Бастауыш сыныпта әдебиеттік оқу сабағында жүргізілетін шығармашылық жұмыстар

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
І. Бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық тұлғасын қалыптастырудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5
1.1 Оқушылардың шығармашылық тұлғасын дамытудың ғылыми педагогикалық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5
1.2 Оқушылардың шығармашылық тұлғасын қалыптастырудың психологиялық жақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9
1.3 Оқыту үрдісіндегі оқушылардың шығармашлық қабілеттерін дамытудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
13

ІІ. Бастауыш сыныптағы оқушылардың қабілетін оқу процесінде дамыту ... . 18
2.1 Оқу үрдісінде оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
18
2.2 Оқушылардың шығармашылық қабілетін сабақта және сабақтан тыс уақытта дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
20
2.3 Оқушы тұлғасын қалыптастыруда шығармашылық іс . әрекетке баулу. 22
2.4 «Әдебиеттік оқу» пәні бастауыш білім берудің маңызды компоненті... 25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 32
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Қосымша
Курстық жұмыстың өзектілігі. Елбасы Н.Ә. Назарбаев 2008-жылғы «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты Қазақстан халқына жолдауында: «Кішкентай бүлдіршіндердің дамуына ықпал ететін үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы ретіндегі мектепке дейінгі білім беруге баса назар аударған жөн. Және бұл сатыны олардың шығармашылық және интеллектуалдық қабілеттерін дамытуға арналған тиімді бағдарламалармен қамтамасыз ету қажет. Әрі балалардың білім алуға, еңбекке және қоршаған ортаға бейімі, қарым-қатынасы нақ осы кезеңде қаланатынын естен шығармауымыз керек» деп атап көрсетті.
Демек, аталған жолдауда стратегиялық міндеттердің бірі білім, ғылым беру жүйесінің мазмұнын жаңа міндеттермен толықтырып, өмір талабына сай бастауыш сынып оқушыларының «шығармашылық және интеллектуалдық қабілеттерін дамытуға арналған» сапалы білім беруді талап етеді. Ендеше, бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда, кеңейтуде, танымдық белсенділігін арттырып, білім, біліктерін жетілдірудің қоғамдық мәні зор деген сөз.
Білімді ұрпақ тәрбиелеу мәртебесі-қазақ елінің мәртебесі. Өйткені, балаларға білім мен тәрбие беріліп, осы өмірге бейімдеп қана қоймай, жалпы адамзаттық және ұлттық құндылықтарды сақтап қалу бүгінгі мектептердің өзекті мәселесі болып отыр. Демек, бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға басты назар аударуымыз қажет.
Дарынды, білімді жастар ғана егемендігіміздің ертеңін баянды етіп, қоғамның әлеуметтік –экономикалық дамуына үлес қоса алады. Сондықтан бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда мұғалімі берген білімді, іс-әрекет тәсілдері мен бағалау өлшемдерін қамтитын қоғамдық және ұжымдық тәжірибе тағылымдарын игеріп қана қоймай, оны әрі қарай өзінің белсенді, нысаналы, зерделі танымдық іс-әрекетімен сабақтастыруға тиіс.
Осыған орай, қазіргі кезеңде бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда белсенділігін қалыптастыруды арнайы ұйымдастыру-бастауыш мектептердегі оқу үрдісін жетілдірудің негізгі шарты болып табылады.
Еліміздің әлемдік білім кеңістігіне енуі мен жаһандану талабына орай бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда, білім беру сапасын жақсартуды жүзеге асыруда, оқушылардың шығармашылығын қалыптастыру мәселесі әлі де зерттеуді қажет етеді. Олай болса, бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда теориялық және әдістемелік зерттеу қажеттігі туындап отыр.
Осыған орай, ана тіліндегі қазіргі ғылыми әдебиеттерде бастауыш сынып оқушылардың шығармашылығын қалыптастырудың жеткіліксіз қарастырылуы, менің курстық жұмыс тақырыбымды «Бастауыш сыныпта әдебиеттік оқу сабағында жүргізілетін шығармашылық жұмыстар» деп
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 жылғы Қазақстан халқына жолдауы .
2. «Ұстаздық шеберлік және ұлттық тәрбие». Этнопедагогика, этнопсихология 4 жинағы, 1997ж.
3. Г. Бегалиев. Бастауыш мектептегі оқу сабағы. Халық мұғалімі, 1999ж .
4. Әлибаев М. Халық -ғажап тізілімдер. Алматы 1994ж.
5. Жарықбаев Қ. Қазақ халық педагогикасының тарихынан Алматы., 1992 ж.
6. Жұмабаев М. Педагогика Алматы, «Рауан» 1993ж.
7. Қ. Жарықбаев. Психология. – Алматы: Білім, 1995ж.
8. Қайдарова. А. Мұғалім тұлғасына қойылатын негізгі талаптар. // Қазақстан мектебі. 2000ж, №3.
9. Қоянбаев. Ж. Педагогика Астана 1998ж.
10. М. Орынбеков. Абайдың дүниетанымы мен философиясы. – Алматы: Ғылым, 1995 ж.
11. Оқу процесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру (әдістемелік құрал). – Ақтөбе, 2002 ж.
12. Оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастыру. Бастауыш мектеп, Алматы, 2003ж.
13. Тәлабаев Т. Жалпы психология. Алматы. "Қазақ университеті 1993ж.
14. Х.Тастанов. «Домбырадан сабақ беру методы» Алматы., «Жазушы» 1970ж.
15. Шығармашылық белсенділік талаптары. Қазақстан мектебі. Алматы, 2003, №11.
16. Шығармашылық белсенділікті арттыру әдістері. Биология және сауаттылық негізі, Алматы, 2003, №6
17. Шыныбекова.Э.И.Ұстаздық қызметтегі педагогтық этика. Рауан, 1987ж.
        
        Мазмұны
|Кіріспе.................................................................|3 |
|.................................................... | ... ... ... ... ... ... ... | ... ... |5 ... |
| 1.1 Оқушылардың шығармашылық тұлғасын дамытудың ғылыми педагогикалық | |
|мәселелері..............................................................|5 |
|...................... | |
| 1.2 ... ... ... ... ... | |
|жақтары.................................................................|9 ... | |
| 1.3 ... ... оқушылардың шығармашлық қабілеттерін дамытудың | |
|ерекшеліктері...........................................................|13 |
|......................... | |
| | ... ... ... оқушылардың қабілетін оқу процесінде дамыту..... |18 |
| 2.1 Оқу үрдісінде оқушылардың шығармашылық белсенділігін | ... ... | |
| 2.2 ... ... ... ... және сабақтан тыс | |
|уақытта |20 ... ... | |
| 2.3 ... ... ... шығармашылық іс - әрекетке баулу. |22 |
|2.4 «Әдебиеттік оқу» пәні бастауыш білім берудің маңызды компоненті... |25 |
| | ... ... | ... ... ... |34 ... ... | ... | ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев 2008-жылғы
«Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік ... ... атты ... халқына жолдауында: «Кішкентай бүлдіршіндердің
дамуына ықпал ететін ... ... ... ... ... ... ... білім беруге баса назар аударған жөн. Және бұл сатыны
олардың шығармашылық және интеллектуалдық ... ... ... ... ... ету ... Әрі ... білім алуға,
еңбекке және қоршаған ортаға бейімі, қарым-қатынасы нақ осы ... ... ... ... деп атап ... ... жолдауда стратегиялық міндеттердің бірі білім, ғылым
беру жүйесінің мазмұнын жаңа міндеттермен толықтырып, өмір ... ... ... ... ... және ... қабілеттерін
дамытуға арналған» сапалы білім беруді талап етеді. Ендеше, ... ... ... ... ... ... кеңейтуде,
танымдық белсенділігін арттырып, білім, біліктерін ... ... зор ... сөз.
Білімді ұрпақ тәрбиелеу мәртебесі-қазақ елінің ... ... ... мен ... ... осы ... ... қана қоймай, жалпы
адамзаттық және ұлттық ... ... қалу ... мектептердің
өзекті мәселесі болып отыр. Демек, ... ... ... ... қабілеттерін дамытуға басты назар аударуымыз қажет.
Дарынды, білімді жастар ғана ... ... ... ... ... ... дамуына үлес қоса алады. Сондықтан
бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... ... ... мен бағалау ... ... және ... тәжірибе тағылымдарын игеріп қана қоймай,
оны әрі ... ... ... ... ... ... іс-әрекетімен
сабақтастыруға тиіс.
Осыған орай, қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды арнайы
ұйымдастыру-бастауыш мектептердегі оқу үрдісін ... ... ... ... ... ... ... енуі мен жаһандану талабына орай
бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда,
білім беру ... ... ... ... ... шығармашылығын
қалыптастыру мәселесі әлі де зерттеуді қажет етеді. Олай ... ... ... ... ... қабілеттерін дамытуда теориялық
және әдістемелік зерттеу қажеттігі туындап отыр.
Осыған орай, ана ... ... ... әдебиеттерде бастауыш сынып
оқушылардың шығармашылығын қалыптастырудың жеткіліксіз қарастырылуы, ... ... ... ... ... әдебиеттік оқу сабағында
жүргізілетін шығармашылық жұмыстар» деп ... ... ... ... ... ... ... дамытуды оқу
сабақтарында қалыптастыруды ұйымдастыру
Курстық жұмыстың мақсаты. Бастауыш сынып жасындағы ... ... ... ... ... тұрғыда негіздеу
және әдістемесін жасау.
Егер оқу үрдісінің әр кезеңдерінде ... ... ... қабілеттерін дамытуда ғылыми-педагогикалық, жан-жақты тұлғалық-
бағдарлық негізде талдау жасап, оқу- тәлімдік мәні айқындалса және ... ... ... ... онда ... ... ... шығармашылық қабілеттерін дамыту негізінде білім ... ... мен ... ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерін дамыту
проблемасын теориялық тұрғыда ... және оны ... ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда
моделін құру.
3. Бастауыш сынып оқушылардың шығармашылық қабілеттерін ... ... ... және оның ... ... ... ... Бастауыш сынып жасындағы оқушылардың шығармашылық тұлғасын
қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... таңда білім саласының алдында жүйелі дайындалып берген білімді
дағдыларды меңгеретін, кайталайтын ғана емес, шығармашылық бағытта ... тың ... ... ... ... ... ... тұлға қалыптастыру міндеті тұр. Бұл әрине оқушылардың ... ... ... ... екендігін дәлелдейді. Жалпы оқушылардың
шығармашылық әрекеті ғылыми-педагогикалық проблема ... ... ... ... ... тәжірибесін» қалыптас-тыру
қажеттігі туралы 80-жылдары-ақ И.Я.Лернер жазған ... ... ... ... мұны ... түседі.
В.В. Давыдов «жеке тұлға негізінде ... ... ... ... маңызы оның жасампаздыққа мұқтаждығына және кабілеттілігіне
байланысты» деп ... Б. Д. ... ... ... ... «Шығармашылық — бұл ерекше тұрғыдағы жасампаздык, жаңадан жасалған
нәрсе, бұрынғы нәрселердің ... ... ... өзінің сонылығымен,
біртумалығымен ерекшеленетін болса, өзін-өзі куәландыратын. дәлелдейтін
болса, онда бұл ... ... ... акт ... сөз ... ... тек ... ұғымның мәнін түсінумен шектелмей, оның
мүмкіндіктері де зерттелген. ... ... ... В.В.Давыдов пен В.В.Репкин еңбектерінде қарастырылған.
Бір нәрсені жасауға тудыруға деген қабілеттілік балаларда ... ... де ... ... бұл ... шығармашылық актілері оның
әрекетінде жүзеге асады да, даму өнімі «қиял, елес» болып ... ... ... қабілеттіліктер оқу әрекетінде көрінеді,
даму өнімі - «оқуға құштарлық, ынталылық» жасөспірімдік ... ... ... ... дара субъектісі ретінде дами бастайды.
В.В.Давыдов шығармашылық тұлғаның сипаттамасы деп осыны есептейді.
Оқушының шығармашылық тұлға болып ... ... ... ... ... еңбегінде көрсеткен. Бұл еңбекте ғалым тұлғаны «еркін
шығармашылық әрекеттің субъектісі, ал ... ... өзі - ... ... ... деп есептейді. Бұл жағдайда оқушының әрекет
үстінде жеке тұлға болып ... оның ... ... етуіне байланысты екендігі түсінікті.
Ал соңғы жылдары қарастырып отырылған мәселенің зерттелуі жаңа ... ... ... өміріндегі басты оқиға - «өзіндік менін ашу,
адамдар қарым-қатынасы жүйесінде өз ... ... ... ... ретінде сезіну» деп есептейді. Бұл мағынада оқушының шығармашылық
әрекеті өзінің жеке қарым-қатынасын қалыптастыруға және өзін осы ... ... ... ... ... ... шешімін табуы үшін В.И.Слободчиков келесі психология-
педагогикалық талапты ескертеді: «Сәйкес ортаның, ... ... ... мен ... ... ... ... өзара әрекеттің жаңа
әдістерінің пайда болуы».
Шығармашылық әрекет бұл жерде ересек адам мен жасөспірімнің кездесуі,
бірлескен іс-амал нәтижесінде олардың қатынастарының ... ... ... ... ... ... белгілі бір әдістерін
иемденетін әрекет түрі болып табылады. Яғни ... ... ... отырып,
қоршаған ортаны өзгерту, өзін жасай, ... білу ... ... ... ... моделінің бір бөлігі болып табылады.
Негізгі мектептің бүгінгі білім берудегі мақсаты - оқушыда өз ... ... ... ... ... ... жасау. Яғни
педагогикалық әрекет оқушылардың белгілі бір ... әкеп ... ... ... әрекет оқушының өз жеке шығармашылық бағытын таңдау
қажеттігін және ... ... ... ... бағытталған
жауапкершілігін қамтитын әрекет. Мұндай әрекет ... жеке ... ... ... ... ... нәтижелеріне сүйене отырып оқу-тәрбие үрдісін
ұйымдастыруды ескерген жөн. Мысал ретінде Ю.Г. ... ... ... ... ... әрекетінің негізгі сипаттамаларын
және оларға сәйкес қалыптасатын кабілеттіліктерін Ю.Г. ... мына ... ... іс-әрекетінің міндетті түрде талап етілуі:
оқушылардың ғылыми-практикалық конференциясы жыл соңындағы шығармашылық
емтихан, ... ... ... қорытынды жұмыс тапсыру. т.б.
2.Оқушының шығармашылық әрекетінің пайда болуының жан-жақтылығы: жаңа
ситуацияға ... ... ... қолдана білу, ... жаңа ... көре білу ... ... таба
білу, мәселенің белгілі шешіміне қоса шешімнің жаңа, тың әдістерін таба
білу.
3.Сыныптағы ерекше ... ... ... және ... ... эмоция, сезімдердің ... ... ... ... ... эмоциялық шығармашылық
атмосферасы болып есептеледі. ... ... үшін ... ... бір ... ... деген негіз болып табылады. Ал
кейбір оқушылар үшін эмоциялық ... ... ... ... ... ... жаңа бір нәрсені ашуы: оқушы өзін ... ... ... ... ... бұл оған сол пән ... ... асыруға мүмкіндік береді. Шығармашылық әрекет оқушыны
өзіне тарта, баули түседі.
Бұл аталған шығармашылық әрекет ... ... ... ... ... Мысалы, ғалымдардың шығармашылық қабілеттіктерінің белгілері.
Осы орайда А.Н. Лук өз еңбегінде "адамның ... ... ... ең ... ... ойлауға байланысты"деген пікір айтады.
Ол шығармашылық қабілеттер-дің белгілері ретінде:
- нерв жүйесін (ақпаратты) код арқылы жіберу;
- ... ... ... ... ... тереңдігі;
- әрекетті бағалауды айтады.
Сондай-ақ ғалым шығармашылық іс-әрекетті қалыптастыру, ... ... ... ... ... және ... ... өзін-өзі
бағаламау сияқты психикалық кедергілерден тұратын қарама-қай-шылықтармен
күресу қажет екендігін айтады.
Оқушы шығармашылығының ғылыми-педагогикалық проблема ... ... бірі - оның ... ... Өйткені оқыту барысыида
оқушының шығармашылық іс-әрекетін ... ... ... неше ... ... білуді талап етеді. Шығармашылық
үрдісті А.Н. Лук бес кезеңге бөледі:
1. ... және ... ... ... Қосымша мәліметтер іздеу, күш салу.
3. Инкубация. Уақытша мәселені қозғамау.
4. Интуиция оянуы, Инсайт.
5. ... ... ... көрнекті француз математигі Ш.Адамар шығармашылық үрдісті төрт
кезеңге бөледі:
1. Дайындық ... ... ... идеялар, тұйыққа тірелу кезеңі.
3. Интуицияның жарқ етуі. Эврика.
4. Тексеру ... ... ... ... Б.А. ... өз ... ... кезеңдерін шартты түрде төмендегіше топтастырады:
1. Жаңалықпен бетпе-бет келу.
2. Шығармашылық белгісіздік, екіұштылық.
3. Шешімнің жарқ етуі.
4. ... ... ... ... дәлелдеу. Шығармашылық үрдістің әр кезеңінде
бала бойында әртүрлі сапалық қасиеттер ... ... ... ... ... ... ... ілтипат, келесі
сәттерде шығармашылыққа деген күдік, шығармашылық елес орын алады.
Егер де белгісіздік кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... жоғары көңіл-күйге бөлеп жаңа істерге
қанаттандырады. Оқушының эмоционалдық қызығушылығы ... ... ... ... ... ... ... кандидаттық диссертациясында оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін
қалыптастыруға кері әсер ... ... ... ... ... ... отбасында шығармашылық жағдайдың болмауы;
Педагогикалық:
- мұғалімнің баланың белсенділігін қолдамауы;
- баға қоюдағы әділетсіздік;
- әдістемелік көмекші құралдардың ... ... ... ... өз ... сенбеуі:
- жалқаулығы.
Физиологиялық:
- денсаулығының нашарлығы. Сондықтан оқыту әрекетінде мұғалім мен
оқушының тығыз ... ... ... бар ... педагогикалық
шеберлігін оқушы бойындағы табиғи мүмкіндіктерді ашуға, ... ... ... ... ... оқушының өз тарапынан белсенділік
дербестік көрсетуі, өзіне деген сенімділігі ... ғана ... ... ... ... ... ... әрекетінің пайда болуының
шарттарын мына түрде көрсетуте болады:
а) пәнге үйретудің ашықтығы, бұл шарт ... өз ... ... ... ... мүмкіндік береді;
ә) сыныптағы білім кеңістігінің әр бағытта болуы, бұл әр бағыттылық көп
мазмұндылық шығармашылық әрекеттің де жан-жақты ... әсер ... ... ... ... өз ... ... жеке
бағдарын құруы; ыңғайлы жоспардың жасалуы және шығармашылық жұмыстардың
кезеңдерінің орындалу жүрісі ... жеке ... құру ... ... жеке ... ... ... да бір әрекетті ... ... құру ... ... мектептің мақсатына сәйкес келеді. Білім
берудің классикалық ... оку ... ... ... ... есте сақтау, жаттау, жаңғырту т.б. жұмыстар)
әдістеріне негізделген.
Жақсы үлгеретін оқушылардың өздері шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің өнімді
шығармашылық әдістеріне үйрету қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... проблема ретінде өз
шешімдерін іздестіре беруді қажет етеді.
1.2 Оқушылардың шығармашылық тұлғасын қалыптастырудың ... ... ... ... ... сөзінің
төркіні "шығару", "ойлап табу" дегенге саяды. Демек жаңа нәрсе ойлап табу,
сол арқылы жетістікке қол жеткізу деп ... ... ... ... — қайталанбайтын, тарихи қоғамдық мәні бар, ... ... ... ... деп ... ... Л.Выготский "шығармашылық," деп жаңадан ашатын
әрекетті атаған. Ал осы ... ... ... ... ... оны ... ұғымымен қатар қояды.
Өйткені, әрбір жаңалық, әсіресе, интеллектуалдық тұрғыда болса, ол
баланың психикасын жаңа сапалық ... ... деп ... Бұл ... ... талаптарына сәйкес келетіндіктен көңілге қонымды.
Зерттеле келе шығармашылыққа берілген анықтамалар да ... ... ... ... ... "жаңалықпен" қатар "бастама-шылдық,
белсенділік" ұғымдары астарлас қолданылып жүр.
Шығармашылық жөнінде жазылған еңбектерді ... ... ... ... ... - өте ... ... үрдіс. Ол
адамға ғана тән.
Ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... келе ... деп
қарастырылып келсе, қазіргі ғылым жетістіктері бойынша белгілі бір шарттар
орындалған жағдайда кез келген ... ... ... ... айтылуда.
Шығармашылыққа деген қажеттілік - күрделі рухани қажеттілік. ... ... ... ... ... болмайды. Ал қоғамдағы жаңару үрдістері әр
адамнан күнделікті шығармашылық ... ... етіп ... — бұл ... қозғалыстың, дамудың, бір сөзбен
айтқанда, тіршіліктің ... ... ... жеке адамның, ақыл-
санасында, іс-әрекетінде, ішкі ... ... ... үздіксіз жүріп, белгілі бір жүйемен дамиды.
Ішкі шығармашылық үрдістерін табиғат өзі ... Ал ... ... реттеу жеке адамның ой-санасына, айналысатын өзіне
байланысты.
Адамның ... ... ... оның әз ... өз
қабілеттерін іске асыруына жол ашады. ... ... аша ... ... ұғымымен тығыз байланысты екенін анықтауға болады.
Шығармашылық және ... ... ... ... шығармашылықты тудырып, оны нақты болмысқа ... ... ... ... оның ... тиімділігін анықтайды.
Шығармашылық әрекет арқылы шығармашылық қабілеттер қалыптасады, әрі қарай
дамиды.
Зерттеушілер шығармашылық әрекетке әр ... ... ... ... шығармашылық әрекет деп білім, ... ... жаңа ... ... нысанның жаңа қызметін көре білуді, жаңа шешім табуды
белгілейді.
А.Лук шығармашылық әрекетті мәселені ... ... ... іске асыру (генерация жасай білу), болжай білу ... ... ... ... ... ойлау арқылы
қалыптасады. Ал шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... тұлға - біртұтас жүйе. Қазіргі таңдағы әлеуметтік,
экономикалық талап-тілектерге сай ... бай, ... ... тұлға
тәрбиелеу қажеттігі ерекше туындап тұр.
Өмір талабына сай ... ... ... оның ... ... ... шығармашылығын дамыту адамның кішкентай ... ... ... дейін жүреді.
Үздіксіз білім беру жүйесіне рухани бай, ... ... және ... ... ... ... ... бағытталған әлеуметтік
институттар ену керек.
Адам тұлға ... ... ... Адамның дамуы - ішкі және сыртқы
жағдайлардың әсерлерімен қалыптасатын күрделі, ұзақ ... ... ... ... мен ... үш ... ... ортасы және тәрбиесіне
тығыз байланысты. Өзін қоршаған ортамен қатынасы арқылы адамның ... ... жаңа ... ... ... тәрбиешінің тәрбие жұмысын мақсатты, жүйелі, кәсіби
шеберлікпен жүргізуіне ... Адам ... ... тәрбиеленіп,
дамиды, коғамда болып жатқан іс-әрекеттерге көзқарасы ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбис үрдісінде тиімді
дамиды. Нәтижесінде баланың білімі, белгілі бір қабілеттері артады. Ол ... ... ... ... ... қүралдары арқылы жүзеге асады.
Эстетикалық тәрбие педагогикалық үрдіс ретінде оқушының болмысқа және
өнерге көзқарасын қалыптастырады. Болмыс пен өнер адам ... ... ... ... ... болу дегеніміз — дүниені тану және жаңарту
арқылы ... ... ... ... және шығармашылық. Қиял — сыртқы дүние заттары ... ... ... ... ... ... бейнелеуде
көрінетін, дәл мағынасында тек адамға ғана тән жан қуаты...
Әр адамның қиял ... сол ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктеріне, алдына қойған ... - ... ... ... мазмұны мен түрі кісінің жас ерекшеліктері
мен білім, өмір тәжірибесіне де тәуелді.
Адам қиялы ... ... ... ... ... ... Қиял актив
(белсенді), пассив (енжар) болып шектеледі. Енжар қиялдың ең төменгі шегі ... ... ... қиял — ... жасау, шығармашылық (өнер, ғылым, техника,
т.б).
Адамның өмір жолы, жеке басының ... ... ... өмір ... ... ... түрде тәуелді.
4.Шабыт және шығармашылық. Жаңа нәрсе ойлап шығаруда ... ... ... жыр, ... т.б.) ... ... ... қуат-жігері бірдей
шарықтап, самғап көтерілуін шабыт дейді. ... - ... ... ... тууы, жанның эстетикалық ләззат алуы.
Шабыт — қиял мен ... ... ... ... - өте ... ... еңбек нәтижесі. Бұл тұрғыдан қарасақ шабыт жайлы П.И.
Чайковский "Шабыт — тек ... ... ғана ... қонақ. Жалқау адамға
жуымайды"десе, Гибсеннің "Өмірі мазмұнды кісінің шығармашылығы да мазмұнды"-
деген нақылдарын ескерсек адам ... ... оның ... ... ... ... ұлы Абай: "Адамның адамшылығы ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ... ... ... ... ... " деп шығармашылыққа бастар ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Сондай-ақ шығармашылық
қабілеттің ... оны ... ... ... ғалымдар тереңнен ой толғайды.
Жүсіп Баласағүн, Әл-Фараби, Абай өз ... ... жеке ... ... ... ... ... шығармашылығына бағыт-
бағдар беруді ең алғаш білім мазмұнына енгізген — М.Жұмабаев.
Оқыта отырып, баланың қабілеттерін дамыту ... ... ... ... О.Газман еңбектерінде қарастырады.
Елімізде оқушы шығармашылығына баса ... ... ... С.Тілешева жоғары сыныптарда шығарма ... ... ... ... ... қабілетті шығармашылық деңгейге көтеру
жолдарын қарастырса, Қ.Жаманбаеваның зерттеу жұмысының негізгі ... ... сөз ... ... ... ... дамыту, ал
М.Мұхамедин ойын өрекеті арқылы шығармашылық қабілеттерді ... ... ... ... ... тұжырымдамаларды, еңбектерді талдай
келе, адам бойында табиғи мүмкіндіктер болады, олар тек ... ... ... ... әрі ... дамиды, әр адам басқа адамнан
табиғи психологиялық жағынан ерекшеленеді деген қорытындыға ... ... ... - ... ... бел-гілі
бір әрекетті орындауға жағдай жасайтын жеке ерекшеліктері дей келе, олар
қоғамдық-тарихи іс-әрекеттердің нәтижесінде ... әрі ... ... ... ... берілетін анықтамалар: қабілеттер - адамның білім алуға
қажетті психологиялық ерекшеліктері. Қабілеттер іс - әрекеттің белгілі ... ... ... ... ... жеке қасиеттерінің жиынтығы.
Бала бойындағы дарындылық сияқты ерекше ... ... ... ... белгілі бір түрінде жетістіктерге ... ... ... ... ... ... жайындағы ой-
пікірді түйіндей келе, төмендегідей ... ... ... - ... жеке ... мәселесі.
Қабілеттердің туа бітетін нышандары болады, олар өмір сүру барысында да-мып
отырады. Қабілет дәрежесі әр адамда әр ... ... ... ол ... сол әрекет арқылы дамып отырады.
Қабілет әрекеттің белгілі бір түрімен айналысуға ... ... ... ... Т.Тәжібаев "Бала кезде ерекше көзге
түсетін бейімділік оның келешек қабілетінің көрсеткіші" деп ... ... ... — ұмтылу, ал қабілет — мүмкіндіктер " дейді.
Қабілет тұлғаға тән қасиеттердің бірі болса, онда "тұлға" немесе "жеке
бас" ұғымының ... ... ... ... ... ... келе ... ұғым. Бұл сөзбен алғаш актерлар сахнада ... ... ... Бүгінгі күні ол әлеуметтік мәні, қасиеттері бар нақты
адамды ... " — ... ... даму ... байланысты оның
психикасында болатын жаңа сапа"-деп жазды ... Ал ... ...... ... да, ... де ... енгізе
алатын адамдар "- деп оқушылардың шығармашылығын дамытуда тұлға ретінде
анықтама береді.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін ... ... ... ... балалардың қабілет деңгейі, құрылымы әр алуан болатынын ескеру
керек. Оны ... ... ... ... бақылау, дамыту
жұмыстары көмектеседі;
2) әр адамда қабілеттің бірнеше түрі ... ... ... ... ... анықтап, арнаулы жаттығу жұмыстарын жүргізе білген жөн.
Психологтар қабілеттің екі түрлі деңгейін анықтайды:
а) репродуктивті іс - әрекетті, білімді берілген ... ... ...... ... табуға бағытталған қабілеттер деңгейі.
В.Андреев орта және жоғары оқу ... ... ... ... мен
өзін-өзі тәрбиелеу мәселесінің диалектикасын дәлелдейді. Өзін-өзі
шығармашылықпен тәрбиелеу педагогикасын—инновациялық курс-ын ... ... ... ... ... ерекше мән беріледі.
Акмеология адамның шығармашылық іс-әрекетінің даму ... ... ... ... ... шеберліктің шыңына жету
үрдістерін зерттейді.
Ғалымдардың айтуынша, әрбір адамның шығармашылық іскерліктің шыңы ... ... ең ... ... ... кәсіби іс-әрекетке көшеді,
кәсіби шеберлікті меңгереді. Сонымен әр адам жеке мүмкіндігіне қарай кәсіби
шеберлігінің шыңына жетеді.
Әрбір іскер ... ... ... ... ... ... қабілет өзіне деген сенімділігін арттырады.
Біз, көбінесе, оқушылардың өз қабілетін толық керсетпейтінін ... адам өзін ... үшін ... ... жоғары талап қойып
отыруының үлкен мәні бар. ... ... ... бағалауға
ұмтылдырады. Уақыт—тұлғаның негізгі байлығы. Бұл ретте мұғалімдер тарапынан
шығармашылықты алып қарастыратын болсақ ... ... ... ... ... адам ... ... жеке қасиеттерінің жоғары дең-
гейде дамуы;
- кәсіби-педагогикалық іскерлік;
- ... ... ... ... мен ... ... ... педагогикалық шығармашылық, өзін-өзі дамыту, жүзеге асыру;
- жоғары педагогикалық нәтижелерге жету.
Сонымен қатар ... ... ... бар. Олар ... ... ... шыңына жете алады, ал біреулер жете
алмайды?
2.Шеберлік шыңына, кәсіби-шығармашылыққа жетудің ең тиімді жолы қаңдай?
3.Адамның шығармашылық ... ... ... ... мүм-
кіндіктері бар?
Бұл мәселені шешу үшін қазіргі кезде жетілген диагностикалық әдістеме
қалыптаспаған. Сондықтан мұғалімдер ... ... ... кәсіби
шығармашылық шеберлікке қадам басуы қажет.
Шығармашылық пен өнер - егіз ұғымдар. Сондықтан, шығарма-шылықтың
қозғаушы күші - әр ... ... түрі ... ... ... ... дамыту эстетикалық тәрбие арқылы жүзеге асады. Өнер адамды өмірді
жете білуге, тануға көмектеседі, әсер етеді "десе, ... ... ... ерекше қасиет басқалар көре, аңғара алмайтын құбылыстарды көре
алады"'дейді.
Шығармашылықтың түрі әр алуан, мәні біреу - ол жаңа ... ... ... арқылы сұлулықты сезінуге, өмірде де, өнерде де сұлулықты жасауға
үйренеді.
Озық педагогика әрбір бала ... ... ... ... ... Шығармашыл бала өзінің қабілетін, күш-қуатын, бейімділігін сезіне
алатынын дәлелдейді.
1.3 Оқыту үрдісіндегі оқушылардың шығармашлық қабілеттерін дамытудың
ерекшеліктері
Қазақстан Республикасының "Білім ... ... ... ... ... ... және ... қабілеттерін дамытуды
міндеттесе, Қазақстан Республикасының дарынды балаларды анықтап, оларға
қолдау ... ... ... шығармашылық қабілетті дамытуға
бағытталған білім беру кеңістігін туғызуды талап етеді.
Соған сәйкес Қазақстан Республикасының білім ... ... ... ... ... ... ... бағыттардың бірі
ретінде қарастырады. Сондықтан жеке тұлғаның шығар-машылық мүмкіндігін,
шығармашылық ... ... ... ... адамның жаңа білімді
игеруіне, интеллектісі мен ойлау қызметінің артуына қажетті ықпал ... ... ... біріне айналып отыр.
Қазіргі таңда бастауыш білім беретін мектептің функционалдық қызметінің
басым ... ... ... жүйесінің негіздерін меңгеріп, олардың
бойында тұлғааралық және ... ... ... жеке ... ... және кәсіптік бағдарларын анықтау қабілетін қапыптастыру
болып табылады.
Ғылымның қай саласы болсын ұстаз қауымы алдына зор міндеттер ... ең ... - ... ... және ... ... беру барысында
оқушылардың шығармашылық, қабілеттерін, ... ... ... білімді жастар ғана ел егемендігін баянды етіп, ... ... ... үлес қоса ... ... ... ... берген білімді іс-әрекет тәсілдері мен ... ... ... және ұжымдық тәжірибе тағылымдарын ғана игеріп қоймай,
оны әрі қарай өзінің ... ... ... ... сабақтастыруы
тиіс.
Өйткені, қоғамның алға қарыштап дамуы шығармашыл адамдарға байланысты.
Бүгінгі ... ... жаңа ... ... ... ... ... білім беруді көздейді. Бұл бастауыш ... ... ... шығармашылық ойлауын, шығармашылық қиялын дамытуға
көп көңіл бөлуді міндеттейді.
XXI ғасырдағы қоғамда болып ... ... ... ... ... ... ... жаңа үрдістері туғызған
реформалар негізінен бастауыш мектепке ... ... ... қажет етіп
отыр.
XX ғасырдың басында отандық педагогтар білім алушының шығармашылық
потенциалына қаншалықты әсер ... ... ... ... ... Я.Зеленкевичтің, В.В.Розановтың жұмыстарында оқытуды даралау мен
дифференциялау қағидаларының негізінде ... беру ... ... ... ... ... айтуынша "шығармашылық қабілет" түсінігіне еніп тұрған бар
қасиеттер кешенін бір ... ... ... ... ... білім беру жүйесі арқылы жеке тұлғаның шығармашылық,
белсенділігін көтеру және ... ... ... ... біртұтас педагогикалық процесс тұрғысынан қарау ... ... ... барысында адамның дамуы қазіргі білім берудің басты
мақсаты ретінде қарастырыла ... ... беру ... ... ерекше
гуманизациялау, дамыту бағытының басымдылығы тұрғысынан қарау керектігін
айқындадық.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы ... беру ... ... тек ... Олай ... ... ... беру мақсатында жұмыс
жүргізуі үшін мектеп әкімшілігі мынадай негізгі мәселелерді шешуі тиіс:
- мектептің ... ... ... ... ... барлық буындары үшін конкурстық негізде оқытудың
әсерлі әдістемелік жүйесін қалыптастыру, оқу мазмұнының ... ... ... оқу ... ... көмекші құралдармен жеткілікті қамтамасыз ету;
- оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуға жағдай жасау;
- жаңа талапқа ... ... ... ... ... ... кезде педагогқа қойылатын белгілі бір талаптар ... ... ... беру ... ... ... тұрған
міндеттердің шешілуін қамтамасыз етеді.
Сонымен, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру мәселесі өзара субъект-
субъектілік ықпалдастық, пен ... ... ... әзірлеу кезінде
шешілуі мүмкін. Аталған тұжырымдамалық негіздемелердің ... ... ... ... ... ... формалары мен әдістерін іріктеу
есебінен оқыту мен ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылғандай, оқу-тәрбие процесіндегі ... ... ... ету қажет. Гуманизациялау процесін жүзеге
асырып жатқан мектептерде бұл ... ... ... ұжым ... ... ... ... жұмыс істеуінен - ықпал етуі ... ... ... ... етуінен көрінеді.
Екіншіден, әрбір сабақта, сабақтар жүйесінде және сыныптан тыс
шараларда әрбір белгілі бір ... ... ... ... ... ... және тәрбиелеудің міндеттерін кешенді шешуде ... ... мен ... ... ... беру мен өз
бетімен білім алудың бірлігінен байқалады.
Төртіншіден, тек жай ғана ... ... ... ... ... ... белсенді қызметі (педагогикалық өзара ықпалдастық) болуы
тиіс. Педагогикалық процестің ... осы ... ... ... асырғанда ғана туындайды.
Сонымен, біртұтас оқу-тәрбие үдерісінің жүйесін пайдалану тұтастықтың
бірнеше деңгейін бөліп көрсетуге және ... ... ... негізгі салаларының дамуын басымдылықпен анық-тайтын жоғары
дәрежеге бағытталған педагогикалық процесті жобалауға ... ... ... сай жеке ... ... ерекшелігі оның үздіксіз
жүргізілу қажеттілігінде. Жеке тұлғаның шығармашылығын дамыту ... ... ... ... кезіне дейін жүріп отырады.
Үздіксіз білім беру жүйесіне рухани бай, жоғары мәдениетті және мәдени
құндылықтарды бағалай ... жеке ... ... ... институттар да енуі қажет.
Адам жеке тұлға болып тумайды, ол біртіндеп қалыптасады. Адамның дамуы
-ішкі және ... ... ... ... ... ... ... үрдіс.
Тұлғаның қалыптасуы мен дамуы үш факторларға: тегі, ортасы ... ... ... өзін қоршаған ортамен қатынасы арқылы адамның
табиғи мәні ашылып, жаңа қасиеттері қалыптасады.
Тәрбиенің сапасы тәрбиешінің тәрбие жұмысын ... ... ... ... байланысты. Адам әлеуметтік жүйеде тәрбиеленіп,
дамиды, ... ... ... ... ... ... ... тұлға біртұтас жүйе. Біртұтас жүйе ретінде адам өзін-өзі дамытып
отырады.
Педагогиканың негізгі мақсаттарының бірі - жеке ... ... ... ... Жеке ... сана иесі. Шы-ғармашыл адам - ... ... ... ... ... отырады.
Ғалым К. Платонов жеке тұлғаның төрт ... ... ... жағдайына сәйкес мазмұндық белгілері, тәжірибесі, болмыстың
көрінісі ... ... ... үрдістерінің жеке ерек-шеліктеріне
байланысты болмысты бейнелеуі, өмірден ... ... көрі ... ... ... ... ... биопсихикалық құрылым.
Сонымен, зерттеушілердің басым көпшілігінің пікірі жеке тұлғаның ... ... ... даму ... ... нейро-эндокриндік
жүйесінің морфологиялық және функционалдық ерекше-ліктеріне ... ... дене ... ... мен еңбек сүйгіштігі -
тұлғаның ең мәнді белгілері, сонымен ... ... ... өсу ... ... т.б. өзін әр алуан сезінуіне әсер етіп, психикалық дамуына
жанамалай әсер етеді дегенге сайып келеді.
Біз жеке ... ... жүйе деп ... оның психикалық
қасиеттері негізгі орынды алады. Бұл жүйе табиғи қасиеттері мен ... ... ... ... Жеке ... ... мен бірлігі әр
алуан және қарама-қайшылықтардың жиынтығы болып ... ... ... ғана ... қоғамдық өмірдегі маңызды оқиғаларға да
байланысты әсерленіп, ашылып отырады. ... ... ... ... пен
іс-әрекет те алуан түрлі болады. Жеке тұлға іс-әрекеті, ... ... ... ... ... қабілетін жүзеге асыру
арқылы қалыптасады.
Сондықтан баланың табиғи бейімділігін дамытып, тұрақты, ... ... ... ... осы ... педагоги-калық,
басшылық етудің маңызы зор.
Жүйенің басты мақсаттарының бірі баланы оқыта отырып жалпы дамыту,
еркіндігін ... өз ... ... ... қабылдауға
дағдыландыру, жеке қасиеттерін ескеру, басшылыққа алу, әрі қарай ... ... ... ... ... ... бастайды, себебі,
шығармашылық бала дамуының қалыпты жағдайы. Алаңда ... ... ... ... ол балаға да,қоғамға да кері
әсерін тигізеді.
Шығармашылықпен тұрақты және ... ... және өз ... ... ... адам өмір ... ... еңбек шартына, өзін-өзі
тәрбиелеуге, өзін-өзі жетілдіруге тез бейімделеді.
Шығармашыл адам ... ... ... ... ... ... ... барысында өз жолын өзі ашып, кедергілерді жеңе алады, үздіксіз
алға ... ... ... ... ... ... ... қапыптасуы алдыңғы
үш бөлікті дамытады, жан-жақты дамыған ... жеке ... ... ... ... ... қызығуы, идеалдары
мақсаттарын жүйелейді, айқындап отырады. Шығармашыл жеке тұлға шығармашылық
іс-әрекетте болады, ... ... ... ... дамып
отырады.
Шығармашылық бағыттың дамуы адамның өзін жеке тұлға ретінде сезінуі ... ... ... ... байланысты. Шы-ғармашылық бағыттың
дамуына денсаулығына, ... ... ... ... шарты
әлеуметтік даму жағдайы негіз болады.
ІІ. Бастауыш сыныптағы оқушылардың қабілетін оқу процесінде ... Оқу ... ... ... ... ... ... белсенділігін қалыптастыруда сабақтарды
түрлендіріп өткізудің маңызы ерекше. ... ... ... ... ... ... ... сыныптағы оқушылардың іс-әрекетін
бақылауға қолайлылық, оқу-танымдық тапсырмаларды орындаудағы ұжымдық
бірлескен ... ... ... ... ... үнемделуі.
Мектептегі оқу процесі оқушылардың ізденімпаздығын, танымдық
белсенділігін арттырып, ... ... ... жел ашуы ... процесі екі жақты процесс болғандықтан, оқушының өзіндік жұмысы,
дербес іс-әрекеті мұғалімнің басшылығымен қатар, олардың ... өз ... ... ... де ... ... Осыған
байланысты кейбір ... мен ... ... ... негізгі ерекшеліктері олардың ықыласына және өз еркімен әрекет
жасауына байланысты деп пікір ... ... ... ... формасына олардың өз еркімен амал-
тәсілдер қолданып жасайтын шығармашылық жұмыстары жатады.
Оқушылардың шығармашылығын, ізденімпаздығын қалыптастыруда сыныптан тыс
жеке, ұжымдық жұмыстар ұйымдастыруда шығармашылық ай, ... ... ... ... жобалар пәндік үйірмелер мен факультативтік
сабақтардың ... зор. ... ... ... ... ... ... ескеру қажет. Оқушылардың танымдық ізденімпаздығы мен
белсенділігін, шығармашылық ... ... ... түрлерін
пайдалану олардың танымдық қажеттіліктерін қанағаттандыра алады. Сондай-
ақ, мектептегі пәндік олимпиадалар, ... ... өнер және ... ... шығарамашылық кештер оқушылардың ізденіс қабілетін ұштап,
дербес оң нәтижеге жетуге ықпал етеді.
Шығармашылыққа үйрету тұлғаның ... ... ғана ... ... ... ... де көздейді. Оған
жігерлілік, жаңа жағдайларға ... ... ... пен
табандылық, тәуелсіздік пен адамгершілік сезімі, ... ... ... ... жағдайдағы өзіне сенімділік, ақиқатты іздеудегі
және ... ... ... Әр ... әр оқушыға байланысты
мұғалім өзінің мақсатқа жету жолдарын іздейді. Ол оның үстіне басты шарты —
аталған қасиеттерді ... ... ... жұмыс істеуге және өз жұмысының ... ... ... ... ... ... мен ... анықтай
білуге, сабақта, бір күнгі, апта ішіндегі, ай ішіндегі өз жұмысын жоспарлай
білуге ... ... ... өз ... ... талдау мен
бағалауға, сондай-ақ мұндай критерийлерді ... ... ... ... ... ... ... анықтауда әр жағдайда сабақтың
үйлесімді үлгісі таңдап алынады. Шығармашылық сабақтың мақсаты ... ... ... құру болып табылады.
Оқыту сабақтарының шығармашылық сипаты оқушының танымдық белсенділігін
оятып, оның ... ... ... ... қасиеттеріне
әсер етеді. Ұжымдық сабақтарда өзінің сыныптасының кемшілігін көруге,
өзгелердің ісінен ... ... ... ... ... өз ... ... әсері зор.
Мұндай сабақтарда оқушылардың ұжымдық ой-пікірлері қалыптасады. Сабақ
үстінде ұжымдық шығармашылық қалыптасуы үшін ... ... ... ... ... пікірталастар мен талқылауларға қатысуы қажет;
˗ өзінің жолдасына, мұғалімдерге сұрақ қоюы;
˗ жолдасының жауабына пікір айту;
˗ сыныптасының жауабы мен ... ... ... үлгерімдері нашар сыныптастарын оқытумен айналысу;
˗ үлгермеушілерге түсініксіз жерлерін түсіндіру;
˗ өз бетімен қиындау тапсырмаларды таңдау;
˗ танымдық тапсырманың шешімдерін табуда ... ... ... ... ... жағдай туғызу, өзінің танымдық және практикалық
әрекетін талдау;
˗ танымдық тапсырмаларды ... ... ... әдісті қолдану
арқылы орындау.
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастыруда ... ... ... ... ... ... ... атап
өтсек: сабақ құрылымының ұйымдастырылуы, сыныптағы ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің жүзеге асуы, оқыту уақытының үнемделуі.
Шығармашылық сипаттағы сабақтар түрлерін жүйелі ұйымдастыру арқылы
оқушылардың танымдық белсенділігі ... ... ... ... іс-
әрекет тәсілдері мен бағалау ... ... ... және ... ... ... қана ... оқушы барлық іс-әрекетте
шығармашылық бағыт ұстанады, қабілет, білігін ұштай түседі.
Шығармашылық сабақтардың оқушылар үшін мынадай маңызды ... ... ... ... ... қалыптасады;
- сұрақтарды, мәселелерді терең талдауға үйренеді;
- шығармашылық ой-өрісі ... ... ... ... және ... ... баспа материалдармен
жұмыс істеу біліктерін қалыптастырады;
- ұжымдық ой-пікірлері ... топ ... ... ... ... үйренеді;
- мұғалім мен оқушылардың қарым-қатынасы ... ... ... оқушы өз ойын еркін айтуға, сөз мәдениетіне үйренеді;
- білімін жүйелі түрде толықтыруға;
- өз әрекетіне сын тұрғысынан қарауға;
- тұжырым жасап ... ... оқу ... ... шешу мүмкіндігін тудырады.
Жаңа материалдарды түсіндіруде ақпарат беруші қызметінде ғана қалмай,
мұғалім баланың танымдық ... ... ... ... ... білімді шығармашылықпен меңгеру дағдыларын қалыптастыру;
- білімді шығармашылықпен қолдануға дағдыландыру және оқу проблемаларын
шешу шеберліктерін арттыру;
- оқу тапсырмасын орындау процесінде операцияларды ... ... ... жинақтап қорыту) үйрету;
- оқытудың ғылымилығын арттыру;
- ғылыми дүниетанымды қалыптастыру т.б.
Шығармашылық сабақтарды өткізу оқушының ... ... ... ... ... ... ... оқу үрдісін ұйымдастыру факторы,
оқытудың жекелік бағдары ... ... ... ... ... ... мектеп
лекциясының төмендегідей түрлері бар: нұсқама лекция; лекция-диалог; ... ... ... құрастыру лекциясы, визуальды лекция; проблемалы;
ақпаратты; пресс-конференция лекция; алдын ала ... ... ... ... ... жалпы пәндік лекция; жалпылау
лекциясы т.б.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда сыныптан тыс ... ... ... ой, ... апталықтар мен ғылыми
апталық, жобалар, пәндік үйірмелер мен ... ... ... зор.
Барлық жұмыстар оқушылардың қалауы бойынша жүргізіледі, оған әртүрлі
сынып оқушылары қатыстырылуы мүмкін.
Осындай жүргізілген жұмыстар ... ... ... ... ... ... сұраныстарын қанағаттандырады. Сонымен ... ... ... ... ... балалардың шығуына ықпал етеді.
2.2 Оқушылардың шығармашылық қабілетін сабақта және ... ... ... мектеп — бұл оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін,
ерекше құнды, қайталанбас ... ... ... ...... ... алғашқы I басқышы, қиын да жауапты жұмыс.
Бастауыш мектеп балаға белгілі бір білім беріп қана ... оны ... яғни ... оқу, ... орта ... ... ... жағдайларды объективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету,
ойын дұрыс ... ... ... дәлелдеуге, сөйлеу мәдение-тіне
үйретеді. Дамыта ... да ... ...... оқыта отырып, оны
шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту.
Шығармашылық дегеніміз — бұл адамның өмір шындығында өзін-өзі ... ... ... дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой түйіп, өздігінен
сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай білуге үйренуі ... Адам ... ... ... өшуіне жол бермеу адамның рухани күшін
нығайтып, өзін-өзі тануына көмектеседі.
Оқушының өз болмысын тануға ... ... ... жаңа ... беру ... ең ... ... болып табылады.
Бастауыш сынып оқушысының зейіні тұрақсыз, импульсивті, қабылдау
мүмкіндіктері де әр ... ... ... де ол ... бір нәрсеге бейімі
болады. Бейімділік — оянып келе жатқан қабілеттің алғашқы ... ... ... ... мектеп қана мақсатты түрде қалыптасады.
Оқу шығармашылық жұмысқа ... ... ... ... түсу ... шығармашылық қабілеттерін сабақта және
сабақтан тыс уақытта дамытуда әр түрлі әдіс-тәсілдерді қолдануға болады.
1 ... ... ... ... Арнаулы бір тақырыпта пікірталас тудыру.
3 Логикалық ойлауын дамытатын ойындармен берілгсн тапсырмаларды ... ... ... ... ... Берілген тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс ... ... ... ... таңдау, шығарма, шағын әңгіме мәтінін құру, т.б.)
5. Әңгіменің ұқсастығын салыстыру, бөліктерге бөлу, ат ... ... ... ... ... ... ... оқу.
7. Ұнатқан кейіпкеріне мінездеме беру.
8. Ой шапшаңдығын, сөз байлығын дамытуда өлең шумақтарын құрастыру.
9. Мәтін, ертегі, ... өз ... ... ... тыс ... ... шығармашылық қабілетін дамытудың
жұмыс түрлері:
1. Орталық мұражайға апару;
2. Әр түрлі кездесулер өткізу;
3. Әр түрлі тақырыптарда сайыс, пікірталастар өткізіп, ... ... ... ... ... ... журналдарға жаздырып, оны оқу үрдісінде үнемі
пайдалану;
5. Әрбір оқылып отырған шығармалардың авторлары туралы толық мағлұмат
жинау, реферат ... ... ... ... оқушыларды шығармашылыққа баулуға,
шәкірт бойындағы талант көзін ашып, тілін байытуға, ... ... ... ... зор ... ... Бала ... қабілетті ашу
оқушының шығармашылық бағытта ... жете мән беру ... ... ... ... ... ... әңгіме
айтуға, шығарма жазуға үйретеді.
Сөздік жұмысы оқушыны бір жағынан ойлануға ... ... ... ... ... қабілетін арттыруға, белсенділікке
ынталандырады. Мысалы:
1. Берілген сөздердің ... ... оңға ... ... жаңа ... ... теріп жаз.
|қыран |қала ... ... ... ... ... |сүт |киім |
2. ... ... (зат ... бір әріп ... ... ... сөз
жаз.
қала + (қ) таба ... + (а) ел + ... + (н) ерт + ... ... әріптерден сөз құрап жаз, бір әріп бір ... екі ... ... ... ... Бас.
7. Бақ
8. Мал
9. Мұз
10. Бұлақ
11. Лақ
12. Құл
13. Сым т.б.
Осындай сөздікпен ... ... ... ... ... зор ... ... келгенде, бастауыш сыныптың қай пәнінде ... ... ... қабілетін дамыта оқыту олардың сабаққа деген
қызығушылығын оятып, ойын, ... ... ... ... ... қалыптастыруда шығармашылық іс - әрекетке баулу
Жаңа тәсілдермен оқытуда оқушы белсенді рөл ... ғана ... ... ... ... тануға, белгісізді анықтауға өзі жауап
іздейді. Ол білімді әр түрлі әдебиеттерден ... ... ... ... да әр ... ... ... шығармашылық жұмысын ұйымдастыруды
төрт кезеңге бөлуге болады.
1. Оқушылар шығармашылық ізденіс жұмысын ... ... ... ... ... ... білу керек. Шығармашылық ізденіс
мақсаты: ... ... ... ... отырып, берілген тақырып бойынша
зерттеу жұмысын жүргізуі, ол ... ... ... ... көзқарасын дамытады.
2. Белгілі пән бойынша нақты ... ... ... ... ... барысында тақырыпқа байланысты әдебиеттерді пайдалануды,
көрсетілген ... ... ... ... ... ... Бұл ... оқушылар өз қалауы бойынша белгілі тақырыпқа реферат,
баяндама дайындап, қосымша шолу ... ... Бұл ... ... ... жұмыс істеуге дағдыланады.
4. Оқушы өзінің шығармашылық ізденіс тақырыбы ... ... оны ... ... ... ... Мұнда тақырып алдын-ала
беріліп, оқушының белгілі бір кезеңде жұмыс істеуіне ... ... ... оқушылардың шығармашылық отырысында қорғалады.
Оқушылардың осындай шығармашылық ізденіс жұмысын өздері құрған ... ... ... ... ... ... ... тақырыптарын
корғатуға болады.
Мен тәжірибелік – зерттеу жасаған 4 сынып оқушыларының ... ... ... бұл ... ... деңгейде шығармашылықпен
айналысқандығына сараптама жасадым.
Төменде оқушылардың ғылыми жоба жазудағы шығармашылық жұмыстарын қалай,
қандай іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ғылыми жобамен айналысу үшін сынып мұғалімі ең әуелі
оларға алдын-ала ғылыми жоба ретінде бірнеше тақырып ... ... ... төрт ... ... ... ... соның ішінен өздері
ізденетін қызықтаған тақырыптарын таңдауға мүмкіндік берілді.
Бірінші тақырып: "Қазақ халқының баспанасы — киіз үй". Осы ... ... ... ... оқушы киіз үйдің қай ... ... ... болғандығы, даму кезеңдері және жетіле түсуі туралы дәлелдер
келтіре отырып баяндап берді.
Киіздің ақ ... үшін оған ... ... қосатындығы, шаңырақтың
бірден емес, біртіндеп пайда болғандығы, қазақ халқы мал ... ... де, ... ... ... пайдалана білгендігі туралы
дәлелдері оқушыларға қызықты болды. Монша үшін төрт киіз үй ... үй ... ... үй ... үшінші үй "тас булау", төртінші үй
"бүйрек" деп аталған.
Киіз үй ... ... ... ... ... ... ... туралы деректер басқа ел ... ... атап ... топ үш ... ... жоба ... ... ұлттық ою-
өрнектері". Олар ою-өрнек ісі тым ерте ... ... ... ... ... ... негізі екендігін өз деңгейінде зерттеген.
Сонымен қатар ою-өрнек сөзінің неге қосарланып айтылатындығы ... ... ... көбінесе, үлгіге салып ... ... ... ... ою ... Ал ... дегеніміз әр түрлі оюлы бедер,
бейненің күйдіріп, жалатып, батырып ... ... ... ... ... ... қазақ қолөнері туралы байыпты зерттеулер мен
кітаптар шығарылғанын айтып, С.В.Ивановтың, ... ... ... ... ... ою-өрнектер туралы еңбектері
бар екенін атап өтті.
Ою-өрнекті шеберлер екіге бөліп қарайды. Біріншісі — ... ...... халықтардан ауысқан ою-өрнектер. Жалпы өрнек атауларын
мағынасына қарай ... ... ... Ай, күн, ... көк ... ... Малға, малдың дене мүшесіне байланысты.
3. Құстарға байланысты.
4. Жер, су, ... ... ... құралдарға байланысты өрнектер.
Оқушылар өздерінің ізденіс жұмысын: «Қай істе де өнер қолдан, өнерлі
адам ... ... Ж. ... мен ... өнердің иесі жомарт
келеді.» деген Сайф Сарайидың ғұлама ойларымен ... жұп ... ... ... ... ... ... шығу
тарихы". Бұл тақырып бойынша оқушылар зергерлік өнер өте ерте заманнан ... ... ... ... бағалаған қалаулы өнер екенін ашып көрсеткен.
Археологиялық деректерге сүйенді. 1965 жылы археологтар Кеген жеріндегі
Ақтас қыстағынан алтын сырғалар тапқанын, ол ... ... I—II ... ... ... ... зергерлерінің қолынан шыққаны
анықталғандығын айтады. Зергерлік бұйымдардың түрлеріне тоқталып, ... ... ... ... ... үлес ... жүрген шеберлерді сөз етті
(Д.Шоқпаров, Ә.Мұқаш, Р.Ошақбаев, т.б.)
Өз жерінің тарихын білу — оқушы үшін ... ... ... ... Есік ... табылған Алтын адам туралы деректерге
тоқталды.
Өз жұмысын практикалық жағынан толықтырып, Есік ... ... ... ... ... одан ... құнды деректер жинаған.
Обалардан түсірілген суреттерден хаттама жасап, қазу барысында табылған
көне ... қыш ... ... тас ... жебенің
ұштарын көрсеткен. Өз жұмысының теориялық жағын практикамен ... өз ... ... ... ... шығармашылық отырыс өз мақсатына жеткен деуге
болады. ... тек осы ... ... ... ... ... отырған оқушылардың да қызығуы оянды.
Шығармашылық отырысқа 4 сыныптың ... ... ... ... ... айта ... бір жайт ... шығармашылық жұмыспен шұғылданып
ізденуінде бірінші ата-аналар, пән мұғалімі, сынып ... ... көп ... ... ... айта ... жөн
Дегенмен бұл жұмыстарды кез-келген 4 ... ... ... тағы шындық. Бұл жерде оқу үлгерімі жақсы, талантты, ... ... ... ... солармен ғана жұмыс жүргізілген. ... ... ... ... ... ізденістер жасалды.
2.4 «Әдебиеттік оқу» пәні бастауыш білім берудің маңызды компоненті
«Әдебиеттік оқу» пәнінің нысаны. «Әдебиеттік оқу» пәні бастауыш білім
берудің ... ... ... «Тіл мен әдебиет» білім беру саласына
енгізілген. Әдебиеттік оқу пәнінің ... ...... ... өкілдерінің шығармалары. Көркемдік циклға жататын бұл ... жеке ... ... ... ... оқу мен ... жазу
дағдыларының қалыптасуында, мәтінмен алғашқы жұмыс істеуде алатын орны
ерекше. Әдебиеттік оқу адамның ішкі ... жан ... ... ... ... тілін, қиялын дамытуға мүмкіндік береді.
Жоғарғы сыныптардағы «Әдебиетті» оқудың жүйелі ... ... оқу ... ... ... көркем мәтіннің негізі сөздің
образдылығында екендігіне назар аударуға, оқушыны сөз ... ... ... ... ... сөз ... ретінде қабылдау- әдебиеттік
оқу курсының әдіснамалық негізі.
«Әдебиеттік оқу» курсының пәні. Бастауыш білім беру ... ... ... және сөйлеу білігін қалыптастыру, олардың адамгершілік
және эстетикалық құндылықтар ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстар жүйесі (оқу, мәтінді
талдау, мәтінге жоспар құру, кейіпкерлерді сипаттау т.б.) ... ... ... ... ... ... жазушы тілін қолдануға
әрекеттену, шығармадан ... ... ... алу, ... ... өз
көзқарасын білдіру, соған сай мақал-мәтел айта алу ... ... ... оқиға ойластыру т.б.) қалыптасады. «Әдебиеттік оқу»
пәні ... ҚР МЖБС ... 2008) ... ... ... оқу» пәнінің мақсаты. Оқушылардың дұрыс, түсініп, мәнерлеп,
шапшаң оқуын ... ... ... ... автордың көзқарасын
түсінуге жетелеу және мәтінді қабылдаушы оқырман ... ... оқу» ... ... ... оқу» пәні ... міндеттерді жүзеге асыру көзделеді:
˗ оқу сапасын (дұрыс, түсініп, шапшаң, мәнерлеп) жетілдіру;
˗ ауыз ... бай ... ... және ... ... озық ... таныстыру;
˗ ақын-жазушылардың балаларға арналған шығармаларының атын, ... ... ... ... ... білгізу;
˗ талданып отырған мәтіннің тектік, жанрлық сипатын білдіру;
˗ әдеби- теориялық білім негіздерін қалыптастыру;
˗ адамгершілік және ... ... ... ... оқылған шығарма сюжеті ізімен немесе еркін тақырыпта әртүрлі әдеби
шығармашылық жұмыс түрлерін (өлең,әңгіме ... ... ... ... ... ... ... шағын үзіндіге киносценарий жазу
т.б.) жүргізе алуға машықтандыру;
˗ кітаппен және кітапханалық анықтама, библиографиялық әдебиеттермен
жұмыс ... ... ... оқу» пәні ... ... ... ... басты ұстанымдарына стандартта аталған базалық құзырет,
түйінді құзырет, пәндік ... ... Осы ... ... оқу» оқу пәні материалдарын сұрыптауда монографиялық ... ... Бұл ... ... ... Ы.Алтынсариннің,
А.Құнанбаевтың, Ш.Құдайбердіұлының, С.Көбеевтің, С.Торайғыровтың,
С.Дөнентаевтың, ... ... ... ... І.Жансүгіровтің, Б.Майлиннің, М.Әуезовтің
т.б. классик ақын-жазушылардың балаларға арналған шығармалары әр сыныпта
қайталанып ... ... жас ... ... олардың әр түрлі
жанрда, әр түрлі тақырыпта жазған шығармаларын оқуға мүмкіндік алады.
Оқу материалдары 2-4 ... ... ... ... ... ... Олар маусымдық-тақырыптық ұстаным бойынша
жүйеленеді. 1-сыныпты бітірген ... оқу ... ... түсу үшін ... ауыз ... ... осы жастағы балаларға
арналған нұсқалары жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... фольклорының оқушыларды адамгершілік, ізгілік
касиеттерге тәрбиелейтін ең ... ... ... ... көңіл бөлінеді.
Маусымдық - тақырыптық ұстанымға сәйкес топтастырылған материалдар
оқушылардың туған ел табиғаты туралы (аспан – жер, аң – құс, өзен – ... – тас, ... ... мен оларға адамдардың қарым – қатынасын
байқататын) танымын арттыру, көркем және ғылыми-танымдық шығармаларды ... ... ... табиғатқа сүйіспеншілік сезімін ояту, экологиялық
мәдениетін тәрбиелеу көзделеді.
«Әдебиеттік оқу» пәнінің 2-деңгейінде ... ... ... ... ... меңгеруге дайындауға, әдеби сауаттандыруға, сөз
өнері құралдары арқылы мәдени дамытуға баса көңіл бөлінеді. Бұл ... ... ... ... әдебиеті тұтас бітімінің қысқа нұсқасы
ұсынылады.
Бастауыш білім беру деңгейінде оқытудың қолжетерлігі ... ... ... ұстанымы, көрнекілік ұстанымы ... ... ... ... ... оқу» ... ... желілері. Мемлекеттік жалпыға
міндетті білім стандарты негізгі қағидаларының 3 тармағына, бастауыш білім
берудің ... ... ... ... 7 тармағына сәйкес
«Әдебиеттік оқу» пәнінің оқу материалдары өзара логикалық байланысты
негізгі білімдік желілерден тұрады:
˗ тілдік деректер, ... мен ... 2-4 ... оқушылары ұсынылып
отырған бағдарламаға сәйкес оқуы қажет;
˗ сөйлеу қызметі және оның түрлері оқу қызметі мен ... ... ... ... мен ... ... ... тілдің әлеуметтік-мәдени қызметі әдебиеттік оқу пәнін оқыту үдерісінде
тұлғаны әлеуметтендірудің құралы ретінде жүзеге асырылады;
˗ көркем ...... ... ... ... ... түсінуі мен бағалай білуінен көрінеді.
˗ Мұның барлығы «Әдебиеттік оқу» пәнінің ... ... ... оқу» пәні ... оқу жүктемесі
ҚР МЖБС (Астана, 2008) базистік оқу жоспарына сәйкес (Қосымша Б, Оқыту
қазақ тілінде жүргізілетін орта білім беру ұйымдарының типтік оқу ... ... ... ... оқу пәні ... бірінші жарты
жылдықта аптасына 4 сағаттан, екінші жарты жылдықта аптасына 3 сағаттан, 4-
сыныпта аптасына – 3 сағаттан оқытылады. Оқу ... ... ... саны:
2-сыныпта – аптасына 3,5 сағат, жылына оқу аптасы – 32, барлығы -112
сағат;
3-сыныпта – ... 3,5 ... ... оқу ... – 32, ... - ... – аптасына 3 сағат, жылына оқу аптасы – 32, ... - ... ... беру ... барлығы – 320 сағат.
«Әдебиеттік оқу» пәні мазмұнының вариативті бөлігі. ... ... ... ... ... пәні ... ... көтеруге, танымдық
қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталуы тиіс. Пәнді тереңірек білу үшін
оқушыларға қосымша вариативті курстар ... ... ... «Ертегілер еліне саяхат»;
3-сыныпқа: «Ұлттық шешендік өнер», «Сөздер ... ... ... ... - ... ... т.б.
Оқу пәні бойынша білім берудің күтілетін нәтижелері бастауыш білім
берудің деңгейлері бойынша оқудың 2 циклына сәйкес ... ... ... сай ... білім берудің әр циклы білім алушылардың ... ... оқу ... оқу ... ... бағытталған:
Оқу жетістіктерінің І деңгейі – 1-2-сыныптардан кейін;
Оқу ... ІІ ...... ... барлық білім салаларында екі ... ... ... ҚР МЖБС ... 2008) ... ... ақпараттық,
коммуникативтік және проблемалардың шешімін табу құзіреттеріне ... ... ... ... ... (1,2-сыныптардан кейін)
оқушылар мыналарды біледі:
˗ Қажетті ақпаратты алу мен ... ... ... ... ... ... ... бар: мәтіндегі негізгі ойды анықтай алады;
оқылған шығармадағы негізгі ойдың басталуын, жалғасуын және ... ... ... ... ... беру мен ... үшін ... көлемдегі
мәтіндердің түрлерін жағдайға сәйкес пайдаланады: мәтіндегі оқиға желісі
туралы практикалық түсінігі ... Оқу және ... ... ... жасау үшін сөйлесім
әрекетін пайдаланудың қарапайым тәсілдерін біледі: өз ойын ауызша және
жазбаша білдіруге тырысады; ... ... ... ... ... игереді.
˗ Қоршаған ортаны тану мен қарым-қатынас жасау құралы ретінде ана тілі
мен басқа ... ... ... ... ... ... пікірін түсінеді және бағалай алады; балаларға
арналған радио, ... ... ... ұғады.
˗ Топтағы және командадағы бірлескен жұмыс барысында қарапайым сөйлеу
дағдыларын қолданады: мәтін бойынша қойылған ... ... ... және ... ... ... және хабарлы сипатта шағын
мәтіндер құрастырады.
˗ Қойылған мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... оқылған мәтіндегі оқиғаның аяқталмағандығын,
жалғастыруға ... ... ... белгілі мен белгісіз
жағдаяттарды ажырата алады;
˗ Кез келген жағдаяттарды қарапайым талдау, бағалау және шешу үшін ... ... ... түсінеді: шығарма кейіпкерлерінің іс-
әрекетіне өз көзқарасы тұрғысында баға береді; екі ... ... ... салыстыра біледі.
˗ Кез келген жағдаяттарда ... шешу үшін ... ... ... ... құттықтау, алғыс айту, сәлемдесу сияқты
қарапайым этикеттік диалогтарға ... ... ... ... хат, ... жаза ... II ... кейінгі күтілетін нәтижелер (4-сынып):
˗ Қажетті ақпаратты алу мен таңдаудың тәсілі ретінде сөйлесім түрлері
туралы қарапайым түсінігі бар: ... ... ... ... ... тани алады; шығармадағы оқиғаның ел басынан өткен
тарихи оқиғамен байланысын түсінеді;
˗ Кез-келген жағдайда ... беру мен ... үшін ... ... жағдайға сәйкес пайдаланады: қажетті ақпарат табылған тілдік
материал және ... сай ... ... түрде оқиды (жылдамдық
есебінсіз); қосымша ақпарат ... ... ... балаларға
арналған энциклопедияларды, кітаптар мен сайттарды т.б.) өз беттерінше
пайдалана алады;
˗ Оқу және өмірлік ... ... ... үшін ... ... ... тәсілдерін біледі: оқыған шығармалар
негізінде ... ... ... мен ... (8-10 ... құрастыра алады; ғылыми-танымдық және ... ... ... ... таба ... және оны берілген
үлгіге (кестеге, сызбаға т.б.) сай ... ... ... ортаны тану мен қарым-қатынас жасау құралы ретінде ана тілі
мен басқа тілдердің маңыздылығын ... ... ... жоспар құрады;
мәтін бойынша өздері сұрақтар қоя алады; ... ... ... оқи алады; мәтінді талқылау кезінде автор сөзін дәлел ретінде
келтіре алуды түсінеді.
˗ Топтағы және ... ... ... ... қарапайым сөйлеу
дағдыларын қолданады: табиғат құбылыстарын суреттеуге және ... ... ... ... ... мәтіннен түсініксіз сөздерді
тауып, мағынасын түсіндіруге қатысады. 300-350 сөзден тұратын мәтін
мазмұнын ... ... және ... ... ... ... ... Қойылған мәселелерді шешу үшін сөйлеу дағдыларын қолданудың қарапайым
тәсілдерін ... ... ... ... өз ... әрі ... ... мәтіндегі белгілі мен белгісіз жағдаяттарды ажырата
алады; оқылған шығарманың тақырыбы мен ... ... Кез ... ... ... ... бағалау және шешу үшін сөйлеу
түрлерін таңдау ... ... ... шығармада суреттелген
оқиға, кейіпкерлер іс-әрекеті мен қарым-қатынасының нақты ... ... ... таныс мәтіндегі оқиғаға, оқиға кейіпкерлерінің
іс-әрекетіне өз көзқарасын білдіре алады;
˗ Кез келген жағдаяттарда проблемаларды шешу үшін ... ... ... ... және ... ... тілдік
этикет нормаларын (сәлемдесу, қоштасу, алғыс айту) игереді; ата-анасына,
жақындарына, ұстазына, достарына алғыс хат жаза ... ... ... ... арасында 7-8 сөйлемнен тұратын диалог құра
алады;
Оқытудың екі циклының әрқайсысына арналған базалық мазмұн ... ... ... ... төмендегідей тақырыптарда қамтылады:
1. Кел, балалар, оқылық!
Оқу - балалар үшін басты еңбек. ... ... ... оқудың
басталу кезеңі- күз мезгілі. Күзгі ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынас.
Қазақстандағы алғашқы оқу мен ... ... ... ... ... ... мен әңгімелер. Ғылым мен техника жаңалықтары сөз болатын
ғылыми-танымдық ... ... қой, ... ... ... ... біздің Отанымыз. Тәуелсіз Қазақстанның жас
ұландары. Еліміздің мемлекеттік рәміздері. ... ... сүю, ... ... ... ... ... Туған жер суреттері. Пейзаждық
сурет пен ... ... ... ... ... елге құрмет.Тілі
ойнақы, түсінікті, айқын, әсерлі, әрі қысқа азаматтық лирика.
3. Ерте, ерте, ертеде...
Ертегілер- ... ... ... ... ... халық
қилы, арманы, даналығы.Ертегілер – балаларды қиялдауға, жақсылықтан
үйренуге, жамандықтан ... ... ... ... мәні ... ... айырмашылығы. Халық үшін қызмет еткен, тарихта
болған адамдардардың ел ... ... әр ... ... ... ... ... күлкі туғызатын қызықты оқиғалар.
Шешендік сөздер – замана ағымына ... ... ... ... ұлттық
педагогика мұраттарынан туындаған халықтық ой-толғамдар, қанатты сөздер,
өсиеттер, тілек баталар,нақылдар.
Батырлар жырындағы батырдың ... өз елін ... ... ... шығармаларының жазылу стиліндегі ... ... ... ... ... денеміз
Салауатты өмір салты. Тазалық – денсаулық кепілі. Спорттық қысқы
балалар ойыны, ... толы ... ... ... ... ... ... қатысуы,еңбекті бағалауы. Қысқы мейрамдар.
5. Ата жолы – үлгі маған
Балаларға арналған шығармалардағы ел басынан өткен тарихи кезеңдердің
суреттелуі. Тарихи ... ... ... ... ... Ұлы ... бар өз ... мақтаныш сезімін туғызатын
шығармалар.
6. Әдептілік, ар-ұят – адамдықтың белгісі
Үлкенді, ата-ананы ... ... ... ... ... ... құдіреті арқылы ... ... ... ... әсер ету. ... мәні ... ... іс-әрекеттері суреттелген шығармалар (өлеңдер, әңгімелер,
мысалдар, нақыл сөздер, мақал-мәтелдер т.б.).
7.Табиғат – менің өз үйім
Табиғат – адам – ... ... ... ... ... ... ой – экологиялық тәрбие ... ... ... Табиғаттың тылсым сырлары, құпиялары. Табиғат ... ... ... табиғат суреттері арқылы балаларды әсемдікті,
сұлулықты көре білуге, бағалауға үйрету.
8. Біздің тілегіміз – достық
Балалар әдебиетіндегі Ұлы Отан соғысы ... 9 ...... күні.
Соғыс және бейбітшілік. Тәуелсіз Қазақстанның ... ... көп ... ұлттар арасындағы достық ... ... ... ... – достық.
Әдебиет теориясынан оқытудың бірінші циклында халық ауыз әдебиеті
жанрлары жөнінде, өлеңнің ұйқасқа ... ... ... туралы,
мәтіндегі көркем сөз жөнінде ... ... ... ... ... ... ой туралы қарапайым мағлұмат беріледі.
Оқытудың екінші циклында әдебиет ... ... ... ... ауыз ... негізгі жанрлары (ертегі, аңыз, наным-сенім
өлеңдері, тұрмыс-салт жырлары, жаңылтпаш, жұмбақ, ... ... ... ... ... ... ұғымдар дамытылып, олардың басты
белгілері, мысал, әңгіме туралы ұғым, шығарманың тақырыбы, ... ... ... ... ... эпитет, кейіптеу қолданысы, олардың
анықтамалары, кейіпкерге ... ... ... ... пейзаж туралы
балалардың түсініктеріне сай ... ... ... ... көрсете
отырып, сынып бойынша білімнің базалық мазмұнын бөлу 1 қосымшада берілген.
Қорытынды
В.Сухомлинский ... ... ... ... ... ... ... адамға тартатын магнитпен тең. Сондықтан
да мектептің, мұғалімнің, ата-ананың, тәрбиешілердің негізгі мақсаты баланы
өмірге, еңбекке шығармашылықпен қарауға ... атап ... ... ... ... қабілетті ашып, толыққанды
тұлға қалыптастыруда өнердің, оның ішінде поэзия, драматургияның ... ... ... ... зерттеу барысында ... ... ... ... курсын жүргізу, оқушыларды өз ауылы, өз
қаласы, өз облысы жайында, өз ... ... ... ... ... ... ... ізденіс жұмыс-тарын жүргізіп, нәтижесін
үйірме отырыстарында талқылап отырса оқушы шығармашылығын қалыптастыруда
ерекше ролі ... еді ... ой ... жасадым.
Сонымен қатар кіші жастағы мектеп оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... тарту игі жемісін береді. Өзі оқитын
топта, ұжымда белсенділік таныту, қала, ... ел ... ... ... ... ... әсерін әңгімелей, жаза білу шығарма-шылыкқа баулудың
жаңа технологиясын ... ... ... баулу мақсатын орындау барысында өнер
туындыларының эстетикалық қасиеттерін бағыттай алу үшін ... бір ... ... ... Бала, жасөспірім, жеткіншек, студент өнер
арқылы әлемді, ортаны, өзін тереңірек сезінеді.
Аталған курстық ... жазу ... ... ... ... ... тұлғасын қалыптастырудың педагогикалық негіздерін
зерттеу барысында ... ... ... ... қамтылған оқушылардың шығармашылық қабілетін қызығу бағыты
мен деңгейін ... ... ... өлең ... ... ... та ... қабілеттері мен бейімділігін ескере отырып, ұжымдық ... ... ... ... ... әр ... жеке
тапсырмалар беруді жоспарлау керек. Әр ... ... ... үшін ... ... ... дамыту мақсатында бірін-бірі
үздіксіз толықтыратын етіп жоспарлау қажет.
Осы мақсаттарды негізге ала отырып жасаған ... ... ... ... Бұл ... ... ... оқушылардың қызығуын,
қабілетін, даму деңгейін анықтайды. Яғни, бала қабілетінің ... ... ... ... ... өлең жазу қабілеті жоғары, ән айту
қабілеті төмен.
2.Аралық. Әр баланың өнердің қай түріне бейімділігін анықтап, ... ... ... ... Бұл ... әр баламен жеке
және топтық жұмыс жүргізіледі.
3.Қалыптастыру. Бұл кезеңде педагог алдында жинақталған топтардың басын
қосып, жоғары деңгейде жұмыс ұйымдастырады. ... ... ... ... тіл мерекесі, т.б.
4.Қорытынды, нәтижелі кезең. Бұл ... ... ... ... ... Мысалы, ертегіні кейіпкерлендіру,
тақырыптық, шығармашылық кештер ұйымдастыру. Бұл ... ... ... ... ... ... алуан өнердің түріне қабілетті балалар да қатысады, яғни, өнердің
жиынтық, күрделі жұмысы орындалады.
Сонымен тәжірибе ...... ... ... ... Шығармашылықтың:
Бірінші денгейі - педагогтар мен ... ... ... ... ... ... ... шығармашьшыққа
бейімдейді.
Екінші деңгей - жұмыс (сабақ) барысында ... ... ... ... Бұл ... ... жұмыстарының мазмұны,
әдістері мен түрлері таңдалып, іріктеледі.
Үшінші деңгей - эвристикалық. Педагог ... таза ... ... ... ... ... жоғары деңгейі
дербестігінен, өзін-өзі жетілдіруінен көрінеді.
Төртінші деңгей — айқындалады. Педагог пен ... ... бір ... ... ... ... ... жұмыстармен айналысады:
шығармашылық кеш, сахналық көрініс, көрме, т.б.
Педагогтың идеясы басты рөл ... ... ... ... ... ... ... білу, іздене білу арқылы үлкен нәтижеге
жетуге болатыны дәлелденді.
Шығармашыл тұлға қалыптастыру үшін ... ... ... ... бала алған білімін қорытып, сезіне білу үшін өзімен-өзі болуға
мүмкіндік беру керек.
2. Әр баланы өнердің өзі ... ... ... үшін ... матери-
алдарымен қамтамасыз ету керек. Мысалы, домбырасы жоқ бала ... ... ... ... ... ретсіз кірісе беруге болмайды.
4. Баланы мазақтауға болмайды. Құпия ... ... ... ... Шығармашыл педагог қана шығармашыл бала тәрбиелей алады. Сон-дықтан
баланың әрбір жаңа ісіне қуана білу керек.
6. Күнделікті өмірді қызықты етіп ... ... ... ... ... тартымды, қызықты ұйымдастыра білу.
8. Балаға көп ... ... ... Бәрін бірден түсіндіруге тырыспау.
10. Баланың өз бетімен ойлана білуін ынталандыру, зейін қойып тыңдау,
еркелету, қызыға сөйлесу қажет. ... ... ... ... ... жасадым.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 ... ... ... .
2. ... шеберлік және ... ... ... 4 ... ... Г. Бегалиев. Бастауыш мектептегі оқу сабағы. Халық мұғалімі,
1999ж .
4. ... М. ... ... ... ... 1994ж.
5. Жарықбаев Қ. Қазақ халық педагогикасының тарихынан Алматы., 1992
ж.
6. Жұмабаев М. Педагогика Алматы, «Рауан» 1993ж.
7. Қ. Жарықбаев. ...... ... ... Қайдарова. А. Мұғалім тұлғасына қойылатын негізгі талаптар. //
Қазақстан мектебі. 2000ж, №3.
9. Қоянбаев. Ж. Педагогика Астана 1998ж.
10. М. Орынбеков. ... ... мен ...... 1995 ... Оқу ... оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру
(әдістемелік құрал). – Ақтөбе, 2002 ж.
12. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... Т. Жалпы психология. Алматы. "Қазақ университеті 1993ж.
14. Х.Тастанов. «Домбырадан ... беру ... ... ... ... белсенділік талаптары. Қазақстан мектебі. Алматы,
2003, №11.
16. ... ... ... ... Биология және
сауаттылық негізі, Алматы, 2003, №6
17. Шыныбекова.Э.И.Ұстаздық қызметтегі педагогтық ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту97 бет
Математиканы оқыту барысында оқушының шығармашылық қабілетін дамыту26 бет
3-сынып «Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы28 бет
«Әдебиеттік оқу» пәнінің базалық мазмұны9 бет
«Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы41 бет
Балалардың сөздік қорын дамыту4 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь