Дән микроорганизмдері

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Дәнге микроорганизмдер тудыратын аурулардың таралу жолы.
2. Дәннің аурулары.
3. Өсімдік және дән ауруларының себептері.
4. Өсімдік ауруларының белгілері
5. Өсімдік ауруларынан келетін зиян
Қорытынды
Кіріспе
Біз күнделікті тамақтану рационымызда астық тұқымдарының дәнінен жасалған өнімдерді өте жиі қолданамыз, яғни, адамдар үшін астық дәнінің маңызы зор. Тиісінше ҚР-ның ауыл шаруашылық саласында астық тұқымдастарының Республика халқының қажеттілігін толық қанағаттандыратын мөлшері өсіріліп өңделуі аса маңызды болып табылады.
Елімізде өсірілетін астық тұқымдастарын егін шаруашылығымен айналысатын дихандар үнемі бақылауда ұстағанмен табиғатта егістікке кері әсерін тигізетін көптеген факторлар бар. Мысалы, ауа райы, жануарлар жәндіктер және микроорганизмдер.
Дәннің қоректік қасиеті тек адамдарға ғана емес жануар жәндіктерге де қорек болғандықтан жануарлар дүниесінің көптеген өкілдері егістікке үйір келеді, олар қоректенгенімен қоймай егістікті де, қойманы да бүлдіріп кетеді. Ал микроорганизмдер көзге көрінбейтін дәннің жауы десек болады. Астықтың микроорганизмдер әсерінен пайда болған зақымдануын-астықтың, дәннің ауруы деп атайды. Дегенмен дән қайда болса да, қалай қорғаса да оның айналасы үнемі қауіп қатерге толы болады. Ал адамдар өз еңбегінің жемісінен айырылып қалмауы үшін дәнді үнемі күзетіп, бақылауы қажет болады. Қазіргі кезде астықты зиянкестерден, аурулардан сақтаудың, алдын алудың көптеген амалдары қарастырылған.
Әдебиет көздері
1. Е.И.Горелева, Ж.Я.Сандлер «Сапалы дән өнімді»-Алматы-1988. 92-97б
2. Ж.Жиенбаев. «Дәнді дақылдардың аурулары»-Алматы-1974. 156-175б
3. http://edu.semgu.kz/ebook/umkd/02c1ef43-4865-11e4-973d-f6d299da10eeфитопатология 3.docx
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
* Дәнге микроорганизмдер тудыратын аурулардың таралу жолы.
* Дәннің аурулары.
* Өсімдік және дән ауруларының себептері.
* Өсімдік ауруларының белгілері
* ... ... ... ... күнделікті тамақтану рационымызда астық тұқымдарының дәнінен жасалған өнімдерді өте жиі қолданамыз, яғни, адамдар үшін астық дәнінің маңызы зор. ... ... ауыл ... ... ... тұқымдастарының Республика халқының қажеттілігін толық қанағаттандыратын мөлшері өсіріліп ... аса ... ... ... ... ... астық тұқымдастарын егін шаруашылығымен айналысатын дихандар үнемі бақылауда ұстағанмен табиғатта егістікке кері әсерін тигізетін ... ... бар. ... ауа райы, жануарлар жәндіктер және микроорганизмдер.
Дәннің қоректік қасиеті тек адамдарға ғана емес жануар ... де ... ... ... ... көптеген өкілдері егістікке үйір келеді, олар қоректенгенімен қоймай егістікті де, қойманы да бүлдіріп кетеді. Ал микроорганизмдер көзге ... ... жауы ... болады. Астықтың микроорганизмдер әсерінен пайда болған зақымдануын-астықтың, дәннің ауруы деп атайды. ... дән ... ... да, ... ... да оның айналасы үнемі қауіп қатерге толы болады. Ал адамдар өз ... ... ... қалмауы үшін дәнді үнемі күзетіп, бақылауы қажет болады. ... ... ... ... ... ... алдын алудың көптеген амалдары қарастырылған.
3
Негізгі бөлім
* Дәнге микроорганизмдер тудыратын аурулардың таралу жолы.
Көптеген ауыл шаруашылық дақылдарының аурулары тұқым ... ... Ауру ... ұзақ ... бойы тыныштық қалпында сақталуға бейімделген хламидоспора, ооспора сияқты органдары тұқымның сыртына жабысып, оларды ластайды. Мәселен, қатты қаракүйе ауруларын ... ... ... ... ... ... ... дән үстіне қонады. Олар дәнмен бірге қоймада қыстап шығып, көктемде ... ... ... ... ... жас өскіндерді зақымдайды. Астық дақылдарынан тозаңда қаракүйелері де ... ... ... күйінде дәннің ұрығында сақталады.
Дәнді дақылдардың альтернариоз, гельминтоспориоз, капустамен сәбіздің, қызылшаның, т.б. дақылдардың, бір жылдық және көп жылдық шөптердің фомоз, ... ... ... ... ... да ... қоздыратын аурулары тұқым арқылы таралады. Бактериоз бен вирус ауруларының көпшілігі де ... мен ... және ... да ... көбеюге арналған органдарда сақталады. Инфекциямен тұқымның тек сыртқы қабықшасы ғана зақымданып қоймай кейде ауру бүкіл өсімдік органдарын ... ... ... ішкі ... да ... Оны зақымдауда насекомдардың да әсері үлкен. Бір өсімдіктен екіншілеріне инфекция, жел жаңбыр арқылы таралады. [1].
4
* Дәннің аурулары.
Микроорганизмдер адам және ... ... ... ... ... ... белгілі. Сондай-ақ өсімдіктер де, солардың ішінде дәнді дақылдар да көзге көрінбейтін микроорганизмдердің кесіріне ұшырамай қалмайды. Дәннің үстіңгі қабатынан микродүниенің әртүрлі ... ... ... ... ... бактериялар, микроскоптық саңырауқұлақтар мен вирустар. Олар дәндерде көптеген аурулардың туындауына негізгі себепші болады. Мысалы: убидайық, қаракүйе, қуыршақтану мен ... және т.б ... ... және дән ... ... анықтамасы бойынша: Ауру -өсімдіктерде патогенді организмдер мен ... ... ... ... ... болып,өзгеріп отыратын,олардың қалыпты физиологиясы мен құрылысына , түсіміне ... әсер ... ... мен дәндердегі қалыпты физиологиялық процестерді әр түрлі физиологилық процестердің әр ... ... ... ... ерекшеліктерін бірнеше топқа бөлуге болады:
Фотосинтездің төмендеуі: ауру ... ... ... зақымдалып фотосинтездің екпінділігі төмендейді.Хлорофиль дәндерінің зақымдалуынан жапырақтар мен ... ... ... ... ... болып олардың фотосинтезге қатысатын түрлері азаяды.Осы себептен клеткаларда жүретін ... ... ... ... ... өсуі баяулап түсімділігі азаяды.
Өсімдіктің тыныс алуының өзгеруі: ауруға шалдыққан өсімдіктердің тыныс алу екпінділігі артып,қорға жиналатын органикалық ... ... ... ... ... әсерінен зәрлі заттар бөліп шығып клеткалар өсімдік ... ... ... алу ... бөлініп шығатын энергия өсімдік органдарымен ткандерін қыздырады.Өсімдіктің тыныс лу жылдамдығы төмендеген жағдайда ... ... ... ... күрт ... ... ... кемиді,сапасы нашарлайды.
Өсімдік органдарының су және қоректік заттармен қамтамыз етілуінің бұзылуы: Фотосинтездердің нәтижесінде жапырақта түзілетін органикалық заттар төменгі ағыс ... н ... пен ... т.б жинақталады.Тамыр жүйесі ауруға шалдыққанда жоғары ағыс жолымен ... ... су ... өсімдіктер солып біртіндеп қурайды.Флоэма жолдары ауруға шалдыққанда фотосинтез нәтижесінде түзілетін ... ... ... ... ... қор ... органдарға ақпайды.Осының салдарынан өсімдіктің түсімділігімен қатар өнімнің сапасыда нашарлайды.
5
Бұл жағдай көбінесе өсімдіктер вирус ауруына ... ... ... ... мен ... ... су ... түтікшеледі бітеп тастайдықтан оларды трахеобактериоз жән трахеомитоз деп атайды.
Клетка мембранасының еріп кетуі: Ауру қоздыратын әсіресе микроорганизмдердің бактериялардың әсерінен өсімдік ... ... еріп ... салдарынан қоректік заттармен суға бай органдар тез шіріп ... ауру ... ... жиі ... ... заттарының синтезделуінің бұзылуы: Өсу заттары аз синтезделсе әрі жеткіліксіз болса өсімдіктердің өсуі ... ... тыс ... ... ... органдары қаулап өседі немесе клеткалар мөлшерден артық бөлініп әр түрлі ісіктер немесе ... ... ... ... ... ауруларының белгілері
Ауру қоздырғыштарының әсерінен өсімдік органдарында ... ... ... ... ... ... бір ... шалдықса ол жергілікті немесе локальді ауру деп аталады.Кесел өсімдіктің барлық органдарын шарпыса оны диффузиялы немесе жүйелі ауру дейді.Аурудың әсерінен байқалатын ... ... ... ... ... болады.
Шіру. Өсімдіктердің сумен қоректік заттарға бай жемістері, тамыржемістері, түйнектері ... мол ... ... шіріге бейім келеді. Бактерия мен саңырауқұлақтардың тіршілік ету ... ... ... ... еріп ... ... ... қоймалжын затқа немесе жөкеге ұқсас талшықтарға, құрғақ талшықтарға ... ... ... ... мен бактериялардың тіршілік етуінен су мен қоректік заттар жылжитын ... ... ... өсуі ... мүлде солып қалады.
Құрғақшылық жылдары ауаның температурасы аса жоғары болып , аңызақ жел ... ... ... солу ... ... ... ... топыраққа ерте егілген өсімдіктер де ұшырайды.
Дақтар мен некроздар. Өсімдіктердің жапырақпен сабағының жемісі мен дәніні (бұршақтардың,бұтақабықшаларының) жеке учаскелерінің ... ... ... ... ... немесе некроздар пайд болады ... ... ... өсімдік органдарының эпидермисінің астында саңырауқұлақтар тіршілік етіп онда ... ... ... ... ... ... жыртылып споралар ауаға таралады.Оларды тат саңырауқұлақтар түзеді.
6
Ұлпа. Өсімдіктің ауруға ... ... ... ... мисселилері,конидия мен оның сабақтарынан және жеміс ... ... жұқа ... ... ... ... ақ ... ақ ұнтақ ауруларына шалдыққанда жетілмеген саңырауқұлақтар өсімдік органдарында жысыззсыз ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі келетін қаракүйе тәріздес ұнтаққа немесе түйірлерге айналады.Бұл ауруға ... ... ... жыныс органдары шалдыгады.Оның дәнінің немесе масағының орнына қаракүйе қалташалары болмаса түйірлері түзіледі.Бұндай өсімдік ауруының астық ... ... ... сабағы және жапырағыда шалдығады.
Мумификация. Саңырауқұлақ мицелийлері ауруға шалдыққан органдарды торлайтындықтан олар кеміп сүректенеді.Аурудың бұл түріне қастауышы алманың монилиозы және ... ... ... ... ... ... ... әсерінен клеткалар көбейеді (гиперплазия) немесе көлемі ұлғаяды(гипертрофия).Осының салдарынан тамырда түйнекте ісіктер ... ... ... ... алма мен ... жеміс ағаштарының және картопың түйнегінде кездесетін рак аурулары жатады.
Деформациялану. ... ... ... ... ... мен ... сырт пішіні ,реңі өзгереді.Жапырақ мезофилдерімен жүйкелерінің біркелкі өспеуінен жапырақтары бұйраланады қатпарланып түтікше тәріздес ширатылады.[2]
7
* Ауыл ... ... ... күресу шаралары.
Ауыл шаруашылық дақылдарының ауруларымен күресу шараларын дұрыс ұйымдастыру үшін , оларды бір - ... ... білі ... үшін бірнеше әдістер қолданылады.
1.Өсімдіктерді көзбен жіті қараса, олардың органдарында патологиялық өзгерістер бар - жоғы байқалады.Жапырақта, ... ... ... байқалған белгілеріне сүйеніп өсімдік ауруының қай түрі (дақ, ... ... т.б.) ... ... ауруға шалдыққан органдары лабораторияда лупа , бинокуляр немесе микроскоп арқылы зерттеліп, онда ауру қоздырғышының споралану органдарының бар - жоғы ... ... ... органда мицелий мен споралану органдарынан тұратын жұқа өңез немесе ұлпа , жеміс денелері , пикнидтер, пустулалдар ,әр түрлі ... ... ... зақымданған органдардан тамшы эксудат бөлінеді немесе олар кеуіп ұнтаққа айналады.
3. Ауа райы құрғақ кезде өсімдіктің көптеген ауру қоздырғыштары зақымдалған ... ... ... ... ... клетка ішінде , немесе оның аралығында қалады. Бұл жағдайда аурудың табиғатын анықтау үшін ылғалды ... ... Оны ... үшін ... 1-2 ... ... қағаз төселген, стерильді сумен ылғалдандырылған Петри шынылары пайдаланылады . Ауруға ... ... ... ... ... онда 20-25 0температурада 4-5 күн ұсталады. Осы мерзімнен кейін споралану органдарының түзілу процесі ... ... ауру ... ... ... ... өсіруге тура келетін кездер де болады. Бұл ... ... ... және ... ... қоздыратын ауруларды анықтауға өте қажет.
Арнайы рецепті бойынша жасалған жасанды орта ... ... ... ол ... соң ... ... ... кішкене бөлшектері немесе судағы шайындылары егіледі.
Ауру қоздыратын бактериялардың ... ... үшін оның ... қатар жасанды және табиғи қоректік орталарда физиологиялық, биохимиялық, культуралық қасиеттері зерттеледі.
Вирус ауруларын анықтауда ... ... ... зор. Бұл әдіс вирус инфекциясынан сау картоп тұқымын алу үшін ауыл шаруашылық тәжірибе станциялары мен ғылыми- ... ... ... ... ... ... ... анықтауда серологиялық әдіспен қатар, электронды микроскоп және индикатор өсімдіктер кеңінен пайдаланылады.[3]
8
* Өсімдік ауруларынан келетін зиян
Өткен ғасырдың ортасында ... ... ... ... ... ... Соның кесірінен ирландықтар ашаршылық апатына ұшырады. Бұл елдің мыңдаған тұрғындары аштықтың құрбаны болды , көптеген адамдар шет жұртқа ... ... ... ... ... Оңтүстік - шығыс Азияда кофе дақылы көп егілетін еді. Өткен ғасырдың соңғы он жылдығында осы ... ... ... тат ауруының эпифитотиясына ұшырап, күрт жойылып кетті. Ал плантацияларда кофе өндіру экономикалық жағынан ... ... ... бірге 1890 жылдары Австралияны шарпыған өсімдіктің жалған ақ ұнтақ ауруының эпифитотиясы көпшілік елдердегі темекі плантацияларын апатқа ұшыратты.
ХХ ғасырдың бас ... ... ... қант ... мозанка ауруы тарады. Осы өсімдік ауруының салдарынан бұл өлкеде қант шаруашылығы күрт төмендеп ... бұл ... ... ... ... ... ғана қант құрағы апаттан аман қалды.
Біріккен Ұлттар Ұйымының жанындағы ауыл шаруашылық , азық-түлік проблемалары ... ... ... ... ... ... әр ... өсімдік ауруларының кесірінен картоп өнімі 88,9 млн тонна немесе 11,6 процентке кемиді.Бұл шығынды ... ... - 3,4 ... ... Ал астық дақылдарының түсімділігі алуан түрлі өсімдік ауруларының әсерінен 5-6 ... ... ... ... Құрама Штаттарында ауыл шаруашылық дақылдарының түсімі тек қана өсімдік ауруларының кесірінен 3 млрд. долларға кемитін көрінеді.
Біздің елімізде де осы ... ... ... ... ... ... қаракүйе ауруынан келетін зиян көп болды. Бұл өсімдік ауруы дәнді дақылдардың түсімділігін 10-15, ... 20-30 ... ... ... еді. ... ... ... ауруымен күресудің ғылымға негізделген шаралар жүйесі өндіріске кеңінен ... ... ... ол егін шаруашылығына айтарлықтай зиян келтірмейтін болды.
Бірақ астық, көкөніс, жеміс ... ... тат, ... ... ақ ... таз ... т.б. бактериоздар мен вирус ауруларының тигізер зияны әлі де толық жойылған жоқ.
Астық дақылдарының тамыр ... ... ... ... шөл дала ... ... арпаның түсімі орта есеппен 13 процентке, ал күздік бидайдыкі 3-7 ... ... ... ... қорғау станцияларының мәліметтеріне қарғанда, 1980 жылы тексерілген 36,5 мың гектар қызылша егісінің 11,4 мың гектары 31,3 % ... ... ... шіру ... ... . ... тек осы өсімдік әсерінен қызылшаның 10 проценттен астам кеміген.
Сондай - ақ 1979-80 жылдары республикамыздың ... және ... ... ... таз- ... ... шалдыққан көптеген алма сорттарының
9
жемісі 90-100 процент ... ... оның ... мен ... ... де ... ... . Қиярдың ақ ұнтақ , бактериоз, помидордың қара бактериоз, рак , картоптың вирус т.б. дақылдардың өсімдік ауруларынан келетін шығынның ... де 10-15 ... кем ... ... бай жемістерді, картоп , сәбіз, қызылша ,басқа көкеністерді сақтау кезінде де 20-30 процент өнім шіріп, ысырап болады. [3]
Өсімдік ... ... ... кейде тікелей байқалады және кейіннен білінеді. Тікелей байқалмайтын жағы сау өсімдіктермен ауруға ... ... ... ... ... Егер ... өсімдіктердің өнім беретін органдары шалдықса , онда шығын аурудың таралу процентіне тең болады. Мәселен, қаракүйеге шалдыққан астық ... ... дән ... ... , егісте ауруға шалдыққан масақтың саны қанша процент болса , өнімнің түсімі сонша процентке кемиді.Тат , тамыр шіруі, ақ ... т.б. ... ... өсімдіктердің өнімі тұтас жойылмай , белгілі мөлшерде азаяды.
Аурудан келетін шығын арнайы зерттеулер немесе тәжірибе ... ... ... ... жағдайларда өсімдік ауруы өнімнің түсімімен бірге сапасында нашарлатады. ... таз- ... ... ... алма төменгі сортқа жататындықтан, оның сату бағасы кемиді. Сонымен қатар бұл аурумен ... ... ... ... Тат , тамыр шіруіне шалдыққан бидай дәндерін технологиялық, биохимиялық қасиеттері нашарлайды.
10
Қорытынды
Қорыта ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Сондықтан оларды әртүрлі зиянкестерден, микроорганизмдер тудыратын аурулардан ... ... ... ... тез ... ... ... шараларын жүзеге асыру ауыл шаруашылық саласында өте маңызды болып табылады. Себебі астықтың жақсы жағдайда өсіп-өнуі, дұрыс ... ... ... болуының ең негізгі көрсеткіштері. Ал сапалы азық біздің денсаулығымыздың кепілі екені ... ... ... ... ... ... ... тиімді тәсілін саралап білуде маңызды. Себебі мейлінше зиянсыз, тиімді жолды пайдалану арқылы дәнді дақылды тазарту адамдардың ... үшін ... және ... тұрғыдан да тиімді болып саналады.
11
Әдебиет көздері
* Е.И.Горелева, ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мигроорганизмдер19 бет
"Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы"9 бет
Дәннің құрлымымен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрлымының технологиялық маңызы4 бет
Дәннің құрылымы және оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы14 бет
Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы7 бет
Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы жайлы9 бет
Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы жайлы мәлімет3 бет
Ірімшікке арналған қаптамалардың жаңа түрлері6 бет
АлЭС-1 ЖЭО 6/110 кВ кернеулі генератор-трансформатор блогының релелік қорғанысы және автоматикасы57 бет
Астық сақтау кезндегі микроорганизмдер тіршілігі. Микрофлораның тегі және оның қалыптасуы2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь