3-сынып «Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы

Мазмұны

I.Кіріспе бөлім

1.1 3.сынып «әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы... 3.6

II.Негізгі бөлім

2.1 3.сынып «әдебиеттік оқу » құралына енген материалдар мен оқулықтағы көркем шығармаларды оқытудың әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ...
4.15

2.2 Оқулықтағы қазақ халық ауыз әдебиеті үлгілерін оқыту туралы... 16.21

2.3 «Әдебиеттік оқу» сабағының күнтізбелік жоспары ... ... ... ... ... ... . 22.25

III.Қорытынды бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
1.1 3-сынып «әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы

Еліміз көркейіп, өркениетті елдер қатарына қосылуы ұрпақ тәрбиесіне тікелей тәуелді. Қазіргі ақпарат заманында ұрпақ тәрбиесіне баса назар аударған жөн.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында: «Қазақстан білім беру жүйесі оның әлемдік білім беру кеңістігінде лайықты орын алуына мүмкіндік бермейтін ескірген әдіснаманың базасы жағдайында дамуын жалғастыруда. Білім беру мазмұны фактологиялық күйінде қалып отыр жөне оқитындарды қоғам өміріне құзыретті, жауапты әрі шығармашылық тұрғыдан қарастыра отырып даярлауға бағдарланбаған» делініп, заманауи білім беру жүйесінің әдіснамалық негіздеріне салмақты сын тағылды. Бұл ретте, бастауыш білім беру сатысына баса назар аударып, қазіргі заман қажеттіліктері тұрғысынан ондағы кемшіліктердің орнын толтыруға тырысқан жөн.
Бастауыш сынып оқушыларын білім мазмұны мен қажеттілігі қызықтырады. Білімге ұмтылушы жас нені білем деп емес, не істей аламын деп, сол түрғыда ізденеді. Бұл - құзыреттілікті (компетенцияны) оқу нәтижесі ретінде қарастыратын жаңа кезеңдегі ең негізгі мәселе болып саналады. Мұндай міндет білім мазмұнының жаңаруымен, оқыту үрдісіне жаңа парадигманың енуімен, білім мазмұнын қоғам талабымен ұштастырумен, оқытудың жаңа технологияларының қолданылуымен, т.б. тенденциялар негізінде атқарылады.
Бұл - жаңа мазмұн мен оны оқыту жүйесінің арасындағы кереғарлықтың айқын көрінісі. Мұны шешу үшін бастауыш мектептің білім мазмұнын толықтыра түсіп, саралап, оны меңгертудің жаңа жүйесіне қатысты оқу-әдістемелік базаны жетілдіру қажеттілігі туындайды.
Қазіргі уақытта инновациялық педагогикалық технологияларды пайдалану барысында адам, оның өмірі, қүқығы мен бостандығын ең жоғарғы құндылық ретінде анықтайтын Қазақстан Республикасының негізгі заңы - Қазақстан Республикасы Конституциясы басшылыққа алынып отыр. Бұл – білім беруді жаңартудың негізгі қағидаларын: білім берудің «ізгілік парадигмасын» іске асыруға бағытталған білімді ізгілендіру мен демократияландыру қағидаларын анықтайды. Ол «білгір адам» парадигмасын ауыстыратын «өмірге дайын адам», «іскер адам» парадигмасы болып табылады. Парадигмалардың осылай ауысуы - білім берудің барлың мазмұнын терең ойластыруға ықпал етеді. «Мұғалім дайын ақиқат, түйін, ой қорытындысын балалардың «миына құйғанмен», ойлау мен сөйлеу негіздеріне жақындауға мүмкіндік, шыгармашылық, арман, қиял сезімдеріне еркіндік бере алмай келеді. Көптеген жағдайда бала өзінің ой еңбегін әлі ойлап та үлгірмеген, санасына ерекше әсер етпеген түрінде, жаттап алуга дағдыланған.
Әдебиеттер тізімі

1. Назарбаев Н. Ә. «Қазақстан – 2030»
2. П.К.Жаманкул, З.Муфтибекова, Н.Н. Орынбаева «Әдебиеттік оқу әдістемелік құрал»
3. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі . Алматы “Рауан”, 1997 131-бет
4. Жұмабаева З. “Әдебиетті инновация мәнде оқыту” Ұлт тағлымы 2003, №2 250-бет
5. «Бастауыш мектеп» журналы 2005 ж. №8
6. «Бастауыш мектеп» журналы, 2003 ж. №6
7. «Бастауыш мектеп» журналы, 1999 ж. №8-9
8. «Бастауыш мектеп» журналы, 2000 ж. №10
9. «Бастауыш мектеп» журналы, 2001 ж. №4
10. «Бастауыш мектеп» журналы, 2001 ж. №7
11. Педагогика, Савин.
12. Қоянбаев, Педагогика
13. Педагогика И.Ф. Харламов.
14. М. Жұмабаев «Педагогика»
        
        Мазмұны
|I.Кіріспе бөлім | |
| | |
| 1.1 ... ... оқу» ... ... мен ... |3-6 |
| | ... ... | |
| | |
| 2.1 ... ... оқу » құралына енген материалдар мен | ... ... ... ... ... |4-15 ... | |
| | |
| 2.2 ... қазақ халық ауыз әдебиеті үлгілерін оқыту туралы... |16-21 |
| | |
| 2.3 ... оқу» ... ... |22-25 ... | |
| | ... ... |26 ... ... | |
| | ... ... |27 ... ... | ... ... ... ... оқу» ... құрылымы мен құрылысы
Еліміз көркейіп, өркениетті елдер қатарына қосылуы ұрпақ тәрбиесіне
тікелей тәуелді. Қазіргі ақпарат ... ... ... баса назар
аударған жөн.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға
арналған ... ... ... ... беру ... ... ... беру кеңістігінде лайықты орын алуына мүмкіндік ... ... ... жағдайында дамуын жалғастыруда. Білім беру
мазмұны фактологиялық күйінде қалып отыр жөне ... ... ... ... әрі ... ... қарастыра отырып даярлауға
бағдарланбаған» ... ... ... беру ... әдіснамалық
негіздеріне салмақты сын тағылды. Бұл ... ... ... беру ... ... ... ... заман қажеттіліктері тұрғысынан ... ... ... ... жөн.
Бастауыш сынып оқушыларын білім мазмұны мен ... ... ... жас нені ... деп ... не істей аламын деп, сол түрғыда
ізденеді. Бұл - құзыреттілікті ... оқу ... ... жаңа ... ең ... ... ... саналады. Мұндай міндет
білім мазмұнының жаңаруымен, оқыту үрдісіне жаңа парадигманың енуімен,
білім ... ... ... ... оқытудың жаңа
технологияларының ... т.б. ... ... ... - жаңа ... мен оны ... ... арасындағы кереғарлықтың
айқын көрінісі. Мұны шешу үшін бастауыш мектептің ... ... ... ... оны меңгертудің жаңа ... ... ... ... ... ... уақытта инновациялық педагогикалық технологияларды пайдалану
барысында адам, оның ... ... мен ... ең ... құндылық
ретінде анықтайтын Қазақстан ... ... заңы - ... ... басшылыққа алынып отыр. Бұл – білім беруді
жаңартудың негізгі қағидаларын: білім берудің ... ... ... бағытталған білімді ізгілендіру мен демократияландыру қағидаларын
анықтайды. Ол «білгір адам» парадигмасын ауыстыратын «өмірге дайын ... ... ... ... ... ... осылай ауысуы -
білім берудің барлың мазмұнын терең ойластыруға ықпал етеді. «Мұғалім ... ... ой ... балалардың «миына құйғанмен», ойлау мен
сөйлеу негіздеріне ... ... ... ... ... ... бере ... келеді. Көптеген жағдайда бала ... ... әлі ... та ... ... ... әсер ... түрінде,
жаттап алуга дағдыланған. Соның нәтижесінде құбылыстың мәнін ... ... ... дамымай, жаттауға негізделген есте сақтау дамиды.
Бұл - ... ... ... ... ... деген ынтасын жоятын
үлкен кемістік болып ... ... ... ақиқат, ереже мен формулалар
қоймасына айналдырмау үшін, оны ойлауға ... ... ... ... ... бала үшін ... ете ... оның мақсаты
білімді өмірге қолдана, көпшілікпен араласа алатын, ішкі мәдениеті, ойлау
және сезіну қабілеті бар, адамгершілігі мол адам ... ... ... ... ... ... процесс болып табылады. Өйткені
адамгершілікке тәрбиелеудің мазмұнын игеру үшін ңажетті ... ... ... ... әрекет түрінде жүзеге ... ... ... сынып оқушыларын ана тілі арқылы адамгершілік іс-
әрекетке баулудың, яғни оларды адамгершілікке ... ... ... ... сатыда баланы оқыту мен тәрбиелеуге ... ... ... ана ... ... ... құралы, оның шындығы, халықтың
салт-дәстүрі мен ... ... ... ... мемлекеттің мәртебесі,
ұлттың абыройы мен ар-ожданы, ұлттың мақтанышы, ұлттың мәдениеті, ... ... ... ... ... басқа рухани байлығын сақтаушы
және т.б.);
2) ана тіліне тәрбиелеу принциптері ... ... ... ана ... қою, ... процесін ана тілінде мотивтендіру,
тәрбие мазмұнын ана тілінде тұжырымдау және пайдалану, ... ... ... және ... ана тілінде тәрбиелеу принципінің ұлттың
мақсатқа бағытталушылық принципімен, ... ... ... байланысы
принципімен, сана мен мінез-қүлыктың бірлігі принципімен, ... ... ... ... ... ... жетекшілікті
оқушылардың бастамашылдығымен және дербестігімен біріктіру принципімен,
бала тұлғасына сыйластықты оған ... ... ... ... ... ... оңды қасиеттеріне сүйену принципімен, оқушылардың жас
және дара ерекшеліктерін есепке алу ... ... ... мен ... ... мектеп, отбасы және
қоғам талаптарының бірлігі принципімен байланысы);
3) тәрбиелеудің тілдік формалары немесе ... ... ... ... мен ... қалыптастырудың әдісі немесе тәсілі
ретіндегі әңгімелесу, көркем әдебиет, бұқаралық ақпарат құралдары, этика
саласындағы қарапайым түсініктер мен ... ... ... ... оның ... ... тұлғасын сезіну, ойлап
сөйлеу, айтатын ... ... ... сөйлеу, сөз бен істің бірлігі,
теріс мінез-құлыққа ескерту жасау, оқушының немесе ұжымның мінез-құлқы ... оң баға ... ... ... нормаларына қайшы келетін
әрекеттер мен қылықтарды айыптау және т.б.).
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі ... ... мен ... ... процесс ауызша тілмен (халқымыздың ауыз әдебиеті мен
фольклорының эпикалың тұлғалары образының көркем ... ... ... ... ... ... туындылармен ңазақ
патриотизмін, отаншылдығын ... көзі ... ... ... ... ... ... қабілетін арттыру қажеттігін
насихаттайтын, Отанды сүюді, тектілікті ... ... ... өлең-
толғаулармен батырлық рухын көтеретін, жігерлендіретін, отансүйгіштікке
бағытталған жырлармен; табиғатына жұртты ... ... бір ... ... ... ... ... рухани күш-жігеріне айналған,
қолына қару ұстаған әрбір азаматтың ... ... ... деген
шексіз сүйіспеншілік сезімін қалыптастыратын ... ... ... ... ... зиялыларының қазақ тілінің отансүйгіштікке
тәрбиелеумен байланысты еңбектерімен шығармалары ... ... ... ... ... әңгіме, повестер, романнан
үзінділермен; Отан ... ... пен ... ... кездескен
қиындыктарды батыл жеңуге құлшындыратын ... және ... ... пен өнер баланың сезімі мен ақылына, оның мінез-құлқына
қолайлы әсерін тигізеді. Балалармен бірлесіп ... ... ... оқиғалардың адамгершілік мәні бейнеленген мәселелерді
іріктеп алу ... ... ... ... ... Әдеби
кейіпкерлердің мінез-қүльқ мотивтерін ашатын мәтіндерді балаларға талдап
беру мұғалімге материалды қорытындылауға, ... өз ... ... салыстыруға мүмкіндік береді. Мұғалімнің
жетекшілігімен олар адамдардың ... ... ... ... сан алуан мінездері, әртүрлі адамдардың әр себептер ... ... ... ... ... ... оқу пәні арқылы мұғалім мына мәселелерді шешеді:
а) оқу пәні ретіндегі ана ... ... ... онсыз қоғамдық процестің дамуын түсіну мүмкін емес, шындықты ... ... ... ... сөз өнерінің табиғаты жөніндегі
түсініктерін кеңейтеді;
б) тұлғаның шығармашылық қабілетіне ана тілі ... ... ... ... көрсетеді;
в) сөз өнерінің тәрбиелік мәнін, оның адам ... ... ... рухани, адамгершілік дүниесіне оның тигізетін ықпалын ашады;
г) ана тілінің теориясы мен тарихынан хабардар болуды, оның ... ... ... бір ... ... ... мүмкін еместігін
көрсетеді;
д) ана тілі оқудың таяудағы және алыстағы перспективаларын белгілейді,
нақты міндеттер ... ... ... жағдай туғызады, ана тіліне қоғамдық, тұлғалық
қатынас арқылы толқытады.
«Қазақ әдебиеті» пәнін ... ... - ... ... ... ... ... көрсете алатын, халқымыздың ... ... ... мен ... ... құндылық ретінде бағалап,
құрметтей ... ... ... ... ... ... тұрғыда қабылдауға қажетті ... ... ... оқырмандық талғамы терең, жан-жақты дамыған дара ... ... ... 3 ... «Әдебиеттік оқу» құралын талдау,
құрылымы мен құрылысын ... ... жеке ... ... ... ... ... оқытудың басты міндеттері:
˗ оқушылардың рухани-адамгершілік қасиетін байыту және ... ... ... ... ... өмірдегі кездесетін ... ... ... қазақ
әдебиетінен алған білім мен тәрбиенің игі нәтижесін пайдалануға, өз
өмірлеріне қолдануға үйрету;
˗ ойын ... ... ... алу, ... ... ... сауатты қолдана алу біліктілігін қалыптастыру немесе
ауызша ... ... ... ойын ... ... ... ... ақпаратты, түсіне алуын және өз ойын жазбаша
жеткізе алу қабілетін ... ... оқу пәні ... ... ... ... асады:
˗ коммуникативтілік – қазақ тілінің коммуникациясының ауызша және
жазба түрлерін қолдана білу;
˗ оқушының жеке ... оның ... ... ... ... жеке даму ... ... бағыттылығы;
˗ оқытудың әрекеттік негізі ұстанымы – жеке, топтық және ұжымдық
оқыту формаларын басым пайдалану;
˗ когнитивтік ... ... ... - ... және ... ... оқушы әлемінің картинасын қалыптастыру, қойылған
міндетті өз бетімен шешу және қарым-қатынас барысында ... ... алу ... ... түрде басқара білу;
˗ лингвомәдени ұстаным – оқушынының өзара байланысты ... ... ... ... ... және әлемдік
қауымдастық мәдениетімен қауыштыру;
˗ өзін-өзі ұйымдастыра білу және өзін ... білу ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттестікке және өзін-өзі жүзеге асыруға дайындығын
көтеру.
Зерттеу көзі: 3-сынып «Әдебиеттік оқу» құралы.
II.НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1 3-сынып ... оқу » ... ... ... мен оқулықтағы
көркем шығармаларды оқытудың әдіс-тәсілдері
Оқулықтың құрылымы мен ... ... оқу» ... мемлекеттік
стандартына сәйкес дайындалған «Әдебиеттік оқу бағдарламалары»
(2-4 сынып) құрылымына сәйкес жүйеленген. Оқу материалдары тақырыбы мен
мазмұны жағынан көркем және ... ... атты екі ... ... ... ауыз әдебиеті үлгілері мен ... ... ... ... ... материалдар қүрылымы жағынан
маусымдық-тақырыптық, танымдың-эстетикалық ұстанымдарға, мазмұны жағынан
адамгершілік, имандылық, ... ... ... ... Осыған орай оқулық материалдары 9 тарау бойынша ... ... - өмір ... ... ... қоңыр күз
3. Туған елім, туған жерім
4. Өткен өмірден
5. Қыс ... ... - ай мен ... ... ... Табиғат - менің өз үйім
8. Сарқылмас қазына
9. Жаздыгүні шілде ... оку» пәні ... 4 ... ... 136 ... болып
белгіленген. Соған орай пән бойынша ... ... ... ... ... ... көлемі мен мазмұнына сай сағаттары көрсетілді.
Күнтізбеде сондай-ақ, ... ... ... мен шығарма жазу
сабақтарына да сағаттар бағдарламаға сай ... ... ... 3-сынып оқушысының жасына сай таңдалып алынды. Оқулықтағы
шығармалар балалар өдебиетінің негізгі жанр түрлерін және ... ... ... Көркем шығармалар мазмұны оқушы қабылдауына
сай танымдық, әдеби білім негіздері мен әдеби, шығармашылық біліктілік ... ... ... ... ... оқулықта қазақ
халқының перзенті, ұлт ... - ... ... ... ... ... тәрбиелеуді мақсат ... ... Бұл ... ... ... мазмұнында жүйеленіп
берілген балалар әдебиетінің озық үлгідегі шығармалары арқылы оқи ... ... ... ... ... принциптеріне негізделген
оқыту технологиялары мен интерактивті әдістер ... ... ... ... ... дара түлға қалыптастыратын оқытудың шығармашылық
әдістері, дидактикалық материалдар, ... ... ... мақал-мәтелдер пайдаланылды.
Тәуелсіз Қазақстанның білім жүйесінің реформалануымен ... ... ... ... ... құралы болып саналатын ана
тілін оқыту үрдісінде оқушының тілдік дағдыларын қалыптастырудың ... ... ... ... ... үшін ... сынып оқушысының әдеби
сауатын ашуга ... ... ... ... ... ... тану
мен еркін сөйлеу әрекетін игерту, оқушыны өз өрекетінің ... ... ... ... ... орай ... ... сатысында баланың оқу
дағдысын талапқа сай қалыптастыру, дұрыс сөйлеуге төселдіру, өз ойын ... ... ... ... мен ... ... ... -
«Әдебиеттік оқу» пәніне тән оқу әрекеттері десек, оны үйрету теория ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бұдан сөйлеуді әрекет ретінде қарастырудан тіл дамыту ... ... ... ... ... шығады.
Қазақ даласында тіл дамыту мәселесіне алғаш көңіл қойып, негізін салған
ғалым - ... ... Ол өз ... ... ... сөз ... да, «Мен ... оларға зат есімге ғана жататын ... ... ... ... зат ... ... ... қосып: ақ адам
деген сөйлемдерді құрып үйретемін» деген түжырымы аңғартады. ... ... ... ... ... ... үйретуде, ең алдымен,
сөйлемдер құрғызып үйретуден бастау маңызды. Оқушыға сөйлемді дүрыс құруға
үйрету үшін сөздерді дұрыс таңдап, әрі ... ... яғни ... ... ... ... ... дағдыландыру қажет.
Ғұлама ғалым А. Байтүрсынұлы ... жазу ... ... ... қисынын келтіріп жаза білуге» үйрету мақсатын өз ... ... ... ... ... шығармашылыққа үйрету ңегізінде
тіл дамыту мақсатын көздегенін әдістемелік еңбектерінен, оқу ... ... ... де ... ... ... «Қайсысын қайда
қою» (берілген бірнеше сөйлемдерді дұрыс ... ... ... ... құру жүмысы), «Қолайына қарай қос сөйлеммен қою», ... ... ... ... ... ... жауап», «Жауап жазу», «Құрастыру» сияқты тапсырмалар түрінің бәрі
де оқушыларды жазбаша шығармашылыққа үйрететін жұмыстар мазмұнын ... «Тіл ... атты ... ... ... ... ... өздігінен алу керек. Мүғалімнің қызметі - оның ... ... орны ... ... ... ... ұзақ ... үшін, ол жолдан балалар қиналмай оңай өту үшін, керек білімін
кешікпей кезінде алып ... ... ... жұмысты шағындап беру мен бетін
белгілеген мақсатқа қарай түзеп отыру керек» деген ... ... ... тура ... ... шығармашылыққа үйретуде әдіскер ғалым
Т. Шонановтың «Тіл ... атты ... ... оқушыларды жазбаша
шығармашылыққа үйрету мақсатын көздейтін «Мәтін», «Мәтінге жоспар құрғызу»,
«Дайын жоспар бойынша ... ... ... ... ... әңгіме жазу»,
т.б тақырыптарды қамтиды. Мұндай жұмыс түрлері де қазіргі уақытта кеңінен
пайдаланылып, шығармашыл ... ... ... ... ... ... ... ғалым Ғ. Бегалиев шығарма, мазмұндама жұмыстарының
түрлерін жан-жақты талдап, бұл жұмыстардың негізгі ... - ... ... ... білдіру екенін дөлелдейді. Қазақ ғалымдарының өз
зерттеу жұмыстарында қолданған «қисынын келтіріп жазу» (А. ... сөз ... (С. ... ... ... ... түрде
жеткізу» (Ғ. ... тіл ... ... ... ... ... оңушыларына
меңгертуге болатын тағы бір мәселе - мәтіннің тиянақтылығы, ягни ... ... Оны ... ішкі ... ашу деп қана ... Мәтіннің аяқталған ойды білдіруі оның ... ... ... де, ... ... негізгі ойдың толық тиянакты
жеткізілуімен де түсіндіріледі.
Оқушыларға меңгертуге қажетті екінші мәселе - ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
үшін, ең алдымен, мәтін «бірнеше сөйлемнен құралатындығы» жайында белгілі
дәрежеде білім ... ... Оның ... ... ... ... ... ең кіші бірлігі сөйлем ... және ... ... қайсысы болсын, сөйлем құрау арқылы, яғни
кез келген ойды ... ... ... іске ... ... сынып оқушылары алуан түрлі синтаксистік құрылымдарды
дүрыс құрастыруға тек тәжірибе ... ғана ... ... ... ... тілдік мәселелер оқушыны мәтін
түзуге үйрету үшін жеткіліксіз ... ... ... ең ... ... ... мәтін түзуге дағдыландыру барысында ... ... ... ... ажыратып, әрбір ойды (күрделі ... ... ... ... ... үйрету және сөйлемдерді орналастырудың
ретін, оның заңдылығын білдіру қажет. Бүл ... ... ... ... «Балаларды өз ойларын, білімдерін белгілі бір жүйемен
мазмұндауға, пікірлерін ... ... ... маңызы зор», -дей
келіп, мұндағы назар аударатын маңызды нәрсе - «бір пікір ... ... ал оған ... ... ... ойды онан әрі ... түсіп, жаңа
фактілер білдіруге тиіс» екенін атап көрсетеді.
Жалпы орта мектептің бастауыш ... ... беру ... ... ... Жаңа ... ... «Әдебиеттік
оқу» пәні бойынша да қазақстандық шығармашыл мұғалімдер ... ... ... бір әдісі - деңгейлеп оқыту технологиясы. Деңгейлеп
оқыту - оқылатын ақпараттың азаюы емес, окушыларға ... ... ... ... ... ... ... басты идеялары:
а) деңгейлеп оқыту әр оқушыға өз ... ... ... ... ... ... деңгейлеп оқыту әр түрлі категориядағы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді;
б) деңгейлеп оқыту мүғалімнің жеке тәжірибесіне негізделеді. Сондыктан
да деңгейлеп оқытуда ... жеке ... ... ... ... пән бойынша білімді игеру деңгейіне, оқушының білімі мен ... ... ... ... керек;
в) деңгейлеп-саралап оқытуда білімді игерудің ... төрт ... ... ... ... ... ... 3-сыныптың «Әдебиеттік оку» оқулығында берілген
білім мазмұнын оқушылардың танымдық қызығушылығын ояту, мағынаны тану,
шығармашылық ... ... ... отырып, тапсырмалар төрт
деңгейге болініп беріліп отыр.
Дамыта оқытудың негізгі бағыттарының бірі - жобалап оқыту технологиясы.
Жобалап оқыту технологиясының ... ... бала өзі ... ... жоғары қызығушылықпен орындайды;
ә) балада пайда болған қызығушылықтың пайда болған сәтін қалт жібермеу,
соған сүйену;
б) ... тек оку ... ... ғана ... ... ... ... біржақты болмайды, қосымша ... де ... ... ... бір жай - ... саты ... шамадан тыс ақпараттандыру
оның пәнге ... ... жоюы ... ... да ... пән ... тікелей қатысты, баланың талап-тілегін
қанағаттандыратын, рухани дамуына ықпал ... ... ... ... тиіс.
Дамыта оқытудың бір түрі - модульдік оқыту технологиясы. Модуль -
адамның ... ... ... ... ... ... ... білімді игеру карқынын, өздігінен жүмыс істей алу мүмкіндігін,
оқытудың әдістері мен тәсілдері ... оку ... ... ... ... ... негізгі идеялары:
а) модульдік оқыту іс-әрекет принципіне негізделген, оқушының белсенді
іс-әрекеті жүйелі болғанда ғана білім мазмұны саналы меңгеріледі;
ә) тапсырмалар оқушыларды оқу ... ... оның жаңа ... ... жасайды;
б) модульдік оқыту мұғалім мен оқушының қарым-қатынасын жекелеуге
мүмкіндік береді.
Бастауыш сыныптарда ... ... ... бірі - шығармашылық
қабілеттер мен шығармашылық іс-әрекет ... ... ... ... ... ... оку ... проблемалық ситуацияны,
технологияны, техникалық құралдарды, әдіс-тәсілдерді таңдай ... ... ... ... ойлауы, өз шешімін сауатты ... ... ... ... ... ... «көркем шығармашылық», «жазбаша
шығармашылық», т.б. ұғымдар пайда болып, мектеп тәжірибесінде кеңінен өріс
алуда.
Бастауыш ... ... ... кабілетін дамыту мәселесі
ғалым Б.А. ... ... ... ... ... ... ... Қ.Ә. Жаманбаеваның, т.б. ... ... ... Л.С. ... ... деп жаңа дүниелер жасауды
түсіндірген. Ғалымның зерттеулерінде «шығармашылық» ұғымы «жаңалық», ... ... ... ашу» ... ... қолданылып жүр.
Әдіскер-ғалым М.Р. Львов шығармашылыққа оқушылардың жазған олеңі мен
прозасы, шығарған газеттері мен журналдары, сондай-ақ жеке ... ... т.б. ... ... - ... жаңа ... ... яғни бұл жерде
оқушылардың өз ойынан ойлап шығарған, ешкімдікіне ұқсамайтын дүниесі, ... ... ... және ... ... ... ... мағынаны
білдіреді.
Бастауыш сыныптарда жүргізілетін шығармашылық жұмыс түрлері:
1. Ертегі, әңгіме (шығарма),мысал қүрастыру;
2. Өлең қүрастыру;
3. Жаңылтпаш ... ... ... Диафильм жасау, т.б.
Бұл жұмыстарды орындату барысында мәтін бойынша оқушыларға мынадай
талаптар қойылады:
1. Мәтіннің тақырыптық-мазмұндық бірлігі;
2. Мәтіннің ... ... ... ... ... ... ... сауаттылығы;
5. Мәтіннің тілге бай коркемдігі, т.б.
Осы айтылғандардың негізінде шығармашылыққа бағытталган жұмыстардың
мақсатын былайша жіктеуге болады:
1. Мотивацияльқ мақсат;
2. ... ... ... мақсат;
4. Тәрбиелік мақсат.
Мотивация лық мақсат - оқушыны ... ... ... ... оның шығармашылық көңіл күйін оятып, ішкі мүмкіндіктерін
ашуды, өз күші мен шама-шарқынша өз туындысын ойлап шығаруға ... ... - ... туралы, мәтіннің түрлері, құрамы, құрылысы,
жүйелілігі, т.б. белгілері және оны ... ... ... болуын талап етеді.
Құзырлылық мақсат - алған білімін іс жүзінде қолдана білу, яғни өзінің
не туралы, қалай ... ... ала ... ... оның ... ... ойын қағазға түсіре білу, жазғанын тексеріп, жетілдіре алу
сияқты біліктіліктерін қалыптастыруды ... ... ... - ... жазбаша шығармашылыққа баули отырып,
халықтың рухани және ... ... ... ... ... ... оқушыларын шығармашылыққа баулу жұмыстарын мәтін ... іске ... ... ... ... ... ... түрлерін, яғни
әңгімелеу, сипаттау, пайымдау мәтіндерін, әрбір мәтіннің мақсатын,
құрылымын ... ... ... заттарды сипаттау, болған оқиға туралы
әңгіме, ... үлгі ... ... ... ... ... ... салыстыра сипаттауды, ұқсас белгілері мен айырма белгілері бойынша
салыстыруды, берілген үлгі бойынша пайымдау ... ... бұл ... ... ... ... сондай-ақ адамға салыстырмалы
мінездеме беруді, ұқсас және айырма белгілері ... ... және ... ... ... әртүрлі стильмен жазылған
мәтіндердің стилін анықтайды және соны басшылыққа ала ... ... ... ... ... мәтінін, көркем стильде ... ... ... ... қоса оқушылар бүрыннан білетіндеріне сүйене отырып,
көркем және ғылыми тілде әр ... ... ... ... ... өз ана ... ... сөйлеп, жазуға үйрету мәселесі қиын да
күрделі екені баршаға мәлім. Бүл әдебиеттік оқу ... ... ... ... ... әдістемелік жұмыстар жүйесінде
іске асырылады. Мәтінмен (үлгімен) жүргізілетін жүмыстың мақсаты — ... мен ... орай ... ... ... қажетті білім-
түсінікті игерту. Мәтінмен жүмыс:
а) ... ... ... оқушылардың өздері қүраған ... ... ... жеке ... ... ... ... жоспарына,
т.с.с. байланысты) талдау жұмыстары арқылы іске асырылады.
Дайын мәтінді талдау жүмысының маңызды бір ... ... ... ... ... талдау жазушының белгілі бір сөздер мен ... ... ... ... ... ... ... орны мен
тәртібін түсіндіру, киын сөздермен сөздік жұмысын жүргізу, сөздік ... ... ... ... ... қатысты тілдік құралдарды,
тілдік ерекшеліктерді байқатып, ажыратқызу мақсатын көздейді.
Оқушылардың ... ... ... ... ... жүмысы оларды
шығарманың тақырыбын ашуда, құрылымын бұзбай, ... ... ... мен ... ... құрып, дүрыс байланыстыруда жіберген
қателерін ашып ... ... ... уақытта кате жібермеуге үйрету,
сақтандыру үшін жүргізіледі. Тақырыбы, ... ... ... шығармаларды
салыстыра отырып талдау оқушылардың өз ... ... ... ... өз ... ... жетілдіруіне көмектеседі.
Мәтіннің жеке элементтерін талдау жүмысына шығарманың тақырыбын түсіну,
жазатын ойының жоспарын жасау, ойын қалай ... ... ... ... ойын ... ... жұмыстар жатады. Мысалы, ... ... жеке ... ... ... ол бөлімде жалпы не туралы
айтылатыны, қандай тілдік құралдар қолданылатыны ... ... ... мен ... туралы түсініп, өз шығармасын ... ... ... ... негізделген тіл дамыту жұмысы оқушының ... оның ... ... ... ... ... мен тілдік
ерекшеліктері туралы меңгерген білім-түсініктеріне және мәтінді қүрылымдық,
стильдік, логикалық жағынан дүрыс құрастыра білу ... ... ... ... ... ... ... ертегі, өлең, жұмбақ, диафильм құрастыруға баулу, үйрету, жатады.
Жазбаша шығармашылыққа ... тіл ... ... ... өз ... мәтін түрінде жеткізе білуге дағдыландыру:
˗ оқушының ойы мен ... ... ... ... шығармашылыққа қызығушылығын, ынтасын арттырады;
˗ ... ... сын ... ... ... ... өмірді өзінше
танып ... ... ... ... кеңейтіп, дүниеге өзіндік көзкарасын қалыптастырады;
˗ әдемілікке, әсемдікті сезе ... ... ... ... ... және мәдени асыл қазыналарына жақындатып, баланың
рухани ... ... ... ... бақылағыштықка, тиянақтылыққа баулиды;
˗ өз-өзіне сенімін қалыптастырып, өз ойын, өз пікірін толық, ... ... ... өз ... бере ... ... сөз ... сөз қолдану, көркем, бейнелегіш құралдарды, тілдік амал-
тәсілдерді дұрыс пайдалану шеберліктерін жетілдіреді.
Профессор М.Ә. ... ... ... жан-жақты талдай
отырып: «Педагогикалық шығармашылық қабілетті дамыту ... ең ... ... интуиция мен мотивацияның пайда болуы шарт, онан соң
шабыттану мен жаңаша идеяны ойлап табудың негізінде ... ... ... ... ... оны ... іске асыра білуі қажет», - деп
есептейді.
Ғалым С. Рахметова шығарманың мазмұны бойынша жүргізілетін шығармашылық
жүмыстардың ... ... ... ... ... әңгіме бірінші
жақпен баяндалатын болса, оны үшінші жаққа айналдыру, әңгімедегі оқиғаға
ұқсас өз жандарынан ... ... ... шығарманың мазмұнын аз-кем
өзгертіп әңгімелеу, мәтін ... ... ... ... т.с.с.)
барлығын да баланың шығармашылық қабілетін қалыптастырудың жолдары ... ... Қ. ... ... саты ... ... ... төмендегі ой-түжырымы мен пікірі оқулық, әдістемелік
құралдар түзуші авторлардан бастап, мұғалімдерге дейін есте ... ... ... ... ... ... ... дүниені қиялында қиыстыра алғанмен,
олардың қиялы түрақтап, бір образды, сюжетті ұстап түра алмайды, алдын ... ... ... ... ... тұрақсыз болғандықтан, оны әлдебір
тапсырма, ... ... ... өте ... Ал мұғалімнің міндеті
-баланың қиялын, ойын белгілі мақсатқа бағыттай білу.
- төменгі сыныпта бала өте ... ... оны тек ... ... ... әдеби жаттығу, тапсырмалар ойын ... ... және ... ... нақты заттарды көріп, қолға ұстап, ойынға
қосу арқылы дамитынын ... ... ... ... ... ... ісін ... дейін жеткізуге
шыдамсыз. Сондықтан мұғалімнің міндеті - ... ... ... ... көлемі шағын, мазмұны ... ... да, ... ... ... ... Б. Тұрғынбаева шығармашыл мұғалім жөнінде: «Шығармашыл мұғалім -
өзінің кәсіби шеберлігін арттырумен тұрақты айналысатын, тәжірибе жасаудан
жасқанбайтын, сол мақсатта ... ішкі ... ... білетін, ойы
оралымды, қиын педагогикалық мәселелерді өзгеше, ерекше тапқырлықпен шеше
алатын адам» — деген анықтама берген. ... ... саты ... беретін мұғалімнің кәсіби әрекетан шығармашылықлен орындауға ... ... мәні ... оқу» ... оқушыларға сапалы білім ... ... ... ... ... оның тиімділігіне
көз жеткізіп, әдістемелік іс-әректтерінде қолдау табуда. Шығармашылық
әдістер оқушылардың ... ... ... ... мүмкіндігін камтамасыз
етеді. Шығармашылық әдістерді пайдалану мынан-дай міндеттерді шешеді:
- жеке дара білімдік бағдарламаларды іске асырудағы оқушының ... ... ... ... ... ... мұғалімнің қызметін
атқаруы;
- жолдасының білімдегі жетістігіне, оқулықтағы материалға сын ... ... ... мәтінді немесе мақаланы талдау, оған өзінің ... ... ... ... ... оку» ... ... тиімді пайдаланып жүр. Солардың бірі «Миға шабуыл» әдісі:
«Миға шабуыл» ... және оның ... ... шабуыл» әдісі бойынша
үйымдастырылған сабақта басшы, бағыныштылар жоқ. Жүргізуші мен ... 2. ... ... үлгімен
ойлауды қажет етпейді. Қалыптасқан дәстүрден тыс өзін ... ... ... ... Қатысушылардың біреуінің идеясы киял-ғажайып,
орындалмайтын болса да, оны қолда.
4. Жаныңдағыларды қолдап отыр, койған сұрақтарына толық ... ... ... ... ештеңені алып тастауға болмайды. Өзара сыни
пікірлерге, бағалауға тыйым салынады.
6. Өз ойыңды ... да ... ... ... ... көп ... Ынта мен сенімділік адамның ойлау энергиясын (қуатын) нығайтады.
Соңғы жылдары бастауыш саты оқушыларына ... ... ... де ... ... ... тілін байыту, сөз
өнеріне баулу әрекеттерінде ... ... ... жүр. ... ... ... қабылдауды талап етпейді. Бірақ ол теріс, қате
көзқараспен ... ... ... мен ... талдауға, кемшілігі
мен әлсіз жағын табуға мүкіндік ... ... ... ... - белгілі адамгершілік ... мен ... ... көзін жеткізу, дұрыс моральдық ... ... ... - ... ... адамгершілік категорияларды ұсыну
ғана емес, оларды ойлануға, ізденуге жетелеу, дұрыс шешім ... ... ... жаңа ... жеке ... ... оқыту
парадигмасының негізінде әрбір оқушының бірегей мәнін және оның ... ... тану ... ... ... рөлі ... ... мен дағдыларды сіңіруде ғана ... ... ... ... ... және ... жаңа технологиясын пайдаланатын ... беру ... ... ... табылады.
2.2 Оқулықтағы қазақ халық ауыз әдебиеті үлгілерін оқыту туралы
Халық ауыз ... ... ... сыныптарда жүйелі түрде оқыту
барысында оқушылардың сөз өнеріне деген қызығушылығы ... ... ... ... тәрбиеленеді. Ауыз әдебиеті үлгілерін
оқытуда дәстүрлі оқытудың ... ... ала ... ... ... мүмкіндіктері қарастырылды. Солардың бірі - ... ... ... ... ояту», «Мағынаны тану», «Ой
толғаныс» кезеңдерінен тұрады және осы кезеңдерді жүзеге ... ... ... ... ... ... «Болжау», «Әлемді шарлау», т.б.
стратегиялар қолданылды.
3-сыныпқа қазақ ... ауыз ... ... ... түрлерінен
төмендегі шығармалар:
• жаңылтпаштар;
• жұмбақтар;
• мақал-мәтелдер;
• ертегілер;
• аңыздар;
• батырлар жырынан үзінділер алынды.
Ауыз әдебиеті ... ... ... ... ... барлай алуына,
табиғаттың сиқырлы сырларын сезінуіне, дүниетанымын арттыруға, адамдық,
адалдық, көркемдік, ... ... ... ... жинауына
ерекше ықпал етеді.
Оқулыққа тарау ... ... ... мақал-мәтелдер, жұмбақ-
жаңылтпаштар көбірек берілді. Оның себебі, 3-сынып оқушысының ой-өрісін,
тіл байлығын, таным ... ... ... ... ... ... емес
заттар мен құбылыстарды, олардың арасындағы байланысты тануға үйрету,
интеллектісін ... ... ... Қазақ тілі мен әдебиеті әдістемесінің
негізін ... ... Ғ. ... ... ... «... Мақал-мәтелдерді оқыту арқылы,
біріншіден, оқушылардың тіл байлығын арттырсақ; екіншіден, ойын ... ... ... ... ... ... жаманшылықтан
бездіреміз», -десе, «Жүмбақтарды оқытқанда мынандай мақсат көзделінеді:
біріншіден, оларды балалар өздері ... ... ... ... ... оқушылар табуға ... ... ... ... ... ... ... шешуіне көмектесе алады», - деген. Ғалы
мдардың бұл түжырымына ... осы ... ... ала ... оны ... ... яғни жаңа ... жаңа
технологияны баланың рухани дүниесін арттыру мақсатында пайдалану дер едік.
Ертегілерді оқыту тәсілі 2-сыныптың «Әдебиеттік оқу» пәні ... ... ... ... ... ... да
ертегілерді оқытуда аталмыш еңбекті басшылыққа ала отырып, ертегіні оқытуда
интерактивті әдістерді ұтымды ... ... ... нұсқауда
мұғалімдерге халық ауыз әдебиеті үлгілерінен сабақ ... ... ... ... ... оқушыға дұрыс меңгерту үшін төмендегі
әдіс-тәсілдерге баса көңіл аударылуы тиіс:
1. Ертегіні ауызша баяндау;
2. Ертегіні рөлге ... ... ... ... мінездеме беру;
4. Ертегі мазмұнына сай сұрақтар беру;
5. Ертегі мазмұны бойынша ой ... ... ... ... ... ... ... бойынша сюжеттік сурет салу;
8. Ертегіні сахналау;
9. Ертегі мазмұны бойынша мультфильм, диафильм, кино-фильмдер ... ... ... көркем ойды ашып көрсетуде ... ... ... ... ... қарай» (А. Байтұрсынұлы)
қолдана береді. Ізденіске құрылған әдістер репродуктивті оқытуға қарағанда
тақырыпты оқып-үйренуге көп ... ... ... ... ... білік
пен дағдыны, әсіресе еңбек сипатындағы дағдыны ... ... ... мәні зор) ... кезінде, оқу материалының мүлдем ... ... ... яғни ... өз ... ... ... негізі жоқ кезде ізденіс әдістерін қолданудың тиімділігі аз болады.
Мұғалімнің түсіндіруін қажет ететін күрделі ... ... бүл ... ... ... болады, өйткені өздігінен іздену
оқушылардың көбіне қиын тиеді. Сондықтан да мұғалімдер оқытудың ... ... ... ... ... ... білуі тиіс.
Оқулықта мақал-мәтелдер дидактикалық материалдар, оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... мен жаманды
салыстырып, біріне-бірін қарсы қойып, қатар атайды, тыңдаушысын, оқушысын
жамандықтан жиіркендіріп, ... ... ... ... ... ... ... мақал-мәтелдер мен шешендік сөздер көлеміне
қарай ... ... деп ... ... ... ... ... сөзді көркейту үшін ғана емес, көркем шығармаларда да ... ... ... ... ... ... ... өздері де жаңа ... ... Б. ... ... ... - ... берерлік, ырғағы бар,
тәжірибеде көп қолданылатын бейнелі, қысқа нақыл ... ... де ... берерлік бейнелі, ырғағы бар сөйлем» деген ой
түйеді. Бастауыш сынып оңушыларын адамгершілікке ... ... _мен ... мына тұрғыдан пайдаланамыз: ... ... ... ... ... бола ... мазмұнды мақалдарды мән-мағынасын түсініп жаттап алып, оны
күнделікті өмірге қолдануға ұмтылу бастауыш сынып оқушыларының ... мен ... ... ... ... ... білдіреді;
мақал мен мәтелдер оқушыларды аз сөзге көп мағына сыйғызуға, айтатын ойын
ойланып, оны ... ... ... ... ... ... пікіріңді
әуелі ойланып алып, сосын оны қысқа да нұсқа жеткізуге бейімдейді.
«Білім — өмір шырағы» тарауын оқыту.
Тарау Қазақстан Республикасының ... ... ... мазмұнын
ашуға бағытталған шығармалардан Ы. Алтынсариннің «Өнер-білім бар жұрттар»,
Н. Ақышевтың «Балалар елін ... ... С. ... ... ... ... «Арман мен ақыл», Ш. Құдайбердіұлының «Сен ғылымға», өлеңдері
мен Т. Дәуренбековтың «Кітаптар мұңы», Ғ. Мүсіреповтың ... Б. ... ... суы», Ә. Абдуллиннің ... ... ... үзінділер берілді. Білімнің мәнін
түсінуге, оның адам ... ... ... ... ... шығармалар
— бүгінгі таңдағы өзекті мәселе әрі ел тағдырын шешетін маңызды істердің
көзі екені дау туғызбаса керек. Осы ... шығу үшін ... ... адамның күні жоқ екенін ұғындыру, терең білім алудың ... ... бере ... сол арқылы елінің білімді де білікті
азаматтарын тәрбиелеуге бағытталған әйгілі ... ... ... ... отыр.
«Маужырап барқыт қоңыр күз» тарауын оқыту.
Тарау М. Дулатұлының «Күз» мәтіні және Т. ... ... ... ... ... ашуға Қ. ... ... ... ... Ғ. ... ... ... О.
Бөкейдің «Анна апайдың бақшасы», Ө. Қанахиннің «Ақбидай» атты әңгімелерінен
үзінділер мен Ә. ... ... ... Т. Молдағалиевті
«Боз қырау» атты ... ... ... күз ... ... ... ... шақ және
еңбек арқылы адам баласының табиғаттың ұлылығын ... ол ... ... әсер ... оқушыға ой салатын мәтіндер екшеліп алынды.Оқушылар
күзгі табиғат суреттеріне сүйсіне отырып, жыл мезгілдерінің ... ... ерен ... ... ... ... ... Тарауда ұстаздар мерекесіне байланысты өлең берілген.
«Туған елім, туған жерім» тарауын оқыту
Тарау Ө. Қанахиннің «Туған жер» мәтінімен ашылады. Тарау ... ... ... ... Мырза Әлінің «Дала» өлеңі,
С. Мұқановтың «Көкшенің кеудесінде», М. Сәрсекенің «Туған жердің ... ... ... И. ... ... Қ. ... ... атты өлеңдері, Ғ. Мұстафиннің «Қарағанды» мәтіні,
Н. Байғаниннің «Тоқсан жолдың торабы», Б. ... ... ... «Ырыс - Сыр» аңызы беріліп отыр.
Әрбір оқушы өзін Қазақстан атты ... өмір ... оның бел ... ... мақтанышпен мойындауы тиіс. Тарауға алынған ... да осы ... ... Бала жасынан елінің Әнүранын, ... ... оның ... ... тырысады. Бұл ретте, әрине, ата-
ана, тәрбиеші, мұғалім рөлі зор ... ... Ал ... қсынылған
шығармалар мұғалім мен оқушының дүрыс бағыт алуына жердемдеседі, оқушының
мемлекет туралы білімін ... оның ... ... ... мен ... түсінуге, ел Президентінің халқына қамқорлығын
қастерлеуге, ел азаматтарының ерен еңбегін қадірлеуге, ана тілін сүюге, ... ... үлес ... ... ... ... ... тиіс.
«Өткен өмірден» тарауын оқыту.
Тарау ұлы Әл-Фараби туралы аңыз әңгімелерден баста ... ... ... ... сазы», Ө. Түрманжановтың «Шал мен ... ... ... Ш. ... ... Түрар», Ж. Жабаевтың «Менің
өмірім», Ә. Сәрсенбаев-ътың «Халық кегінің ... ... ... ... жыраудың «Бөгенбай», «Қабанбай», «Наурызбай» жырларынан
үзінділер, М. ... «Ә. ... ... ... атты ... ... ... ұсынылып
отырған бұл шығармаларда халқымыздың өмір тарихы, қилы заман ... ... ... көрініс табады. Көркем шығармаларды оқу барысында
оқушыға ... ... ... ... ... ... алуан
түрлі ой-сезім туады, дүниетанымы артады, ... ... ... ... ... ауыз ... көп ... түрі - батырлар жыры және оны біздің заманымызға
жеткізген - ... ... ... ... кезең, тарихи тұлғалардың сыр-сипатына үңіліп, тағылым аларлық
сәттерге ... ... жас ... ... ... ... ... болып
табылады.
Тарауға енген шығармалар арқылы оқушылар тарихи тұлғалардың өмірі,
балалың ... ... ... ... хабардар болып, оны өздеріне үлгі
етеді және ... ұлы ... бар ... деген мақтаныш сезімдері
туындайды.
«Қыс бейнесі» тарауын оқыту.
Тарау А. Құнанбаевтың «Қыс», Сәкен ... ... ... ... ... ... ашуға К. Ушинскийдің «Төрт тілек», ... ... ... М. ... ... ... ... ынтымағы», Қ. Толыбаевтың ... тұр» ... Б. ... ... ... ... еліміздің басты мерекесі - тәуелсіздігіміздің туын котерген күн
құрметіне М. Шахановтың «Желтоқсан тағылымы», Б. Үсенбаевтың «Менің ... ... ару қала ... туралы К. Салықовтың «Астана - Азияның ару
қызы» атты өлеңдері берілді.
Берілген шығармалар оқушыларды қыс мезгіліндегі ... ... ... көркемдік ойды ... ... ... талғамын қалыптастырады. Оқушылар қысқы табиғат сұлулығын,
табиғаттың адам ... ... ... ... ... ... оның ... құпиясын түсінуге тырысады.
«Жақсы ай мен күндей, әлемге ... ... ... ... ... ... «Не үшін?» өлеңінен бастау алады. Тарау
мазмұнын ашуға С. ... ... Б. ... ... ұя», ... ... жеңген бала», А. Жақсыбаевтың «Оқымысты бала», Ә.
Бориевтің ... да ... М. ... «Екі ... Соқпаңбаевтың «Менің атым Қожа», «Адамның бәрі ... ... ... М. ... «Дүкенде», В. Росиннің «Бүғышақ пен оның
серігі», «Түрікмен ертегісі «Ақыл мен ... В. ... ... әңгімесі және басқа да ертегі, ... ... ... бірге
А. Байтұрсынұлының «Егіннің бастары»,
Қ. Баянбайдың «Жақсы мен жаман» өлеңдері берілді.
Адамгершілікке бағытталған бұл ... ... ... ... ... имандылық, адамгершілік, ізгілік қасиеттерді ... ... ... ... адамдар арасында болатын қарым-қатынас
көріністерін бала түрліше қабылдайды, ал көркем сөздің құдіреті - ... ... ... ... әсер ... оның ... ... дұрыс жол таңдауына, накты шешім қабылдауына ... ... ... алынған шығармалар осы мақсаттан шығуға мүмкіндік ...... өз ... ... оқыту.
Тарау Төлеген Айбергеновтың «Ақ қыс» ... ... А. ... «Аюдың әулеті», М. Төрежановтын
«Алғыс», Б. ... ... ... ... «Бозторғай - дала сәні», Б. Соқпақбаевтың «Көшер кезде», Қ.
Жармағамбетовтың ... ... ... - табиғаттың бір перзенті. Тарауға берілген шығармалар оқушыларды
табиғаттың адамға сыйлаған сыйын түсіне білуге, онымен достық қарым-қатынас
жасауға, табиғатты ... оны ... ... жасауға тәрбиелейді.
Табиғат суреттері арқылы ақын-жазушылардың ой-сезімін ... ... ... ... ... ... бояуларға сергек қараудың, ... ... ... түсінудің қажеттігін аңғара
бастайды. Бұл айтылғандар мұғалімнің көркем шығармаларды саналы ... ... ... түсіндіру іс-әрекеттері барысында
атқарылады.
«Масатыдай құлпырар жердің жүзі» тарауын оқыту.
Тарау Абайдың әйгілі «Жазғытұры» ... ... ... ... ... ... «Көктем», С. Жиенбаевтың ... ... ... ... және М. ... ... ... т.б.
шығармалардан тұрады.
Тарауға алынған шығармалар табиғаттың көктем мезгілін ... ... ... ... табиғаттың бусануы, күннің жылуы, шығыс
халықтарына тән, мәні зор ... ... оны ... ... ... өзгерістердің адам санасына ықпалы, табиғаттың сұлулығы
сынды жағдайлар ақын-жазушылардың өлең әңгімелері ... ... ... қамтамасыз етеді.
«Сарқылмас қазына» тарауын оқыту.
Тарау Қ. Шағырдың «Ұлы дала» өлеңімен ашылады. ... ... ... ... ... деген өлеңі, Ә. Мамашәріптегінің «Әнет баба батасы», Төле
бидің толғауы, Қазыбек би, Әйтеке бидің шешендік ... ... ... ... ... ... ләйлек» ертегілері беріледі. Қазақ
халқының салт-дәстүрімен ... ... ... ... ... ... Ұлы ... ... ... «Өркенің өссін!», «Абай мен Әбіш», Ү. Әбілдаұлының
«Әке нұсқаған жолменен», С. Бегалиннің «Қырдың жас ... Т. ... ... М. ... «Мысойған» әңгімелері ұсынылып отыр.
Тарауға мазмұн-мәні жоғары деңгейдегі туындылар алынды. ... ... ... ... ... еліне, Отанына деген сүйіспеншілік пен мақтаныш
сезімдерін ояту, сол арқылы Отанының ... ... ... адал ... ... еңбек етіп, мақсатына жетуге, халқының адал азаматы болуга
тәрбиелеу. Армандауға, қиялдауга үйрететін мұндай ... ... ... бітіреді, алға қойған мақсатқа жетудің жолдарын үйретеді, сол
жолда талмай алға ұмтылу ... ... ... ... ... ... ... енген, оқушыға үлгі боларлық ел азаматтарының ерлік, елдік
істері, өнегесі мен өресі, ... мен ... ... мен ... ... жөне арман, қиялдың түбінде іске асатынына сенім
ұялатқан ... ... ... ... ... ... ... теориясынан да бастауыш сынып оқушысының ... ... ... байқайсыз.
«Жаздыгүні шілде болғанда» тарауын оқыту.
Тарау Шәкәрім Құдайбердіұлының «Жаз келер» ... ... ... ... ... Ы. ... ... бүлақ», М. Әуезовтің «Көксерек», Ш.
Айтматовтың «Аң ... Н. ... «Кол ... С. ... кер ... Д. Қасеновтың «Найзағай», Н. ... ... мен Ө. ... ... пен жантақ» мысалы, Ғ.
Қайырбековтың «Болашақ сақшы» өлеңі беріліп отыр. ... жаз ... ... ... тарау мазмұнын аша отырып, оқушылардың
жазғы табиғат сұлулығын қабылдауға, оның әсемдігіне тамсанып ... ... ... ... ... Жаз ... табиғат
құбылыстарының адам санасының жаңғыруына, адамдардың қарым-қатынасындағы
жайдарлылық пен жылылық сезімдердің өріс ... адам ... ... орын алуына ықпал жасайтыны оқушыларды ойландырады. Тарауда
қамтылған ... ... ... ... ... олардың
имандылық, адамгершілік қасиеттерін қалыптастырады.
2.3 «Әдебиеттік оқу» ... ... үлгі ... ... ... |
| | ... |
| |I ... ... |
| |1. ... — өмір ... |36 ... ... |Н. ... ... |1 ... |Қ. Айтолқын. Ата Заң. |1 ... |Ы. ... ... бар жұрттар. |1 ... |Н. ... ... елін ... |1 ... |Ғ. ... ... ұстаз. |1 ... |Т. ... ... ... |1 ... |С. ... ... |1 ... |Ғ. ... ... ... |1 |
|9. |Қ. ... Әли. ... мен ... |1 ... |Б. ... ... суы. |1 ... |Ш. ... Сен ... |1 ... |Ә. ... ... ... |1 ... ... ... |1 |
| |2. ... ... ... күз | ... |М. ... Күз. |1 ... |Т. Жароков. Күз. |1 ... |Ң. ... ... |1 ... |М. ... ... |1 ... |О Бөкей. Анна апайдың бақшасы. |1 ... |Э. ... ... әні. |1 ... |Ө. ... Ақбидай. |1 ... |Т. ... Боз ... |1 ... |Өзіңді тексер. |1 ... ... |1 |
| |3. ... ... ... ... | ... |Ө. Қанахин. Туған жер. |1 ... |Қ. ... Эли. ... |1 ... |С. ... ... ... |1 ... |Т4, Байзақов. Алтай. |1 ... |М. ... ... жердің тасы да танымал. |1 ... ... ... |1 ... |Ғ. ... ... |1 ... |Н. ... ... ... ... |1 ... |Б. ... ... ... |1 ... ... - Сыр (аңыз). |1 ... ... |1 ... ... ... |1 ... ... |1 |
| |II ... 4. ... ... ... |
| | |28 ... ... |Әбу ... ... |1 ... ... жыры. «Қобыланды батыр» жырынан |1 |
| ... | ... ... ... ... ... |1 ... |Ө. ... Шал мен ... |1 ... |Ж. ... ... |1 ... ... ... ... Қабанбай. Наурызбай. |1 |
|7. |А. ... ... ... |1 ... |Ш. ... Бала Тұрар. |1 ... |Ж. ... ... ... |1 ... |С. ... ... |1 ... ... ... М. ... |1 ... |Т. ... ... |1 ... ... ... |1 ... ... |1 |
| |5. Қыс ... | ... |Қыс. А. Құнанбайүлы. |1 ... ... ... С. ... |1 ... |К. ... Төрт ... |1 ... |С. ... ... түлкі. |1 ... ... ... |1 ... |Б. Үсенбаев. Менің туым. |1 ... |К. ... ... - ... ару қызы. |1 ... |М. ... ... |1 ... |А. ... Құстар ынтымағы. |1 ... |Ң. ... Қар ... түр. |1 ... |Б. Үсенбаев. Аязата. |1 ... ... ... |1 ... ... |1 |
| | | |
| |III ... ... |
| |6. ... - ай мен күндей, әлемге бірдей |40 ... ... |Қ. ... Өли. Не ... |1 ... |С. ... Аманат. |1 ... |Б. ... ... үя. |1 ... |Ө. Түрманжанов. «Сіз», «біз» деген – жылы сөз.|1 |
|5. |Д. ... ... ... бала. |1 ... |А. ... ... ... |1 ... |Ә. ... ... да ардақты. |1 ... |М. ... Екі дос. |1 ... |Б. ... ... атым ... |1 ... |Мазмүндама. |1 ... |А. ... ... бастары. |1 ... ... бәрі ... неге ... ... (Африка |1 |
| ... ... | ... |М. Гумеров. Дүкенде. |1 ... ... мен ... Қ. ... |1 ... ... пен оның ... В. Росин, аударган 0.|1 |
| ... | ... ... мен ... (Түрікмен ертегісі) |1 ... |В. ... ... ... |1 ...... Өтірік өрге баспайды. |1 ... ... ... |1 |
| |7. ...... өз үйім | ... |Т. ... Ақ қыс. |1 ... |А. ... ... әулеті. Ертегі. |1 ... |М. ... ... - ақ ... |1 ... |Б. ... Құмдағы құпия. |1 ... |М. ... ... - дала ... |1 ... |Б. Соқпақбаев. Көшер кезде. |1 ... |Қ. ... ... |1 ... ... |1 ... ... тексер. |1 |
| |8. ... ... ... жүзі | ... |Абай. Жазғытұры. |1 ... |Ә. ... ... ... ... |1 ... |Қ. Шаңғытбаев. Көктем. |1 ... |С. ... ... ... |1 ... |Т. ... Көл. |1 ... |Л. ... ... шық ... ... |1 ... |Қ. Толыбаев. Самал. |1 ... |Б. ... ... Төрт түліктің кеңесі. |1 ... |Қ. ... ... ұя ... |1 ... |М. ... Наурызкөже. |1 ... ... ... |1 ... ... |1 |
| |IV ... ... |
| |9. ... ... |32 ... ... ... Ұлы дала |1 ... |Ж. Смақов. Отан |1 ... ... Әнет баба ... |1 ... ... би. Төле ... ... |1 ... ... би. Кім ... қымбат,не қиын? |1 ... ... би. ... ... ... |1 ... |Жұмбақ айтыс |1 ... ... хан |1 ... ... Енші ... |1 |
| ... Әли. Тоқымқағар | ... ... ... |1 ... ... ... ... ертегісі) |1 ... ... ... ... |1 ... ... мен Әбіш (ел аузынан) |1 ... ... Әке ... ... |1 ... ... ... жас түлегі |1 ... ... ... қозы |1 ... ... ... |1 ... |Өзіңді тексер |1 |
| |10. ... ... ... | ... |Ш. ... Жаз ... |1 ... |Ы. ... Таза ... |1 ... |Ғ. ... ... ... |1 ... ... |1 ... |М. Әуезов. Көксерек. |1 ... |Ш. ... Ақ ... | ... |Н. Ғабдуллин. Көл ... |1 ... |Ө. ... ... пен Жантақ. |1 ... |С. ... ... кер кұнаны. |1 ... |Д. ... ... |1 ... |Н. ... Тамыз. |1 ... ... |1 ... |Өзіңді тексер. |1 ... ... ... уақыт барлық өркениетті елдерде білім беру ісін адамзаттық
құндылықтарға негіздеу және ұлттық сананы құрметтеумен ... ... ... әдебиет пәнін оқыту мәселесі де заман
талаптары мен әлеуметтік сұраныстарға сай ... ... ... ... де ... оқытудағы өзгерістер мен жетістіктер оның даму
үрдістерінің үздіксіз екендігіне көз ... ел ... ... азаматтардың маңызды мәселелердің бірі-
олардың ... ... ... ... ... қажет екені Ел Президенті Н.Ә.Назарбаевтың “Қазақстан – ... ... ... ... ... қазақ халқының өнегелі
дәстүрлерімен тереңірек таныстыру, ... ... ... ... және ... ... дамыту көзделеді.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының жалпы білім ... кез ... ... ... ... ... ... дәстүрлі емес түрінде болады. Бұл екі сабақтың өзіне тән ерекшеліктері
бар. Екеуінің де маңыздылығы мен ... ... ... сай
қолданылады.
Сабақ дегеніміз - оқытуды ұйымдастырудың басты формасы, екіншіден,
оқушы мен мұғалімнің қарым-қатынасын ... ... ... ... ... ... оның идеологиясымен, саясатымен, қоғамдық іс-
әрекеттің басқа түрлерімен байланысты.
Әрбір сабақтың алдында мынадай ... ... ... ... қалыптастыру, шығармашылыққа тәрбиелеу.
Дұрыс қойылған сабақтың мақсаты – мұғалім еңбегінің ... ... ... жұмыстың мақсатын орындадым деп ойлаймын. 3
сынып ... оқу» ... ... ... мен құрылысын
қарастырдым.Әрқайсысына жеке тоқталдым. ... ... ... ... Назарбаев Н. Ә. «Қазақстан – 2030»
2. П.К.Жаманкул, З.Муфтибекова, Н.Н. Орынбаева «Әдебиеттік оқу әдістемелік
құрал»
3. ... Қ. ... ... ... . ... “Рауан”, 1997 131-бет
4. Жұмабаева З. “Әдебиетті инновация мәнде оқыту” Ұлт тағлымы 2003, ... ... ... ... 2005 ж. №8
6. «Бастауыш мектеп» журналы, 2003 ж. №6
7. ... ... ... 1999 ж. ... «Бастауыш мектеп» журналы, 2000 ж. №10
9. «Бастауыш мектеп» журналы, 2001 ж. №4
10. «Бастауыш ... ... 2001 ж. ... ... Савин.
12. Қоянбаев, Педагогика
13. Педагогика И.Ф. Харламов.
14. М. Жұмабаев ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы41 бет
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту97 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
«Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)»4 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы мен зерттелуі27 бет
«Қазақтағы» әдебиетті зерттеу мен әдеби сын мәселелері163 бет
«Қоғам - өздігінен дамитын система»12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь