көбейеді, осморецепторлар ... ... / АДТ / ... ... ... су ... ... концентрленіп, осмос қысымы артады, шығарылатын несеп
мөлшері азаяды. Вазопрессин басқа да ...... өт ... және ... асқорыту бездерінде су сіңуді күшейтеді. Сөз болып
отырған жағдайда ... ... ... ... секрециясы өседі. Ол қаннан натрийдің шығуын өсіріп, белгілі
шекке дейін қан осмос қысымының күрт жоғарылап ... ... ... ... ... және клетка аралық сұйықтық
көлемдерінің өзгеруін ... ... да ... Бұл ... сол ... рецепторларының рөлін алдымен айту керек.
Бұлардан шығатын импульстер орталық нерв ... ... ... ... ... ... ... сұйықтық
көлемінің көбеюінен қозу күйіне келетін ... ... ... ... нәтижесінде, әдетте, су
реабсорбциясы ... оның ... ... ... ... деңгейіндегі механизмі ... ... Ол ... ... сегментінің соңғы
бөлімдері мен жинағыш ... ... ... ... мембранасындағы рецепторларды тітіркендіреді. Мұнда
вазопрессин ... екі типі ... V 1 және ... типіне ... ... ... және
диацилглицерин деп аталатын соңғы арлық ... ... Ал V2 - ... бұл ... ... ... ... / , бұдан АТФ-тен циклды АМФ / ц - АМФ /
соңғы ... ... ... Осы физиялогиялық маңызы - кері
байланыс жүйесінде рөл ... ... ... жауап реакциясының
күшін реттеуге, модуляциялауға қатысады.
Байқалып ... ... су ... ... ... ... атқарады екен. Ал ион ... ... ... ... реттеу процесіне әрекеттері бір-біріне
қарама-қарсы екі ... ... ...... ... ... ... /паратирин/ - оны көбейтеді.
Бүйрек үсті ... ... ... ... ... ... ... соңғы участкелерінде және жинағыш
түтіктерде натрий ... ... Бұл ... ... мөлшері азайғанда және айналыстағы қан ... ... ... Ал бүйректің натрий шығарушылық қабілетінің
өсуі яғни ... ... ... ... ... натриуретикалық гормон әрекетінен жүреді:
Альдестерон несеппен калийдің шығарылуын ... ... оны ... ... тағы бір ... қызметі -
ол ішкі ортаның қышқылдық-сілтілік ... ... ... ... ). Бұл ондағы сутегі және гидроксил ... ... ...... ... ... ... реттеуге қатысуын қаматамасыз
ететін реакциялары.
Организмды нақты жағдайда байқалатын ішкі орта ... ... оның ... ... деп ... ... алмасудың қышқылы өнімдері шығарылып
отыратындықтан ... ... ... ... ... ... Адам мен жануарлар ... ... өте ... өзгере алады. ... ... ... ... жұмысының өзгеруі ең жоғарғы және ең
төменгі шектегі ... орай ... 1000 ... жуық
айырмашылықта болуы ... /рН – 4,5-ке ... 8,0-ге ... ... ... орай бүйрек қан ... 7,36 ... ... ... ... Несептің қышқылдану
механизмі каналшалар ... ... ... ... негізделген.
Нефронның әртүрлі бөлімдеріндегі ... ... ... және цитоплазмасында көміртегінің ... ... ... карбоангидраза ферменті болады :
Карбоангидраза
СО2+H2O H2CO3 ... ... ұан ... ... NaHCO3 ... ... ... өзара әрекеттесетіді,СО2 пайда
болады.Қаналша қуысында H+ ... тек НСО3 – пен ғана ... ... екі орны ... ... да ... ... арқылы шығарылатын титрленетін қышқылдар
экскрециясы өседі.Бұл қан плазмасындағы негіздер /сілтілер/ғорының
Қалпына ... ... ... ... ... дегеніміз-
несепті сілтімен титрлеп оның рН - ын қан рН – на дейін жеткізілген әлсіз
қышқылдар мен ... ... ... Бұл шама сутегі иондарының
несептнегі мөлшерінің қан ... ... ... екенін
корсетеді.Каналша қуысына секрецияланған Н+иондары ... ... ... ... NH3+H+ ... ... ... және амин қышқылдарынан бөлінетін
/аммониогенез/ және мембрана арқылы каналша қуысына диффузданады.
Қорытынды
Бүйрек ... ... оны ... ... ... ішкі ортасының,
оның ішінде әсіресе, қанның көлем, құрам және физика-химиялық қасиеттерінің
белгілі шамада тұрақты ұсталып түруын ... рөл ... ... ... ... ... және ... біріктіреді. Рефректорлық реттелуде ... ... ... нерв ... ... және ... ... - бүйректен тұратын арнайы, күрделі жүйе
қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, бүйректің үнемі өзгерісте ... ішкі ... ... ... өз ... өзгертуінде оның гломерулярлық және
каналша аппаратына әсер ететін түрлі гормондардың да / АДГ, ... және т.б./ ... рөлі ... ... ... ... үш ... құрайды:
HCO3--тің бөлінуі,титрленетін қышқылдардың және аммонидің /NH4/ ... ... ... қызметі көбіне организмдегі қышқыл-сілті
күйіне байланысты болады.
Етпен тамақтанғанда қышқылдар көп түзіледі де, ... те ... ал ... ... көп ... ... рН- ы сілтілік
жағына ауысады.Қарқынды дене еңбегі кезінде еттен қанға едәуір мөлшерде сүт
қышқылы мен фосфор қышқылы ... ... ... ... ... ... көбейеді.
Өкпенің геповентиляциясы кезінде қандағы көмір қышқыл газы біраз
көбейеді де, рН – ... ... ... ... қандағы СО2 азаяды,оның рН – ы өседі – ... ... ... ... ... және ... май қышқылылының мөлшері
көбейсе, (қант диабеті кезіндегідей), ... ... күйі ... байланысты түз қышқылын жоғалтса,метаболикалық алкалоз пайда болады.
Бүйректің инкреторлық қызметі туралы эндокриндік бездер физологиясы
баяндалған тауардын ... емес ... ... органдарда
гормондар жасайтын ... ... ... ... ... жерде оларды қайталамай,тек азғана қосымша ретінде тоқтаған
жөн болар. ... ... ... ... ... ... урокиназа ферменті синтезделеді.Оның ми затында
простагландиндер,оның ішінде простагландиндер Е2 (медуллин деп те ... ... ... жалпы Бұлар организмдегі жалпы ... ... ... везопрессинге сезгіштін
төмендейді. Бүйекте жасалатын брадикинин күшті ... ... ... ... ... организмнің сұйық ішкі
ортасындағы ... ... және ... ... ... ... мембрана арқылы төмендегі
молекулалы белоктар және пептидтер сүзіле алады.Нефронның ... ... ... ... ... ... ... одан әрі базальдық плазмалық ... ... өтіп ... ... ... ... одан соң қанға түседі.Бұл
қызметтің организмдегі амин ... ... ... келтіруде рөлі
бар.Сондай-ақ,осы айтылған ыдырау барысында организм біраз ... ... да ... ... ... көмектеседі.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Адам және жануарлар физиологиясы. Т.Несіпбаев. Алматы, «Ғылым», 2005.
2. Адам физиологиясы. Х.К.Сатпаева. Алматы, «Білім», 1995.
3. Ф.А.Исмагулова, ... ... ... және ... ... ... «Мектеп», 1970.
4. Ф.А.Исмагулова, И.М.Төленбеков. Адам физиологиясы. Алматы, «Мектеп»,
1985.
5. Нормальная ... Под. ред. ... ... М., «Высшая
школа», 1980.
6. Общий курс физиологии человека и жифотных, в двух книгах. Под. ред.
А.Д.Наздрачева, М., ... ... ... ... Тыныс физиологиясы. Алматы, РБК, 1994.
8. Основы физиологии человека, в двух томах. Под. ред. ... ... ... ... человека. Под. ред. Г.И.Косицкого, М., «Медицина», 1985.
10. ... ... в двух ... ... ... в 4-х томах. Под. ред. Р.Шмита и Г.Тевса. М.,
«Мир», 1986.
12. Физиология человека, в 3-х ... Под. ред. ... и ... ... 1996.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушалар мен тіндердің патологиясы Несеп жолындағы тас ауруының себебі, потогенезі12 бет
Жасушалар мен тіндердің патологиясы. Несеп жолындағы тас ауруының себебі, потогенезі10 бет
Несеп жүйесін зерттеу.19 бет
Несеп жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері20 бет
Несеп-жыныс жүйесінің қызметі15 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы (несеп қышқылды диатез ,құстар подограсы,төлдің несеп қышқылды инфарктісі)4 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы (несеп қышқылды диатез ,құстар подограсы,төлдің несеп қышқылды инфарктісі) туралы5 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы.Несеп қышқылды диатез, құстар подогарсы, төлдің несеп- қышқылды инфарктісі6 бет
Алуантүрлі жабайы өсімдіктер5 бет
Ас қорытужүйесі мен зәр шығару жүйесінің патологиясы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь