Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі


Бала тәрбиесінің негізі - бұл оның отбасы. Осы шағын әлеуметтік топ - бала үшін өмір мектебі. Отбасындағы ата-ана - баланың өмірлік ұстазы және тәрбиешісі. Баланың болашағы, білімі, мәдениеті отбасындағы ата-ананың сіңірген еңбегіне, тәлім-тәрбиесіне байланысты. Сондықтан, әрбір ата-ана өзінің баласын білімді, мәдениетті, жан-жақты етіп тәрбиелеуге міндетті. Қазіргі кезде отбасы тәрбиесі мәселесі әлемдік деңгейде қарастырылуда. Оған «Балалар құқығы туралы Конвенция» (1995), Қазақстан Республикасының «Білім туралы заңы» (1999), Қазақстан Республикасының «Балалардың құқығы туралы заңы» (2002), «Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы» (2004) сияқты құжаттар дәлел бола алады [1,2,3,4]. 2004 жылы ақпан айында Үкіметтен қолдау тапқан «Білім тұжырымдамасы» үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы сатысы балабақшадан бастап, мектеп аяқтағанға дейінгі балаларды оқыту, тәрбиелеу мәселесін жоспарлы түрде шешіп, отбасына педагогикалық көмек беруді мақсат етеді. Ал ата-ананың педагогикалық білімінің неғұрлым жоғары болуы олардың қоғам алдында өз балаларының тәлім-тәрбиесі үшін жауапкершілігін арттырады. Сондықтан да баланы жағымды ортада тәрбиелеу мен оқыту қазіргі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында (27-бап) «Неке мен отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауына болады. Балаларына қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу – ата-ананың етене құқығы әрі міндеті», -делінген [5, 8 б.]. Бұл жолдар әр баланың білім алуына мемлекеттің басты назар аударатынын және ол отбасының парызы екенін айғақтай түседі. Сондай-ақ, Білім заңының 49- шы бабында ата-аналар мен өзге де заңды өкілдер «баланың тілегін, жеке бейімділігі мен ерекшеліктерін ескере отырып білім беру ұйымын таңдауға, ата-аналар комитеттері арқылы білім беру ұйымдарын басқару органдарының жұмысына қатысуға, білім беру ұйымдарынан өз балаларының үлгеріміне, мінез-құлқына және оқу жағдайларына қатысты ақпарат алуға, өз балаларын оқыту мен тәрбиелеу мәселелері жөнінде психологиялық-педагогикалық консультациялық көмек алуға құқығы бар» және олар «балаларға өмірі мен оқуы үшін салауатты және қауіпсіз жағдайлар жасауға, олардың ой-өрісі мен дене күшін дамытуды, имандылық тұрғысынан қалыптасуын қамтамасыз етуге, балаларды оқыту мен тәрбиелеуде білім беру ұйымдарына жәрдем көрсетуге,
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. «Балалар құқығы туралы Конвенция», 1989 ж. Нью Иорк. БҰҰ бас штаб пәтері
2. Қазақстан Республикасының «Білім туралы заңы», 2007 ж.
3. Қазақстан Республикасының «Балалардың құқығы туралы заңы», 2002 ж.
4. «Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы» , 2004 ж.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясы // Қазақстан мектебі, 1995.
6. Әлемдік философиялық мұра. 1 том. – А.: Жазушы, 2005. – 560 б. Б.199
7. Кайкаус. Қабуснама / Өзб.ауд. Т.Айнабеков. – А.: балауса, 1992. – 160 б. Б.10.
8. Байдельдинова Г.К. Научно-теоретические основы подготовки будущих учителей для организации взаймодействия школы и семьи. – А.: Ғылым, 1998. – 81 б.
9. Әтемова Қ.Т. Оқушыларда гумандық қасиеттерді қалыптастыруда мектеп пен отбасының бірлескен жұмысы: п.ғ.к. дисс. – А.: 1999. – 127 б.
10. Шарафадин А.А. Отбасында ата-ананың балаға тәрбиелік ықпалын арттырудың педагогикалық шарттары. п.ғ.к. дисс. – А., 2004. – 130 б.
11. Қоңырбаева С.С. Жоғары сынып оқушыларын отбасылық өмірге этномәдени құндылықтар негізінде даярлаудың педдагогикалық шарттары: п.ғ.к. дисс. – А., 2008. – 180 б.
12. Шүйіншина Ш.М. Оқушылардың білім сапасын арттырудағы отбасы мен мектептің бірлігінің педагогикалық шарттары: п.ғ.к. дисс. Aстана, 2008. – 170 б.
13. Нұрғалиева Д.Ә. Тәрбие процесінде 5-9 сынып оқушыларының адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру: п.ғ.к. дисс. – A., 2005. – 140 б.
14. Есім Ұ.Ә. Қазақ отбасында халықтық педагогикалық құралдары арқылы мектеп жасындағы қыз баланы тәрбиелеудің педагогикалық шарттары: п.ғ.к. дисс. – А., 2006. – 149 б.
15. Колесова Л.Г. Организация взаймодействия семьи и педагогического коллектива в структуре дятельности заместителя директора школы по учебно – воспитательной работе. Дис. к.п.н. – Сан-Петербург., 1999. – 137 c.
16. Берікханова А.Е. Ынтымақтастық технологиясының тиімділігі. // Оқыту – тәрбиелеу технологиясы, - 2007. - № 5. 22-25 б.
17. Ж.Б.Қоянбаев., Р.М.Қоянбаев. Педагогика. Астана: «ЕАУ» , 1998 ж. 378 бет.
18. Б.И.Иманбекова.Тәрбиеге жетекші: - Алматы, 2004. – 224 бет. [145-146 б.]
19. Н.Б.Қазбекова., Сынып жетекшісінің анықтамалығы. 2011. № 7 (31).
20. Ильин Е.Н. Путь к ученику: Раздумья учителя-словесника: Из опыта работы.-М.:Просвещение,1998.-224 c.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге




Шағырбаева М.Д. жалпы және этникалық педагогика кафедрасының аға оқытушысы,
п.ғ.к.

Мухангалиева Р.А. Әлеуметтік педагогика және өзін-өзі тану мамандығының 1
курс магистранты

 

Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі

Бала тәрбиесінің негізі - бұл оның отбасы. Осы шағын әлеуметтік топ -
бала үшін өмір мектебі. Отбасындағы ата-ана - баланың өмірлік ұстазы және
тәрбиешісі. Баланың болашағы, білімі, мәдениеті отбасындағы ата-ананың
сіңірген еңбегіне, тәлім-тәрбиесіне байланысты. Сондықтан, әрбір ата-ана
өзінің баласын білімді, мәдениетті, жан-жақты етіп тәрбиелеуге міндетті.
Қазіргі кезде отбасы тәрбиесі мәселесі әлемдік деңгейде қарастырылуда. Оған
Балалар құқығы туралы Конвенция (1995), Қазақстан Республикасының Білім
туралы заңы (1999), Қазақстан Республикасының Балалардың құқығы туралы
заңы (2002), Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді
дамыту тұжырымдамасы (2004) сияқты құжаттар дәлел бола алады [1,2,3,4].
2004 жылы ақпан айында Үкіметтен қолдау тапқан Білім тұжырымдамасы
үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы сатысы балабақшадан бастап, мектеп
аяқтағанға дейінгі балаларды оқыту, тәрбиелеу мәселесін жоспарлы түрде
шешіп, отбасына педагогикалық көмек беруді мақсат етеді. Ал ата-ананың
педагогикалық білімінің неғұрлым жоғары болуы олардың қоғам алдында өз
балаларының тәлім-тәрбиесі үшін жауапкершілігін арттырады. Сондықтан да
баланы жағымды ортада тәрбиелеу мен оқыту қазіргі таңдағы ең өзекті
мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында (27-бап) Неке мен отбасы,
ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауына болады. Балаларына қамқорлық
жасау және оларды тәрбиелеу – ата-ананың етене құқығы әрі міндеті,
-делінген [5, 8 б.]. Бұл жолдар әр баланың білім алуына мемлекеттің басты
назар аударатынын және ол отбасының парызы екенін айғақтай түседі. Сондай-
ақ, Білім заңының 49- шы бабында ата-аналар мен өзге де заңды өкілдер
баланың тілегін, жеке бейімділігі мен ерекшеліктерін ескере отырып білім
беру ұйымын таңдауға, ата-аналар комитеттері арқылы білім беру ұйымдарын
басқару органдарының жұмысына қатысуға, білім беру ұйымдарынан өз
балаларының үлгеріміне, мінез-құлқына және оқу жағдайларына қатысты ақпарат
алуға, өз балаларын оқыту мен тәрбиелеу мәселелері жөнінде психологиялық-
педагогикалық консультациялық көмек алуға құқығы бар және олар балаларға
өмірі мен оқуы үшін салауатты және қауіпсіз жағдайлар жасауға, олардың ой-
өрісі мен дене күшін дамытуды, имандылық тұрғысынан қалыптасуын қамтамасыз
етуге, балаларды оқыту мен тәрбиелеуде білім беру ұйымдарына жәрдем
көрсетуге, балалардың оқу орнындағы сабаққа баруын қамтамасыз етуге
міндетті, - деп [2, 7 б.] жазылып, жас ұрпаққа тәрбие, білім беру
үдерісінде қатысушы субъект ретінде ата-аналарға үлкен жауапкершілік
жүктеген. Бұл нұсқау оқушылардың білім, тәрбие сапасын арттырудағы мектеп
пен отбасы ынтымақтастығының қажеттігінен ашып көрсетеді.
Қазіргі кездегі жасөспірімдердің арасындағы қылмыстың көбеюі,
жастардың нашақорлығы, адамзаттың басынан төніп тұрған әр түрлі дерттің
қанат жаюы, бүкіл әлемді алаңдатып отыр. Баланың негізгі тәрбиешісі-өзінің
туып өскен ортасы, ата-анасы. Баланың дұрыс азамат болып өсуі немесе қате
жолға түсуі көбінесе үлкендерге байланысты. Баланы-жастан... деген сөздің
мазмұны өте терең. Себебі, есейіп кеткен соң баласының теріс мінезін,
қалыптасқан қате көзқарасын өзгерту өте қиын. Жасөспірімдердің білім
алуында, тәрбиесінің дұрыс қалыптасуында мектеп пен отбасының тығыз қарым-
қатынаста болуы қажетті жағдай болып отыр.        
Ерте замандағы грек ғалымдары Сократ, Платон, Аристотель, Демокрит өз
еңбектерінде тәрбиенің мақсатын құл иеленуші мемлекеттің саяси міндетімен
ұштастыруға тырысты, адамның рухани өмірінің заңдарын ашты, тәрбие
қызметінде басшылыққа алуға болатын бірқатар ережелерді қалыптастырды.
Баланы кішкентай кезінен бастап тәрбиелеу керек, жеке адамның қалыптасуы
оның табиғатына және тәрбиесіне, алған біліміне байланысты, - дейді
Демокрит. Оның: Әкенің жағымды ой тастауы – балаға деген дұрыс
тәлімгерлік, - деген сөзінен әкенің балаға өз сөзімен, ісімен, сенімімен
үлгі бола білуіне үлкен көңіл бөлгенін көреміз. Сол кездегі грек философы
Пифагор Заңды сыйла ережесінде балаға білім, тәрбие беруді ата-анаға
міндеттеген; білім ордаларында отбасы мен мектеп бірлесе баланың білім,
тәрбие алуына ортақ мүдделес екенін айтқан; жас ұрпақтың әкені, үлкенді
сыйлауына көңіл бөлген; адамдар, туыстар арасында сыйласымдылық қалыптасуын
көздеген. [6]
XI ғасырда жазылған Қайқауыстың Кабуснама еңбегі де отбасы
тәрбиесіндегі ата – ана рөлін аша түседі. Кабуснамадағы Ей, перзентім, сен
осы үгіттерімді ұғып іске асырсаң, мен аталық парызымды өтегенім. Жақсы
көрген адамым да, үмітім де өзіңсің. Сондықтан бар асылымды өзіңе
тапсырдым, сен оны дұрыс пайдаланып, қисық жолға қадам баспағайсың [7, 10
б.]  - деген насихат сөздері бүгінгі күнге дейін тәрбиелік құндылығын
жойған жоқ.
Тадбири манзел еңбегінде Ибн Сина негізгі бөлімін мектепте
балаларды оқыту мен тәрбиелеу, - деп атаған. [6] Өз еңбегінде ғалым
отбасындағы білім берудің негізін қалауға тырысты. Егер отбасы балаға
білім беру әдістерін дұрыс пайдалана алса, өз өмірінде бала бақытқа
кенеледі, - деген сөзі келер ұрпақтарға өзінің тәлім-тәрбиелік мән-
мағынасымен құнды болып қала бермек.
Мектеп пен отбасы ынтымақтастықта бала тәрбиелеуі соңғы жылдарда
жазылған ғылыми зерттеу еңбектерінде білім беру сапасы отбасы мен мектептің
әрекеттестігімен тығыз байласнысты екені зерттеу нысанасына
айналған.  Мәселен, Г.К.Байделдинованың Болашақ ұстаздарды отбасы мен
мектептің ынтымақтастығын ұйымдастыруға дайындаудың ғылыми-теориялық
негізі [8], Қ.Т.Әтемованың Оқушыларға гумандық қаситтерді қалыптастыруда
мектеп пен отбасының бірлескен жұмысы [9], А.А.Шарафадиннің Отбасында ата-
ананың балаға тәрбиелік ықпалын арттырудың педагогикалық шарттары [10],
С.С.Қоңырбаеваның Жоғары сынып оқушыларын отбасылық өмірге этномәдени
құндылықтар негізінде даярлаудың педагогикалық шарттары [11],
Ш.М.Шүйіншинаның Оқушылардың білім сапасын арттырудағы отбасы мен
мектептің бірлігінің педагогикалық шарттары [12], Д.Ә.Нұрғалиеваның
Тәрбие процесінде 5-9 сынып оқушыларының адамгершілік құндылықтарын
қалыптастыру [13], Ұ.Ә.Есімнің Қазақ отбасында халықтың педагогикалық
құралдары арқылы мектеп жасындағы қыз баланы тәрбиелеудің педагогикалық
шарттары [14], Г.Колесованың Оқу-тәрбие жұмысының меңгерушісінің отбасы
мен педагогикалық ұжымының өзара әсерін ұйымдастыру [15] атты ғылыми-
зерттеу еңбектерінде бұл мәселе түрлі аспектілерде қарастырылған.
Ынтымақтастық – түрлі мүдделі топтардың бейбіт қатар өмір сүру
жағдайында экономикалық, саяси-әлеуметтік, рухани-мәдени және халықаралық
мәселелерді бірлесіп шешудегі қабілеттілігі. Ынтымақтастық қазіргі
адамзаттық өзара түсінісуінің, ортақ мәселелерді біріккен әрекеттермен
шешуге ұмтылуын, бейбітшілікті қамтамасыз етуінің негізгі формасы болып
табылады.  Ынтымақтастық педагогикасы – тұлғаның дамуында гуманизм
пирнциптері мен шығармашылық тұғырға сүйенген тәрбиелеу мен оқытудың
әдістері мен тәсілдерінің өзіндік жүйесін көрсететін XX ғ.
екінші жартысындағы отандық педагогикадағы бағыт.
Ынтымақтастық педагогикасының негізгі идеялары анықталды: баланы жақын
даму аймағында оқыту;қысымсыз оқыту; тірек сызба түрінде орналасқан
белгілердің, кілтті сөздердің жиынтығы; озу идеясы; күрделі блоктар
идеясы; таңдау еркіндігі идеясы; диалогтық ойлау идеясы; идея
интеллектуальды рең классы идеясы; мұғалімдер мен оқушылардың бірлескен
қызметінің идеясы; бос уақыттағы ерңктілік идеясы.
Ынтымақтастық қарым-қатынас жүйесі ретінде көп аспектілі; бірақ онда
маңызды орынды мұғалім-оқушы қарым-қатынасы алады.
Ынтымақтастық қызметі оқушы мен мұғалімнің тепе-теңдік жағдайында
дамиды. Мұнда оқушы өзінің оқу қызметінің субъектісі болып табылады [16].
Бұл технология арқылы ынтымақтастық ұжымның әкімшілікпен, мұғалімдермен
және оқушылар ұжымымен, сондай-ақ қоршаған әлеуметпен – ата-
аналармен, отбасымен, қоғамдық ұйымдар арасында туындайды. Ынтымақтастықта
оқытудың басты мақсаты – оқушылардың ішкі күштері мен қабілеттерін ояту,
тұлғаны жан-жақты дамыту мақсатында баланың бар мүмкіндігін пайдалану.
Мұндай тұғыр балада өзі туралы жағымды түсініктерге, ары қарайғы даму мен
өзін-өзі жүзеге асыруға сәйкес келетін жағымды мен тұжырымдамасын
қалыптастырады.
                   Ынтымақтастық педагогикасы келесідей принциптер бойынша
негізделеді: оқыту мұғалім мен оқушының шығармашылық өзара әрекеттестігі
ретінде; қысымсыз оқыту; күрделі мақсаттар идеясы; күрделі блоктар идеясы
(блокта бірнеше сабақтардың біріктірілуі); тіректердің қолданылуы (тіректік
сигналдар, сызбалар, бөлшектер); іс-әркет өзіндік анализі (топтық,
индивидуальды); интеллектуальды фон классы;ұжымдық шығармашылық тәрбиелік
қызмет (коммунарлық әдістеме); оқушылардың өзін-өзі басқаруының дамуы;
мұғалімдердің бір-бірімен және ата-аналармен ынтымақтастығы [17, 59-61 б.
].
Мектеп пен отбасының өзара әрекетінің басты қызметтері: ақпараттық;
тәрбиелілік-дамытушылық; қалыптастырушылық; қорғау-сауықтырушылық;
бақылаушылық; тұрмыстық.
Аталған өзара әрекеттің міндеттері: Ата-аналардың белсенді
педагогикалық ұстанымын қалыптастыру; Ата-аналарды педагогикалық-
психологиялық білім, біліктермен қаруландыру; Бала тәрбиесіне ата-аналарды
белсенді қалыптастыру.
Мектеп пен отбысың өзара әерекетін үйымдастыру жолдары: Отбасының
тәрбиелік мүмкіндігі мен күш қуатын айқындау мақсатында зерттеу; Отбасының
адамгершілік бағыттылығына қарай оларды топтастыру; Олардың бірлескен
әрекеттерінің ағымдық және соңғы нәтижелерін талдау.
Яғни, отбасы мен мектептің бірлескен әрекетін тиімді ұйымдастыру
педагогикалық зерттеулерден басталады.
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығы дегеніміз – бала тәрбиесінде
отбасы мен мектептің бірін-бірі толықтыруы, өзара хабарласа, келісе әсер
етуі, ықпал жасауы деген қорытындыға келдік.
Мектеп пен отбасы ынтымақтастығы жасөспірім тәрбесінде – ортақ
мақсатты бірлесе талдау, өзара пікір алмасу, сезім әлеміне бірлесіп,
қуанышта ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі
Дарынды баланы дамытудағы мектеп пен отбасының ынтымақтастығы
Жеткіншектерді тәрбиелеудегі мектеп пен ата-ананың ынтымақтастығының теориялық мәселелері
Жасөспірімдер арасындағы құқықбузушылық пен қылмыстық
Мектеп пен отбасы ынтымақтығын орнықтырудағы мұғалім ролі
Бала тәрбиесіндегі еркектің рөлі
Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстық
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі
Бала тәрбиесіндегі ата-ананың рөлі
Бала тәрбиесіндегі ойын рөлі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь