Мектепалды даярлық тобы балаларын дамытудағы қимыл қозғалыс ойындарының рөлі


Жоспар

Кіріспе 3
1. Мектепалды даярлық топ балалардың негізгі қозғалыс дағдыларын
қалыптастыруға қимылды.қозғалыс ойындарының әсері
1.1 Мектепалды даярлық топтарда ойындарды пайдалану 5
1.2 Мектепалды даярлық топ балалардың қозғалыс және танымды шығармашылығының тиімділігі
10
2. Мектепалды даярлық тобы балаларын дамытудағы қимыл қозғалыс ойындарының рөлі
2.1 Мектепалды даярлық топ балалардың салауатты өмір салтын қалыптастыруда ұлттық қимыл.қозғалыс ойындарының ерекшелігі
16
2.2 Балабақшада ұлттық ойындарды дамыту 18
2.3 Қимыл . қозғалыс және эстафеталық ойындар 24
Қорытынды 26
Қолданылған әдебиеттер тізімі 28
Қосымша
Кіріспе

Балабақша балалары болашақ иесі болғандықтан дүниежүзілік мәдениетті танитын, өзінің төл мәдениетін білетін, сыйлайтын, рухани дүниесі бай, саналы ойлайтын деңгейі жоғары білікті болуы міндетті. Ата-бабаларымыздың ғасырлар бойы жинақтаған тәжірибесін, мәдениетін жасөспірімдер бойында саналы сіңіріп, қоршаған ортадағы қарым-қатынасын, мінез-құлқын, өмірге деген көзқарасын, бағытын дұрыс қалыптастыру тәрбиеге байланысты.
Мектепке дейінгі мекемелерде адамгершілік тәрбиесі тәрбиелеу және білім беру үрдісінде әр түрлі іс-әрекеттер арқылы жүзеге асырылады. Олармен ойынның әр түрін ұйымдастыра отырып, бір-біріне деген қайырымдылық, мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерді тәрбиелеуге болады. Ал балаларды қоршаған ортамен таныстыру, тіл дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері сабақтарында өлі-тірі табиғатқа деген сүйіспеншілік, үлкендердің еңбегіне қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сапалары қалыптастырылады.
Қазақ ауыз әдебиетіндегі, әсіресе, балалар фольклорын дамытушы негізгі бір сала – балалар ойыны. Ойын – балалар өмірінің нәрі, яғни оның рухани жетілуі мен табиғи өсуінің қажетті алғы шарты және халықтың салтын үйренуде, табиғат құбылысын тануда олардың көру, есту, сезу қабілеттерін, зейінділік пен тапқырлықтарын дамытады. «Адам өркениетке бейім болуы үшін балалық шақты бастан кешуі міндетті, егер ойын мен қызыққа толы балалық шақ болмаса, ол мәңгілік жабайы болып қалған болар еді» деп К.Чуковский бала денесінің дамуы мен ой-дүниесінің өркен жаюы ойынға тікелей тәуелді екендігін атап көрсеткен.
Қазақ халқының жылдар бойы атадан балаға жалғасып, қалыптасқан ұлттық дәстүрі, әдет-ғұрпы, тәрбие мектебі бар. Баршамызға белгілі, ойын арқылы баланың дене құрылысы жетіліп, өзі жасаған қимылына сенімі артады. Баланың бойында ойлау, тапқырлық, ұйымдастырушылық, шыдамдылық, белсенділік қасиеттер қалыптасады. Ойын дегеніміз – жаттығу, ол арқылы бала өмірге әзірленеді.
Ойын – мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті. Сұлтанмахмұт Торайғыров «Балалықтың қанына ойын азық» деп бекер айтпаған. Өйткені, ойын үстінде баланың бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және қызығуы анық байқалады. Ойын мазмұны мен түріне қарай: мазмұнды-бейнелі, қимыл-қозғалыс, дидактикалық, құрылыс, кейіптендіру ойындары болып бөлінеді. Мазмұнды-бейнелі ойында балалар ойын мазмұнын түсінікті етіп жеткізуге тырысады, оған қажетті құрал-жабдықтарды табуға талпынады, оларды дайындау үшін еңбектенеді, ал еңбек ұжымдық іс-әрекетке біріктіреді және шығармашылық іс-әрекетке бағдарлайды, балалардың өзара қарым-қатынасын реттеп, олардың бойында адамгершілік сапаларды қалыптастырады. Бала алған рөлдеріне сай кейіпкердің киімін киіп, қимылын, дауыс ырғағын мәнерлі жеткізуге тырысады, көркемдік сабақтардан (ән-саз, бейнелеу өнері сабақтары) алған білімдерін пайдаланады, қуыршақты ұйықтату үшін бесік жырын айтып әлдилейді, бейнелеу өнері сабақтарында жасаған ыдыс, үй жиһаздарын, қағаздан құрастырған заттарды ойын құралы ретінде пайдаланады. Мазмұнды-бейнелі ойынның ерекшелігі: оны балалардың өздері жасауында, ал ойын қызметі айқын өнерпаздық және шығармашылық сипатта болады. Бұл ойындар қысқа да, ұзақ та болуы мүмкін.
Құрылыс ойынында бала сызық бойына әдемі үй құрылысын жасап, оның бояуларының бір-бірімен келісімді болуын қадағалайды. Құрылыс материалдарын пішіні, түсі бойынша симметриялы орналастырып, оларды көлемі (кең, тар), биіктігі (биік, аласа) бойынша салыстырады. Ойын барысында шығармашылық танытып, жаңа мазмұн ойластырып, белсенділік көрсетеді. Өзінің және жолдастарының тұрғызған құрылыстарының сапасына баға береді. Дидактикалық ойын барысында есту, көру, сезіну, қабылдау сияқты үрдістері дамып, балалар музыкалық ойыншықтар мен әр түрлі саздық аспаптардың дыбыс шығару ерекшелігін ажыратуға, заттарды пішініне, түсіне, көлеміне қарай іріктеуге, әр түрлі қимылдарды орындауға үйренеді. Ауызша ойналатын дидактикалық ойындарда сұрақ, өтініш, келісімді білдіретін дауыс ырғақтарына еліктеу қабілеттері жетіледі. Ертегі немесе әңгіменің мазмұны бойынша бөлек-бөлек суреттерді пайдаланғанда оларды белгілі бір тәртіппен жинау үшін байқағыштық пен тапқырлық көрсетеді. Қимыл-қозғалыс ойынында балалар санамақтар, өлеңдер, тақпақтар қолданады. Бұндай ойындарда балалардың ептілігі, қимылдың әдемілігі дамып қалыптасады, кеңістікті, уақытты бағдарлауға үйренеді, батылдық, тапқырлық, қайраттылық, достық, жолдастық көмек, тәртіптілік, ойын ережесіне бағына білу сияқты адамгершілік сапалар тәрбиеленеді. Бала өмір құбылыстарына, адамдарға, жануарларға деген ынтасын, қоғамдық мәні бар іс-әрекетке деген құштарлығын ойын арқылы қанағаттандыратындықтан, ойынның қай түрі болсын балалардың адамгершілік тәрбиесінің дамуында маңызды рөл атқарады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. «Бала мен балабақша» журналы.
2. «Балбөбек» бағдарламасы бойынша педагогикалық жұмыстарды ұйымдастырудың ерекшеліктері – Алматы «Арда» 2006 ж.
3. «Казахские детские игры» кітабы авторы: Молдагаринов Аскар
Алма-Ата «Жалын» 1987 г.
4. «Қазақстан мектебі» журналы № 9-10 2005 ж.
5. «Қазақтың ұлттық ойындары» кітабы авторы: Базарбек Төтенаев
6. «Отбасы және балабақша» журналы.
7. «Шынашақ» кітабы. Құрастырушылар – М. Әлімбаев, Қ. Баянбаев.
Алматы «Балауса» 1992 ж.
8. Ақ сандық, көк сандық – Алматы «Жазушы» 1988 ж.
9. Алматы «Қайнар» баспасы 1994 ж.
10. Ембергенова Ж. Жастарды салаутты өмір салтына халықтың педагогикалық құндылықтары негізінде ұрпақ сабақтастығымен ұштастыра тәрбиелеу.Автореферат.канд. дис.-Қарағанды -2009ж
11. Кел, балалар, ойнайық! – Алматы «Арда» 2006 ж.
12. Қазақтың ұлттық ойындары – Алматы «Рауан» 1991 ж.
13. Левшин А.И. Описание киргиз-казачьих или киргиз-кайсацких орд и степей. Алматы-1996г.
14. Хухлева Д.В теория и методика физического воспитания детей дошкольного возраста. М.: «Просвещение»1971г.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




Жоспар

Кіріспе
3
1. Мектепалды даярлық топ балалардың негізгі қозғалыс дағдыларын

қалыптастыруға қимылды-қозғалыс ойындарының әсері

1.1 Мектепалды даярлық топтарда ойындарды пайдалану
5
1.2 Мектепалды даярлық топ балалардың қозғалыс және танымды шығармашылығының тиімділігі

10
2. Мектепалды даярлық тобы балаларын дамытудағы қимыл қозғалыс ойындарының рөлі

2.1 Мектепалды даярлық топ балалардың салауатты өмір салтын қалыптастыруда ұлттық қимыл-қозғалыс ойындарының ерекшелігі

16
2.2 Балабақшада ұлттық ойындарды дамыту
18
2.3 Қимыл - қозғалыс және эстафеталық ойындар
24
Қорытынды
26
Қолданылған әдебиеттер тізімі
28
Қосымша

Кіріспе

Балабақша балалары болашақ иесі болғандықтан дүниежүзілік мәдениетті танитын, өзінің төл мәдениетін білетін, сыйлайтын, рухани дүниесі бай, саналы ойлайтын деңгейі жоғары білікті болуы міндетті. Ата-бабаларымыздың ғасырлар бойы жинақтаған тәжірибесін, мәдениетін жасөспірімдер бойында саналы сіңіріп, қоршаған ортадағы қарым-қатынасын, мінез-құлқын, өмірге деген көзқарасын, бағытын дұрыс қалыптастыру тәрбиеге байланысты.
Мектепке дейінгі мекемелерде адамгершілік тәрбиесі тәрбиелеу және білім беру үрдісінде әр түрлі іс-әрекеттер арқылы жүзеге асырылады. Олармен ойынның әр түрін ұйымдастыра отырып, бір-біріне деген қайырымдылық, мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерді тәрбиелеуге болады. Ал балаларды қоршаған ортамен таныстыру, тіл дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері сабақтарында өлі-тірі табиғатқа деген сүйіспеншілік, үлкендердің еңбегіне қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сапалары қалыптастырылады.
Қазақ ауыз әдебиетіндегі, әсіресе, балалар фольклорын дамытушы негізгі бір сала - балалар ойыны. Ойын - балалар өмірінің нәрі, яғни оның рухани жетілуі мен табиғи өсуінің қажетті алғы шарты және халықтың салтын үйренуде, табиғат құбылысын тануда олардың көру, есту, сезу қабілеттерін, зейінділік пен тапқырлықтарын дамытады. Адам өркениетке бейім болуы үшін балалық шақты бастан кешуі міндетті, егер ойын мен қызыққа толы балалық шақ болмаса, ол мәңгілік жабайы болып қалған болар еді деп К.Чуковский бала денесінің дамуы мен ой-дүниесінің өркен жаюы ойынға тікелей тәуелді екендігін атап көрсеткен.
Қазақ халқының жылдар бойы атадан балаға жалғасып, қалыптасқан ұлттық дәстүрі, әдет-ғұрпы, тәрбие мектебі бар. Баршамызға белгілі, ойын арқылы баланың дене құрылысы жетіліп, өзі жасаған қимылына сенімі артады. Баланың бойында ойлау, тапқырлық, ұйымдастырушылық, шыдамдылық, белсенділік қасиеттер қалыптасады. Ойын дегеніміз - жаттығу, ол арқылы бала өмірге әзірленеді.
Ойын - мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті. Сұлтанмахмұт Торайғыров Балалықтың қанына ойын азық деп бекер айтпаған. Өйткені, ойын үстінде баланың бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және қызығуы анық байқалады. Ойын мазмұны мен түріне қарай: мазмұнды-бейнелі, қимыл-қозғалыс, дидактикалық, құрылыс, кейіптендіру ойындары болып бөлінеді. Мазмұнды-бейнелі ойында балалар ойын мазмұнын түсінікті етіп жеткізуге тырысады, оған қажетті құрал-жабдықтарды табуға талпынады, оларды дайындау үшін еңбектенеді, ал еңбек ұжымдық іс-әрекетке біріктіреді және шығармашылық іс-әрекетке бағдарлайды, балалардың өзара қарым-қатынасын реттеп, олардың бойында адамгершілік сапаларды қалыптастырады. Бала алған рөлдеріне сай кейіпкердің киімін киіп, қимылын, дауыс ырғағын мәнерлі жеткізуге тырысады, көркемдік сабақтардан (ән-саз, бейнелеу өнері сабақтары) алған білімдерін пайдаланады, қуыршақты ұйықтату үшін бесік жырын айтып әлдилейді, бейнелеу өнері сабақтарында жасаған ыдыс, үй жиһаздарын, қағаздан құрастырған заттарды ойын құралы ретінде пайдаланады. Мазмұнды-бейнелі ойынның ерекшелігі: оны балалардың өздері жасауында, ал ойын қызметі айқын өнерпаздық және шығармашылық сипатта болады. Бұл ойындар қысқа да, ұзақ та болуы мүмкін.
Құрылыс ойынында бала сызық бойына әдемі үй құрылысын жасап, оның бояуларының бір-бірімен келісімді болуын қадағалайды. Құрылыс материалдарын пішіні, түсі бойынша симметриялы орналастырып, оларды көлемі (кең, тар), биіктігі (биік, аласа) бойынша салыстырады. Ойын барысында шығармашылық танытып, жаңа мазмұн ойластырып, белсенділік көрсетеді. Өзінің және жолдастарының тұрғызған құрылыстарының сапасына баға береді. Дидактикалық ойын барысында есту, көру, сезіну, қабылдау сияқты үрдістері дамып, балалар музыкалық ойыншықтар мен әр түрлі саздық аспаптардың дыбыс шығару ерекшелігін ажыратуға, заттарды пішініне, түсіне, көлеміне қарай іріктеуге, әр түрлі қимылдарды орындауға үйренеді. Ауызша ойналатын дидактикалық ойындарда сұрақ, өтініш, келісімді білдіретін дауыс ырғақтарына еліктеу қабілеттері жетіледі. Ертегі немесе әңгіменің мазмұны бойынша бөлек-бөлек суреттерді пайдаланғанда оларды белгілі бір тәртіппен жинау үшін байқағыштық пен тапқырлық көрсетеді. Қимыл-қозғалыс ойынында балалар санамақтар, өлеңдер, тақпақтар қолданады. Бұндай ойындарда балалардың ептілігі, қимылдың әдемілігі дамып қалыптасады, кеңістікті, уақытты бағдарлауға үйренеді, батылдық, тапқырлық, қайраттылық, достық, жолдастық көмек, тәртіптілік, ойын ережесіне бағына білу сияқты адамгершілік сапалар тәрбиеленеді. Бала өмір құбылыстарына, адамдарға, жануарларға деген ынтасын, қоғамдық мәні бар іс-әрекетке деген құштарлығын ойын арқылы қанағаттандыратындықтан, ойынның қай түрі болсын балалардың адамгершілік тәрбиесінің дамуында маңызды рөл атқарады.

1. Мектепалды даярлық топ балалардың негізгі қозғалыс дағдыларын
қалыптастыруға қимылды-қозғалыс ойындарының әсері

1.1 Мектепалды даярлық топтарда ойындарды пайдалану

Баланың өмірге қадам басардағы алғашқы қимыл-әрекеті - ойын, сондықтан да оның мәні ерекше. Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев: Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала бола ма? деп айтқандай баланың өмірінде ойын ерекше орын алады. Жас баланың өмірді тануы, еңбекке қатынасы, психологиялық ерекшеліктері осы ойын үстінде қалыптасады. Ойынды зерттеу мәселесімен тек психологтар мен педагогтар ғана емес, философтар, тарихшылар, этнографтар және өнер қайраткерлері мен бала тәрбиесін зерттейтін ғалымдар да шұғылданды. Көптеген балалар жазушылары бала ойынының психологиялық мәнін және ойынға тән ерекшеліктерді көркем бейнелер арқылы суреттегені де мәлім.
Адам іс-әрекетінің ерекше бір түрі - ойынның пайда болуын зерттеушілердің біразы өз еңбектерінде өнер және ойын көркемдік іс-әрекеттің алғашқы қадамы деп түсіндіреді. Ойында шындықтың көрінісі, оның бейнелі сәулесі қылаң береді. Жалпы ойынға тән нәрсе өмірдің әртүрлі құбылыстары мен үлкендердің түрлі іс-әрекеттеріне еліктеу екені белгілі. Ойынның шартты түрдегі мақсаттары бар, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс-әрекеттер бала үшін қызықты. Балаларға ақыл-ой, адамгершілік, дене шынықтыру және эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі ойында жатыр. Ойын барысында балалар өзін еркін сезінеді, ізденімпаздық, тапқырлық әрекет байқатады. Сезіну, қабылдау, ойлау, қиялдау, зейін қою, ерік арқылы түрлі психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді.
Сондықтан да педагогикада бала ойынына ерекше мән беріледі, өйткені ойын үстінде қалыптасатын балалық шақтың түйсігі мен әсері адамның көңіліне өмірбақи өшпестей із қалдырады. Бала ойын арқылы өзін толқытқан қуанышын немесе ренішін, асқақ арманын, мұрат-мүддесін бейнелесе, күні ертең сол арман қиялын өмірде жүзеге асыруға мүмкіндік алады. Сөйтіп бүгінгі ойын, бейнелі әрекет ертеңгі шындық ақиқатқа айналатын кезі аз емес.
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың жеке басының дамуына игі ықпал ететін жетекші, басты қүбылыстың бірі деуге болады. Бала ойын арқылы өзінің күш-жігерін жаттықтырады, қоршаған орта мен құбылыстарды ақиқат сырын ұғынып, еңбек дағдысына үйрене бастайды. Былайша айтқанда болашақ қайраткердің тәрбие жолы, тәлімдік өнегесі ойыннан бастап өрбиді.
Ойын мен еңбектің бір-біріне ұқсас сипаттары көп, сондықтан кейбір педагог-ғалымдар жақсы ойын - жақсы жұмыс сияқты да, жаман ойын- жаман жұмыс сияқты деп қарап, бұлардың арасында айырма шамалы деген түйін жасайды. Өйткені, әрбір жас кезінде ойын тиісті дәрежеде ақыл мен қажыр-қайрат жұмсауды керек етеді.Белсенді іс-әрекет пен күш-жігер жұмсалмаған ойын, жақсы ойын болып табылмайды. Жақсы ойын да жақсы жұмыс та көңілді қуанышқа толтырып, рахатқа бөлейді. Демек, осы жағынан ойын мен жұмыстың ұқсастығы байқалады. Баланың ойыныңда да белгілі дәрежеде тиісті жұмыстағыдай жауапкершілік болуға тиіс. Олардың негізгі айырмашылығы тек мынада: баланың ойыны нақты материалдық рухани байлықты көздемейді, ал жұмыс ондай игілікті өндірудің негізгі жолы екені айқын.
Баланың қуанышы мен реніші ойыңда айқын көрінеді. Ойын кезіндегі баланың психологиялық ерекшелігі мынада: олар ойланады, эмоциялық әсері ұшқындайды, белсенділігі артады, ерлік қасиеті, қиял елестері дамиды, мұның бәрі баланың шығарымпаздық қабілеті мен дарынын ұштайды.
Ойын үстінде бала бейне өмірдің өзіндегідей қуаныш, реніш сезіміне бөленеді. Бірақ бала одан ойын екенін білмейді деген түсінік тумайды. Сондықтан шындықтағыдай сөйтейік, бүйтіп көрейік деуі, олардың ойынды ойын деп түсінуінде жатыр.
Осыдан келіп ойын туралы мынандай тұжырым жасалады:
а) ойын - тәрбие құралы, ақыл-ойды, тілді ұстартады, сөздік қорды байытады, өмірді танытып, сезімді кеңейтеді тәрбиелейді.
ә) ерік және мінез қасиеттерін бекітеді, адамгершілік сапаны жетілдіреді.
б) ұжымдық сезім әрекеттері өсе түседі.
в) эстетикалық тәрбие беру - өнерді, көркемдікті түсіндіру құралына айналады.
г) еңбек тәрбиесін беру мақсаттарын шешуге мүмкіндік береді.
д) дене күшінің жетілуіне көмектеседі - ойын баланы жан-жақты жарасымды тәрбиелеудің психологиялық және физиологиялық негіздері болып табылады.
Халық жасаған мұралар сан алуан. Аға ұрпақ өз білгенін, өз көкейіне тоқығанын кейінгі буынға мирас етіп, іс-әрекет үстінде көзін қанықтыра беруден бастаған. Солардың бірі - ұлт ойындары халықтың сәби шағымен бүгінгі өскелең дәуірінің куәсі ретінде, адам баласының фантазиялық ой-жүйесінің заңды жалғасы ретінде оны үйретудің тәжірибеде пайдаланудың үлкен білімділік, тәрбиелік маңызы бар.
Ойынға тек ойын деп қарамай халықтың асыл қазынасы, бір жүйеге келтірілген тамаша тәрбие құралы деп қараған орынды. Бұл пікіріміз жалаң болмас үшін заманымыздың заңғар жазушысы, ұлы ойшылдарымыздың бірі Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің мына бір пікірін еске ала кетейік: Біздің заманымыздың өмір кешкен ұзақ жолында өздері қызықтаған алуан өнері бар ғой. Ойын деген менің түсінуімше, көңіл көтеру, жұрттың көзін қуантып, көңілін шаттандыру ғана емес, ойынның өзінше бір мағыналары болған. Халқымыз ұлт ойындарында ұрпақ қамын ойлаған, бір жүйеге келтіріліп өрнектелген ой мен әрекеттің, құпия философияны түсінуге жетелейтін адамгершілік үлгі-өнегенің желісі бар. Жас бала ойынға алдымен үйренуші, көруші өсе келе соған белсенді қатынасушы келесі кезеңді үйретуші, жаттықтырушы, ұлғая келе көруші жанкүйер ретінде қатынасады. Кейінгі кезде ұлт ойындарына көңіл бөлмеу нәтижесінде, көбі ұмыт болып, мүлде жоғалуға жуық.
Ұлт ойындарын жанұя тәрбиесінен бастап, балабақшада түрлі тәрбиелік шараларда қосымша материал ретінде пайдаланып келеміз.
Ұлттық мұраның бай қазынасының бірі - халықтың ұлттық ойындары көп салалы, көп қырлы құбылыс, ол тек ойындық сала емес, мәні жағынан да балабақша тәрбиеленушілерінің рухани өресі кең өсіп - жетілуіне, эстетикалық мәдениетін қалыптастыруға тәрбиелейтін негізгі құралдардың бірі. Ұлы педагог В.Сухомлинский Ойынсыз, музыкасыз, ертегісіз, шығармашылықсыз, қиялсыз толық мәніндегі ақыл-ой тәрбиесі болмайды дейді, демек, шәкірттің ақыл-ойы, парасаты ұлттық салт-сананы сіңіру арқылы байи түспек. Фольклортанушы ғалым Ә.Диваев Қазақ балаларының ойындары деген еңбегінде адамның жас ерекшелігін үш топқа бөледі: ...өмірге келгеннен бастап жеті жасқа дейінгі бала, жеті жастан он бес жасқа дейінгі балалар, он бес пен жиырма жас аралығындағы жастар.... Осының негізінде қазақтың ұлттық ойындарын үш топқа бөліп қарастырып, бірінші топқа, сол жастағыларға лайықты: санамақ, тәй-тәй, айгөлек, соқыр теке, қуырмаш, алақан соқпақ, ақ серек-көк серек т.б. ойындарын, ал одан кейінгі топқа: тақия тастамақ, тартыс, сиқырлы қоржын, бәйге, көкпар, асық, хан талапай, теңге алу, қыз қуу, орамал тастамақ, ақсүйек, күрес т.б. ойындарын жатқызуға болады. Мұндай ойындар баланы тез ойлауға, тапқырлыққа баулып, жаңа тақырыптарды жылдам меңгеруге ықпал етеді, сөз тіркесіне, ұйқастыруға дағдыландырады. Мысалы, Соқыр теке ойыны (Ақ сандық, көк сандық Құраст. Ш.Ибраев.А., 1988, 161-бет) арнайы сызылған шеңбердің ішінде ойналады. Жүргізуші Тентек текені ортаға шығарып, көзін таңа бастағанда, ол былай деп әндетеді:
Қараңғыда көзім жоқ,
Маған жақын келіңдер,
Тиіп кетсем сөзім жоқ,
Бір қыз ұстап беріңдер!..

Көзі байланған Соқыр текені айнала қоршап тұрғандар мазақтап:
Соқыр, соқыр, соқырақ,
Тотияйын салайын,
Оң көзіңе топырақ,
Ал, ұстап көр, батырым,
Топырағын алайын,
Міне, келе жатырмын!
- деп өлеңді айтып болысымен әр жаққа қашады, ал Соқыр теке олардың бірін ұстауға тырысады. Ұстаған баласы оның орнына тұрады, сөйтіп, ойын жалғаса береді. Ұлт ойындары - ата-бабамыздан бізге жеткен, өткен мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз, сондықтан оны күнделікті оқу-тәрбие үрдісінде пайдаланудың заманымызға сай ұрпақ тәрбиелеуге пайдасы орасан зор екендігі сөзсіз. Ұлттық ойындардың адамға тигізетін пайдасын халық ертеден-ақ білген. Алғашқы қауымдық құрылыс, ертедегі тайпалардың одаққа біріккен дәуірлері ұлт ойындарының едәуір дамыған кезеңі болды. Көшпелі өмір кешіп, мал баққан тайпалардың көзін ашқаннан көрген театры да, өнері де, көңіл көтерер қызығы да осы ұлт ойындары еді.
Халық арасында Денсаулық - зор байлық деп тегін айтылмаған. Бұл арқылы халық даналығы тіршіліктің негізгі көзі осы денсаулық екенін тағы ескертеді. Адамның денсаулығы жас кезінен бастап қалыптасуы керек. Демек, кезінде ойындарды көп ойнап, жүгіріп, далада, таза ауада жүру - жас организмнің дұрыс та сергек өсуінің көзі. Онымен бірге бүлдіршіндер ойын ойнаған кезде көпшіл, Отанның болашақ азаматы болуға, халқына адал қызмет етуге бағыт алады.
Қазақ халқының сонау, көне заманнан бергі негізгі кәсібі мал шаруашылығы болғандықтан, мал өсіру, мал басын көбейтуі өндіріс процесінің негізгі мақсаты, сондықтан да халықтың бар байлығы малда болды. Қазақ халқының тіршілігінде төрт түлік (қой, сиыр, жылқы, түйе) мал шешуші орын алған. Бүкіл өмірі мал өсірумен өткен қазақ халқының этнографиялық даму ерекшеліктері, той-думан, қуанышы мен реніші де осы малмен байланысты болды.
Амандасқанда да жан амандығын сұрамай, мал-жан амандығын сұрауы, қазақтың тіршілігінің тірегі, көзі малға деген көзқарасының ерекше бір сезіммен қалыптасуы болды. Оларды халық ауыз әдебиетінде мақұлықтар дүниесінің өкілі деп ұқпай, адамның өмір сүруінің негізгі тірегі мен жан серігі екендігін шабыттана жырлаған.
Осындай экономикалық құрылыстың негізінде төрт түліктің қасиеті тек қазақ ауыз әдебиетінде ғана жырланып қоймай, барлық мәдениет пен өнердің, соның ішінде ұлт ойындарының дамуының да негізі болды, келе-келе негізгі бас кейіпкерлері осы төрт түліктен тұратын ақбайпақ, көк сиыр, түйе-түйе, соқыр теке т.б. сияқты ұлт ойындары да дами бастады.
Бұл ойындардың барлығы дерлік қазақ халқының төрт түлікті аса бір сүйіспеншілікпен дәріптеп, қадірмен тұтып, жануарлардың бойында адам баласының қасиеттері бар, сондықтан жан-жануарлардың бәрі бірдей деген ұғымнан барып шыққан ойындар болды. Ондай қасиеттерді бірі осы ойындардың көпшілігінде дерлік төрт түліктің қай-қайсысы болмасын, аналықтарының өз төлдерін өлімге қимайтындығын аңғартады. Сондай Ақбайпақ ойынында, жоғалтқан ботасын іздеген інген қатты күйзеледі. Ақырында ботасын көріп, жаны жай тауып, ботасымен әңгімелесе келіп өзін тыққан ұрылардың кімнен жақсылық, кімнен жамандық көрдің деп, содан ботаның айтуы бойынша інгеннің бұйрығымен ойнаушылар жазасын алады.
Қазақ халқының малды соншалықты қадірлейтін себебі сол, халықтың саяси әлеуметтік және экономикалық жағдайының даму процесінде осы төрт түлік арқасында жеке адамның қай-қайсысы болмасын өмірден мұқтаждық көрмеді. Сондықтан да төрт түлік қазақ халқының ауыз әдебиетінің, өнерінің, мәдениеті мен ұлт ойындарының негізгі кейіпкері.
Бесік жырынан бастап ұлт ойындарының барлығы халық тәрбиесінің көзі. Қай дәуірдің ұрпағына болмасын тіршілік жолына бағыт сілтеп, өмірге аттандырады. Халық жырлары ата-ананың балаға қойған бірінші сенімі, тілек-талабы. Мұның бәрі баланы ойната, көңілдендіре, бойларын сергіте жүріп айтылады да, өміріне рухани азық болатын өнегелі де ілтипатты сөздерді жас кезінен құлақтарына құя береді. Ал ойындар болса баланың осы айтылған өнеге-өсиет сөздерін күнделікті тіршілікте тәжірибе жүзінде іске асырудың құралы болды. Айталық, ойын үстінде осы айтылған өнеге-өсиет бастан аяқ қолданылады, осы негізде оның бойында адамдық қасиеттер қалыптаса бастайды. Демек, ойын әр түрлі әрекетке қозғалысқа, денешынықтыруға ғана төселдіріп қоймай, өмірдің рухани азығы - үлкеннің барлық қасиетін, яғни баланың жан-жүйесіне әсер ететін этикалық, эстетикалық тәрбиені қабылдауға қалыптастырады.
Ұлттық ойынның бірі - Ұшты-ұшты. Бұл ойынға ересек балалар мен кішкентай балалар да қатысса қызықтырақ болады.
Ойын ережесі : Бір бала ортаға шығып жиналғандарды дөңгелете, өзіне қаратып бір қатарға отырады. Содан кейін ойынның ойналу тәртібін түсіндіреді. Сөйтіп ойынды бастайды. Ойын жүргізуші Ұшты-ұшты бөдене ұшты деп қолын көтереді. Сол кезде ойнаушылар тыңдап отырады да ұшатын затқа олар да қолдарын көтереді. Ұшпайтын затты ұшты қолын көтерсе, ойын жүргізушімен бірге қолдарын көтерген ойыншылар жазасын тартады. Ал ұшатын затты айтқанда, қолдарын көтермей қойса онда да жаза тартады. Сондықтан ойын жүргізушінің әр айтқан сөзіне өте сақ болу, қырағы болу керек.Ойын жүргізуші ұшатын зат пен ұшпайтын затты ұйқастырып айтып ойыншыларды ылғи да жаңылдырып отыруға тырысады. Тіпті көпшілікке таныс емес құстардың атын айтып та, ұшатын жәндіктердің атын айтып та жаңылдыруға болады. Мысалы, ұшты-ұшты кекілік ұшты, ізінше кекілік ұшты, қарға ұшты - сырға ұшты, көбелек ұшты - ебелек ұшты, тауық ұшты, уық ұшты, қаршыға ұшты, қанжыға ұшты деп жалғаса береді.
Алданған ойыншылардың жазасы өлең айтып би билеп, мақал-мәтел, жаңылтпаш, тақпақ айтады. Алданушылар көбейген сайын ойын қыза түседі, ендеше ойын жүргізуші мен ойнаушылардың арасындағы бірін-бірі аңдаушылық та күшейе түседі.
Бала ойындарының мазмұны байып, түрі өзгеріп отырады. Ата-ананың ойлау, қиялдау, армандау қабілетін қалыптастыру үшін халық ауыз әдебиетінің жанрларын - ертегі, жаңылтпаш, жұмбақтар, санамақтарды айтып үйреткен.
Мысалы, Тоғызқұмалақ ойыны:
Қызықтырған есепшіні, ойлыны,
Бабалардың бұл ежелгі ойыны.
Екі адамға тең бөлінген мал жайы,
Ойнау үшін тақтасы бар арнайы.
Онда бар он сегіз ұя - кіші отау,
Екі қазан - үлкен келген іші отау.
Бір жүз алпыс екі - барлық құмалақ
Сексен бірден екі ойыншы тұр қамап.Әрқайсының сегіз ұя - ойы бар,
Әр ұяның дәл тоғыздан қойы бар.
Екі ойыншы - екі қойшы кезекпен
Түсіреді ұяға қой есеппен.
Бір-бірінің ұясына айдайды
Қой - құмалақ санын жіті аңдайды.
Ұяда қай жұп болса қой - құмалақ
Бәрі қарсы қазанға кеп құламақ.
Солай талай қой қазанға түседі
Есепке оны екі қойшы тізеді.
Кімде-кімнің қазаны тез толады,
Сол ойыншы ұтып шыққан болады.
...Қызықтырған бүгіндерде ойлыны
Міне, осындай бабалардың ойыны.

Халық мұғалімі Байтоғайұлы Малқай бала өміріндегі ойынды және ермекті ол - баланың еңбегі,- дейді, демек бұл жай ермек емес, бала әлеміндегі кәдімгі еңбек. Сондықтан да бала еңбегі - ойын. Ендеше, ойын балалардың күнделікті тіршілігі адамның басынан өтетін өмірінің әр уақытындағы жазғы, күзгі, қысқы істелетін кәсібі сияқты. Тіршіліктің түрі бар. Сол сияқты балалардың да өзіне меншікті бала кезінде істейтін істері бар. Ол іс - жас уақытындағы ойын. Сондықтан да қазақ балаларының негізгі ойындары асық, құмалақ (түйенің, қойдың), бес тас, доп міне мұның бәрі осы балалар еңбегінің құралдары болады. Өмір мен өнерге деген талаптың түп негізінің өзі осы асық, доп, құмалақ, ләңгі, қуыршақ, мәшине, үй болып т.б. ойнауларда жатыр. Ендеше халықтың бұл дана сөзін тура мағынасында түсінуге болмайды.

1.2 Мектепалды даярлық топ балалардың қозғалыс және танымды шығармашылығының тиімділігі

2005 жылдан бастап денсаулық сақтау саласын дамыту мен реформалау жөніндегі мемлекеттік бағдарламасың іске асрылуы саланың таңдап алынған стратегиялық даму бағытының негізінен дұрыс және тиімді екіенін дәлелдеді.Бұған қоса, жаңа міндеттерді есепке алып, халықаралық стандарттарға көшуді ескеретін болсақ, саланың заңннамалық пен реформалар ауруларға қарсы күрес пен денсаулықты нығайту жөніндегі біздің стратегиямыз балаларды салауатты өмір салтына өзірлеу.
Мектепке дейінгі балалардың белсенді қозғалыс қажеттлігі соншалықты маңызды, дәргерлер мен физиологтардың айтуынша бұл - ысырапшылдық қозғалыс кезеңі. Уақыт келе белсенді қозғалыс кажеттілігі олардың эмоционалдық жағдайы мен уәжіне байланысты белгілі мақсатқа бағынды. Қозғалыс әрекет үдерісінде балалар өзін, өзінің денесін біліп, оның құрылысымен, қасиетімен, мүмкіншілігімен танысып, кеңістік ортасында дұрыс бағдарлау тәсілдердің игереді.
5-6 жастағы баланың қозғалыс белсенділігі саналы және әр түрлі болады. Қозғалыс дағдылары мен іскерліктерінің қалыптасуының шамасына қарай оларды спорттық ойындарға және жаттығуларға деген айтарлықтай анағурлым қызығушылық пайда болады. Осы жастағы балалардың көбісінде жүру және кеңістікті дұрыс бағдарлау байқалады.
Балабақшада тәрбие беру бағдарламасында баланың дене - бітімінің жетілуі мен жеке басының дамуына дене шынықтыру сабақтары үлкен үлес қосып отыр.Бала дене шынықтыру сабағында , жалпы дамыту жаттығулары арқылы күш - жігерлерін шындай түседі. Денсаулықтарын нығайтып,ептілікке , жылдамдыққа үйретеді , дене - бітімдерін жан - жақты дамытып , келбеттері асқақтай түседі. Бала организімі тез жетіліп өседі.Сауықтыру жұмыстарында тұзды төсенішпен жалан аяқ жүру , контраст ванна жасау және т.б. Балаларды тұлға ретінде жан - жақты гармониялық тәрбиелеу процесі серуен жағдайында да жүзеге асырылыдады. Серуен балалардың денелерін шынықтыруын қалыптастыруға әсерін тигізеді , көңіл - күйлерін көтереді. Қысқы ойын түрлерінен спорттық жарыстар,мерекелер ұйымдастыру балалар бойына қуанышты көңіл күй сыйлайды. Ұлдар мен қыздар өздерінің бар қимыл - қозғалыс тәжірибелерін қолданып , өздеріне түрлі рөлдерді таңдап алу мүмкіндіктерін пайдалана алады. Сонымен бірге , ұйымдасқаннан гөрі өз бетінше әрекетте ұлдар қыздарға қарағанда ширақ , сергек келеді.
Балалардың қимыл - қозғалыс қажеттілігі кейде керекті деңгейде іске аспайды. Дене тәрбиесі танымдық тәрбиемен де байланысты. Олардың негізгі қимыл белсенділігінің төмендеуі жанұяда және балабақшада танымдық қызығушылығының артуына байланысты , (компьютерлік ойындар , құрастыру , телехабар көру , бейнематериалдар жіне т. с.с.).
Дене шынықтыру құрал - жабдықтарын дұрыс іріктеп және қозғалыс әрекет түрлерінде орынды қолдануы балалардың:
-шығармашылық қабілеттерін және дене сапаларын дамутыға;
-түрлі қимыл - қозғалыс дағдылары мен іскерліктерін қалыптастыруға;
-дене және ерік - жігер қасиеттерін тәрбиелеуге;
-дене шынықтыру жаттығулары мен спорттық ойындарға деген
қызығушылығын арттыруға ықпал етеді.
Сонымен қатар баланың толққанды психофизиологиялық дамуы мен олардың денсаулығын нығайту міндеттерін шешеді.
Жаттығулардың кешенін орындау үшін баланың дербестігі, өзіне сенімділігі және қиындықты еңсеру үдерісінде жеткен нәтижесіне қанағаттанарлық сезімі жақсы стимул болып табылады. Түрлі сипатта туындаған қиындықты (кездескен түрлі кедергілер; жасқаншақ, толқу, қимыл - қозғалысты орындау тәсілін білмейтіні жіне т.с.с.) жеңу нәтижесінде алған қанағаттанарлық ері күшінің дамуына ықпал тигізіп, қимыл - қозғалыс тәжірибесін байытады.
Сабақта емес, сонымен бірге баланың тікелей күнделікті өмірінде оқыту үдерсінде де үлкен көңіл бөлінген. Ойындық жаттығулар апталық тақырыпқа сай жинақталып, шығарма мазмұнымен тығыз өзара байланыста болады. Тәрбиеші оларды түрлендіріп, мазмұнын басқа да ойын тәсілдермен толықтырып қолданады.
Тәрбиешілер өз жұмыстарында әр түрлі шығармашылық миниатюрлер қолдануға болады:
-ойын жаттығулар , сергіту сәттері;
- дене шыныктыру кідірістері , би қимылдары;
- сиқырлы айналу , қозғалыс ертегі терапия.
Шығармашылық миниатюра немесе шығармашылық ойын оқутудың педагогикалық үдерісін психологизациялауға және оған ойындық сипат беруге көмектеседі. Атақты оқымысты А.В.Запорожец өзінің зерттеулерінде қозғалыс сезінерлік және байыпты, тиянақты болғанда ғана ерікті және басқарылатын болуы мүмкін деп көрсетті.
Сергіту сәттері,жаттығулар, шығармашылық миниатюрлер тек қана әрекет түрлерін ауыстыруға ғана көмектесіп қоймай, сонымен бірге олардың барлығы ең бастысы шығармашылық елестетуді дамытуға бағытталған.
Сиқырға айналу, ертегі терапия - бұл балалардың өздерінің үйренген, баклағандарының нәтижелерін қозғалыс және танымдық әрекеттерінде көрсетуге көмектесетін ойындық тәсілдер. Ойын дегеніміз - ұшқын, білімге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар аты. Ойын баланың алдынан есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін оятып, танымдық қасиеттерін дамытады. Дене қозғалыс пен танымдық байланысты,баланың ой - өрісін дамытады , сөздік қорын молайтады . адамгершілік қаситтерін қалыптастырады, қиялдау , ойлау , есте сақтау кабілеттерін жетілдіреді.
Олар баланың сол және басқа да кейікерлерді көз алдына елестетуге, олардың әрекетін өздерінің қимыл - қозғалысы , дыбыс және кейіптендіру арқылы сипаттауға көмектеседі.
Сиқырға айналу, ертегі терапия- бұл әдіс балалардың ертегі кейіпкерлердің эмоциясы мен тебіреніс сезімін , сонымен бірге өзін көнілді көжек , епсіз қонжық , желдің ұйытқуынан ағаштар сияқты және жапырақтарға ұқсап жеңіл айналуы , шуылдаған және тез жаңбыр тамшылары сияқты және т.б. сезінуіне мүмкіндік береді.
Бала аюдың, түлкінің, көбелектің қимыл - қозғаласын бейнелегенде, әрине, ол түрлерге енеді. Оған сол қоянның қимылын немесе мысықтың эрекетін қалай келтіру екенін түсіндірудің кажеті жоқ.
Мысалы: 1. бала көргенін, білетінін еске түсіріп, өзінің қиялы мен елестету арқылы әдемі мысық сияқты арқасын күжірейтіп, еңбектеп жүріп, мияулайды. 2. Жалқау қуыршақтар. Мұндай ойындар жағдайында бала өзін еркін және қысылып - қымтырылмай, көнілді сезінеді. Дұрыс орындалған қимыл - қозғалыстан алған қанағаттанарлық сезімі ғана емес, қуанышты сезінуі мен көңіл күйінің көтерілуі өсіп келе жатқан ағзаның қозғалысқа деген қажеттілігіне сәйкес келеді.

Физкультуралық қызметте танымдық процестің дамуы және
физикалық сапаның қарым - қатынасы
Психикалық

жүрістер
Балалар қызметіндегі психикалық жүрістің ерекшелігі; бір нәрсеге қызығушылық, назар сақталады
Негізгі сипаттар
Педагогтің жетекшілігімен мектепке дейінгі балалардың психикалық жүресінің физикалық сапаның дамуымен байланысы
Назар
Сөзге бағдар және педагог нұсқауын қолданады назар қалыптасады
Тұрақтылық, ауыстырылу,
бөлісу, көлем, топтау, сайлаушы
Дене шынықтыру сабағында ойын элементтері; назар топтауы, сапты түзеу және сапты қайтадан түзеу; жаттығуды түсіндіру; берілген сигнал бойынша ең негізге қимылдарды кезектестіру
Ақыл - ес
Еріксіз еске сақтау рөлі төмендейді; еске, сақтау бекемдігі өседі( бала алған әсерін ұзақ уақыттан кейін елестетеді) бекіту материалдарының мөлшелері сезімдік қатынас арқылы анықталады.
Еске сақтаудың нақтылығы және жылдамдығының мөлшері
Дамушылық (қозғалтқыш ес) ерікті түрлері ; есте сақтау; қозғалтқыш іс - әрекетінің техникасын еске түсіру: жетілдіру кезеңінде козғалткыш іс - әрекеттер техникасын
орындағанда
механикалық ақыл - ес жұмыс істейді(секіру,өрмелеу)
Қиял
Дамыған, өнімді; реализммен көзге түседі; бөлімнен бұрын толықты көреді, қанық және мәнерлі сезімдік жеке білімнің негізі, сияқты; өзгертуші түрі бар
Сабақтастық,
сайлаушылық,
ұғыну,
жинақтау,
бүтіндік
Сабақтағы қимылды ойындар және тапсырмалар негізге шарттар өйткені - спортық инвентардың болуы;

Қабылдау
Көретін ақыл - есі көркем негізінде орналасады; есту ақыл - есі тілге ; қозғалыс, кеңістік, уақыт қабылданады; бейнені, сезімді, табиғи сыпайылықты бекімдейді
Мөлшерлік, жеделдік, дәлдік, толықтық
Сабақтағы қимылды ойындар және тапсырмалар кеңістіктегі және қимылдағы бағдарлаудағы қажетті шарттар

Ойлау
Көрнекілікті қолдану; ойлау қабілеті дамиды; білімі болмаса да қиын мәселеден шығу, үшін өз бетімен шешім қабылдай алады

Эвристикалық және креативтік, саналық,
мақсатылық
Анықталған қозғалу әдеттерін және оларды шартты реалитің сапасы бойынша бекіту үшін нақты қайталау және бірізділік қажет

Балабақшада, осындай қимыл - қозғалыс және танымдық әрекетін ойын түрінде дұрыс ұйымдастырып өткізу баланың:
-негізгі қимыл түрлерін өз бетінше шығармашылықпен орындауға;
- жасқаншақты жеңіп шығуға;
- эмоционалдық тонусын көтеруге;
- қиялы мен фантазиясын дамытуға мүмкіндік туғызады.
Ұлттық ойындар арқылы, қазақ халқының дәстүрі мен әдет - ғұрыптарын дамытуға, өз ұлтына деген сүйіспеншілікке жастайынан баулып, оны құрметтеуге тәрбиелеу.Ұлттық ойындар арқылы балалардың танымдығын арттыру,қозғалыстарын жетілдіру. Халқымыздың ұлттық ойындарының көпшіліг Ойлауды қажет ететін ойындарға мысалы: Ханталапай, Арқаласпақ, Түйілген орамал, Арқан тартыс, Бес тас, Хан, Тартыс, т.с.с. ойындар балалардың дене бітімінің ғана емес, ақыл - ойының жаттықтырушысы.

Мысалы:
Айгөлек - бұл ойында балалардың бір - біріне деген қарым - қатынасы мен топталып ойнату, алға қойған мақсатын аяғына дейін орындату және сөздік қорын, тілін дамыту.
Омпы - асықты бір сызық бойына тізу арқылы дәл дарыту.
Тақия тастамақ - шеңбер жасап отырып бала сезімін ояту , аңғара білуге, шапшандыққа, ептілікке баулу.
Көтермек - баланың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қимыл – қозғалыс ойындарының теориялық негіздері
Дене тәрбиесіндегі қимыл-қозғалыс ойындарының маңызы
Қимыл-қозғалыс ойындары
Мектепалды даярлық тобында өткізілетін оқиғалы рөлді ойындар
Мектепалды топ балаларын музыкалық шығармалармен таныстыру
Мектепалды даярлық сынып балаларын білім беру субъектісі ретінде ойын технологиялары арқылы дамыту
Мектепалды даярлық топта оқиғалы - рөлді ойындарды ұйымдастыру мен өткізу
Мектепке дейінгі даярлық топ балаларын ұлттық құндылықтар негізінде тәрбиелеу
Қоршаған ортамен таныстыруда мектепалды даярлық топ балаларына экологиялық тәрбие беру
Мектепалды даярлық жағдайында тәрбие мен білім беру мазмұнының жанаруы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь