Мүйізді ірі қаралардағы желінсау ауруының этиологиясы

Жоспар
І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
ІІ. Несеп жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.1 Мүйізді ірі қаралардағы желінсау ауруының этиологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
2.2 Желінсаудың патогенезі және жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.3 Ауруды анықтау және ауруды ажыратып балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.4 Сиырлардың желінсауын емдеудің негізгі қағидалары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі бағдарламасында елді азық түлікпен және шикізат өнімдерімен қамтамасыз ету мақсатында ауылшаруашылығын дамытудың кешенді шаралары қарастырылған.
Бағдарламада арнайы кешендерді, фермерлік қосалқы шаруашылықтарды дамыта отырып, алдағы уақытта малшаруашылығы өнімдерін көбейту қарастырылған. Сонымен қатар мал және шикізат өнімдерін өңдеуге үлкен мән берілген.
Осыған байланысты, қазіргі уақытта мал ауруларын анықтау мен оны емдеудің алдыңғы қатардағы әдістері мен жолдарын табу және практикаға енгізу, сонымен қатар жануарлар мен құстардың ауруларын және шығынын азайтатын ветеринариялық санитариялық шараларды жүзеге асыру жүйесі ойластырылуда.
Қазақстан Республикасында жүргізілетін ветеринариялық қызметтің негізгі мақсаты шаруашылықтарда ветеринариялық шараларды сапалы әрі уақытылы жүргізіп, жануарларды жұқпалы емес, жұқпалы және паразиттік аурулардан тазарту, қауіпті індеттерден адамды сақтандыру, мал ауруын азайту, шығынға жол бермей, шаруашылықтарға келтіретін зиянды барынша азайту болып саналады. Ветеринария саласының экономикалық, биологиялық және медициналық санитариялық маңызы да жоғары.
Әлемнің және республикамыздың ветеринария саласындағы жетістіктері де айтуға тұрарлықтай. Көрнекті ғалымдардың жан жақты жүргізген ғылыми зерттеулерінің нәтижесінде жануарлардың көптеген ауруларын жою әдістері және аурулардан сақтандырудың жолдары ойластырылып табылған.
Қазақстан Республикасында жануарлар ауруларымен күресу шаралары ҚР Президенті бекіткен (Бірінші заң 1995 жылы 25маусымда, екіншісі 2002 жылы 10 шілдеде қабылданған, заң 6 тараудан 37 баптан тұрады). «Ветеринария туралы заң» негізінде, Үкімет жарғылары және ҚР Ауылшаруашылығы министрлігінің ветеринария туралы заң актілері мен нұсқаулары бойынша жүргізіледі. Қазақстанда ветеринария саласын қадағалау органдары мемлекеттің басқаруында болады, жүргізілетін ветеринариялық шаралар жоспарлы түрде, ал аса қауіпті жұқпалы ауруларды және карантиндік шараларды қоспағанда, ветеринариялық жұмыстардың барлық түрлері бәсекелестік ортаға берілген және лицензиялауға жатады. Ветеринариялық препараттарды өндіру саласы да бәсекелестік ортаға қарайды.
Жануарлардың ауруларымен күресудің негізі - аурудың алдын алу болып табылады. Сиыр шаруашылығында жүргізілетін ветеринариялық шаралар шаруашылықтың жоспарлы жұмыстары құрамына кіреді және мал шаруашылық мамандарымен біріге отырып жүргізіледі.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Абаимова А. Д. Резистентность организма коров и эффективность их лечение при мастите в лактационный период / А. Д. Абаимова. – Москва,1999. – 24с
2. Абакаров А. М. Этиологическое значение микрофлоры при мастите коров в период запуска и сухостоя в хозяйствах Дагестана / А. М. Абакаров /Эпизотологические проблемы ветеринарной санитарий; Тез. Докл. Науч.- технич. Конференции.- Москва,1993.-Ч.2.-С.79-81
3. Абдрахманов Т.Д. Разработка способов диагностики, терапии, профилактики послеродового гнойно-катарального эндометрита и субклинического мастита у коров авторев. дис.... д-ра вет. Наук /Т. Д. Абдрахманов. – Саратов,2002.-48с
4. Абзалова А. Г. Влияние молозива и молока корв, больных субклиническим маститом на заболевание телят диспепсией /А. Г. Абзалова – Казань, 1974. – 16с
5. Акатов В. А. Ультразвук и его применение в ветеринарии / В. А. Акатов, В. А, Париков – М.; Колос, 1970. – 190 с., ил
6. Андреев Г. М. Хиносепт и дифурол для профилактики мастита у коров / Г. М. Андреев, Г. И. Соловьева // Научные основы профилактики и лечения патологии воспроизводительной функции с. – х. Животных; Тез. Докл Всесоюзн. Конф.- Воронеж, 1988.- С.189
7. Антоповский Н. М. Стабилизация вакуумного режима доильных установок / Н. М. Антроповский, Ю. И. Залевский, В. К. Скорин // Механизация и электрификация сельского хозяйства. – 1998.- №10. – С. 11-13
8. Батькаев Р. Р.. Влияние различных факторов на распространение мастита в стадах алатауской и черно – пестрой пород / Р. Р. Батькаев , В. Ф. Зубрянов.- 1991.-№11.-С. 21-23.
9. Бацанов Н. П. Йодополимер в профилактике мастита у коров/ Н. П. Бацанов, П. Д. Евдокимов//Диагностика, лечение ипрофилактика болезней с-х. Животных и птиц .1987.-С. 21-23
10. Белобороденко А. М. Динамика распространения маститов и частота заболеваемости отдельных четвертей вымени у коров / А.М. Белобороденко // Незаразные и паразитарные болезни с.-х. животных: Сб. науч.трудов. – Новосибирск, 1981. – С. 39.
11. Беляев В.И. Профилактика мастита путем отбора наследственно устойчивых коров /В.И. Беляев // Ветеринария. – 1990. –N 12. – С. 45-46.
12. Варганов А.И. Распространение иэтиология мастита и эндометрита у коров / А.И. Варганов, А.В. Филатов- Москва,1999.-С.7-8.
13. Варганов А.И. Эффективность биосана при мастите у коров /А.И.Варганов, В.И. Слободяник Тез. докл.-Воронеж, 1994.-С. 217-218.
14. Василев В.Г. Машинное доение и мастит / В.Г.Василев //Ветеринария, 1998.-С.36-37.
15. Василев В.Г. Морфологические изменение при скрытом мастите /В.Г. Василев, О.П. Ионова // Ветеринария.-1980.-С.49.
16. Ветра Я.А. Основы химиотерапий акушерско-гинекологических заболеваний микробно- воспалительной этиологий / Я.А.Ветра, Р.С. Шафран // Тез. докл. Научно-практич, конф.-Рига,1982.-С.24-27
17. Видякина Е. В. Разработка и эффект способа терапии больных маститом коров с использованием озонированного подсолнечного масла / Е. В. Видякина. – Воронеж, 2004. 21с
18. Гринин А. С. Метод лечения маститов у корв импульсатором магнитого поля/ А. С. Гринин, В. И. Шарлай- Воронеж, 1994.-С.252-253
19. Туребеков О.Т. «Сиырдың акушерлік-гинекологиялық аурулары» Алматы 2010.
20. Гродь А. И. Современная и доильная техника для коровников привязного содержания/ А. И. Гродь, А. И. Лаурс. М.; ГОСНИТИ,2002.-С. 14-16
21. Гудимова Т. Е. Эпизотологическая связь маститов с некоторыми акушерскими и гинеколог заболеваниями у коров в условьях крупных ферм и комплексов/ Т. Е. Гудимова.. – Львов, 1989.- С. 10-12
22. Данкверт С. А. Современное состояние перспективы развития молочного полкомплекса Росии/ С. А. Данкверт, И. М. Дунин.2003. – С.5-8
23. Демидова В. В. Сравнительная эффективность методов лечения при маститах / В. В. Демидова- Благовещенск, 1987. – С. 77-81
24. Джуланов М. Н. Роль экологических факторов в этилогии мастита у коров в условиях Казахстана/ М. Н. Джуланов.- Львов, 1992. – 16с
25. Дудко И. С. К морфологии молочной железы коров, больных маститом/ И. С. Дудко, О. Н. Якубчак. Воронеж, 1993. – С. 121-122
26. Дюрич Г. Н. Антисептическая обработка вымени коров в условьях машинного доения / Г. Н. Дюрич, Е.И. Герцен. Тез. докл. Всесоюз. Науч-практич. Конф.- Рига, 1982.- С.55-57
27. Емельянов А. В. Этиопатогенетическая оценка маститов и их профилактика при помощи вакцины / А. В. Емельянов, Я. Р. Блузманис // Теоритические и практические аспекты возникновения и развития болезней животных и защита их здоровья в современных условьях; Матер. Междунар. Конф.., посвящященной 30 летию ВНИИПФ и Т.- Воронеж, 2000.-С.156-158
        
        Кіріспе
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі
бағдарламасында елді азық түлікпен  және шикізат өнімдерімен қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... шаралары қарастырылған.
Бағдарламада арнайы кешендерді, фермерлік қосалқы ... ... ... ... малшаруашылығы өнімдерін көбейту
қарастырылған. ... ... мал және ... ... ... үлкен мән
берілген.
Осыған байланысты, қазіргі уақытта мал ауруларын анықтау мен ... ... ... ... мен ... табу және ... ... қатар жануарлар мен құстардың ауруларын және шығынын
азайтатын ветеринариялық санитариялық ... ... ... ... ... ... ... қызметтің
негізгі мақсаты шаруашылықтарда ветеринариялық ... ... ... ... ... ... ... жұқпалы және паразиттік
аурулардан ... ... ... ... ... мал ауруын
азайту, шығынға жол бермей, шаруашылықтарға келтіретін ... ... ... ... ... ... экономикалық, биологиялық және
медициналық санитариялық маңызы да жоғары.
Әлемнің және республикамыздың ветеринария саласындағы жетістіктері де
айтуға ... ... ... жан ... жүргізген ғылыми
зерттеулерінің нәтижесінде жануарлардың көптеген ... жою ... ... ... жолдары ойластырылып табылған.
Қазақстан Республикасында жануарлар ауруларымен күресу ... ... ... ... заң 1995 жылы ... ... 2002 ... шілдеде қабылданған, заң 6 тараудан 37 баптан тұрады). «Ветеринария
туралы заң» ... ... ... және ҚР ... ... туралы заң актілері мен нұсқаулары бойынша
жүргізіледі. ... ... ... қадағалау органдары
мемлекеттің басқаруында болады, жүргізілетін ветеринариялық ... ... ал аса ... ... ... және ... ... ветеринариялық жұмыстардың барлық түрлері бәсекелестік ортаға
берілген және лицензиялауға жатады. Ветеринариялық препараттарды ... да ... ... ... ауруларымен күресудің негізі - аурудың алдын алу болып
табылады. Сиыр шаруашылығында ... ... ... жоспарлы жұмыстары құрамына ... және мал ... ... отырып жүргізіледі.
Жануарлар ауруларымен күресу мақсатында кешенді жалпы және ... ... ... ағзасының саулығын қорғау, шаруашылық
мамандарының күнделікті жұмыстарының басты нәтижесі болып ... ... ... ... ... және оның ... ... өзара тығыз
байланысты.
Курстық жұмыстық максаты – жануарлардағы желінсауды емдеу кезіндегі
тиімді әдістерді ... ... ... ... ... осы ... әдебиеттермен танысу;
- мүйізді ірі қараның желінсау ауруларын балау және алдын ... ... ... ... ауруға қарсы жүргізілетін ветеринарлық-санитарлық шаралардың
неғұрлым озық, нәтижелі тәсілдері және басқа да аспектілерін меңгеру;
- мүйізді ірі ... ... ... ... ... алу жөніндегі
алынған теориялық біліктілікті көрсету, ... мен ... және ... ... ... ... ... курстық жұмысымды халық игілігіне жарату үшін
орындап, ұсынып отырмын.
Мұнда мүйізді ірі қаралардың желінсау ауруының пайда болу ... ... ... ... көп ... ... ... бұл ауруды басқаларымен шатастырып, ажырата алмау
мүмкіндігін ескеріп, аурудың белгілеріне де тоқталдым.
IІ.Әдебиетке шолу
Сиыр ...... ... мал ... ... бірі ... табылады. Мал шаруашылығынан түсетін пайданың 50% осы
ірі қара малынан алынады. Мүйізді ірі қара – ... сүт ... ... ... 1810 ... ... ... ауруларын емдеумен малшы
қазақтар өздері айналысқан, содан кейін Ресейден ... ... ... ... ал 1891жылдан бастап ветеринариялық ... өз ... ... ... Омбы, Тобыл ветеринариялық мектептері, сонымен ... ... ... ... ... дайындаған. 1897 жылы тұңғыш
ветеринариялық бактериологиялық лаборатория Оралда ашылған. 1920 ... бас ... ... ... ветеринариялық саланың
дамуына А.П.Петровский, У.Б.Базанов, Т.И.Исенгулов, ... және тағы да ... ... ... үлес ... Д. ... (1999 ж) пікірінше, сүтті сиыр шаруашылығы – ... ... ... ... ... ... ... өсуіне әр
түрлі аурулар, соның ішінде желінсау кері әсерін тигізеді [1].
Желінсау – сүт безінің қабынуы, ол жануар организмінің ... және ... ... ішкі және ... ... әсерінен, сүт безінде әртүрлі қабыну процестерінен пайда
болуы мүмкін.
Желінсаудың белгілері: бездің қатаюы, терінің қызаруы, ... ... ... без үлкейеді, тері ширығады.
А. М. Абакаров (1993 ж) зерттеулерінде , бұл ... ... ... ең көп ... көрсеткен. Тіркелген зерттеулер бойынша ... ... ... Жыл ... бұл ... 68% сиыр ... ауырады.
Желінсаумен ауырған малдың сүт беру ... ... 150-200 ... ... ... сиыр сүті адамға, әсіресе, ... ... ... ... ... тек ветеринарлық тұрғыдан
емес, сонымен қатар әлеуметтік мәселе ... ... жөн. Сүт ... ең ... ... – сиырды дұрыс саууды ұйымдастыру [2].
Т. Д. Абдрахманов (2002 ж) мәліметтерінде ...... ... ... ... ... салдарынан қабынуы деп
көрсетілген [3].
А. Г. Абзалова (1974 ж) айтуынша, желінсау ауруы ... ... ... ... өте көп ... ... А. ... (1970 ж) айтуы бойынша, жануарды жеткіліксіз азықтандыру
иммунитетті төмендетіп, соның әсерінен желінсау пайда ... ... ... көрсеткендей, теріс энергетикалық балансты сиырларда
желінсаумен ауыру қаупі жоғары. [5]
Г. М. ... (1988 ж) ... сиыр ... ... төрт ... тұрады. Төртеуі желінді ұстап тұратын байламдармен бөлінген. Мықты
байламдар өте ... олар көп ... ... ... ... сақтап
тұрады. Сүт те, микроорганизмдер де желіннің бір ... ... түсе ... сүт ... және ... емізік жолы арқылы енеді.
Егер желіннің бір бөлімі желінсаумен зақымданған болса, онда ... ... сау ... ... ... ... сүт ... қуысынан, сүт каналынан және
секреторлық ұлпадан тұрады. Желіннің маңызды ... бұл ... ... сүтті өндіретін бірнеше миллион альвеолдан тұрады. Ұзақ уақыт ішінде
желінсау секреторлық ұлпаларға зиян келтіреді. Күн ... сүт ... ... ... Сүт сүт каналы өзегі арқылы және емізікше
цистернасы ... ... ... сүт ... қажет қоректі заттар әкелетін артериалды
қанмен жабдықталған. ... ішкі ... сүт ... ... ... ... қапталған.
Н. М. Атроповский (1988ж) қан әкелген әрбір клетка элементтерді сүт
компоненттеріне айналдырады: сүт қышқылы - сүт ... амин ... ... ал глюкоза – лактозаға. Лейкоциттер және қан организмінің қорғаушы
процесінің ... да ... ... қан арқылы түседі [7].
ІІІ. Негізгі бөлім
3.1 Мүйізді ірі қаралардағы ... ... ... безіне микроорганизмдер емізік каналы арқылы, жара, қан арқылы,
басқа да органдарға қабыну процесі ... еніп ... ... ... ... жиі ... Оның пайда болуының
басты себептері – сауудың, әсіресе ... ... ... бұзылуы, сонымен қатар малды ... және ... ... ... сүт безінде қабыну ... ... ... микрофлора әрекетінің пайда болуын бейімдейді.
Мал шаруашылығында ветеринариялық санитариялық талаптарды, мөлшерлерді
қолдану және технологиялық үрдістерді ұйымдастыру, сапасы ... мал ... ... алу мал басын көбейту және жануарларды бордақылау істері
ветеринариялық білімді қажет ... ... ... жоғарылатудың негізгі шаралары сапалы өнім
алу, сонымен қатар сиырлардың өндіру ... ... ... мал ... ... ... ... желінсауларын емдеу
мақсатында антибиотиктер терапиясы қолданылады, ал бұл ем, ... ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін[8].
Алайда мал бастарын көбейтіп, сүт өнімділігін жоғарылатуды тежеуші
факторлардың бірі болып сиырлардың акушерлік-гинекологиялық ...... ... ... Бұл ... сүт ... төмендейді,
сиырлар мерзімінен бұрын шығынға ұшырайды. Сүт ... ... ... ... де, ... ... ... біркелкі болып қала береді. Осы
кезде жүйке ... мен ... ... лимфо және
гемодинамикалық бұзылулар дамиды. Бұл органның әртүрлі әсерлерге ... ... мұны ... химиялық және физикалық
факторлармен байланыстыруға болады
Желінсаудың тууына әсер еткен негізгі себептерді білгенде ... ... ... ... бұл аурудың себептері әлі ашылған жоқ. ... ... ... ... ... енуінен және олардың
желіннің үлпершекті бөлігінде көбеюінен болады. Осы факторлардың әсерінен
желінсау ауруына ... ... ... ... және әсер ету
факторларын ажырата білу қажет. Жалпы үш себебі бар: микроағзалар, ағзаның
улануы ... және ... ... ... ... болуында
микроорганизмдер 85% құрайды. Олар негізгі себеп болып табылады[9].
Ауру көбіне галоктогенді жол арқылы пайда болады, яғни галоктогенді
жол ... роль ... ... маңызды қоздырушылары
— стафилококк, стрептококк, диплококк, ... ... ... ... ең ... ... ... стафилококк пен стрептококк саналған, өйткені олар ауру
сиырдың сүтімен және ... ... көп ... ... ... ... 226 штаммын бөліп алды. Олардың
78,32 % В тобына, 10,62 % - С және 9,28 % А ... ... В ... ірі қара ... ... арнайы қоздырушылары, сондай-
ақ, адамда менингит, эндокардит, бүйрек ауруларының ... әсер ... ... 50 ... ... ... ірі қара ... төзімді деп саналып келді. Кейін бұл ... ... ... ... ... ... стафилококк барлық стафилококктың
ішінде көп кездесетін қоздырушы болып табылады. Оның ... ... ... дейін жағдайлар бар, бірақ алтын стафилококк тудырған желінсау өте
қауіпті, ол клетка ... еніп ... ... ... қолданғанда адамның 90% ауруға
ұшырайды.
Сонымен қатар, жеткіліксіз және ... емес ... ... ... ... ... сонымен қатар,
желінсаудың қоздырушыларының көбеюін тудырады. ... ... ... ... мен ... мөлшерден тыс көп болуы, зең
саңырауқұлақтарымен зақымдалған азықтар ... ... ... толықтыру үшін карбамидті және азотты
қалдықтарды дұрыс қолданбау ... жіті және ... ... тудырады;
осы жерде желіннің қорғаныш механизмі бұзылады[10].
Желіннің морфофункционалдық қасиеттері (көлемі, бөліктерінің ... ... және ... ... ... ... ... жылдамдығы ) желінсауға тұрақтылығына әсер ететіндігін көрсеткен.
Қазіргі ... ... ... 90% түрі желінсаудың
қоздырушылары.
Желінсаудың ең басты қоздырушылары әртүрлі микрофлоралар ... ... ... ... ... су ... риккетсиилер.
Бактериялық желінсау кокк түрінде (стрептококк, стафилококк,
диплококк) және ... ... ... ... ... ... ... энтеробактериялар) өтеді. Сүт ... ... әр ... ... ... ... ... болады. Бұлар - алтын
стафилококк, агалактиялық және дисгалактиялық стрептококктар, ... ішек ... ... ... ... ... ішек таяқшалары тудырады. Құрамында
ішек таяқшалары бар сүт және сүт ... ... ... улануды
тудырады.
Монокультурадағы сияқты, түрлі ассоциацияларда бактериологиялық
зерттеу кезінде, зақымдалған ... ... 90-95% ... ... байқауға болады.
Вирусты және риккетсиозды себептерден пайда болған желінсау ... ... ... ... жіті ... ... ... тіркелген[11] .
Желінсаудың қоздырғыштары микробтың сүт безіне ену ... үш ... ... ... ... (емізік каналы арқылы), гемотогенді,
лимфагенді.
Галактогенді жол негізгі жол ретінде корсетіледі. Нақты ... ... және сүт ... ауру ... ... ... пайда болады: емізік ... көп ... ... каналының функциясының бұзылуы; сауу агрегатының дұрыс
жұмыс жасамауы нәтижесінде емізіктің астыңғы ... сүт ... ... ... ... Сүт ... түсіп, тез көбейіп,
ұлпаларға енеді.
Гематогенді жол пиемиялық ошақ әсерінен басқа органдарда ... ... ішек т.б.) ... ... жол ... терісінің жарақатында орын алады; бұдан кейін
зақымдалған аймақта микробтардың бір жерде ... ... ... ... жоғарғы лимфатикалық тамырлар ... ... сүт ... енеді .
Ішек жарығының қабынуынан, лимфатикалық және қантамыр желісінде
микробтың транслокациясына шектеу ... олар ... ... ... ... ... кейін сүт безіне көшеді .
желінсаудың 15%-ы микроорганизмдердің қатысуынсыз ... ... ... ... механикалық, термиялық, химиялық жарақат
нәтижесінен болатындығын көрсеткен.
Сонымен қатар, сүт безінің безді ұлпасы химиялық, механикалық, салқын
әсерлеріне өте ... ... ... ... ... ... ... да бір мөлшерде ұлпалардың тітіркенуін, сонымен қатар
қабынудың асқынуын тудырады. ... ... ... ... ... ұзын металды катетрді пайдалану әр кезде іріңді ... ... ... ... ... ішкі және ... көздерін ажыратады. Ішкі жол жатырдың
субинволюциясында, эндометритте, нефритте және ... да ... ... аналық малда токсиндердің жиналуын шығарады. Сыртқы жол ... ... удың ішке ... улы ... ... ... болу себебінде маңызды орын алатын факторлар:
-сүт безінің анатомиялық және ... ... ... ... және ... нашарлығы;
-сауу аппаратының технологиясы және санитарлы-гигиеналы ережелердің
бұзылуы;
-желін ... ... ... ... ... ... жарасы,
жарақаттар, шиқан ауруы және тағы басқалары);
-репродукті және басқа органдардың аурулары;
-желінсауға бейімділіктің тұқымқуалағыштығы.
желінсау жағдайында жануар орнының микроклиматы, маңызды ... ... ... дымқыл жерде, желде ұсталған жануарлар ... ... Бір ... ... ... ашық ... ... организмінің
қатты қызып кетуі қауіпті. Бұл жаз айларында аурудың көтерілуі ... ... ... әсер ету ... ... сауу ... қатысады. Сауу
машинасы желінсаудың пайда болуына бірнеше жолмен әсер етеді:
- микроорганизмнің резервуары ретінде;
- емізікшенің зақымдалуы, ... ... ... ... арқылы;
- ауру қоздыратын бактериялардың бір сиырдан ... ... ... ... ... сүт безіне кері әсері оның дұрыс жұмыс жасамауымен
байланысты. Көбіне келесі бұзылулар жиі көрінеді:
- сауудан бұрын желінді дұрыс ... ... ... ... ... оның сауу процесінде тұрақсыздығы;
- сауу стакандарының желінде тұрып қалуы;
- вакуумды ... ... сауу ... ... сауу ... жуып ... бір ... екіншісіне ауыстыру және сауу
стакандарының дезинфекциясы;
- желінсаудың клиникалық ... ... ... ... қолдану [13] .
3.2 Желінсаудың патогенезі және жіктелуі
Сүт ... ... ... тез арада көбее бастайды. Патогенді кокктер
тіршілік әрекетінің өнімдерімен эпителий торшаларының бетіндегі адгезиядан
кейін әсер ... ... ... және ... ... ... олардың терең қабаттарға енуін жеңілдетеді.
Таяқша тәрізді бактериялар ... ... ... ... Ол ... клеткалардың еруінен және өлуінен кейін босап
шығады. Эндотоксиннің нәтижесінде сүт безі ... ... ... ... ... Мұндай желінсау организмнің жалпы улануымен ауыр
түрде өтеді (күйзеліс, қызба, ... ... ... іш өту).
Ауру қоздыратын агенттің әсеріне жауап ретінде сүт безіндегі қорғаушы
реакциялардың кешені түзіледі. Қорғаудың бірінші линиясы – ... ... ... үшін ... тосқауыл болып табылады. Циркулярлық бұлшықеттер
сауу аралығында оның тығыз жабылуын қамтамасыз етеді. ... ... ... көп қабатты жалпақ эпителиймен қапталған, жоғары қабаты
әркез түлейді, себебі ... ... ... ... тазалайды.
Жапқыш эпителийдің клетка бөліктері бактерияға механикалық тосқауыл болатын
кератин бөліп шығарады.
Микробтар емізік каналын машинамен сауу ... сауу ... ... ... ... зақымдануы бұл тұрғыда жақсы жағдай ... ... ... ... үшін ... ... ... тамшыланып, жоғарыға ауысып сүт цистернасына ауысады.
Емізікшенің ұшының зақымдануы кезінде клиникалық желінсаудың пайда
болуы шамамен 10 есеге өскен.
Емізік ... ... ... ... клеткалық және гуморальдық
қорғаныштың әсеріне тап болады. Бірінші топқа сүт цистернасында өмір сүруші
микроб комменсалды жатқызады. Олар ... ... ... ... Сүт безінде әркез полиморфты ядролы ... ... ... ... екі топ ... ... жүзеге асырады.
Сонымен қатар, олар бактерияға қарсы супероксид бөліп ... ... ... ... арнайы антителдердің синтезделу жолына
қатысады.
Қандағыға қарағанда, желіндегі ... ... ... ... ... төмен, себебі онда гликоген аз мөлшерде ... көп ... ... ... және ... бар болуымен
сипатталады. Соңынан бактерия клеткаларының фагоцитозына тән белгілер ... ... ... ... лактопероксидазды, лизоцим,
лактоферрин, комплимент байланыстырушы ... және ... ... ... ... компоненті – лактопероксидаза. Ол
сүт қышқылын бөліп шығаратын бактерияны ұстап қалады.
Лактоферрин без молекулаларын байланыстырады, нәтижесінде оған қажет
бактериялардың (ішек ... ... ... өсуінің тежелуі болады.
Иммуноглобулиндер қаннан тіке шығып лимфотциттердің қатысуымен сүт
безінде тікелей түзіледі. Бірақ сүттегі ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, желінсау сүт безінің кез
келген ... ... ... Бұл органның ... ... ... болады: қан және лимфа тамырларының көптігі,
ұштасудың ... ... ... ұлпалы негізден басым болуы. Бөлек
физиологиялық кезеңде клеткалық және гуморальдық қорғаныш факторларының
қысымы көрсетіледі. ... ... ... 3 ... сүт ... ... каналында лейкоциттердің, әсіресе плазматикалық ... ... ... ... безі ... ... енуіне жауап ретінде қантамырлы реакция
пайда болады, ол ... және ... ... ... Ол ... кеңеюін, қан ағудың бәсеңдеуін, қантамырлы
қабырғаның порозности ... ... ... нәтижесінде дәнекер ұлпалы негіздің жоғары
дәрежеде глобулин және ... бар ... ... ... ... соң ... ... элементтері орын ауыстырады
Желінсаудың дамуында лимфа қайтуының бұзылуы маңызды рөл атқарады. Ол
лимфатикалық капиллярдың зақымдануы салдарынан ... ... ... ... мен сүт жолында таралады, онда
безді және жапқыш эпителийдің бөртуі, опат болуы және түлеуі ... ... сүт ... ... сүт ... ... мен казеиннің,
іріңнің ұйындысын және рН-тың сілтілі бағытқа алынуын ... ... ... ... ... ол қан плазмасының
басты көзі қызметін ... Сүт ... ... ... ... түлеген эпителий тромблары пайда болады[28] .
желінсаудың даму динамикасына қабыну реакциясы тән. ... ... ... ... кешенді қабыну белгілеріне ие. Оның белгілері:
гиперемия, ... ... ... ... ... ... да ... белгілері сияқты желінсауда да келесі бір бірімен өзара
байланысқан процестері ... ... ... және ... ... ... экссудация және эмиграция процестерімен жергілікті
қантамырынан лейкоцит, фагоцитоз және ... ... Бұл ... сүт безінің зақымдалған ұлпаларынан қабынған ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Олардың қабыну
процестерін көрсетеді.
Организмнің қорғану қабілеті бұзылғанда сүт безінің ... ... ... ... ... бастайды, яғни тез көбейеді және
өзінің эндотоксиндерімен желін ұлпаларының ... ... ... ... ... ... сүт ... енгізумен
дәлелденген.
Жануардың жеке ерекшеліктері олардың физиологиялық жағдайына, тұқым
қуалаушылығына қатысты.
Ғалымдардың соңғы ... ... ... ... желінсаумен ауыруында байланыс бар екенін дәлелдеген. Баға
критерийларында емізік каналындағы ... ... ... ... ... ... ... емізік каналының диаметрінің өзгеруі қызмет
атқарады.
емізік каналының ішкі қабатын жауып ... ... саны – ... үлкен роль атқарады. Кератин желінге сыртқы ортадан енеді. ... ол ... ... және ... бактериялармен (40%) бөлініп
шығады. Сауудан кейін кератин саны тез қалпына келеді, ол емізік каналының
эпителиінің ... ... ... ... Бұл ... жетіспеуі,
микроорганизмдердің желін ұлпасына терең енуіне мүмкіндік тудырады және
қабынуды шақырады. ... ... ... тыс ... да сүт ... ... ... шығарылған және кетірілмеген кератин сыртқы ортада
желінсауды тудыратын ... ... ... ... ... шықпаған кератиннің шектен тыс болуы саууға байланысты.
Кератиннің ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кератині төмен сиырларда бұл түзілім жоқ. Яғни, ... ... ... бөлігіндегі эпидермистің гиперкератозы болып табылады.
Олар әр түрлі формадағы қатайған терінің сақинасы ... ... ... ... және формасына орай, емізікшені кератин сақинасы жоқ (N),
тік сақиналы (S), тік емес және ... ... ... 2-6мм (R) ... тік емес және ... сақиналы (VR) деп бөледі. Табында 20% сиыр ... және 10% NR ... ... ... ... ... ... емізікшенің орналасуы, ұзындығы, сүттілігі және
сүттілік кезеңі әсер етеді. Егер жіңішке және тегіс кератинді сақина болса,
желінсаудың ... ... ... ... ... ... жоқ немесе сызығы нақты емес, бозарған. Тегіс және жіңішке сақина
емізік каналының тесіктерін ... ... ... ... ... ... Сақина болмағанда емізік тесіктері
жаймен жабылады және микроорганизмдер ... ... ... ... ... тік ... ... бұдырлы сыртында бактерияның көп
бөлігі жиналады, ол ... ... ... кетпейді. Осының нәтижесінде
микроорганизмдер желінге еркін енеді. Желінсау ... ... ... ... диаметрінің өзгеруі көп әсер береді.
Желінсау зақымдалған желін бөлігінің ұлпаларында жергілікті процесс
тудырып қана қоймай, сонымен қатар, ... анық ... ... төмендеуін, асқазан-ішек трактасы және ... қан ... ... ... 40 одан да жоғары көтерілуін
көрсетеді. Сүт ... және ... да ... ... ... ауыр ... ... табылады.
Алынған экспеирментальді мәліметтердің мәлімдеуінше, сүт ... бар ... ... ... клеткалардың көбеюімен қатар,
лактоза, белок (казеин, сарысу протеині) әртүрлі ферменттердің бос ... және ... да ... ... ... Бұл өзгерістер
бірқатар зерттеушілердің ... ... ... ... ... ... өнімдерінің дәмдік сапасы мен қасиетінің өзгеруіне
әкеледі. Сүт ... бұл ... ... ... ... ... ... отырып, зерттеушілер желінсаудың әсіресе, сауылатын ... ... ... ... ... ... ... патогендігін анықтауда нақты
шектеу жоқ .
Желінсаумен ауырған сиырлардың желінінен ... ... түрі ... ... ... ... ... стафилокококктар және
сонымен қатар, ішек таяқшалары тобының бактериялары маңызды роль атқарады.
Қабынудың негізгі қоздырушысы Str. ... (25-85% ... ... бұл басқа стрептококктармен салыстырғанда сүт безінде өмір
сүру жағдайына біршама жақсы дағдыланған, серологиялық В тобына жатады.
Str. Agalactiae кейін ... ... ... ... ... ... Оны сиыр ... бетінен, желінінен және емшегінен анықтаған.ол
серологиялық Е тобына ... ... ... ... Staph. aureus ... Staph. ... (32,5-24,9%), Str. agalactiae (22,0-17,7%), Str.
dysgalactiae (16,6-15,9%), Str. uberis (4,6-3,5%) басқа микроорганизмдер 2%
шамасын құрайды.
Суалу ... ... ... сиыр ... алынған
секреттер сынамасының 85%-да патогенді стафилококктар, диплококктар,
сальмонеллалар және ішек таяқшалары ... ... 76,5% ... ... ал ... 2-3 түрлі бактерияның ассоциясында
ұсынылған..
клиникалық анық ... ... ... ... ... ... ... асады.
Кейбір бактериялар түрлері, әсіресе патогенсіз желін ұлпаларының
әртүрлі деңгейіндегі ... ғана ... ... ... қоздырушылары сауылатын кезеңдегі
микроорганизмдер болып табылады .
Согуп-ebacterium pyogenes Ps. ... және Ps. ... ... ... ... ... ауыр түрде өтеді, қиын
емделеді. ... ... ... сүт өнімділігі қалпына жай ... ... 25-30% ... ... Кей ... ... 4/1 бөлігінің
сему жағдайы кездеседі.
Сүт безінің дисфункциясының туындауының ... ...... ... ... ... желіннің босауынан кейін сауу стакандарының
ұзақ ұсталуы, бұзылған аппараттарда жұмыс істеу және ... ... ... ... ... ... .
Желіні қабынған сиырлардан алынған уыз және сүт биологиялық сапасы кем
болуына байланысты ... ... ... ... Ол
желінсаудың патогендерімен зақымдалуына байланысты төлдің өсуінің тежелуін,
ауыруын және тіпті өлуін тудырады.
Желіндерінің 4/1 ... ... ... жатпайтын сиырларды әдетте
жарамсыздыққа шығарады. Сүтті фермаларда осы ... ... ... саны ... ... ... сиырлардың
шамамен 20% құрайды[17] .
Желін терісінің және емізікшенің ... мен ... ... ... сауу аралығында желін безіне енетін желінсаудың
қоздырушы резервуарын түзеді. Әсіресе, ... ... ... өте
қауіпті болып табылады[.
Желінсаумен эндометриттің арасында тығыз байланыс бар, яғни бұл ... мен ... ... және ... ... ... нақты жіктелуіне біздің елде және шетелдерде
мүмкіндік жасалынған. Н.И.Полянцевтің жіктеуі ... ... ... ... ... және ... өтуіне орай: жіті, ... ... ... ... ... катаральды, іріңді, фибринозды,
геморрагиялық болып бөлінеді.
Қоздырушының ... ... ... арнайы емес – бактериалды, микозды,
асептикалық;
Арнайы – ... ... ... ... ... бөлінеді.
Желінсаудың жасырын түрінде малдың сүті біртіндеп азая ... ... ... ... ... Аурудың өту және көріну
белгілеріне қарай серозды, катаральді, фибринозды, іріңді, геморрагиялық
желінсау деп ... ... да ... байқалады. Кейде оларда желінсаудың өзгеше түрі дамиды: биеде —
ботриомикоз, қойда — іріңді желінсау. Ауру ... ... ... ... ... лабораториялық тексеру арқылы анықтайды. Тез емдемесе
ауру асқынып, желіннен қайтып сүт ... ... ... Ауру ... ... ... ... салады. Құрғақ, құнарлы шөп беріп, ... ... ... таңып тастайды. Венасына новокаин қосылған окситоцин енгізеді,
бұлшық етіне антибиотиктер мен ... ... ... ... ... т.б.) егеді. Желінсау ауруынан мал
шаруашылығына көп зиян ... ... ауру ... себептерді алдын
ала жойып отыру тиімді.[18].
Серозды желінсау – ұлпаның ... ... ... ... тері ... ... ... сұйық серуммен сіңеді. Ауру жалпы
жағдайдың бұзылуынан басталады: ... ... ... ... ... ... көтерілген, сүттілігі біртіндеп және тез арада түсіп
кетеді. ... ... ... ... ауырсынады. Бұл ... ... ... ... салыстырғанда көтеріңкі. Ауырған
бөліктің сүті сұйық және онда ... ... бар. ... ... ... үш күн ... ... байқалады.
Катаральды желінсау – желін қуысының және сүт жолының ... ... ... Сүт ... ... бірақ онда аққан
клеткасының жабысқан бүртіктері және өлген кілегейлі қабықтың бөлігі ... ... ... өзгермейді. Қабыну процесі тері ұлпасына таралғанда
сүт сапасы төмендейді, онда мақташықтар мен қан ұйындысы ... ... сүт ... ... ... ... ... бөліктегі емізікшенің көлемі грек жаңғағындай болады. Егер
уақытылы ем ... ... ... ... ... ... толық
қалпына келмейді. Толық ем көрестілмеген жағдайда, ауру ... ... ... – катаральды желінсаудың асқынуы әсерінен дамиды.
Ұлпа сұйықтығында қан ... ... ... байланысты фибринозды
желінсау деп аталады. Ауру жағдайдың нашарлауымен, t ... ... ... төмендеуімен және мүлде тоқтап қалуымен
сипатталады. Алғашында сүтте фибринозды үгінді пайда болады, ... ... ... ... фибринозды крошка және ірің аралас ... Сүт ... ... ұстап қарағанда, оның негізінде қар сықырындай
дыбыс естіледі. Фибринозды желінсаудың асқынуынан желіннің іріңдеуі дамиды.
Жануар сауыққан ... де ... ... ... ... қалпына келмейді.
Іріңді желінсау – катаралды және ... ... ... ... Ауру жіті және созылмалы ... ... Жіті ... ... ... ... нашарлап, дене т 41,5°С ... ... ... ... зақымданған бөлігі ісінген, сипалағанда жануар қатты
ауырсынады, сүттілігі дереу ... ... ... ірің ... ... Уақытылы ем жүргізілсе қабыну процесі басылып, созылмалы
түрге ауысуы мүмкін.
Геморрагиялық желінсау – ... ... ... ... ... ... толықтай зақымдап, ұлпаның ... ... Ауру ... ... ... ... ісікпен және
желіннің ауырсынуымен көрсетіледі. Желіннің зақымданған бөлігінен құрамында
ұсақ ... бар ... сүт ... ... және ... ... бар. ... алдын алу, анықтау және емдеу тәжірибесіндегі және ... ... ... қарамастан, соңғы жылдары бұндай
патологиясы бар сиырлар саны біршама ... ... ... ... ... Оның ... ... көрсетілімдері және патологоанатомилық белгілері жатады.
Автор сүт безінде ... ... ... түрі орын ... ... Ол ... серозды, фибринозды, геморрагиялық деп жіктеді.
Қазіргі кезде ғылымның ... орай ... ... ... ... ... деп мойындауға болмайды:
- желінсаудың пайда болуына (клиникалық, жасырын) және аурудың өтуіне
орай (жіті, жітілеу, созылмалы) нақты анықтаудың болмауы;
- ... ... ... ... бар ... факторлардың
ескерілмеуі;
- сүт безі бөлігінің атрофиясы – желінсауды жіктеуде нәтижелі емес.
Клиникалық түрі (А.Студенцов бойынша) былайша жіктеледі.
Сулы (серозды) ... ... сүт ... мен сүт жолының катары,
Б) альвеоланың катары
Фибринді желінсау, іріңді желінсау:
А) ... ... ... ... ... ... ... (қанды) желінсау
Індеттің асқынуынан болған желінсау:
А) желін аусылы,
Б) желін актиномикозы,
В) желін туберкулезі.
Желіннің асқынуы:
А) желін индустриясы (ет ... ... ... ... негізіне келесі факторлар кіреді:
- сүт безіндегі қабыну процесі жергілікті реакция ғана емес, ағзаның
жалпы реакциясы ... ... ... бір ... жататын қоздырушы ағзаның патогенділігі мен
реактивтілігінен бөлек әр ... ... ... ... ... ... – сиырдың жалпы күйі өзгермейді не сәл нашарлайды,
аздап ыстығы ... ... ... ... ... ... ... сәл тиіп кетсе қатты ауырады. Көбінесе желін жартылай не
тұтасымен зақымданады. Оның кей жерлері босаңсыған, көлемі ұлғайған, ... ... түсі ... ... ... бірақ кейін ол сұйылады,
оған ірімтіктер араласады.
Катаралды ... ... ... күйі онша ... ... қашып,
ыстығы көтерілген. Желін терісі өзгермеген, сәл қызған, сипап, сыққан кезде
онша ауырмайды. ... ... бір ... ғана ... Сауған кезде
үрпіден судай сұйық сүт шығады. Оның түсі ... ... ... келген, оған түйіршіктер араласқан. Альвеола катары кезінде
түйіршіктер ұдайы (басынан ... ... ... ... ал цистерна мен
сүт жолының катары болса, сүтке ірімтік кейде ғана араласады да, ... ... ... ... желінсау. Сиыр арықтаған, оның жалпы күйі ... ... не ... ... ... ... көтерілген. Ол жүрген кезде
ақсайды. ... ... ... кернелген, қызарған, тиіп кетсе қатты
ауырады. Әдетте желіннің бір бөлігі ғана ... Ол ... ... ... жерлері жұмсарған. Үрпілер ісінген, сыққан кезде
олардан сықыр естілуі мүмкін (крепитация). Сауған кезде сүт орнына сарысу
шығады. Оған ... ... ... ... қан, ткань үзінділері, қою
жалқаяқ араласады.
Іріңді-катаралды желінсау. Сиыр мең-зең болып жем-шөптен бас тартады.
Оның ыстығы көтеріледі, ол ... ... ... ... ... ... қатты ауырады. Желіннің зақымданған ... ... кей ... ... ... желіннен ірің не ірің аралас жылымшы су, кейде қан
шығады.
Геморрагиялық желінсау. Сиырдың ... күйі ... ... ... ... ... ... Желін терісі ісінген, қызарған, ... ... ... ... ... желін бүтіндей не жартылай зақымданады.
Желіннің қабынған бөлігі ұлғайған, қатайған, үрпілері ... ... ... сүт ... ... да өте аз шығады. Шыққан сұйық қызғылт тартқан,
оған ірімтік араласқан. Желінсаудың бір түрі ... бір ... ... жүруі мүмкін. Сондықтан оларды әбден анықтап алған жөн[20] ... ... - бұл ... бір ... ... болатын желін
аурулары.
Желін аусылы - мал аусыл ауруымен ауырғанда желінде, ... суға ... ... ... ... және олар ... ... Жара болған жерлеріне йод иемесе йод-глицерин жағады.
Шаруашылықта аусылды жою мақсатында тиісті ветеринариялық - санитарлық
шаралар ұйымдастырылады. Желін ... - ... ... ... енгенде байқалады. Зақымданған жерлер іріңдеп жазылмайтын
ойық жараларға айналады. Жараланған ... 0,5 %-дық ... ... 1 млн ӘБ ... ... ұсынған. Сиырға ауызынан
5г калий йодидін күніне екі реттен береді, ... ... ... ... да, ... ... жағады.
Желін туберкулезі - .мал организміне туберкулез коздырғыштары емгенде
байқалады. Желіннің шалдыққан ... ... ... ... ұлғайып,
қолмен ұстағанда ауырсынады. Мұндай малдарға емдеу шаралары жүргізілмейді.
малды жарамсыздыққа шығарып, шұжык. жасауға етке ... ... ... ... О. В. ... 2002ж өз жіктеуін ұсынды. Ол
желінсаудың үш формасын бөлген: терілі, ... ... мен ... себептерінің түрлілігіне байланысты жеті
түрі бар.Туа пайда болған ... және ... - бұл сүт безі ... ... ... Бұл асылдандыру жұмыстарын жұмыстарын ұйымдастыру,
сүтті сиырларды өсіру үшін жоспарлы сұрыптаудың болмауынан туындайды.
Клиникалық белгілері. Сүт безі ... ... ... ... жоқ. Емшектері де дұрыс жетілмейді, кейде олардың үрпі тесігі де
болмауы ... Туа ... ... агалактия және гипогалактия байқалған
малды жарамсыздыққа шығарып, толықгырушы жас малды дер ... ... ... ... ... ... ... алу керек.
Кәріліктен болған агалактия және гипогалактия - ... ... сүт ... және ... ... ... ... салдарынан
сүт өнімділінің төмендеуі.
Клиникалык. белгілері. Желіні бір қалыпты кішірейеді (сему-атрофия),
тығыздала бастайды, кейбір жерлері тастай ... ... және сүт ... ... ... сүт ... құмдары пайда болады.
Алдын-алу. Малды жас ерекшеліктеріне байланысты пайдалануды ... ... ... ... ... және ... -
малды азықтандырудағы кемшіліктер салдарынан болады.
Себептері. Толықтырушы жас ... ... ... ... ... малмен бірге ұстау, рационның құрамының дұрыс болмауы немесе
бір жақты азықтандыру ... ... ... ... сүт мөлшерін
төмендетеді, сүттің сапасы нашарлайды.
Алдын-алу. Малды толық құнды азықтармен қамтамасыз ету, ақ зат мөлшері
аз немесе ... ... ... ... ... ... микроэлементтер
жеткілікті болу керек. Жасанды қалыптасқан агалактия және гипогалактия -
дені сау, қалыпты жағдайда күтіп-бағылатын сауын сиырларды сауу ... ... ... ... ... ... ... жақындау дұрыс
болмаса, сауу уауақыты өзгеруі салдарынан болады.Әсіресе малды ... ... ... сауын залында немесе қорада үйреншікті тәртіптің
өзгеруі сүттің азаюына тікелей әсерін ... ... ... ... ... және ... дұрыс жолға
қою керек.
Климаттық гипогалактия- бұл мал организміне қолайсыз климаттық
факторлардың ... ... ... ... және ... - малды ұзақ уақыт
пайдалану немесе дұрыс пайдаланбау, яғни лактацияны 300 немесе одан ... ... ... ... ұйымдастырмау, сауу ретінің кемуі салдарынан
болады.
Симптоматикалық агалактия және гипогалактия - бұл мал ... бір ... ... ... ... желін безінің
қабынулары және басқа органдардың аурулары жатады [21].
Желін аурулары өте көп, әсіресе, желінсауды ... біз ... бере ... ... оның алдын алатын, жүйелі түрде
жүргізілетін шаралардың жоспары болуы ... Ол ... ... ... ... және ... ... қамтиды.
жалпы зоотехникалық-малдәрігерлік шаралар мына бағытта жүргізіледі.
1. Дұрыс азықтандыру. Рационда бірыңғай жем немесе ... ғана ... ... ... ... оның ішінде кальций, фосфор тұздары мен А
және Д витаминдері жеткілікті болуын ... ... ... ... ... ... бермеу керек және жем-шөптің бір түрінен
екіншісіне бірден, ешқандай дайындықсыз ... ... ... ... ... ... ... жері құрғақ, таза болып, өкпек
желден сақтау керек. Күнделікті таза ... ... ... ... ... ... қақпадан қысылмай, сүрініп ... ... ... Күн ... малдың сауырын, құйрығын тазалап тұрады.
3. Дұрыс пайдалану. Тууға 1,5-2 ай ... ... ... ... бірден тоқтатуға болмайды, әсіресе, сүтті сиырларды 7-8 күннің
ішінде біртіндеп суалтады. Суалған ... ... 2-3 ... бір ... ... май, дәрі жағып қояды. Сауын сиырлардың желінін
сауар алдында 2-3 минут бұрын жуып уқалап ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі. Жаңа
бұзаулаған сиырды алғашқы 10 күнде ... ... ... ғана ... ... ... болған соң сиырдың ... ... ... ... ... бақылау. Ай сайын сиырларды жасырын
желінсауға ... ... ... ... ... ... ... зат алмасу құбылыстарын малдың
қанын тексеру арқылы анықтап, сол сұраптаулардың нәтижесі бойынша рационның
құрамына түзетулер енгізіп отырады [22].
3.3 Ауруды ... және ... ... балау
Жануарды желінсауға ай сайын мастидин және димастинмен тексереді.
Дистилденген судың 5% ... ... ...... түсті
ұнтақ, дистилденген судағы 2% ерітіндісі қолданылады.
субклиникалық желінсау ... ... ... ... ... ... көмегімен сүтті зерттеу арқылы анықталады.
Біраз уақыт тұрған сүтте тұнба пайда ... не одан ... ... бұл да ... ... айғағы.
Субклиникалық желінсау дер кезінде анықталмаса, ауру сиырдың сүті сау
сиырдың сүтіне араласып кетіп оны ішкен адам ... ... ... оны анықтаудың кейбір әдістеріне тоқтай кетейік.
Димастинмен және мастидинмен ... ... ... суда езіп
димастиннің 5% не мастидиннің 2% ... ... ... төрт
шұңқыры және шеткей орналасқан тесігі бар арнаулы пластинкада жүргізіледі.
Сиырдың төрт үрпісінен төрт ... сүт ... ... да, ... ... ... шұңқырлардың біреуіне құяды ... ... ... бас ... ... ... ... Сонда қай
шұңқыр қай үрпінің тұсында ... ... ... ... түбі қара ... ... ... сүттің ақ ірімтігі ап-
айқын болып көрініп тұрады. Жеке шұңқырдағы ... ... ... (1мл) ... (1мл) ... да, 20-30 ... бойы ... субклиникалық желінсауға шалдыққан болса, оның зақымданған
үрпісінен сауып ... ... сүт ... ... ... Ірімтікті
шыны-таяқшамен іліп алып тастауға болады.сүт ірімесе ... ... ... ... реактивтер қосылса, мұнымен қатар, сүттің ... ... ... таза сүт ... ... ... әсерінен
сұрғылт түске боялады. Реакция күдікті болса, сүт ... ... ... ... сиыр ... орнында тексеріледі. Ол
үшін әр пластинкадан үрпіден 1мл сүт сауып алады да, әр шұңқырдағы сүтке 2-
3 ... ... ... (0,5%) ... Ерітінді былай
дайындалады: 0,5 г бромтимолблау 50 мл спиртке езіледі де, 50мл ... суда ... ... ... ... ... қағаз
қолдануға болады. Мұндай жағдайда реактив тамызылған әр дөңгелекке бір
тамшы сүт қосылады.
Сүт сау ... ... ... ... ... әсерінен ол жасыл
тартады, ал басқа түске боялса, оның ... ... ... ... ... ... қайта тексеру керек. Ескеретін бір жәйт сиыр
бұзаулауға таянған кезде суалтылса, оның сүті де ... ... ... ... оны ... ... ... пайдалы [23].
тұндырып анықтау кезінде димастинмен не бромтимолблаумен тексергеннен
кейін ... ауру ... ... ... ... ... сиырдың сүтін
пробиркаға сауып алады да, (10-15мл), 16-18 сағат бойы салқын ... ... Сиыр ... сау ... ... ... кейін пробирканың
түбінде шөгінді пайда болмайды, оның ішіндегі сүт аппақ күйінде қалады.
Сиыр желінсауға шалдыққан болса, ... ... ... ... сүт ... не ... тартады. Шөгіндінің қалыңлығы 1миллиметрден
артық болса, сиырдың желінсауға ұшырағаны. ... ... ... ... сүт малға қайнатып суытқаннан кейін ғана ішкізіледі. Реакция
айқын болса, сүт екінші рет зерттеледі.
Жіберу және ... ...... және жіті ... ... сауығуы және туудан кейінгі желінсауды емдеу үшін ... ... ... ... ... барлық сырды ауыстырғаннан кейін босатудың
соңғы күнінде желінсауға клиникалық зерттеу жүргізіледі. Егер ... ... ... ... ... ... және ... зерттеулер жүргізеді.
Сүт түзілуінің соңында, сонымен қатар, босаған запуск кезінде желін
бөліндісінде соматикалық ... ... оның ... ... рН ... ... сиырды желінсауға 2 рет ... ... ... ... ... 10-15 күн қалғанда. Сау сиырларда суалудың алғашқы 20-
30 күнінде бөлінді көп, ол сұйық, ... ... ... ... ... ... аз (3-5 мл), ол тұтқыр, созылмалы, жабысқақ, сары
күлгін түсті [24].
Г.Н. Дюрич айтуы бойынша ажыратып балау. Желіннің өліеттенуі.
Ауру желінсаудың ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы мүмкін.
Аурудың алғашында желінде тығыз, ауыратын қызыл қара немесе көк түсті
дақтар пайда болады.
Желіндегі гангренозды үрдіс тез ... және ... ... ... ... ұлпаларының қатты тығыздануымен, жүрек қан-тамырларының
белсенділігінің жылдам бұзылуларымен өтеді. Зақымданған ... ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Желіннің ауру және сау ... ... ... ... ... ... ... үлкейеді. Сөл түйіндері үлкейген және ауырады.
Желінді сауып қарағанда, зақымданған ... аз ... ... ... ... және өте жағымсыз иісті былжыр сұйықтық бөлініп шығады.
(Кесте 1).
Кесте 1 - Сипатына қарай сүттің (экссудат) ... ... ... |Фибринозды |Іріңді |Геморрагия|
| | | | ... |лық ... ... ... ... сары ... ақ сұр |Сулы, |
|мөлшері |қалыпты, |түйіртпекті ... ... |не сары ... ... ... ... ... |үгінділерімен|түсті, |не қызыл |
|сапасы |бастаған ... |, ... ... ... ... ... ... |қабыршақтарым|қоспаларымен.|мақташық |
|және |сүттің |қоспасымен ... ... ... ... не |қоспасымен ... |мен. ... ... түсті|іріңді |іріңді |Зақымданға|
|сипаты |ол ... ... ...... |не ашық ... ... қан |стрептококкта|шыққан |
| ... және ... ... |р, ... |
| ... ... ... |
| |ясы бойынша|альвеола | |р ... ... ... |катарында | |Қан ... |
| | ... | ... ... |
| | ... | | ... ... | ... | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... ... емдеудің негізгі қағидалары мен әдістері
Желінсаулардың барлық түрлерін емдеу үшін ... ... ... ем ... ... оның ... ... желін ұлпаларында қабыну процесін жою мен сүт өнімділігін ... ... ... авторлардың пікірлері келесі сұрақтарға қарама-қайшы, мысалы:
- желін тітіркенгенде және ... ... ... қолдану әрқашан және міндетті түрде болу қажет пе?
- дәрілік заттарды цистерна ішіне енгізу ... пе? ... ... ... ... 1-ші кезеңінде зиянды әсер
етуші факторларды жойған жөн және мал организмінің жалпы және ... ... күш ... ... ... ... ... қолдану нәтижелі:
желінге массаж жасаудан ... оны ... ... ... ... ... апликацияларын (И.Л.Якимчук 1967), парафинді жылытып таңып тастау,
соллюкс лампаларымен жылыту, жалпы ... ... ... (40 ... 10 ... хлориді, 10 % кальций ... ... ... ... ... үшін ... шаралар: аутогемотерапия,
ихтиолотерапия, витаминотерапия, биогендік стимуляторларды қолдану.
Емдеудің тиімділігін ... ... және ... ... жөн. Егер инфекциялық процесс байқалса, антибиотиктерді қолданады.
Субклиникалық ... ... ... ... ... дайын дәрілік
заттарды қолданғанды қалайды (мастицид, мастисан А, Б, С, мастикур,
пенорсин А, ... А, ... ... т.б.). бұл ... ... 3 күн ... 24 сағат аралығында қолданады.
Препараттардың патогенді микрофлораға ұзақ әсер етуін қамтамасыз ету
үшін сиырды кешкі сауғаннан кейін препараттар инстилляциясын ... ... ... ... және кейінгі 7 күн бойы қолмен сауады. Емдеу
нәтижелерін 7-10 ... ... ... кезеңінде жасырын желінсауды емдегенде ұзақ әсер ... мен ... ... ... жөн, себебі
олардың секретпен бөлінуінің бақылаудың қажеті жоқ.
Сиырларды емдегенде антибиотиктерді қолдана беру кері ... ... ол ... ... ... ... байланысты ашытқылық
желінсауға әкеліп соқтырады.
Сонымен қатар, ... ... ... мөлшері адам организміне
түсіп, дисбактериозға әкеп соқтырады, сүтте антибиотиктердің көп мөлшерде
болуы одан ... ... ... ... етеді, себебі
антибиотиктердің бактериостатикалық ... бар, ... ... ... сүт ... қызметін қайта қалыптасуына әсерін
тигізбейді. Ауырып, сауыққаннан кейін сүт өнімділігі келесі лактацияда 150-
200 гр ... ... ... кемшіліктерге байланысты басқа тиімді
препараттарды іздестіру керек. Дәрілік ... ... ... ... ... әсер ету ... ... ортасында
тұрақтылығын, еру дәрежесіне ... ... ... препараттың құны,
қолдану жеңілдігі, әсер ету жылдамдығы, ең бастысы емдік ... ... ... ... ... сау ... 2-2,5 ай сүттену кезінде
алынған жаңа ... ... ... лизоцим титрі 30 және одан жоғары
сүтін 150 мл ... ... ... 2-3 күн аралығында күніне 1-2 рет қолдану
жануарларды емдеудің барысында сүт ... ... ... сүт ... арқылы альвеолаларға қайта сіңіп онда лизоцим, А-
витаминнің болуының арқасында сүт ... ... ... ... патогенді стафилококктар мен стрептококктарға әсерін тигізеді.
Емдеу барысында ... ... ... ... ... Емдеудің
нәтижесінде малдың жағдайы жақсарып кетеді[25].
Л.Д.Демидов, В.М.Юрков желінсаумен күресу үшін ферментативті препарат
– лизомаст ... ... Бұл ... ... микробтекті
бактериялардың және протеолитикалық ферменттер комплекс бар, ұйтқылығы
төмен, кері әсер ... ... 1-2 рет 48 ... ... 10 ... ... өте ... А.Н.Трошин және басқалар үш жаңа фитотерапевтік
«Уберсал2», ... ... ... ... кері әсерлері
анықталған жоқ.
Бұл препараттардың антимикробтық, ... ... ... ... тері үсті ... ... қасиеттері бар. Жасырын ... ... 93-100 ... ... мерзімі 2-4 күнде өтеді.
Желінсауды емдеу үшін жаңа пробиотик-бактоцелолактин ұсынылған
болатын. Жасырын ... ... ... сауғаннан кейін ... 1-2 мл 2 ... бір рет ... ... ... ... – 100 %
болады. Препараттың негізін зиянсыз микроорганизмдер құрайды.
Жақсы емдік нәтижелерге төмен интенсивті лазер сәулесін (ТИЛС) ... қол ... ТИЛС ... ... ауырсыздандыру, био және
иммуностимуляторлық, қанның микроциркулясиясы мен метоболизмін, реперативті
процесстерді жақсартатын қасиеттері бар.
И.И.Балковой және ... MUNA-MB ... ... ... алу үшін ... режимде, толқын ұзындығы 0,89 мкм, ... ... ... ... 1500 Гц ... үшін 5-8 ... ... алу – 3 сеанс
қатарынан қолданған. Жасырын желінсаулар ... ... 82,6 % ... ... ... ... кері ... жоқ. Сонымен қатар
лазермен 1 сиырды емдеу басқа әдістерге қарағанда әлдеқайда арзан болатыны
дәлелденген.
В.И.Рубцов желінсауды емдеу үшін ... ... 10 % ... ... Бұл ... қабынуға қарсы, тамырларды
жиырушы, қанды қайта қалыптастырушы қасиеті бар және ол сүт ... әсер ... 20 мл ... ... каналы арқылы желіннің үлкен бөлігіне
2 рет ертеңгілік және кешкілік сауғаннан ... 5 күн ... ... ... ... ... кезінде ветеринарлық дәрігердің
алдында төменгі ... ... ... ... және ... ... ... кешенді түрде жүргізіліп, мал организмінің күресу күштерін
күшейтуге, зақымданған ... ... ... ... ... секреторлық қызметін қалыптастыруға, сүт безіндегі
микроорганизмдердің өсуін ... және ... ... ... ... ... ... алуға бағытталғаны дұрыс.
Емдеу шаралары алдын ала құрылған ... ... ... бір уақытта
жүргізіліп, қабыну процесінің асқынуына, емдеу ... ... ... ... орындалады. Емдеу уақыты әртүрлі болады. Егер мал
сауығып кетпесе, қабыну ... ... ... ... ... ... ... жөн[26].
Сиыр желінсауын емдеу ... ... ... ... ... ... және кешенді түрлері. Желінсаумен
ауырған сиырларды емдеу алдында қолмен ... ... егер ... ... жоқ ... онда қабынған бөлімін қолмен, ал басқасын
сауу аппаратымен сауады. Қабыну ісігін кішірейту үшін және ... ... ... шырышты азықтарды беруді доғарады (сүрлем, жем, барда,
сығындыны, сыра ... ... ... ... ... ... алмастырады, сонымен қатар тұз бен судың да көлемін азайтады.
Желінсаумен ауырған сиырдың желін ... ... ... үшін ... ... көлемін азайту үшін жиі-жиі сауып отырады:
желінсаудың жіті өту ... ... 2-4 ... ал созылмалы өту кезінде
кәдімгі сауу мерзімдерінде, ... өте ... ... ... ... үшін новокаин ерітіндісін ... ... ... ... ... ... ... қабыну жағында зат алмасу
процесі артады да, қабыну процесі сәтті өтеді.
Сонымен новокаиннің анестезиялық қасиетінен басқа, оның ... ... күші бар. ... ... ... күшін
ауруды қоздырған әсермен күресуге бағыттайды, сонымен қатар фагоцитозды
арттырып, ... ... ... ... ... ... торшаларының жиырылуын күшейтеді.
Патогенетикалық емдеу
Желінсау кезінде, егер желін безінде қайта қалпына келмейтін процестер
өтсе, ... ... ... гангренамен, атрофияға, индурацияға
айналып кетпесе ... ... өз ... береді. Новокаинді
тосқауылдың бірнеше әдістері ұсынылған:
- В.В.Мосиннің плевра үсті новокаин блокадасы
- ... ... ... новокаинді құрсақ ортасына жіберу
- Б.А.Башкиров әдісі бойынша новокаин тосқауылы
- ... ... ... 10 % ... ... ... жіберу
- И.И.Магда әдісі бойынша аралық нервті тосқауылдау
- Г.С.Фатеев әдісі бойынша ... ... ... ... ... әдіс аурудың себептерін жойып, желінсау қоздырғыштарының
тіршілігін басуға негізделген. ... да ... ... ... ... ... және т.б. химиялық
препараттарды қолданады.
Антибиотиктермен емдеу
Көрсеткіштер. Инфекциялық аурулар кезіндегі ... ... ... ... ... температурасының көтерілуі,
тәбетінің төмендеуі, қарындар атониясы, сонымен қатар эндометрит, шудың
түспей қалуынан, ... және т.б. ... ... пайда болған
желінсауларға қолданады).
Дәрі-дәрмектердің әсері малдың жалпы жағдайына және ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін екі түрлі антибиотиктерді немесе
антибиотикпен сульфаниламид препараттарын ... ... әсер ету ... ... ... қолданылатын қоспалар: пенициллин+стрептомицин,
пенициллин+норсульфазол, пенициллин+неомицин. Осының ... ... ... ... сүт, ... ... арқылы мастицидті, мастисанды (А, Б,
Е) жіберу өз ... ... ... – бұл ... ... ... антимикробсыз –
химиялық емдеуге арналған дәрі – ... әсер ... бұл ... 1 ... ... ... арқылы жылы күйде 10-30 мл мөлшерде 2-3 күн
қатарынан 8-12 сағат ... ... ... тұрады.
Емдеудің физикалық әдістері
Бұл әдістерге: сылап-сипау, жылу, парафин аппликациясы, сәулемен емдеу
жатады.
Сылап-сипаумен сауып тастауды бірге өткізеді. Бқл ... ... ... ... және ... мазасызданбағаны жөн. Сылап-сипауды
әрбір сауар алдында 10-15 минутта жасаған абзал, ... ... ... ауру ... кейін 3-4 күн өткен соң ... ... ... ... катаралды түрлерінде.
Сылап-сипау емін желінсаудың іріңді, фибринозды және ... ... ... тек ... ... ... ... сылап-сипау емін жүргізуге болады. Дер кезінде өткізілген ... емі ... ... ... ... ... тиімді болады.
Тері, тері астындағы ұлпаларға, ұлпааралық кеңістіктерге, димфа және
вена тамырларына, рецепторлық аппаратқа ... ... әсер ... ... арта ... болады. Сылап-стпау арқылы лимфа тамырлары, вена
қантамырлары арқылы лимфа, қан ... ... ... арасындағы сұйықтық
жылдам жылжып, қабыну экссудаты тез тарайды. Сонымен қатар, ... ... ... ұлпасының өсінділері тез ... ... ... ... ... ... ... отырса тиімділігі арта
түседі. Ол үшін камфора майын, ... ... ... ... ... жиі-жиі сауған өз нәтижесін береді.
Ал парафиннің қасиеті, оның жылуды ұстауымен, өткізгіштігімен және
ұлпаға компрессиялық (қысым) әсерімен сипатталады. ... бұл ... ... ... ... гиперемияға әкеп, аурушаңдығын
тқмендетіп, нервті-гуморальды реакциясына оң әсер ... ... ... ... ... ... арттырып, және басқа ... ... ... ... ... жіті ... кезіндегі
инфилтрациялық экссудаттың жиналуы. Іріңді қабыну кезінде қолданбайды.
Кешенді емдеу
Бұл емдеудің маңызы мынада: әр ... ... ... ... алмастыра отырып емдеуге, сонымен қатар, желінсаумен ауырған
малдың физиологиялық және ... ... ... ... мал ... ішкі күресу күштерін күшейтуден
бастаған жөн. Сондықтан байқалған клиникалық желінсау кезінде вена ... ... 10 % ... ... 100-120 мл, 40 % ... 200 ... % ... бензоатының ерітіндісін 10 мл мөлшерде қанға жібереді.
Жалпы әсер ететін заттар ішінде өзінің қанын ет арқылы ... ... ... ... ... ... ... ара қащықтығын 48 сағат салып
инъекция жасайды (30, 60, 90).
Организмнің ауруға қарсы тұру қабілетін арттыру үшін және ... ... ... үшін 5-10 мл ... ... ... Тері астына немесе етке 3 % АСД Ф-2, 0,5 % новокаин ... ... ... үш рет ... 72 ... ... егіп ... қаны (ауто қан) және АСД-2 фракциясы организмдегі зат алмасу
прцестерін ... ... нерв ... ... ... төзімділігін арттырып, регенерация процестерін ... ... ... жою үшін ... ... егуден бастайды.
Желіннің алдыңғы бөлімшелері зақымданған кезде Д.Д.Логвиновтың тосқауылын
орындайды. Желінсау жыныс мүшелерінің қабыну салдарынан пайда ... ... ... ... ... бөлімшелері зақымданғанда Г.С.Фатеев әдісі
бойынша тосқауыл жасайды.
Желінсауды ... ... ... ... ... желіннің
зақымданған бөлімшесіндегі қабыну секретін толығымен шыңару, ол үшін жиі-
жиі ... ... ... ... немесе окситоцинді 8-10 ӘБ малды
сауудан 10 ... ... ... ... өте ... ... ... бұл әдіс 2-
5 рет қайталанады. Емдеудің бірінші күндерінде малды ... ... ... ... ... ... экссудаттан желін
қуысын қосымша тазарту ... ... ... ... (3:5) ... 1 кг тірі ... 5-8 ӘБ есептеп еккен дұрыс. Егер қабыну
экссудаты қоюланып саууға ... ... ... ... ... ... көмір қышқылды соданың 1-2 % 50-100 мл ... ... ... ... ... ... жіберген соң 15-20 минут өткізіп,
желінді сауып отырған дұрыс. Желінді әбден сауып болған соң, ... ... 10 % ... жылы ... күніне бір рет 40 мл-ден сүт
катетрі ... ... бір рет ... ... ... (катаралды
қабыну кезінде) жібереді, осындай шараларды 3-5 ретке дейін өткізеді.
Жоғарыда айтылған желінсау ... ... ... ... ... және ... ... қолданылады, аталған
қабыну кездерінде малдың дене температурасы көтерілгендіктен, емдеу курсына
антибиотиктерді пайдаланып, тағы ... ... ... ... ... түрлері месқарынның атониясына әкеп ... ... ... ... ... ... руминаторлық дәрілерді
қолданады (ақтамыр тұнбасы, 33 % алкаголь, 40 % ... ... мал ... ... ... акушерлік-гинекологиялық және
асқазан-ішек патологиялары кездесетін болса, оларды емдемей, желін безінің
қабынуын ... ... ... ... ... мал организмін жалпы тұрғыдан
қарау керек.
Желінсаудың ... ... ... күре ... ... ... 10 % ... кальций ерітіндісінде 100-
150 мл мөлшерде қолданған өз нәтижесін береді. Желінсаудың ... ... ... ... ... ... ... кейін ғана енгізеді. Ол үшін мастицид, мастисан дәрілерін 5-7 мл
қолданады, сонымен қатар күре ... ... ... 10 %
ерітіндісін тәулігіне бір рет 100-150 мл ... ... ... ... геморрагиялық желінсаулар кезінде
сахарозаның қаныққан ерітіндісін, 250 гр (100мл суға) ... өте ... Ол үшін ... ... ... ... 2 рет ... 12
сағат үзіліс беріп катетр арқылы 80 мл ... ... ... Ал ... соң желіннің ауыршаңдығы, ісігі, жергілікті температурасы қайтып,
зақымданған жерлері қалпына келеді.
Сахарозаның қаныққан ерітіндісін қолдану желін ұлпаларына оң ... және ... ... бар ... желінсауды антибиотикпен
емдемей-ақ жазып ... ... ... ... сүт ... ... болғаннан кейін зақымданған бөлімшесіне желін үрпісі
арқылы 10 % ихтиолды жылы күйінде 40 мл ... ... өз ... ... ... ... 34 рет өткізген тиімді болады. Сонымен
қатар, желін терісіне жағынды және ... ... ... ... ... орап ... дұрыс, ол үшін камфорлық май, 5 % салицил
жағындысын, салицил ... ... ... 10 % ... ... малды суалтар алдында желінсаумен ауырғаны анықталса, ауру
сиырларды соңғы рет сауып болған соң, ... ... ... ... ... дәрілерін жібереді ( ең алдымен дәріні жылытып, емшек
ұштарын 70 % ... ... ... дәрілердің әсер етуі 20
күнге созылады, өйткені мал сауылады[27].
Қорытынды
Желінсаудың алдын алуда ... ... ... ... ... ең ... сауу ... дұрыс
сақтау, малды зоогигиеналық талаптарға сай ... ... ... ... ... т.б. ... дер ... жою. Сонымен қатар малды
бірыңғай жеммен немесе сүрлем және сығынды қалдықтарымен, шірік ... тағы да ... бай көк ... ... ... ... жайлауға жіберу басталған кезде асқорыту жүйесінің
ауруларының алдын алу үшін ... ... ... 1-2 кг шөп ... ... берген
өте дұрыс.
Малды белсенді серуендеуге шығару зат алмасуға да, желінсаудың алдын
алуға да өте тиімді. Сондықтан қыстың ... ... ... ... ... айдап серуенге шығарған дұрыс.
Сиырлардың рационына тууға ... және ... ... 3-5 ... алып ... ... көлемін 1-2 кг төмендетеді. Аталған уақыт
ішінде малды ... ... ... ... ал 4-5 ... ... ... қосып, 10-15 күндері азықтың құрамын рационға ... ... ... ... ай ... ... ... 23 % төмендететіні дәлелденген.
Микроорганизмдердің сүт безіне енуіне ең қолайла уақыт сауудан кейін,
өйткені емшек үрпісінің арнасы ашық ... ... ... ... ету үшін ... ұштарын йодоформның (0,3% ... ... ... ... 0,3% ... ... ... сауып болған соң, емшек ұштарын аталған
ерітінділермен сүртіп алады.
Емшек ... ... ... ... ... терісінің
микробтармен ластануы төмендейді. Ауру қоздырғыштары сауу ... ... және ... ... ... ... тура сол жерде дәнекер ұлпалары өсіп, индурацияға айналып
кетіп, жалпы сүт ... ... ісіп ... ... ... болады, терісі қалыңдап, қамыр
тәріздес болады, саусақтың ұшымен басып көргенде ойыс жерлер пайда ... ... алу үшін ... ... ... ... байланысты малды топтастыру;
- Сауар алдында ... 0,3% ... ... дезинфекциялық ерітіндімен ылғалданған орамалмен
сүртеді;
- Сүттің алғашқы үлесін жеке ... ... ... дер ... сауу стакандарын алған дұрыс;
- Желінді зақымдамайтын технологиялық жабдықтарды қолданған дұрыс;
- Малды күнделікті 4-5 км ... ... ... Сауу ... және ... ... ... бақылап отырған
дұрыс;
- Машинамен сауу ережелеріне сәйкес ... ... ... Сауу ... күнделікті бұзып-бөлшектеп, жуып-тазартып,
дезинфекциядан өткізген ... және ... ... ... ... ... ... Желінсаумен ауырған сиырларды уақытында емдеп тұрған жөн.
Сиырды суалтқан кезде:
- Буаз сиырларды 2 апта бойы ... ... және ... түрде
бұзаулауына 30-60 күн алдын ала суалтқан дұрыс;
- Мал азығының рационының құрамынан шырынды азықты және ... ... Буаз ... ... 10-14 күн ... ... ... 14 күні өткенде желінсауға тексерген жөн;
- Желінсаумен ауырған сиырларды емдеген кезде ... ... ... ... ... кейін:
- Сиырдың желінін жылы сумен жуып, калий перманганатының ерітіндісімен
шайып-зарарсыздандырады;
- ... ... ... жіберместен бұрын, сиырдың сүт желінсауға
тексереді;
- Туғаннан кейінгі алғашқы 12-24 ... ... ... ... ... ... Шуды дер ... түсіру;
- Мал қораның, малдың үстін таза ұстау керек.
Сүт шаруашылығындағы сапалы өнім алудың және ... ... ... қазіргі прогрессивтік технологиясы
Сиырлардың сүт өнімін көбейту жолдары
Мазмұны:
Саууға дейінгі іс-шаралар
Желінсауды анықтау әдістері
Сауудан кейінгі іс ... ... ... ... сақтандыру.
Қорыта келе, жоғарыда аталған шараларды өз деңгейінде қолданып, іске
асырып ... ірі қара ... ... ... мен ... ... ... сөзсіз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Абаимова А. Д. Резистентность организма коров и ... их ... ... в ... ... / А. Д. ... – Москва,1999. – 24с
2. Абакаров А. М. ... ... ... при мастите коров в
период запуска и сухостоя в хозяйствах ... / А. М. ... ... ветеринарной санитарий; Тез. Докл. Науч.-
технич. Конференции.- Москва,1993.-Ч.2.-С.79-81
3. ... Т.Д. ... ... ... ... ... ... эндометрита и субклинического мастита у
коров авторев. дис.... д-ра вет. Наук /Т. Д. Абдрахманов. – Саратов,2002.-
48с
4. Абзалова А. Г. ... ... и ... ... ... ... на заболевание телят диспепсией /А. Г. Абзалова – Казань, 1974.
– 16с
5. ... В. А. ... и его ... в ... / В. А. ... А, ... – М.; Колос, 1970. – 190 с., ил
6. Андреев Г. М. Хиносепт и дифурол для ... ... у ... / Г.
М. Андреев, Г. И. Соловьева // ... ... ... и лечения
патологии воспроизводительной функции с. – х. Животных; Тез. ... ... ... 1988.- ... ... Н. М. ... вакуумного режима доильных установок /
Н. М. Антроповский, Ю. И. ... В. К. ... // ... и
электрификация сельского хозяйства. – 1998.- №10. – С. 11-13
8. Батькаев Р. Р.. Влияние различных факторов на распространение ... ... ... и ...... пород / Р. Р. Батькаев , В. Ф.
Зубрянов.- 1991.-№11.-С. ... ... Н. П. ... в ... ... у ... Н. П. Бацанов,
П. Д. ... ... ... ... ... и птиц .1987.-С. 21-23
10. Белобороденко А. М. Динамика распространения маститов и ... ... ... вымени у коров / А.М. Белобороденко //
Незаразные и паразитарные болезни с.-х. животных: Сб. ... ... 1981. – С. ... ... В.И. ... ... путем отбора наследственно устойчивых
коров /В.И. Беляев // ... – 1990. –N 12. – С. ... ... А.И. ... иэтиология мастита и эндометрита у коров
/ А.И. Варганов, А.В. Филатов- Москва,1999.-С.7-8.
13. Варганов А.И. Эффективность ... при ... у ... ... ... Тез. докл.-Воронеж, 1994.-С. 217-218.
14. Василев В.Г. Машинное доение и ... / ... ... Василев В.Г. Морфологические изменение при ... ... ... О.П. Ионова // Ветеринария.-1980.-С.49.
16. Ветра Я.А. Основы химиотерапий акушерско-гинекологических заболеваний
микробно- воспалительной этиологий / Я.А.Ветра, Р.С. ... // Тез. ... ... ... Е. В. ... и ... способа терапии больных маститом
коров с ... ... ... ... / Е. ...... 2004. ... Гринин А. С. Метод лечения ... у корв ... ... А. С. Гринин, В. И. Шарлай- Воронеж, 1994.-С.252-253
19. ... О.Т. ... ... ... ... ... А. И. Современная и доильная техника для коровников привязного
содержания/ А. И. Гродь, А. И. ... М.; ... ... ... Т. Е. ... ... маститов с некоторыми
акушерскими и гинеколог заболеваниями у коров в ... ... ферм ... Т. Е. ...... 1989.- С. ... ... С. А. Современное состояние перспективы развития молочного
полкомплекса Росии/ С. А. ... И. М. ...... Демидова В. В. Сравнительная эффективность методов ... ... / В. В. ... Благовещенск, 1987. – С. 77-81
24. Джуланов М. Н. Роль экологических факторов в этилогии мастита у коров в
условиях Казахстана/ М. Н. ... ... 1992. – ... ... И. С. К ... молочной железы коров, больных маститом/ И.
С. Дудко, О. Н. Якубчак. Воронеж, 1993. – С. 121-122
26. ... Г. Н. ... ... ... ... в условьях
машинного доения / Г. Н. ... Е.И. ... Тез. ... ... ... ... Рига, 1982.- С.55-57
27. Емельянов А. В. Этиопатогенетическая оценка маститов и их профилактика
при помощи вакцины / А. В. ... Я. Р. ... // ... ... аспекты возникновения и развития болезней животных и защита
их ... в ... ... ... ... ... 30 ... ВНИИПФ и Т.- Воронеж, 2000.-С.156-158
Жоспар
І. ... ... ... ... ірі ... ... ... этиологиясы
..................................7
2.2 ... ... ... ... анықтау және ... ... ... ... ... емдеудің негізгі қағидалары мен ... ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«гистология» пәні бойынша силлабус20 бет
Ас қорыту жүйесінің аурулары4 бет
Аса қауіпті анаэробты қоздырғыш инфекциясы4 бет
Стреске анықтама, этиологиясы,кезеңдері,жіктелуі. Домбығу. Домбығу этиологиясы3 бет
Стресс, домбығу3 бет
Стресс.Этиологиясы,жіктелуі,кезеңдері, даму механизмі және патогенезі5 бет
Тыныс алу жүйесінің аурулары туралы4 бет
Қан жүйесінің аурулары5 бет
«Төл мацерациясы, этиологиясы және профилактикасы»22 бет
Ірі қара мал диктиокаулез ауруының патологоанатомиялық өзгерісі мен диагностикасы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь