Алтын Адам. Есік қорғаны

Жетісудағы сақ патшаларының ең жарқын ескерткіші Есік қорғаны болып табылады. Қорғандағы жерлеу б.д.дейінгі 4-5 ғасыр деп белгіленген. Ол 40-тан астам қорғаннан тұратын үлкен бейіттің оңтүстік шетіне орналасқан. Қорғанның көлденеңі 60 метр, биіктігі 6 метр . үйіндінің астынан археологтар екі жерлеу орнын тапты. Олар ортасы мен бүйіріне (оңтүстік шетіне) орналасқан. Орталық бейіт бірнеше рет тоналған, содан ол бүлінген, шеткі молаға ешкім тимеген. Жерлеу лақаты Тянь-Шань шыршасының өңделген бөренесінен қиып салынған. Оның ұзындығы 2,9 метр, көлденеңі - 1,5 метр, биіктігі - 1,5 метр . Лақаттың оңтүстік және батыс бөліктеріне ыдыстар, солтүстік бөлігіне жерленген адам орналастырылған.
        
        Есік қорғанының Алтын адамы
Жетісудағы сақ патшаларының ең жарқын ескерткіші Есік қорғаны ... ... ... ... 4-5 ... деп белгіленген. Ол 40-
тан астам қорғаннан тұратын үлкен бейіттің ... ... ... ... 60 ... ... 6 метр . ... астынан
археологтар екі жерлеу орнын тапты. Олар ортасы мен ... ... ... ... ... ... рет ... содан ол бүлінген,
шеткі молаға ешкім тимеген. Жерлеу лақаты Тянь-Шань ... ... қиып ... Оның ұзындығы 2,9 метр, көлденеңі - 1,5 метр,
биіктігі - 1,5 метр . ... ... және ... бөліктеріне ыдыстар,
солтүстік бөлігіне жерленген адам орналастырылған.
"Есік" қорғанындағы бейіт, сірә, былайша тұрғызылса керек: алдымен негізі
батыстан шығысқа бағдарланған тік бұрыш түрінде мүрде ... ... ... ... қиып ... ... ... Оның конструкциясы
барынша қарапайым: біркелкі ұзындықтағы бес қатар бөренелерді ... ... етіп ... ... Бөренелер
бұрыштарында өзара байланыстырылмаған, ал линиялары тиіп тұр, камераның
көлденең және ... ... ... бөренелі дөңбек ұштары
бұрыштарында біріне-бірі кигізілген, бұл үйіндіден сақтаған. Тастың үсті
бөренелермен көлденең жабылған. ... ... ... ... он ... ... ... көмілген адамның түрлі заттары жатты.
.
Сірә, өлген адамға арналған еденнің учаскесіне ұсақ алтын белгілермен
кестеленген маталық ... ... Оған бар ... ... ... толық қару-жарағымен марқұм болған адам арқасынан, басын
батысқа қаратып жатқызылған.
Оң жақ беліне ағаш қынапты ... ... ... . ... асынған былғары
белбеудің қайыстарын алтын құрсаулар мен жолбарыс ... ... ... Сол ... ... ... ақинақ ілінген, оның
ағаш қыны желіп келе жатқан бұлан мен ... ... ... екі ... ... ... қапталған. . Оның әшекейлерінің арасында екі
цилиндрлік қаңылтыр белгі ерекшеленеді. Олар - бүктелген ... ... бар ... белдіктерге арналған оқ сауыт. .
Сол қолының шынтағында алтын ұшты ... ... одан ... - сабы ... лентамен оралған қамшы, одан да жоғары-қола айнасы мен қызыл бояуы
бар сәндік жібек дорба ... ... ... ... ыдыстар қойылған. Рәсімдік ыдыстар
құрамына жазуы бар күміс шыны және бір шетте тұрған алтын жалатқан қола
табақ кіреді. . Онда жыртқыш ... ... мен ... түрінде орындалған
бірнеше алтын табақшалар жатты.
Ыдыстарды орналастыруда белгілі тәртіп сақталған. Саз және ағаш ... тұр. ... ... ағаш ... ... оның ... -
екі қатарда - екі табақ, алдыңғы қатарда - табақшалар мен ожау, . Басқа
қабырғада бір қатарға бір-біріне ... етіп саз ... ... ... табақшалар, солардың арасында сондай-ақ бірге - екі күміс кесе мен
қасық бар. . Қола кесе ... ... ... сыртта тұр. Камераның
шығыс қабырғасындағы еден учаскесі заттардан бос. ... ... ... ену ... ... ... ... .
Жерлеу рәсімінен кейін мүрде қысқа бөренелермен ... ... ... содан кейін үйіндіні көтерген. Со алыстағы дәуірдің жерлеу
рәсімінің егжей-тегжейін осы заманғы ... көз ... ... ... Салт
жоралардың аяқталу кезеңінің бір көрінісі ретінде мынандай вариант ұсынуға
болады. Көп адам қатысқан ... шеру ... ... қарай баяу жылжуда.
Алдыңғы еркектер, бәлкім абыздар, қайтыс болған адамның денесі салынған
зембілді көтеріп келеді, одан төгілген ... ... ... ... ... отыз бір ... тұратын тізбек (мүрдеге қойылған
ыдыстардың санына сәйкес) жоралғы ыдыстары мен тамағы бар ыдыстарды әкеле
жатыр, ал одан әрі тоқтаусыз ағынмен туысқандары, жауынгерлер, ... ... ... ... тайпаластары келеді. Жерлеу орны бұрыннан
дайын және осында тұрған дін басылары дене қашан өздеріне берілетін ... тұр. Және ... өмір ... ... ... аттандырудың құпия-
cалтанатты процесін аяқтайды. Міне, ақырында, қаралы шеру ... ... ... ... ... оның ішінде туған-туысқандары жоғарыда қалады,
мүрдедегі бөлінген орынға жатқызу үшін, алдын-ала ... ... ... ... тек ... ... ... түседі. Олар мүрде
еденіне екі мың үш жүз жылдан астамнан кейін қазу кезінде археологтар
тапқан тәртіппен ыдыстарды орналастырады. Олар мүрдені бөренелермен жабады
және ... ... ... ... ... қорғанының алып төбешігін
тұрғызуға қатысады. Солай болуы керек. Біз ештеңені білмейміз, ата-
бабалардың дінге ... ... ... осы бір ... жоралғы
салттарынан, барлық егжей-тегжейін, сірә, ешқашан білмеспіз де. Қорған
"жылнамасы" шалынған құрбандар мен берілген ас туралы біздер үшін ештеңені
сақтамаған. Олар, әрине, ... ... ол ... тыс басқа жерлерде
өткен.
¤кінішке қарай, сақ тайпаларының жерлеу рәсімін көз алдыңа қайта келтіруде
жазба деректер жеткілікті көмектеспейді. Оның есесіне сақтарда жерлеу
рәсіміндегі ... ... ... ... ... скиф ... ... басқа скифтерді" - қарапайым адамдарын да жерлеу рәсімдерін егжей-
тегжейлі суреттейді, олардың ата-баба қабірін аса қасиеттейтінін, ал
мүрдеге семсер мен күнге құрбан ... баса ... ... ... ... ... ... одан да аз. Басқа грек тарихшысы
Ктесийдің (б.д.дейінгі 400 жыл ... ... ... ... ... әйел патшасы Заринаның табытының үстінен алып қорған
орнатқаны және оған ... ... ... ... болды. Бұл деректер өте
маңызды, бірақ сақ жерлеу рәсімін қайта елестету үшін жеткіліксіз.
Сондықтан археологиялық деректер зор ... ие ... ... ... ... ... ... орын алған мүмкін болған варианттардың бір
көрінісін шамамен объективті түрде жаңғырту мүмкіндігін береді.
Антропологтардың айқындауынша, ... ... ... адам 17-18 ... ... түрі бойынша ол сақтарға жатады. Жауынгер киімі де ерекше
ынта туғызады. Оның киімдерін, бас киімін және аяқ ... 4000 ... ... ... ... мен ... әшекейлеген. Есік
жауынгерінің киіміндегі жеке жануарлы, өсімдікті сарындағы барлық ... ... ... ... біріккен. . Бас киімнің оюлы
аймағында көп желілі композиция ерекше айқын және мәнерлі берілген. . ... ... тек ... ... өскен ағаштарымен тау түріндегі
табақшалар шеңбері бойынша дөңгелене орналасу Жетісу үшін соншалықты тән
шын ... тау ... ... ... ... ғана назар
аударамыз. . Барыстарымен және таутекелерімен тау көрінісі желісімен келесі
аймақ тағы да зор әсер ... Бұл ... ... ... шығарған
ештеңе жоқ, шебер күнделікті өмірден көргендерін, туған тауларының
көрінісін және сонда тіршілік еткен жануарларды бейнелеген. ... ол ... ... қоймаған, көсемнің салтанатты бас киіміндегі жыртқыш аңдар
бейнесінің семантикасында терең мән мен мазмұн жатыр.
Есік жауынгерінің бүкіл киімі мұқият ... Ол ... ... мол құралдарын шығармашылықпен пайдаланғанын, білімін, іскерлігін
білдіреді. Ол үшін жануаралар бейнелері оюдың үзігі ретінде ғана маңызды
емес. Зооморфтік ... ... ... ... ... өте күшті көркемдік тиімділік туғызады. Тіптен Есік ... ... ... ... ... да, ... және өміршең.
Есік қорғанының, сондай-ақ Жетісудың басқа сақ ескерткіштерінің
торевтикасында жыртқыштар бейнелері пұтнамаларының жалпы ... шығу ... ... ... ... және бұл ... ... әкелінген деуге негіз жоқ. Бұл заттарда "аң стиліндегі "
скифтік-сібірлік өнермен ... көп, ... ... ... ... ... сыйпаттайтын ерекше белгілер де аз емес.
Жануарлар түрлерінің ерекшеліктері атап көрсетіледі. Жыртқыштарды
бейнелегенде торевт өзінің назарын дене ... ... және ... ... ... тұяғы, мүйізді және басқалары мұқият
бейнеленген. Алайда гиперболизация шамалы немесе ... ... ... ... жерге қолданған. Мысалы, қанжардың жүзінде барлық жануарлар
сұлбасы бейнеленген, оның есесіне жыртқыштардың тырнақты табандары, ... және ... ... ... ... ... ... қарағайдай мықты мүйіздері, тұяқтары, қояндардың үлкен дөңгелек
көздері, салпақ құлақтары үлкейтіп көрсетілген.
Есік қорғанынан жануарлар бейнесінен басқа өсімдікті және ... ... ... Шиыршықтар, жапырақтар, жапырақшалар, қауыздар,
түйнектер түріндегі алуан қиыстырулар неғұрлым жиі ұшырасады. .
Геометриялық пішіндерден квадрат, ... ... ... ... ... ... . ... түр барлық ұсақ тоға-жапсырмаларда бар. Бірақ
Есіктегі геометриялық және өсімдікті өрнектерде шартты түрде берілген
"аңдық стильдің" кейбір белгілері бар. Бұл ... ... және ... ... ... ... арасында жалғыз олжа болып табылатын антропоморфты бейне
ерекше ынта тудырады. Мөр жүзігінің қалқаншасында беттің ... ұзын ... ... кесек иегімен адам басының қырынынан
теріс батыңқы бейнесі басылған. Көзі бадам дәні тәрізді, құлағы ширатыла
көрсетілген. Бас киімі таң қаларлық. . Осы ... ... ... ... ... басымдылығымен сыйпатталатын фактісін ескеретін
болсақ, онда антропоморфтық бейнелеулер өте сирек кездеседі.
Есік бұйымдарының көпшілігі металдан құю, қалыптау және нақыштау
техникасымен жасалған. Көркем бұйымдардың ... ... биік ... ... және ... ... бейнелеулер түрі бар.
Есік металл өңдеушілері өндірісте түрлі материалдарды: ... ... және ... кең ... Олар бір бұйымды жасауда металды
ағашпен, түрлі металды өзара, теріні ... ... ... ... Қамшының ағаш сабы мен бас киімнің шошақ басы әшекейлері
алтынмен апталған. Темір мен алтынды үйлестіру семсерде, қанжарда және
қасиетті ағаштар ... ... Бұл ... ... ... ... жозыланды, алтын сымдармен тартылды және табақшалы алтынмен
оралды. Шапан мен етіктегі барлық екі мың төрт жүз он бір үшбұрышты алтын
тоғалардың қола ... бар. . ... өнер ... ... "аң ... ... жатады, оның бір ерекшелігі жануарларды
бейнелеу сәнділік қызметіне қатаң бағынады. Сарындары мегзеуге ұшырайды
және берілген түрінде қалпына келтіріледі, бірақ ... ... ... зиян ... аумағындағы жазудың ертедегі ескерткіші деген жазуымен күміс ыдыс
олжалардың арасында ерекше орын алды. . Бұрынғыға қарағанда, ... сақ ... 2400 ... бұрын жазуды білген деген мәселені
ғылымда берік негізде ... ... Рас, оның ... ... ... ... әлі ... Қазіргі уақытта жетісулық сақтардың түрік
тіліне жататындығын дәлелдеу мүмкін емес, сол сияқты оларды иран тілінде
сөйлейтін халықтар отбасына жатқызу пайдасына ... ... ... ... ... басқа астары - б.д.дейінгі 4-6 ғасырлардың өзінде
қазақстандықтардың жазуы болғандығы маңызды. Жазудың шығу тегі әзірге
шамамен болжануы мүмкін. Ежелгі тілдер жөніндегі мамандар ... С.Г. ... ... жазу әлі күнге әлемдік ғылымға белгісіз
әліпбимен жазылған деп санайды. Мұндай тұжырым бұл әліпбиді ... ... ... ... ... мысалы арамей жазулары негізіне туыс
тайпалар шығарған дегенді болжайды.
Есік қорғаны бейнелеу өнерінің шығармалары ... ... ... ... ... ... ... торевтиканың бұл жаућарлары Жетісу
сақ тайпаларынан шыққан суретші-шеберлердің қолымен жасалған. Оларды шеттен
әкелінген деуге ... ... ... жоқ, ... жергілікті екендігіне
ешқандай күмән жоқ.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алтын адам10 бет
Қазақстан аумағынан табылған сақ дәуірінің археологиялық ескерткіштеріне жалпы сипаттама13 бет
«алтын адамның» табылуы тарихы3 бет
Айша Ғарифқызы Ғалымбаева5 бет
Алматы облысы бойынша орналасқан туристік обьектілермен танысу36 бет
Алтын адам жәдігерінің зерттелуі-ұлттық құндылық26 бет
Археологиясындағы орны мен қызметі45 бет
Архитектура мен өнер15 бет
"Алтын орда."6 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь