Несеп жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
I.Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
II. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
2.1. Бүйректің құрылысы және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.2. Бүйректің қанмен жабдықталу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.3. Несеп өткізгіш жолдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2.4. Зәрдің түзілу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
ІV.Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Кіріспе
Зәр – құрамында 96 % су және 4 % құрғақ қалдық бар сұйық зат. Дегенмен де зәрдің құрамы мен қасиеті қабылданған азықтың құрамына, мөлшерін, сипатына, ішілген су мөлшеріне, малдың физиологиялық күйіне қарай ауа – райы мен жыл мезгіліне байланысты өзгеріп отырады.
Зәрдің түрі сарғыш келеді, олардың құрамындағы урохром және уробилин сияқты бояғыш заттарға байланысты. Тақ тұяқты жануарлар зәрі ылайлы, шырышты, қоймалжың, шұбалыңқы келеді, себебі оның құрамында көмір қышқылды кальций тұзы және муцин тектес зат болады. Зәрдің иісі мал түлігіне қарай өзгереді. Жылқы зәрінің иісі өткір, шіріген шөп иісіне ұқсас, сиыр зәрі әлсіз шірік иісті, ал ит пен шошқа зәрінің иісі ащы, жағымсыз келеді.
Зәрдің осмостық қысымы 20 – 30 атм шамасында , ал сыбағалы салмағы 1,020 – 1,040 аралығында болады. Зәрде еріген заттардың 50 – 120 г/л еріген заттар болады. Зәрде еріген заттардың 2\3 бөлігі органикалық, ал 1\3 бөлігі органикалық емес заттарға жатады. Органикалық заттардың 80 – 85 % мочевинадан тұрады, ал қалған бөлігін креатин, несеп қышқылдары құрайды. Патологиялық жағдайда зәр құрамында белок, қант, кетонды заттар, өт бояулары байқалады, ал қалыпты жағдайда олар кездеспейді. Органикалық емес қосылыстар натрийдің, калийдің, магнийдің көмірқышқылды, хлорлы, фосфор қышқылды тұздары, кальций оксалаты және фосфаты түрінде болады.
Зәрдің әрекетшіл ортасы малдың азықтану ерекшеліктеріне байланысты өзгереді. Шөп қоректі жануарларда ол сілтілік, ет қоректі жануарларда қышқылдық, ал шошқада – амфотерлік.
IY. Пайдаланылған әдебиеттер

1. Ығылманұлы О. «Малдың жұқпалы патологиялық анатомиясы», Алматы,1997 ж
2. Б.В.Уша, И.М. Беляков, Р.П.Пушкарев «Клиническая диагностика внутренние незаразных болезни животных» 2004 г.
3. Васильев, Воронин, Дугин «Практикум по клинической диагностике болезни животных» 2004 г.
4. Смирнов, Постников «Клиническая диагностика внутренние болезни сельскохозяйственных животных» 1981 г.
5. Қожанов.К.Н «Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары» Семей 2005
6. Несіпбаев Т. « Жануарлар физиологиясы » А.: Қайнар, 1995 ж
7. Қайырханов Қ.К. « Жануарлар биохимиясы », А.: « Ана тілі» , 1993 ж
8. Беляков И. М. «Практикум по клинической диагностике с рентгенологий»
9.Беляков И. М. «Диагностика внутренниых незаразных болезей сельскохозяйственных животных» М.: Колос, 1975 г.
10. Уша Б. В, Кельдштейн В.А., «Клиническое исследования животных» - М.: Агропромиздат, 1986 г
11. Назаров Ю. М «Малдың жұқпалы емес аурулары» Алматы, 1993 ж.
12. Кодаов К.Н. «Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары», Семей,2005ж.
13. Қожанов К.Н. «Қосымша оқу құралы»
14. Ахметов. Ж. Б. «Патологиялық анатомия», Алматы, 1993 ж
15. Жанұзақов А. «Мал фельдшерлігінің анықтамалығы», Алматы «Қайнар», 1976г
16. Скрябин К.И. «Ветеринарная энциклопедия», Москва,
«Советская энциклопедия», 1968 г.
17. Сайдулдин Т. «Ветеринарлық індеттану» Алматы, 1999 ж I бөлімa
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан ... ... ... ... жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері»
Орындаған: ВМ-35
топ студенті
.
Тексерген: в.ғ.д, доцент
Орал 2011
Жоспар
Кіріспе
............................................................................
.............3
I.Әдебиетке
шолу........................................................................
.4
II. ... ... ... ... ... ... жабдықталу
ерекшеліктері...............................................................
......................16
2.3. ... ... ... ... ... ... – құрамында 96 % су және 4 % құрғақ қалдық бар сұйық ... де ... ... мен ... ... ... құрамына,
мөлшерін, сипатына, ішілген су мөлшеріне, малдың физиологиялық күйіне қарай
ауа – райы мен жыл ... ... ... ... түрі ... келеді, олардың құрамындағы урохром және
уробилин сияқты бояғыш ... ... Тақ ... жануарлар зәрі
ылайлы, шырышты, қоймалжың, шұбалыңқы келеді, ... оның ... ... кальций тұзы және муцин тектес зат болады. ... иісі ... ... ... ... ... иісі ... шіріген шөп иісіне
ұқсас, сиыр зәрі әлсіз шірік иісті, ал ит пен ... ... иісі ... ... ... ... 20 – 30 атм шамасында , ал сыбағалы салмағы
1,020 – 1,040 аралығында болады. Зәрде еріген заттардың 50 – 120 г/л ... ... ... еріген заттардың 2\3 бөлігі органикалық, ал 1\3 бөлігі
органикалық емес заттарға жатады. ... ... 80 – 85 ... тұрады, ал қалған бөлігін креатин, несеп қышқылдары құрайды.
Патологиялық жағдайда зәр ... ... ... ... заттар, өт
бояулары байқалады, ал қалыпты жағдайда олар кездеспейді. Органикалық ... ... ... ... ... хлорлы, фосфор
қышқылды тұздары, кальций оксалаты және фосфаты түрінде болады.
Зәрдің әрекетшіл ортасы малдың азықтану ерекшеліктеріне ... Шөп ... ... ол сілтілік, ет қоректі жануарларда
қышқылдық, ал шошқада – амфотерлік.
І. Әдебиетке шолу
Т. ... ... ... ... ... зәр бөлу
мүшелері екі бөлімге бөлінеді. Олар : ... ... бөлу ... ... ... ... бөлу ... – екі бөлімнен: зәр бөлу мүшесінен және ... ... ... Зәр бөлу ... бүйрек, ал несеп ... ... қуық және ... ... өзек ... бөлу ... дамуы – организмдегі зат алмасу процесімен тығыз
байланысты. Олардың организмдегі дамуы мен ... ... зат ... ... түзілген денедегі ыдырау өнімдерін сыртқы ортаға шығаруға
арнайы маманданған ұлпалар құрылымдарының ... ... ... іс ... асады. Зәр бөлу мүшелерінің ... ... ... көптеген сатыларынан өтеді.
Төменгі сатыдағы жәндіктер ( ... ... ... процесі нәтижесінде түзілген ыдырау өнімдерін организмнен ... ... ... ... ... жолмен шығарады.
Инфузориялардан зәр шығару қызметін арнайы органелла ... ... дене ... ... ... бір – бірімен
үйлесімді қызмет атқаратын көптеген үшелер жүйелерінің қалыптасып, дамуына
ықпалын ... ... ... ... ... ... ... шығаруға арналған зәр бөлім мүшелерде жетіліп, дамып бастайды.
Жануарлар организдері құрылысының олан әрі күрделенуі нәтижесінде,
мысалы, қылтанаяқты ... зәр түзу ... ... ... нефридийлерге ауысады. Олардың шөлмек тәрізді ... ... дене ... ... ... ... орналасып, қуыс ішіндегі
сұйық ыдырау өнімдерін кірпікшелерінің көмегімен ... ... ... ... мәліметтері бойынша омыртқалы жауарларда нефридийлер
құрылым бірлігі ретінде зәр ... ... ... ... зәр бөлу қызметі дененің алдыңғы жағындағы нефридийлерден ... ... ... ... ... ... ауысады. Соңғы өзекшелер
бірігіп, ... ... ... түзе ... Бүйректен шығатын
несепағар ішектің соңғы бөлімі клоакаға ашылады.
Омыртқалы жануарларда бүйрек бірін бірі ... ... ... ... ... ... бүйрек, пронефрос, аралық бүйрек, мезонефрос
және тұрақты бүйрек метонефрос. Зәр бөлу ... ... ... дамуымен қатар жүреді.
В.С. Кондратьев мәліметтері бойынша несеп ... ... ... ... ... шығарған кездегі кейпіне , оның бөліну санына және
уақытына көңіл бөлу керек.
Малдың ... ... ... ... оның ... және түріне тікелей
байланысты болады. Дені сау өгіз , ... ... ... ... ... ... ... Несеп бұларда жіңіщке түтіктен аққан тәрізді
болып бөлінеді.
Айғырлар несеп шығарған ... ... ... ... аз ... ... ... ағыны күшті, соңғы қалдықтары құрсақ еттерінің
жиырылуымен байланысты бөлініп – бөлініпі ағады.
Зәр шығару ... ... ... ... сопақша мида
орналасқан орталықпен де реттеледі. Өз ретінде жұлынмен ... ... ... ... ми сыңарларына келетін импульстер әсер
етеді.
II. Негізгі бөлім
2.1. Бүйректің ... және ... ... омыртқалы жануарлардың зәр бөлу жүйесі қос бүйректен
және олардан шығатын несеп ... ... ... шығаратын каналдан
тұрады.
Мал бүйрегінің құрылысы өте ... Ол екі ... ... және ішкі бозғылт заттан тұрады.
Қыртыстық қабат бір типті құрылымдағы нефрондардан құралады. ... ... ... (мальпиги шумағы) бар капсуладан (Шумлянский –Боумен
капсуласы) басталады. ... ... ... ... ... ... бір қабат эпителий клеткаларынан тұрады да, қабырғалар арасында
саңылау кеңістік жатады. Капсуланың ішкі ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Капсулаға капилляр қабырғалары
арқылы қаннан сүзіліп шыққан ... ... зәр ... ... ... ... қатарлы ирек түтікшелермен жалғасады.
Бүйректің бозғылт қабатына жеткенде бұл түтікше түзеліп, жіңішкереді де,
төмен қарай созыла келіп ... ... ... ... ... ... Қалың
бозғылт қабаттың бітер жерінде бұл түтікше ілгек тәрізді бұрылып қайта
кеңейеді де, ... ... ... ... ... бұл бөлігін Генле ілгегінің жоғарғы иіні деп ... ... осы ... ... қабатта екінші қатардағы ирек
түтікшелерге айналады да, жинағыш түтікшелермен ... ... ... жалғаса келіп, еміздікшелер түзеді. Ал емізікше түтікшелері зәрді
бүйрек астаушаларына құяды.
Бүйректің түрлері. Бүйректерді ... ... ... ... бастапқы құрылымдық бөлігі –бүйрекшелер алынған. Бүрекшелерде де,
бүйрекке тән үш аймақ пен пирамидалар емізікшелері және ... ... ... ... тостағаншалары болады. Бүректің бүйрекшелері бір
бірімен өзара зәр шығару ... және ... ... ... әр түрлі
дәрежеде байланысып бірігіп, ... ... ... Жануарларда сыртқы
және ішкі морфологиялық құрылысына байланысты ... ... ... ... ... ... сараптай келе, бүйректің жануарда
жиі кездесетін негізгі төрт түрінің құрылысымен төменде танысамыз. ... ... ... ... ... және ... біремізікшелі
бүйректер жатады.
1. Көптік бүйрек бір бірімен зәр шығару өзектері ... ... ... ... майда жеке бүрекшелерден тұрады. Әр бір бүрекше
сыртынан дәнекер ұлпалық қапшықпен қапталған. Бүрекшенің ... ... анық ... үш ... ... ... ... астындағы
қыртысты аймақ зәр бөлу аймағы. Бұл аймақты бүйрек түтікшелері нефрондпрдың
денешіктері мен проксимальды және ... ... ирек ... ... ... қан және лимфа тамырларына бай, тым ... ... ... ... ... ... ... нефрондардың түзу түтікшелерінен (проксимальды және дистальды
бөлімдердің түзу түтікшелері, ... ... мен ... ... ... ... ... аймақ
орналасады.стромасы борпылдақ дәнекер ... ... ... ... ... ... ірі қан ... (доғалық артериялар мен
веналар) өтетін шекаралық аймақ болады. Бүрекшелер сабақшалары бір бірімен
қосылып, несеп жолдарын, бұлар өз ... бір ... ... ... түзеді. Бүректің мұндай түрі теңіз сүтқоректілерінде ... ... ақ ... ... т.б. ) ... Тілімді көп емізікшелі бүйрек бүректің сыртқы жағы бір бірінен
тілімделіп бөлініп, ... ... ал ішкі ... ... ... бірігіп
кеткен бүйрекшелерден құралған. Сондықтан, бүйректің сыртқы беті ... Ал ... ... ... өкп емізішелерден (бірігіп кеткен
бұрынғы жеке бүрекшелердің бозғылт аймағы) тұрады. Емізікшелер түтікшелер
іші қуыс ... ... ... ... іші ... бір ... қосылып, несеп жолдарын, олар өз ... ... ... ... ... ... сиырда болады.
3. Тегіс көп емізікшелі бүйрек шошқада, маймылдарда және адамда
болады. Бүйрек сыртынан ... ... ... ішкі кескінінде көптеген
емізікшелерден тұрады. Бұларда да, емізікшелер түтіктері тостағаншаларға
ашылып, олардан шығатын қысқа сабақшалар бірігіп, бүйрек ... ... мүше ... ... ... ... ... несепағар шығады.
4. Тегіс біремізікшелі бүйрек барлық жыртқыш ... ... ... ... т.б. ... жануарларда болады. Бүйрекшелердің
барлық аймақтары бірігіп кетеді де, бірыңғай орналасқан ... ... ... ... түзеді. Бүйректің сыртқы тегіс, ішкі кескінінде бір
емізікше көрінеді. ... ... ... ... ... мен ... ... құрылысы жағынан паренхималы мүше. Оның паренхимасын жануардың
түрлеріне байланысты 1-8 ... ... ... –нефрондар құрайды.
Нефронның қан капиллярлары шумағын ... ... іші қуыс екі ... қабатты жалпақ эпителийден құралған
бастама бөлігін ... ... деп ... Қан ... ... артерия қаны
әкелгіш артериола арқылы ағып кетеді. Бұл ... ... қаны ... ... ... ... арнасы әкеткіш артериола арнасына
қарағанда 5-6 еседей кең. Демек, капиллярлар шумағынан ағып ... ... ағып ... қан мөлшеріне қарағанда бірнеше есе аз болады. Осыған
байланысты қан капиллярларындағы ... ... ... ... сұйыығы капиллярдың қабырғасы әне бүйрек денешігінің ішкі ... оның ... ... ... ... да, алғашқы зәрге айналады.
Нефрон денешігі тығыз ... екі ... қан ... ... ... ... ... бүйрек денешігінің қапшығынан құралған. Нефрондар
бүйрек денешігінен басқа проксимальды, жіңішке және дистальды ... ... ... бөлімдердің атқаратын қызметтеріне
байланысты бірқатар текше немесе бір ... ... ... ... ... аталған бөлімдерден ағып өту барысында организмге керекті
заттар қанғы ... ... емес ... ... қаннан несепке шығарылады
да, нефронның ... ... ... ... айналады. Бүйректің стромасы
(борпылдақ дәнекер ұлпасы) арқылы қан, лимфа ... мен ... ... ... ... Жылқы бүйректері тегіс біремізікшелі бүйрекке жатады.
Оның оң бүйрегінің пішіні жүрекке ұқсас, ал сол ... ... ... Бүйрек түбегінде мүшенің алдыңғы және артқы ұштарына қарай созылып
жатқан бүйрек жолдары көрінеді. Бүйрек ... саны -10-12. ... ... қуысының бел аумағында, оң жақта, 14-15-інші қабырғалардан 2-
інші бел омыртқаға ... ... ал сол ... бел аумғының сол
жағында, 18-інші көкірек омыртқасынан 3-інші бел омыртқасы
Аралығында ... ... ... ... ... ... болмайды, оның орнында бүйрек емізікшелерінен шығатын бүйрек
сабақшаларының бірігуінен түзелген екі ... өзек – ... ... ... ... ... бүйректен зәрді қуыққа алып шығатын несепағар
пайда болады. Бүрек пирамидаларының саны – 8-22. Оң ... ... ... ... оң ... ... қабырғалар мен 2-3-інші бел омыртқалардың
аралығында ... ... ... ... ... ... келеді. Сол
бүйрек көбіне оң бүйректен соң, бел ... оң ... 2 және ... ... ... ... Бұл ... мес қарынның азықпен
толуына байланысты. Мал тоя азықтанғанда, мес ... ... ... ... бел аумағының оң жағына қарай ығыстырады. Сол бүйректің артқы ұшы
алдыңғы ұшына қарағанда қалыңдау ... ... және сәл ... ... мен ешкі ... ... ... бүйрек. Бүйрек
пирамидаларының саны -10-16. Оң бүйрек ... ... бел ... ... ... ... мен 2-інші бел омыртқа арлығанда, ал сол бүйрек
оң бүйректің артқы жағында (мес ... ... ... 3 және ... бел омыртқалар аралығында жатады.
Шошқа бүйректерінің пішіні лобия тәрізді, тегіс ... ... ... саны -10-12. ... әр ... ... жақсы жетілген бүйрек түбегіне ашылады. Екі ... ... ... ... бел ... оң және сол жақтарында, 1-4-інші бел
омыртқалар тұсында қатар орналасады.
Ит бүйректері тегіс біремізікшелі ... ... ... тараққа ұқсас. Бүйрек пирамидаларының саны –12-17. Екі бүйректе
бір деңгейде, құрсақ ... бел ... оң және сол ... 1-3-
інші бел омыртқалар аралығында қатар ... ... ... орнында түтікшелер болады.
Бүйректің гистологиялық құрылысы. Бүйректі сыртынан тығыз дәнекер
ұлпалы қапшық (капсула) қаптап жатады. ... ... ... ... мүше. Бүйректің паренхимасын нефрондар, ал оның ... ... қан ... бай борпылдақ дәнекер ұлпалық
аралықтар құрайды. Жоғарыда баяндалғандай, бүйрек сыртқы қыртысты, ішкі
бозғылт ... ... ... қыртысты аймағын бүйрек
денешіктері, нефрондардың проксимальды және дистальды бөлімдерінің ... ал оның ... ... проксиммальды және ... түзу ... ... ... және ... ... ... (бүйрек өзекшесі) бүйрек паренхимасының құрылымдық және
қызметтік бірлігі. Жануарлардың ... ... ... ... ... өзекшелері болады. Нефронның орташа ұзындығы 2-5 см.
Нефрон құрылысы мен қызметі әр ... ... ... ... ... ... жоғары (проксимальды), жіңішке және төменгі (дистальды)
бөлімдер жатады.
Бүйрек денешігі екі: ... және ... ... тұрады.
Тамырлы бөлікті әкелгіш артериола, қан капиллярларыының шумағы және әкеткіш
артериола ... ... ... ... жағы ... бөліммен
жалғасатын нефронның жоғарғы тұйықталған қос қабатты қапшығы құрайды.
Нефронның проксимальды бөлімі ирек және түзу ... ... Оның ... ... ... затында бүйрек денешігі ... ... ... ... ... төмен
бағытталып, түзу бөлікке айналады. Проксимальды түзу өзекше төмендеп,
жіңішке бөлім өзекшесіне ауысады. Нефрондардың 80%-ының жіңішке ... ... ... және олар ... ... ... ... Жіңішке
бөлім ілгек жасап, қайтадан жоғары қарай бұрылып көтеріледі де, дистальды
бөлімнің түзу ... ... ... ... түзу ... өзінің
бүйрек денешігінің тамырлы бөлігіне қарай жоғары көтеріліп иректеліп,
дистальды ирек бөлікке ... ... ... ... ... ... қосылып, түзу жинағыш түтікшелерге айналады. Нефрондардың 20%
-ы бозғылт аймақтың маңында орналасып, олардың ... ... ... ... ... кері ... Олардың бозғылт маңы (юкстамедулалы)
нефрондары деп атайды. Түзу жинағыш түтікшелер ... ... ... түзеді. Бірнеше жинағыш түтікшелер бір бірімен қосылып, емізкше
өзекшелерін жасайды. Емізікше өзекшелері ... ... ... ... ... ... сабақшалары арқылы бүйрек түбегіне,
одан ... ... ... ... ... өзегімен еркек
жануарларда несеп жыныс өзегі, ұрғашы жануарларда несепжыныс қойнауы ... ... ... ... түрлері
2.2. Бүйректің қанмен жабдықталу ерекшеліктері.
Бүйректің қанмен жабдықталуында айтарлықтай ... ... ... ... ... тамырлары Шумлянский-Боумен капсуласына
кіріп, онда ұзындығы 0,5мм шамасында 30-50 ... ... ... ... ... Бұл ... ... әкелуші тамыр деп атайды.
Аталған капиллярлар жинала келіп, қанды ... ... ... ... қан ... ... екі есе тар келеді. Шумақтан шыққан тамыр
ирек ... ... ... тұсында қайтадан тарамданып, екінші рет
капиллярлар торын құрайды. Осыдан кейін ғана капилляр ... ... ... ... одан бүйрек венасына барып құяды. Шумақ капиллярында
қан қысымы басқа орган капиллярларындағы қысымнан әлде қайда жоғары. ... ... ... ... ... және оның ... ... аралықтарында перицидтер тәрізді жұлдызша тамыр
аралық торшалар болады. Олар өсінділер мен капиллярлар эндотелиоциттеріне
жанасып ... ... ... тек негіздік жарғақ қалады. Пішіні
жалпақ ... өте жұқа ... ... өсінділері болады. Подоцит
денесіне таралатын біріншілік өсінділерден (цитотрабекулалардан) көптеген
ұсақ екіншілік ... ... ... ... ... ... ұзындығы бір- екі мкм болады. Подоцидтердің өсіндіоері
бір бірімен ілгектене ілінісіп, байланысып, араларында ... ... бар, ... ... торлы құрылым түзеді. Тесікті капиллярлар
эндотелийі менг саңылаулы тесікті подпциттер аралығында гликопротеид ... ... ... нгіздік жарғақ қана қалады. Осы эндотелийден,
негіздік жарғаөқтан және подпциттерден ... ... тор ... қан
плазмасы сүзіліп, алғашқы несепке айналады да, ... ... ... ... ... ... қабаты бір ... ... ... ол ... проксимаалды бөлігі
қабырғасына жалғасады.
Проксимальды бөлімнің жоғарғы ирек бөлігі бүйрек денешігі қапшығының
сыртықы ... ... Ол ... денешігі маңында иректеліп,
бүйректің қыртысты аймағы затынан бозғылт аймаққа қарай ... ... ... ... ... ... бір қабатты текше
тәрізді эпителийи құрайды, оның орташа диаметрі 60 мкм. ... ... ... түзілген микробүрлер жане олардың астындағы
цитоплазмада лизосома тәрізді ... ... ... ... ... орналасқан митохондриялар мен олардың
аралықтарындағы плазмолемма ... ... ... түзіледі.
Эпителиоциттердің апикальді бетіндегі микробүр мен көпіршіктер ... ... ... ... ... керек заттарды белсенді
түрде кері сорып, қосымша қорытып жатқандығынан, ал торшалардағы базальді
жолақ, керісінше, эпителиоциттердің зат ... ... ... ... керісінше, эпителиоциттердің зат алиасу процесі нәтижесінде түзілген
соңғы ыдырау өнімдерін қосымша несеп құрамына ... ... ... ... ... ... ... керекті заттар
кері организмге сорылып( риабсорбсия), керек емес ыдырау өнімдері қосымша
несеп ... ... ... арқылы проксимальды өзекше
қабырғасымен ... ... ... 85%- ы, ... керекті
электролиттер, амин қышқылдары, витаминдер кері сорылады.
Жіңішке бөлімді проксимальды бөлімнің төмендеген түзу бөлігі түзеді.
Оның диаметрі 13-15 мкм, ... бір ... ... ... құрайды.
Бұл бөлімде негізінен су кері сорылады.Дистальды бөлімнің түзу бөлігінің
диаметрі 20- 50 мкм, ... бір ... ... тәрізді эпители құрайды.
Ол жіңішке бөлімнің өрлеме жалғасы. Өрлеме ... түзу ... ... денешігіне қарайкөтеріліп, оныі маңында ирек ... ... ... ... ... ... Дистальды бөлім өзекшелерінде
натрий және калий ... ... ... ... ... түзу ... өзекше, жіңішке бөлімнің
төмендеген және өрлеме өзекшелері, дистальды бөлімнің ... ... ... ... ... ... бір ... текше
тәрізді эпителийден, төменгі бөліктерінің қабырғасы бірқабатты призма
тәрізді эпителийден ... ... ... ... ... ... ағып келеді. Себебі, электролиттер негізінен нефронның
дистальды бөлімінде сорвлып, электролиттер жинағыш түтікшелер ... ... ... ... ... ... ... сұйық
несептен, су кері қанға сорылып, нағыз несеп түзіледі.
Юкстагломерулалы кешен несеп бөлуге қажет қан қысымын реттейтін ... мен ... кері ... ... ... ... гормонын
бөледі. Аталған кешенді дистальды өзекшенің тығыз дағы, ... ... ... ( ... торшалар, әкелгіш және
әкеткіш артериолалар аралығындағы торшалар (Гурмагтиг торшалары) құрайды.
Бүйрек қанмен өте ... ... ... ... ... ... 20 есе көп ... Мысалы, адамның әр бүйрегіне минут сайын 750 мл қан
келеді. Бір ... ... ... 1700 л қан ... оның 170 ... қабаттағы мальпигий шумақтарында сүзіледі. Адам организміндегі 5
л қан тәулігіне бүйректен 200-300 рет өтеді. ... 90-100 кг ... ... 1,5 мың қан түзіледі
Адамның екі бүйрегінде 2 миллионнан аса, ірі қарада – 8 млн, ... 1,5, ... -1 млн ... болады. Нефрондардың ішкі бетінің жалпы ауданы
адамның екі бүйрегінде -4-6 м2, ірі қарада -39,5,шошқада -7,2, ... ... ... ... ұзындығы 30-50 мм, ал олардың жалпы ұзындығы адамда ... ... ... ... Несеп өткізгіш жолдар.
Несеп өткізгіш жолдар құрылысы түтікше мүшелер. Бұл мүшелерге
несепағар, қуық және несепшығар өзегі ... ... ... ... ... етті және сыртқы сірлі ... ... ... мочеточник) – ureter- бүйрек түбегінен басталып, бел
аумағы арқылы ... ... ... ... ... түтікше мүше. Ол
құрсақ қуысындағы қысқа қатпарға ... оның ... ... Ал ... ... ... несеп жыныс қатпарының құрамында
қуықтың жоғарғы қабырғасымен жанасып, оған қиғаштала еніп,3-5 см- ... етті және ... ... арасымен өтіп барып, қуық қуысына
ашылады. Несепағардың бұлай қуық қабырғасымен өтіп, қуықтың ... ... ... ... тек бір ... ғана ... ... тудырады. Зәр
қуық қуысынан кері несепағарға өте ... ... қуық ... ... оның етті ... ... сыртқы жағынан қысып, зәрдің кері
несепағарға өтуіне мүмкіндік бермейді.
Несепағардың гистологиялық құрылысы. Несепағар ... мүше ... ... ... етті және ... ... құралған.
Несепағардың ішкі кілегейлі қабығы екі қабаттан : ішкі ... ... ... және ... ... дәнекер ұлпалы өзіндік
тақташадан тұрады. Кілегейлі қабықта ... ... ... ... ортаңғы етті қабығы үш қабаттан құралған. Олар:ішкі ... ... ... ... және ... ... қабат. Аталған етті
қабықтың қабаттары бірыңғай салалы ет ... ... ... сыртқы сірлі қабығы ішкі борпылдақ дәнекер ұлпалық қабаттан
және сыртқы мезотелий қабатынан (бірқабатты ... ... ... ... ашылатын төменгі бөлігінің сыртқы
қабығы адвентиция (борпылдақ дәнекер ұлпасы).
Қуық (мочевой ... – vesica ... ... алмұрт тәрізді зәр
уақытша жиналатын қуысты мүше.Оның құрсақ қуысына қараған бөлігін ... (vertex vesicae ), ... ... ... ... қуық ... (corpus
vesicae) және жамбас қуысына қараған қуықтың жіңішкерген бөлігін қуық мойны
(cervix vesicae) - деп ... Іші бос ... ішкі ... ... тұрады. Көп қабатты ауыспалы эпителиймен астарларған кілегейлі
қабықта бездер болмайды. Қуықтың мойын жағындағы ... ... ... ... ... ( columna ... ал ... қуық қуысы
жағында несепағардың тесіктері ( ostium ureteris) көрінеді. Осы тесіктерден
қуық мойнына ... ... ... (plica ... бір ... сүйір
бұрыш жасай үшкірлене жақындап, қуық үшбұрышын (trigonum vesicae) ... ... ... ... ... де, қуық ... ... ауысар жерінде несепшығар қырын (crista urethralis) түзеді.
Қуықтың етті қабығынын сақинаша қабаты, қуық ... ... ... ... ... ... тек денесімен төбесін ғана қаптайды, ал
оның мойны адвентиция қабығымен қапталған. ... ... ... вентральды
бетінен құрсақ және жамбас қуыстарынын қабырғаларына өтіп, қуықтың орталық
байламын (ligamentum teres vesicae ... ... Бұл ... аллантоис қапшығымен жалғасатын несепжолы (urachus) және
ұрықжолдасқа ... қан ... ... ... жатады. Сақа
жануарларда аталған қан тамырлары қуықтың жұмыр байламына ( ligamentum
teres vesicae) ... ... ... денесі мен мойнынын вентральды бетінде
сірлі қабық болмайды. Қуық үшбұрышы анық көрінбейді.
Сиыр мен ұсақ ... ... ... бір ... жақын
орналасқандықтан, қуық үшбұрышы білінбейді. Бұқалар мен қошқарларда
несепағар қыры ... ... ... ұрықтық төмпешігіне дейін созылады.
Шошқада несепағар қатпары жұп болады. Қуық үшбұрышы айқын көрінеді.
Итте де қуық ... анық ... ... ... ... ... да ... етті
және сірлі(адвентиция) қабықтардан тұрады. Қуықтың кілегейлі ... ... ... ... ... ішкі бетін көпқабатты жалпақ ауыспалы
эпителий ... ... Оның ... өзіндік тақташа борпылдақ
дәнекер ұлпасынын ... ... ... ортаңғы етті қабықпен
шектесетін сыртқы кілегейліасты негіз де, ... ... ... ... тақташамен кілегейліасты негізде, зәрге толғанда қуық
қабырғасынын ... ал ... ... соң, оның ... ... ықпалын тигізетін эластин талщықтары көптеп кездеседі. Кілегейлі
қабықтағы кілегейліасты негіздің жақсы жетілуі қуықтың ... ... ... ... ... ... Сондықтан, қуықтың қабырғасы өте
созылғыш келеді. Тек, ... ... ... ғана ... ... ... болмайды. Осыған байланысты қуық мойнының ішкі ... ... ... етті қабығының ... ... ... ... яғни ол ... сыртқы ұзынша және олардың
арасындағы ортаңғы сақинаша бірыңғай салалы ет ... ... ... ... ... ... ... қуық мойнында, оның қысқыш
етіне айналады. Қуықтың төбесі мен денесі сыртынан сірлі қабықпен, ал ... ... ... өзек ... ... uretra- - қуық мойнынан
басталып, өзінің соңғы бөлігімен жыныс мүшелеріне жалғасып кетеді. ... ол ... ... ... ... ... ... кіреберісінен
немесе несен – жыныс қойнауын құрайды.
Аналық уретра ( uretra feminina) жамбас ... ... ... қуық ... ... кіреберісі аралығында жатады.
Оның сыртқы тесігі қынап пен несеп- жыныс кіреберісінің шекарасына ашылады.
Аналық ... ... ... ... ... ... Онда ұсақ ... болады. Кілегейлі қабықтың астында бірыңғай
салалы ет ұлпасында түзілген етті қабығы жатады. Уретраның ... ... ... ... ... ... ... ет ұлпасы қабатымен қапталып,
оның қысқыш ... етін ... ... ... уретрасының ұзындығы 6-8 см. Сиыр, ... ... ... ... қабырғасында қалташа (дивертикул) болады.
Оның кіре беріс тесігі уретраның сыртқы тесігінің ... ... ... өзегінің гистологиялық құрылысы. Түтікше мүше ретінде
несепшығар ... ... да үш ... ... етті және
адвинтиция қабықтарынан тұрады. Жануарлардың ... және ... ... ... ... байланысты несепшығар өзегінің
кілегейлі қабығын көпқабатты ... ... ... призма тәрізді,
болмаса көпқабатты жалпақ эпителий астарлайды. Өзіндік тақташаны борпылдақ
дәнекер ұлпасы ... Бұл ... ... талшықтары болады. Етті қабығы
бірыңғай салалы ет ... ішкі ... және ... сақинаша қабаттарынан
құралған.
2.4. Зәрдің түзілу механизмі.
Бүйректің негізгі қызметі –зәр (несеп) түзу.зәр түзу екі кезеңнен
тұрады –сүзу және ... ... ... ... физиологиялық процесс.
Зәр түзу процесі Шумлянский-Боумен капсуласына қанның сұйық бөлігінің
сүзіліп өтуінен ... ... ... ... ... ... тазартылған, құрамы жағынан қан плазмасына ұқсас сұйық –алғашқы
зәр пайда болады. ... ... ... ... ... ... қысым тудыратын (70-90 мм) құрылыс ерекшеліктері мен ондағы ерекше
ұсақ саңылаулар ... ... Бұл ... ... ... ... салмағы 70000-нан артық заттар –өтпейді, сондықтан алғашқы зәр
құрамында белок болмайды, оны белоксыз ультарфилтрат деп атайды(соңғы ... ... аз ... ... да болады деген ұғым қалыптаса
бастады). Плазма құрамындағы ... ... ... ... ... (с.б 30 мм) алғашқы зәрдің ... ... ... қан ... (70-90 мм) ... ... суды
ұстау абілетіне жоғары болады. Осы екі қысымның айырмашылығы (40-60 мм)
сүзілу ... деп ... ... капсуласына сұйық шумақ
капиллярлары мен капсула ішіндегі қысым теңескенге дейін сүзіледі.
Тәулігіне өте көп мөлшерде ... зәр ... ... ... ... ... Бұл ... қанмен өте мол жабдықталғанында ғана мүмкін
болатын жағдай. Сиыр тәулігіне 15литр зәр бөлсе, онда оның ... ... қан өтуі ... ... ... 6-10 литр қаннан 1литр ... ... ... зәр ирек ... ... түскеннен кейін зәр
түзудің екінші ... ... сору ... да, ... көп ... ... тұзда, амин қышқылда, глюкоза т.б. кері сіңіп, қанға өтеді.
Қайта сору процесі бүйректің несеп ... ... ... ... ... ... ... арқылы іске асады.
Электронды микроскоптық зерттеулерге қарағанда нефрон түтікшелерінің ішкі
бетінде ащы ішектегі ... ... ... ... ... ... 6500 ... орналасады. Олар түтікшелердің ішкі беттік ауданын
қырық есе өсіреді де, жалпы ауданы малда ... ... ... ... ... ... сору процесінің қарқынды жүруіне мүмкіндік
береді. Арнаулы зерттеулер 100литр алғашқы зәрдің 98,5 ... ... ... ... ... ... амин қышқылдары және кейбір заттардың
активті ... ... ... ... ... мен ... түрде осмос және диффузия заңдылықтарына сәйкес сорылады. Активті
тасымалдау механизмі нефрон түтікшелерінің ... ... ал ... ... ... заттар жай диффузия
түрінде тасымалданады. ... ... ... әсерінен
түтікшелердің қуысына концентрация ... ... ... иондық
қосылыстар –холин, гистамин, ... ... ... т.б. ... ... ... ... бүйрек түтікшелері мембранасындағы
өте белсенді натрий және калий тәуелді аденозинүшфосфатаза ферменті ... ... ... қатар бұл мембраналар басқада органикалық заттардың
тасымалдауын қамтамасыз ететін активті тасымалдау жүйесі орналасады.
Алғашқы ... ... ... ... ... ... заттарлың бүйрек тканьімен қанға кері сорылуы нәтижесінде ұлпалық
сұйықтықтарға осмостық қысым ... ... ... осмостық қысымы
төмендейді. Осының салдарынан су ... зәр ... ... ... өте ... ... өту ... алғашқы зәрдің құрамы өте ... ... ... концентрациясы 60 есе, амиак-40, фосфаттар
30, несеп қышқылы -25 есе ... ... ... ... ақырғы
зәрді түзуде белсенді роль атқарытынын дәлелі.
Бүйрек түтікшелерінін белсенді ... қан ... мен ... ... мөлшерін салыстыра отырып анықтауға ... ... ... ... 0.02% ... кездеседі
де, зәр құрамында ол 18% -ке, немесе 90 есе өседі( ... ... зәр ... ... ... кері сорылмайтынын
ескерсек, онда 1л зәр пайда болу үшін 90л алғашқы зәр ... ... ... қиын емес.
Алғашқы зәр құрамындағы заттарды екі топқа бөлуге болады: шығару
табалдырығы ... және ... ... ... ... ... заттарға
алғашқы зәрден қанға кері сорылатын қосылыстар (қан, хлоридтер, фосфаттар,
калий, кальций, натрий, несеп қышқылы) жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... концентрациясы шамадан тыс жоғарлағанда ғана
байқалады. Мысалы, алиментарлық ... ... ... салдарынан
зәрде қант пайда болады. Бүйрек ... ... ... ... шығару табалдырығы төмен заттар деп ... ... ... ... ... Бұл ... ... толығымен ақырғы (нағыз)
зәр құрамында шығарылады.
Зат алмасу өнімдерін(мочевина, несеп ... ... ... ... ... бүйректе синтетикалық прцестер де жүреді. Мысалы, гиппур
қышқылы қанда жоқ, ол бүйрек ұлпасында ... зәр ... ... Зәр
құрамындағы аммиактың, креатиннің де көп ... ... ... ... зәр ... ... тек қана сүзу және қайта сору негізінде
жүрмейді, ол ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... енген дәрі-
дәрмектер шығарылады. Белсенді секреция нәтижесінде түтікше маңындағы
капмллярдағы қаннан нашар ... ... ... ... ... ... ... |Заттардың зәрдегі |
| | | ... |
| | | ... ... |90-93 |95 | ... ... |- |- ... |0,1 |- |60 ... |0,03 |2,0 |25 ... қышқылы |0,002 |0,05 |1 ... |0,32 |0,35 |7 ... |0,02 |0,15 |40 ... |0,001 |0,04 |2 ... |0,008 |0,0015 |2 ... |0,0025 |0,0060 |2 ... |0,370 |0,60 |2 ... |0,009 |0,27 |30 ... |0,002 |0,18 |90 ... |0,001 |0,10 |100 ... ... мен ... салыстырмалы құрамы
Бүйректің экскрециялық қызметін «клиренс» ... ... ... ... клиренсін бір минут ішінде белгілі бір заттар
тазарған плазма ... ... ... анықтау үшін
белгіленген заттың зәр мен ... ... ... және минуттық
диурезді (түзілген зәрді) біліп, мына формуламен есептейді: C#Vv:P, ... ... ... ... ... белсенді заттар да түзіледі, олар
мыналар:
1. Ренин гормоны, оның ... ... ... қан қысымы
төмендесе, қандағы натрий иондарының мөлшері азайса күшейеді.
2.Эритрогенин,ол плазмадағы эритропоэтиногенді ... , ол ... ... дистальдық бөлігіндегі
[1]
Қалың дақ аймағында түзіліп, кининогенді кининге айналдырады.
4.Медуллин ... ... ... ... ... қан айналуды жақсартады,қанның бүйректегі қыртыстық
және ... ... ... ... реттейді,натрий иондарының
бөлінуін арттырып,ангиотонзин ІІ-нің ... ... ... ... ... ... әсер ... әрекетін жандандырады(фибринолиздік
фактор).
6. Д дәрмендәрісі-бүйрек түтікшелерінде кальций мен ... ... ... ... ... туындылары
кальцийдің ішектен сорылуын жақсартып, сүйектің қатаюына ықпал етеді.
III. Қорытынды.
Курстық ... ... келе зәр ... механизмі мен оның
реттелу процесімен таныстым.
Зәр түзу орталығы сопақша мида орналасады, ол ... ... су ... ... ... орталықпен тығыз байланысты. Зәр түзу процесіне
үлкен ми сыңарлары да әсер етеді.Үлкен ми сыңарларының ... ... ... ... ... орталықтың болатынын 1879 ж.В.М.Бехтерев ашқан.
Бүйректің қызметі гуморальдық жолмен де рнттеледі. Диурез қанда ... ... ... ... ... ... ... зәр түзу процесін реттеуде гипофиздің, вазопрессин гормоны ... үсті ... ... ... ... альдостерон гормоны маңызды
рөл атқарады.
Гипофизбен қатар зәр түзуді гуморальды жолмен реттеу процесіне басқада
ішкі секреция ... ... Зәр түзу ... бүйрек үсті безінің
адреналин гормоны да әсер етеді. Оны аз дозада ексе ... ... ... ... арасы тарылып, ондағы фильтрациялық қысым көтеріледі,
диурез күшейеді. Үлкен дозада қан әкелетін ... ... ... зәр түзу нашарлайды.
IY. Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ығылманұлы О. «Малдың жұқпалы патологиялық анатомиясы», Алматы,1997 ж
2. ... И.М. ... ... «Клиническая диагностика
внутренние незаразных болезни животных» 2004 ... ... ... ... «Практикум по клинической диагностике
болезни животных» 2004 г.
4. Смирнов, Постников «Клиническая ... ... ... животных» 1981 г.
5. Қожанов.К.Н «Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары» Семей 2005
6. Несіпбаев Т. « Жануарлар физиологиясы » А.: ... 1995 ... ... Қ.К. « ... биохимиясы », А.: « Ана тілі» , 1993 ж
8. Беляков И. М. «Практикум по клинической диагностике с рентгенологий»
9.Беляков И. М. ... ... ... ... животных» М.: Колос, 1975 г.
10. Уша Б. В, ... В.А., ... ... ... - М.:
Агропромиздат, 1986 г
11. Назаров Ю. М «Малдың жұқпалы емес аурулары» Алматы, 1993 ж.
12. ... К.Н. ... ішкі ... емес аурулары», Семей,2005ж.
13. Қожанов К.Н. «Қосымша оқу құралы»
14. Ахметов. Ж. Б. ... ... ... 1993 ... Жанұзақов А. «Мал фельдшерлігінің анықтамалығы», Алматы «Қайнар»,
1976г
16. Скрябин К.И. «Ветеринарная энциклопедия», Москва,
«Советская энциклопедия», 1968 ... ... Т. ... ... ... 1999 ж I бөлімa
-----------------------

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұлшықеттердің жиырылуы7 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Altheae officinalis L (Дәрілік жалбызтікен) өсімдігі вегетативитік мүшелерінің онтоморфозгенезі38 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь