Поэзиялық шығармаларды аудару

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І БӨЛІМ. КӨРКЕМ АУДАРМА ТҮСІНІГІ

1.1 Көркем аударма мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.2 Көркем шығармаларды қазақ тіліне аударудың кейбір лексикалық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

ІІ БӨЛІМ. ПОЭЗИЯЛЫҚ ШЫҒАРМАЛАРДЫ АУДАРУ

2.1 Поэзия ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2.2 Поэзия аудармасының маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.3 Поэзия лық шығарма аудармасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.4 Поэтикалық мәтіндерді аудару барысында кездесетін қиындықтар ... ... ... ... .22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... .27
КІРІСПЕ

Көркем аударма - көркем әдебиет шығармаларын, яғни негізгі қызметі оқырманға көркемдік-эстетикалық әсер ету болып табылатын мәтіндерді аудару. Бұл процестің өтуі барысында аудармашының мүмкіндігі шексіз; ол екінші тілде жасалған мәтінді өңдеп, реттей алады. Поэзия аудармасы дегеніміз – бір тілде жазылған әдеби туындыны екінші тілдің құралдары көмегімен оқырмандарға жеткізу және түпнұсқасының стильдік, көркемдік ерекшеліктерін мейлінше нақты сақтап көрсету. Бұл жерде аудармадағы ең қиын нәрсе – лингвистикалық ерекшелігі емес, ол түпнұсқасының көркемдік жағын дұрыс жеткізу, яғни аудармашы туындының образдық әлемін, автордың идеясын, позициясын және стилін нақты, дәл көрсете білуі. Поэзия аудармасының бүгінгі әдеби процестегі алатын орны үлкен.
Жақсы аударылған көркем аударма – сол тілдегі төл шығармалармен бірге өсіп, жымы білінбей біте қайнап сабақтасып кетеді. Ел мен елді таныстырады, жақындастырады, ұлттық мәдениетті байытады. Мұнда автор мен аудармашы өнер жарысына түседі, тіл мен тіл жарысқа түседі. Бұл ел мен елдің өнер жарысы. Демек, аударма шығармалар ұлттың ұлылығын, елінің елдігін дәлелдеудің бір жолы.
Зерттеудің өзектілігі. Зерттеудің өзектілігі, біріншіден, Қазақстан Республикасының тәуелсіз мемлекет ретінде халықаралық қарым-қатынастар жүйесінің жаңа деңгейіне ауысуымен, екіншіден, жаһандану үдерісінің бүкіл әлемді қамтыған ауқымына орай аударманың біздің өмірімізде алар орны алдағы кезеңде айрықша арта түсетіндігімен байланысты.
Қазақ поэзия аудармасының арғы-бергідегі жүріп өткен жолын, бел-белестерін бажайлау, ізденістері мен іркілістерін саралау – ұлттың көркемдік ойының бүгінгі биігін бағамдаудың, алда алар асуларын белгілеудің бір жолы. Бұл жолға талдау жасау арқылы тәржіменің халқымыз тарихында қандайлық қомақты орын алғанын ғана емес, сонымен бірге келешек замандарда атқарар рөлінің де бөлекше болатынын көрсете аламыз.
Бүгінгі таңда аударма қазақ тіліне әлем әдебиетінің ең шоқтықты шығармаларын төгілте түсіру арқылы мемлекеттік тіліміздің мәртебесін асыруға ықпал жасай алады. Қазақ поэзия аудармасының мұндай кемелдікке келу кезеңдерін теориялық тұрғыдан тұжырымдай талдау оның келешектегі көркемдік көкжиегін кеңейту жолдарын қарастыруға септесетін болады.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Аударма – лингвистика заңдылық-тарына арқа сүйеу арқылы тіларалық коммуникация міндеттерін шешетін сөз өнерінің өзгеше түрі. Көркем аударманың жемісі ретінде зерттеу қарастыратын поэзиялық аударма – алдымен әдебиеттану нысаны. Поэзия аудармасының қазақ әдебиеті үшін маңызын анықтау және аудару жолдарын іздестіру.
Қойылған мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттер белгіленді:
– аударманың теориялық ой-қисындарын жинақтай көрсету;
– өлең аудармасының өзіндік ерекшеліктерін таныту;
– қазақ поэзия аудармасының даму кезеңдерін белгілеу;
– поэзия аудармасының эволюциялық жолын зерттеу;
– аударманың тілді байыту тәсілдерін талдау;
– аударманың төл әдебиетке ықпалын анықтау;
– аударманың әдіс-тәсілдерін сипаттау;
– аударма тағылымдарын қорытындылау.
Құрылымы: Курстық жұмыс кіріспе бөлімнен, екі негізгі тараудан, қорытынды және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бірінші бөлімде көркем аударма түсінігі және оның түрлері туралы айтылады. Екінші бөлімде поэзия аудармасы мәселелері қарастырылған.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1. Алексеева И. С. Профессиональное обучение переводчика. Санкт-Петербург, 2001.
2. Бархударов Л.С. Язык и перевод. Москва, 1964
3. Бреус Е.В. Основы теории и практики перевода с русского языка на английский.- М.,1998
4. Влахов С., Флорин С. Непереводимое в переводе. — М., 1980
5. Казакова Т.А. Translation Techniques Практические основы перевода.- «Союз», С.-П., 2002
6. Комиссаров В.Н. Теория перевода (лингвистические аспекты) — М., 1990
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................................3
І БӨЛІМ. КӨРКЕМ АУДАРМА ТҮСІНІГІ
1.1 Көркем аударма мәселелері..........................................................5
1.2 Көркем ... ... ... ... кейбір лексикалық ерекшеліктері..........................................................................10
ІІ БӨЛІМ. ПОЭЗИЯЛЫҚ ШЫҒАРМАЛАРДЫ АУДАРУ
2.1 Поэзия ұғымы....................................................................16
2.2 Поэзия аудармасының маңызы...............................................17
2.3 Поэзия лық ... ... ... ... аудару барысында кездесетін қиындықтар.................22
ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.................................27
КІРІСПЕ
Көркем аударма - көркем әдебиет шығармаларын, яғни негізгі қызметі оқырманға көркемдік-эстетикалық әсер ету ... ... ... ... Бұл процестің өтуі барысында аудармашының мүмкіндігі шексіз; ол екінші тілде жасалған мәтінді өңдеп, реттей алады. Поэзия аудармасы дегеніміз - бір ... ... ... туындыны екінші тілдің құралдары көмегімен оқырмандарға жеткізу және ... ... ... ... ... ... ... көрсету. Бұл жерде аудармадағы ең қиын нәрсе - лингвистикалық ерекшелігі емес, ол түпнұсқасының көркемдік ... ... ... яғни ... ... образдық әлемін, автордың идеясын, позициясын және стилін ... дәл ... ... ... ... ... ... процестегі алатын орны үлкен.
Жақсы аударылған көркем аударма - сол ... төл ... ... ... жымы ... біте ... сабақтасып кетеді. Ел мен елді таныстырады, жақындастырады, ұлттық мәдениетті байытады. Мұнда автор мен ... өнер ... ... тіл мен тіл жарысқа түседі. Бұл ел мен елдің өнер жарысы. ... ... ... ... ... ... елдігін дәлелдеудің бір жолы.
Зерттеудің өзектілігі. Зерттеудің өзектілігі, біріншіден, Қазақстан ... ... ... ретінде халықаралық қарым-қатынастар жүйесінің жаңа деңгейіне ауысуымен, екіншіден, жаһандану үдерісінің бүкіл әлемді қамтыған ауқымына орай аударманың ... ... алар орны ... ... ... арта ... ...
Қазақ поэзия аудармасының арғы-бергідегі жүріп өткен жолын, бел-белестерін ... ... мен ... ... - ұлттың көркемдік ойының бүгінгі биігін бағамдаудың, алда алар ... ... бір ... Бұл ... ... ... ... тәржіменің халқымыз тарихында қандайлық қомақты орын алғанын ғана емес, сонымен бірге келешек замандарда атқарар рөлінің де ... ... ... ... ... ... ... қазақ тіліне әлем әдебиетінің ең шоқтықты шығармаларын төгілте түсіру арқылы мемлекеттік тіліміздің мәртебесін асыруға ықпал жасай алады. Қазақ поэзия ... ... ... келу ... ... тұрғыдан тұжырымдай талдау оның келешектегі көркемдік көкжиегін кеңейту жолдарын қарастыруға септесетін ... ... ... ... Аударма - лингвистика заңдылық - тарына арқа сүйеу арқылы тіларалық коммуникация міндеттерін шешетін сөз өнерінің ... ... ... ... ... ретінде зерттеу қарастыратын поэзиялық аударма - ... ... ... ... ... ... әдебиеті үшін маңызын анықтау және аудару жолдарын іздестіру.
Қойылған мақсатқа жету үшін төмендегідей ... ...
- ... ... ... жинақтай көрсету;
- өлең аудармасының ... ... ... ... поэзия аудармасының даму кезеңдерін белгілеу;
- поэзия аудармасының эволюциялық жолын зерттеу;
- ... ... ... ... ... ... төл әдебиетке ықпалын анықтау;
- аударманың ... ... ... тағылымдарын қорытындылау.
Құрылымы: Курстық жұмыс кіріспе бөлімнен, екі негізгі ... ... және ... ... ... ... Бірінші бөлімде көркем аударма түсінігі және оның түрлері туралы айтылады. Екінші бөлімде поэзия аудармасы мәселелері қарастырылған.
І ... ... ... ... ... ... мәселелері
Көркем шығарма аудармасын көркем аударма деп атаймыз. Көркем шығарманың басты мақсаты белгілі бір эстетикалық әсерге жету және әдеби бейне жасау. ... ... ... түрі бар. Олар ... аудармасы, пьеса аудармасы, сатира аудармасы, көркем проза аудармасы және ән мәтіндерінің аудармасы болып ажыратылады.
Көркем аударма нысаны ... ... ... ... Көркем шығарманы немесе әдебиетті аудару кезінде аудармашы бірқатар қиыншылықтарға тап болады. Көркем шығарма мәтіні экспрессивті ... ... ... ... беретін құрал болғандықтан, оның оқырманға немесе тыңдарманға образды-эмоциональді әсер ететін ерекшелігі бар. Сол ... ... бұл ... және ... ... жасаушыға қойылатын талаптар өте ауыр. Әдеби шығарманы аударғанда, әсіресе өлең жолдарын аударуда, оның ырғағы мен мағынасын бере ... ... ... ... ... ... эпитет, метафора сияқты тәсілдерді пайдалана білуі керек.
Аударма мәдениетінің бүкіл даму ... ... ... ... бүгінгі өміріміздің нақтылы талаптары бізді қазіргі уақытта реалистік дәл аудармаға қарай бет бұрғызды. Біз көркем аудармада ... осы ... ... Реалистік немесе шынайылық тұрғысынан дәл аударма дегеніміздің мәнісі неде? Бұның жауабын, ең алдымен, ... ... ... ... ... ... іздеуіміз керек. Әрбір көркем шығармадан өмірді реалистік тұрғыдан ұғынып, шынайы түрде дәл бейнелеу талап етіледі. Шын мәнісіндегі көркем шығарма ... өмір ... ... ... ... ... ... Көркем аударманы біз, ең алдымен, көркем шығарма деп білеміз. Олай болса, көркем аударма туындысы да сол ... ... ... өмір ... ... тілі ... реалистік тұрғыдан терең ұғып, өткір сезіне отырып, екінші тілдің образдық жүйесімен бейнелеп ... ... ... ... ... да ... ... ең басты талап- өмір шындығынан дәл шығып отыру.
Аудармашы өмір шындығын көргенде оған ... ... ... және ... ... ... Аудармашының алдына қойылатын үш түрлі талап бар. Біріншіден, ол шығармада бейнеленіп ... өмір ... дәл ... ... ... ... өзін айнытпай жеткізуі тиіс. Үшіншіден, ана тілінің заңды жүйесіне ешқандай нұқсан келтірмеуі ... ... ... ... үшін ... ... ... (әсірелеп суреттеу), метафора (ауыспалы мағына) және сөйлемнің ритмика семантикалық ерекшеліктерін, синтаксистік құрылымын қамтитын түрлі тілдік тәсілдердің орасан зор мөлшерін ... ... ... ... қабылдаушыға жоғары деңгейде жеткізу мақсатында қолданылатын әдіс-тәсілдер: ... ... ... және ... ... тұлғалану деңгейлерін есепке ала отырып аудару.
Теңеулер. Құрылымдық ерекшеліктерін оған ... ... ... ... ... ала отырып аудару кезінде қолданылады.
Метафора. Құрылымдық сипаттаманы образды дүние мен ... ... ... ... ... ... ала отырып аудару.
Авторлық неологизмдер. Стилистикалық бояу мен сөздердің компоненттерінің семантикасын сақтай отырып, ... ... ... ... сөз ... үлгіге сәйкес келетін қоолданыстар.
Диалектизмдер. Әдетте жай лексикамен аударылады. Жаргонизмдер, ... тағы ... ... ... ... ... түрін сақтайды.
Көркем мәтін- белгілі бір уақытта дүниеге келген, өмір сүрген және өзін тудырған дәуірдің белгілі бір құндылықтарын бойына сіңірген ... Ол ... (оны ... ... яғни жеке ... қолтаңбасы бар дүние болғандықтан, аудармашыға негізгі үш проблемамен ... ... тура ... ... ... ... ... беру. 2.Автордың жеке стилін жеткізу. 3.Әдеби бағыттың негізгі ерекшеліктерін ашып көрсету.
Бұрынғы кезде деген сұрақ үнемі талас тудыратын. Аударманың ... ... ... ... ... және бұл ... әсер ету ... логикасына негізделген. Яғни, шығарманың түпнұсқасын осы заманғы оқырман оқыған кезде алған әсері мен аударма вариантын оқыған кездегі осы заманғы оқырманның ... ... ... тең болуы керек. Қазіргі заманғы аударма оқырманға мәтіннің өткен ... ... ... ... береді және түрлі көркемдік әдіс-тәсілдердің көмегімен оқиға мәтінінің қаншалықты ескі екенін көрсетуге тырысады. Мезгілдік колоритті беру процесіне шығармалардың ... ... ... ... ... ... ... ал оны рәсімдеу формасы түгелімен аудармашының еркінде болады. Синтаксистік құрылымның ерекшеліктері белгілі бір ... ... ... ... жайлы хабар беру кезінде байқалады. Аталмыш ерекшеліктер уақытты толығымен сипаттаушы әдіс-тәсілдер болып табылмайды, олар ең ... ... ... ... ...
Дәуір тікелей алғанда, мәтіннің тілдік тарихи ерекшеліктерімен сипатталады. Уақыттық қашықтықты жасау үшін қажетті негізгі шарттардың бірі ... ... ... ... ... ... мәтінінде түпнұсқа жасалған дәуірде қолданылмаған сөздерден аулақ болу қажет. Өйткені, өткен дәуірлер әдебиеті автордың нақты бір ... ... ... ... Мысалы: сентиментализм, романтизм, реннесанс, натурализм, реализм, эмпрессионализм, экспрессионизм және т.б. ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңдеріне байланысты болатын көркем шығарманы қабылдау ерекшеліктерімен тығыз қарым-қатынаста болу жатады. Мәселен, романтизм дәуіріне персонификациялаушы метафоралардың, түр-түс символикасының, ... ... ... еліктеуіне одағайлардың жиі қолданылуы, лексиканың болып саналатын романтикалық сөздіктердің болуы мысал бола алады. Аталмыш ерекшеліктерді тауып, ... ... ... үшін, аудармашыға ең алдымен түпнұсқа жазылған дәуір әдебиетінің ... ... ... ... ... сол ... ... басқа авторлардың еңбектеріне шолу жасауы қажет. Көркем аударма кезінде ең қиындық тудыратын ... - ... жеке ... ... Олар ... ... тәсілдерге талдау жасау нәтижесінде белгілі болатын, автор стилінің ерекшеліктерін анықтайтын гармониялық синтездің ... бере ... ... ... ... белгілі бір дәуірге жататын авторлар шығармаларының арасындағы ұқсастық пен белгілі бір әдеби ағымның өкілдері болмауымен сипатталады. ... атап ... ... мәтін өзі дүниеге келген дәуірдің құндылығы болып табылады. Әр ... және әр ... ... ... ... әр ... ... орын алады. Сондықтан да аударма да өте аз. Сирек жағдайға, Н.И.Гнедичтің аудармасы жатады. Бұл шығармадан басқа да ... ... біз, ... аударманың қаншалықты алуан түрлі болатынын көре аламыз. Кейбіреулер кез-келген аударманы, сонымен бірге, көркем аударманы да бір тілде берілген ... ... бір ... жеткізу құралы деп санайды. Дегенмен, көркем аударма тек қана лексикалық және синтаксистік ... ғана ... ... ... көркемдік байланыстар арқылы аударылуы керек. Осыған байланысты көркем аудармада екі қағида арасында ... ... ... ... ... ... ... жағынан толық емес аударма. 2.Көркемдік жағынан толық, бірақ түпнұсқадан мағынасы алшақ, еркін аударма. Бұл екі принцип негізгі екі көзқараста орын ... ... ... жағынан анықтау және әдебиеттану жағынан анықтау.
Лингвистикалық аударма принципі алдымен түпнұсқа құрылысын қайта құруға мән береді. Сөзбе-сөз аудару ... ... ... ... ... ... Осы ... мәтін мағынасы мен құрамы өзгеріске ұшырайды: автордың ойы түсінікті, бірақ оны ... ... ... ... ... Сөзбе-сөз нақты аударма түпнұсқаның эмоциональді әсерін әрдайым бере алмайды. Сол себепті, сөзбе- сөз дәлдік пен көркемдік бір-бірімен қарама-қайшылықта ... ... ... аудару барысында тілдік қор мен тіл материалдарына сүйенеміз.
Американ филологы Т.Сэвори атты ... ... ... ... ... ... түпнұсқа сөздерін беруі керек.
В.Аударма түпнұсқа ойын беруі керек.
А.Аударма- аударма ... ... ...
В.Аударма түпнұсқа сияқты оқылуы керек.
(оқырман оның ... ... ... ... ... түпнұсқа стилін көрсету керек.
В.Аударма аудармашы стилін көрсетуі керек.
А.Өлеңді проза түрінде аудару керек.
В.Өлеңді өлең түрінде аудару керек.
А.Аудармашы ... ... ... ... өз ... бір ... қосып немесе алып тастауға құқығы жоқ.
В.Аудармашы түпнұсқа мәтініне өз еркімен бір нәрсе қосып немесе алып тастауға құқылы.
Қарап ... В ... ... ... ... аудармаға, А тезисінің талаптарының орындалуы сөзбе- сөз, нақты аудармаға әкеліп ... ... ... процесі де тілдің тілдік заңдылықтарына, олардың бір-бірімен байланысына сүйенуі керек. Тіл заңдылықтарына сүйену аудармаға қажет. Бірақ, көркем аударма тек ... ... ... ... Зерттеушілер тілді көркем әдебиет материалы деп біледі, көркем аударма да түпнұсқа сияқты оның заңдылықтарына зор мән ... Кей ... ... ... ... емес, әдебиеттану көзқарасы бойынша сөз өнерінің бір түрі деп ... және ... Осы ... ... ... ... ... негізге алады. Сосын тілдің көмекші тәсілдері арқылы ойын пайымдап жеткізеді.
Көркем аудармада ... ... ... мен ... нақты жеткізілуі мүмкін емес. Кез келген аудармада міндетті түрде мына жағдайлар орын алады:
* Материалдың белгілі бір бөлігі ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігі дәл сол күйінде емес, басқаша етіп, эквиваленттер арқылы ауыстырылады.
* Түпнұсқада жоқ материал ... да, ... ... ... ... ең жақсы аударма болып, аударманың түпнұсқамен салыстырғанда өзгеріске ұшырайтын ерекшеліктері бар аударма саналады. ... орай ... ... мақсаты, түпнұсқаның нақты мағыналарын тіл құралдары арқылы жеткізу. Осыдан біз ... ойын ... үшін ... сөз аударудан бас тарту керек екенін түсінеміз. Түпнұсқаның адекватты аудармасы деп, автор ойын толық етіп, қалпы және стилистикалық сәйкестігі ... ... ... ... ... ... ... талаптар:
* Нақтылық. Аудармашы оқырманға автордың ойын толық жеткізуі тиіс.
* Қысқалық. Аудармашыға көп ... ... жоқ. ... ой ... және ... ... ... тиіс.
+ Көркем шығармаларды қазақ тіліне аударудың кейбір лексикалық ерекшеліктері
Қазақстанда ағылшын тіл білімінің сан салалы теориялық ... ... ... ... ... бағыт-бағдарын анықтай отырып, көркем шығарманы аудару кезінде шығарманың мазмұнын сол қалпында және оқырманға әсерлі де ... етіп ... ... ... мүмкіндік беретіндіктен, олардың жалпы және жеке лингвистика шеңберіндегі өзіне тән белгілерін саралау, өзге ... ... ... ... ... ... аударудың алар орнын нақтылау қажеттілігі ғалымдардың алдына тың әрі көкейкесті мәселелер қойып отыр. Көркем шығармаларды аударудың ерекшеліктері - ... ... арқа ... ... ... коммуникация міндеттерін шешетін сөз өнерінің өзгеше түрі. Көркем аударманың жемісі ретінде зерттеу қарастыратын көркем шығармаларды ... ... ... ... әдебиеттану нысаны. Аударманың адам қызметінің ең көне түрі ... ... әуел ... ... тілі басқа адамдардың бір - бірімен араласуына мүмкіндік тудырып, аса маңызды әлеуметтік қызмет атқарды. Жазбаша ... ... ... ... ... мәдениетімен танысуына кең жол ашып, басқа халықтардың мәдениетімен тұрмыс - ... ... жол ... сол ... әлем әдебиеттері мен мәдениеттері араласып, баюына жағдай жасайды. Шетел тілін білу ... ... сол ... ... ... бола алады, ал бір адамның кітаптарды әдеби тілдердің баршасында, ... ... оқи алуы ... ... ... мен Омар Хаямның, Шекспир мен Гетенің, Толстой мен Достаевскийдің, Абай мен Шәкәрімнің ... жоқ ... ... арқасында ғана күллі адамзаттың игілігіне айналды.
Бүгінгі таңда ағылшын тіл білімінде ерекше көңіл бөлініп, тыңғылықты ... ... етіп ... ... бірі және ... - ағылшын тіл білімі теориясының қалыптасу тарихы, ... ... ... ... даму ... аударманың әлемдік деңгейде, алар орны мен қосар үлесі. Осы тұрғыдан келгенде, сан алуан тілдік тұжырымдардың орнығу зер ... ... ... ... жан - ... зерделеу аса маңызды. Өзге тілдердің қатарында ағылшын тілі де XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың бас ... ... ... ... ілікті. Аудармашы ғалымдардың зерттеулеріне сүйене ағылшын тіліндегі көркем шығармаларды қазақ тіліне аударудың ғажайып мүмкіндіктері, тазалығы, ... ... сөз ... ... ... ... соның нәтижесінде ағылшын тіліндегі шығармаларды оқып, білудің мүмкіндіктері туып ... XX ... ... ... құрылымдық - жүйелік ерекшеліктерін, сөзжасамдық қабілетін, ұғымдық аясын кеңейте зерттеуге бет алынды. Мысалы, В.С Виноградов > - дей ... ... не ... деп өз - ... ... қояды да, былай жауап береді : >. Шетел жазушыларының көркем шығармаларын қазақ ... ... ... ... ... ... жалпы теориялық және жеке тілдік негізде саралай отырып, аса құнды ... ... ана ... ... - ... әрі этно - ... мүмкіндігін дәйектеп көрсетуде үлкен жетістіктерге жетті.
Қазақ аудармасын қапы қалдыратын жайттардың бірі - сан түрлі себептерге ... ... ... тәржімені де көп уақыт бойы орыс тілі арқылы жасап келгендігіміз. Әрине, негізгі аударма орыс ... ... ... ... ... орыс поэзиясынан басқалары - тәржімеден тәржімелеу. Егер біз ... ... ... бас ... ... онда көп ... кұр ... едік. Бұл тәсілден бас тартар болса, орыс поэзиясы да жұтаң тартып тұрар еді. Бірақ солай екен деп ... ... де, ... ... ... асыл үлгілерін түпнұсқа тілін білмегенімізге бола орыс тіліндегі нұсқасынан ғана аудара беру де жарамсыз жол, түптің ... ... ... ... Ол ... ... барысында біраз дүние өзгеріске түскені, біраз нәрсенің жоғалғаны сөзсіз, сол ... тағы ... ... ... жалғаса беретіні тағы сөзсіз. Бұл - қазақ тіліне аударатын аудармашылардың көкейкесті мәселесі. Сондықтан ағылшын тілінен тура қазақ ... ... ... ... ... ... ... көзіміз жетуде. Мысалы, Эрнест Хеменгуэйдің шығармасын зерттей отырып, ... ... ... ... тілмен ажарлау жайын әңгіме еткен жағдайда айқындау мен теңеуге ... ... ... Көркем шығармада әр нәрсені терең ойлап-толғап барып, асықпай дәл ... ... ... ... Ғабдуллиннің аудармашылық шеберлігіне көз жеткізіміз, білімсіздер не нәрсені болса да оп-оңай, шолтаң еткізіп, шорт кесуге құмар ғой. Көркем шығарманы ... ... ... ... ... ... теңеу, дегендер немесе құбылту мен айшықтауды шебер қолдану арқылы оқырманға тартымды жеткізуге тырысқан. Бұл ... мен ... үшін ... ...
The old man felt faint and sick and he could not see well. But he cleared the harpoon line and let it run slowly through his raw hands and, when he could see, he saw the fish was on his back with his silver belly up. The shaft of the harpoon was ... at an angle from the fish's shoulder and the sea was discoloring with the red of the blood from his heart. First it was dark as a shoal in the blue water the that was more than a mile ... it spread like a cloud. The fish was silvery and still and floated with the ... ... ... қалды, көзіне түк көрінбеді. Гарпунның бауын боастып, ... ... ... қана ... Көзінің алдындағы тұман сейілген шақта ол, бауыры жалтырап, шалқасынан сұлап жатқан балықты көрді. Арқа жағынан гарпунның сабы шошайып ... тұр, ... ... жері қызыл ала қан. Қан әуелі қошқылданып, тереңде қаптай жүзген қалың балық шоғырындай қарауытып көрінді де, ... ... ... ... ... бұлтқа ұқсады. Аппақ күмістей жайын балық толқында ақырын ғана ... ... Осы бір ... ... Хеменгуэйдің шығармасында айқындау, яғни заттың құбылыстың айрықша сипатын суреттеу де әдеби ... сай ... және соны ... ... ... да дәл бере ... жазушының тағы бір айғағы екенін көрсетеді.
Көркем шығарманың авторы идеялық, эстетикалық мақсатына жету үшін, метафора мен метонимияны сөз мәнін ... ... ... ... ... ... ... ажарландыра түсу, әсерін күшейте түсу үшін шебер қолданғанын, сондай-ақ аудармашы тұрақты эпитет, тұрақты ... ... ... ... бере ...
1. First it was dark as a shoal in the blue water the that was more than a mile ... Then it spread like a cloud. The fish was silvery and still and floated with the ... Қан ... ... ... ... ... қалың балық шоғырындай қарауытып көрінді де, бірте-бірте ыдырай жайылып, аспандағы түйдек-түйдек бұлтқа ... ... ... жайын балық толқында ақырын ғана тербетіліп жатты.
Шығармада автора да, ... да, деп ... ... ... ... ... аударма жасалған ағылшын жазушысы Эрнест Хемингуэйдің көркем шығармасын магистрлік жұмысымды жазу барысында зерттей келіп, аударманың мынандай ерекшеліктері бар ... ... :
+ ... жаңа ... төл табиғатынан жаратылған туындыға айналғанда ұлттық сөз өнерінің қазынасына қосылады, туынды аударма аударылған тілдің туындысы саналуға тиіс.
+ Аудармаға түсетін ... бір ... бір ... ауысу арқылы бір мәдениеттен бір мәдениетке ( кейде бір ... ... бір ... ) көшіріледі.
+ Аудармаға түскен туынды ұлттық әдебиеттің төл туындысындай оқылуға тиіс ... ... ... ... қолдауға лайық, бірақ мұның өзі тілдің жатықтығына байланысты айтылуы керек. Мұндай жағдайда аударылған шығарманың өрнегін өзгеше бояулармен, бедерлермен ... ... ... ... ... АУДАРУ
2.1 Поэзия ұғымы
Поэзия(гр. poіesіs, poіeo -- жасаймын, тудырамын) -- өлең үлгісіндегі әдеби туындылар. Поэзия сөздің ырғақтық ... ... ... ... ... өлеңмен жазылған шығармаларды көркем прозадан ажырату үшін қолданылады. Поэзия мен прозаның айырмасы тек ... ... ... ... ... шығармаға сезім күйі, әсерлілік тән, ал прозалық туындыларда баяндау, бейнелеу жағы басым келеді. Поэзияның көркемдік ... мен ... ... ... ырғақтық, интонация байлығын қолдануында елеулі өзгешеліктер бар. Поэзиялық шығармаларға тән айрықша қасиет -- өмір құбылыстарын ... ... ... ... ... ... ... тартымды көркем бейнелеу. Алайда поэзияда адамның ой-сезімі әдейі сырттай көркемделмейді, әдебиет пен өнердің басқа салаларындағы көркемдік, бейнелілік ойлау жүйесіне, сезім ... тән. ... ... ... ... ... әр ... өзгешеліктердің тууына негіз болады. Поэзия ұғымы тарихи тұрғыдан ерте қалыптасқан. Қай халықтың әдебиетін алсақ та, поэзиясы ерте ... ... ... Сөз ... ... қара сөз түрінде келгенімен, поэзиямен жалғас туындады, ал көркем проза кейін қалыптасты. Сөз өнерін поэзия мен прозаға ... ... мәні зор. Орыс ... В.Г. ... ... -- ... өнер, онда үн де, сурет те, айқын айтылған пайымды түсінік те бар. Ол бар ... ... ... жиып, бүкілінің ұйытқысы болады" дей келе поэзияны тегі мен түріне қарай лирикалық, эпикалық, драмалық жанрларға жіктеді. А.Байтұрсынов ... ... атап ... ... сөз ... ... түрі поэзия ұғымына сәйкес келеді. Зерттеуші еңбегінде толғаудың мазмұнына қойылатын ішкі және сыртқы ... ... шын ... ... ... ... ... таза;
б) терең күйден хабар беретін, терең із қалдыратын болуы керек.
Сыртқы шарттары:
а) көңіл күйінің бейне бір ... ... күй мен би ... қысқа;
б) әуезді болуы тиіселосы Байтұрсынов "Қазақтың бас ақыны" атты мақаласында классик.
Поэзия үлгісін Абай ... ... ... ... ... 19 ғ-ға ... ... поэзия үлгісінде дамып өркендеді. Халық поэзиясы түрлі жанрларды ... ... ... ... ... т.б. ... тарихи-әдеби процестің дамуына орай өркендеп, жаңа сипат-қасиеттермен толығып отырды. Қазақ ... ... ... дәуірде Ш.Құдайбердіұлы, С.Торайғыров, Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Жұмабаев, С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, т.б. қаламгерлер сөз ... жаңа ... мен ... ... ... бояу-нақыштармен байыта түсті. Қазақ поэзиясында лириканың көптеген жаңа үлгілері қалыптасты, публицистикалық поэма секілді жанрлық түрлер кеңінен орын ... ... ... маңызы
Өркениет пен өркениеттің, халық пен халықтың танысуы, табысуы адамның адаммен танысуы, табысуы сияқты. Олар бір-бірімен танысуы үшін ... ... ... табуы керек, ал сол таныстық ұзағынан болуы үшін олар бір-бірінен өзінен таппайтын нәрселерді де табуы керек. Танысудың осындай жолы - ... ... ... тілде сөйлейтін басқа халықтың жан әлемін, оның мәдениетін, атап айтқанда, көркем әдебиетін аударманың көмегі арқылы танып-білуге болатындығын ... ... ... қарым-қатынасының бүкіл тарихы растап береді. Әрине, аударманың бәрі бірдей таным нысанын, яғни түпнұсқаны толық бейнелей бермейді. Көркем ... - бір ... ... ... басқа тілдің құралдарымен дүниеге қайта әкелу нәтижесі, ал көркем аударма теориясы, іс жүзіндегі ... ... ... әрі ... ... осы ... яғни ... дүниеге қайта әкелудің сипатын, сондай-ақ аударманың алдына қойылған міндетті орындайтын құралдардың сипатын анықтаумен айналысады. Тарихи тәжірибе көркем ... ... ... екі ... ... ... ... аударма сөзбе-сөз дәл шығуы, бірақ көркемдік тұрғыдан толыққанды болмауы да мүмкін, ... ... ... тұрғыдан толыққанды шығуы, алайда, түпнұсқадан қашықтап кеткен еркін баян болуы да мүмкін. Осы екі ... ... ... ... аңсар тұтарлық үлгісі сөзбе-сөз дәл әрі көркемдік тұрғыдан толыққанды ... ... ... деп ... ... ... қиындығы жоқ. Бірақ аудармашы аңсар тұтатындай мұндай толық тоғысудың болуы іс ... ... ... ... бір ойды жеткізу үшін екі тілдің әрқайсысы атымен өзгеше құралдар қолданады. Мәтінді аудару барысында сөзбе-сөз дәлдік пен көркемдік кемелдік ұдайы ... ... ... ... ... ... ... жолын іздеуге тура келеді.
Тәржіменің қоғамдық сұранысқа тәуелділігі - басы ашық жай. ... ... ... қойғанда, кез келген аудармашы (бүгінгі заман аудармашыларын айтамыз) өз жұмысының жарияланатындай болуын ойлайды. Ал ненің жариялануы, ненің жарияланбауы, көбіне-көп, ненің ... ... ... ... ... ... дүние әдетте, прагматикалық тұрғыдан десек те, дұрыс ... ... Әр ... әр ... ... әр ... ... таңдалатыны сондықтан. Жаңалықтар да көбіне қоғамдық сұраныс соны қажет еткен кезде жасалады. Бұл мәселенің тағы бір қыры мынада. ... ... ұлт ... ... ... ... ... бар нәрсені өзгеден іздемейсің. Демек, аудармашы таланты оның қоғамдық сұранысты сергек сезінуінен, оқырманның нені қажет ететінін дәл ... ... де ... ... ... ... ... жайға айналды. Елдер бәсекесі тілдер бәсекесіне қозғау салмай қоймайды. Қазақ тілінің сол ... ... ... үшін оның мол ... ... ... ... қажет. Мұның бір жолы - көркем аударма. Бүкіл әлем кітаптан бетін әрі бұрып бара жатқан мына ... ... ... құбылыс бой көрсете қалады екен деп үміт етудің жөні жоқ. ... ... ... ... ... әдебиет әдебиет үшін деген талапты да еске алған артық емес. Бұл ең алдымен тіл өнерінің аударма саласында байқалса тіпті жақсы. ... ... ең ... ... ... ... ... үшін жасалуы керек. Аударма кітаптар арқылы қазақ оқырманы мемлекеттік тілдің мүмкіндігін нақты көретіндей болуға тиіс.
2.3 ... лық ... ... ... ... ... ... ең қиыны және үлкен жауапкершілікті қажет ететін аударма түрі. Поэзияны аудару кезінде аудармашы аударған өлең жолдарын ... ... ... және аудармашыға дұрыс аударма беруде көп уақыт қажет болады. Өлшем, ... ... ... ... және тағы да ... ... ... қаңқасын құрайды. Поэзияны аудару үшін аудармашыға түпнұсқа мәтініндегі төмендегі ерекшеліктерді сақтау қажет:
1.Өлеңнің өлшемін, яғни ... ... ... ... ... алмасу тәртібін сақтау. Егер түпнұсқада аралас ұйқас болатын болса, ұйқас араластығын сақтау, ал егер, қиылыс ұйқас ... ... ... қиылысын сақтау. әдетте, аралас ұйқас халық әндерінің сөздерінде немесе жалпы әнге ... ... ... Ал, ... ... белгілі бір оқиға желісін баяндауға арналған өлеңдерде кездеседі.
3.Дыбыс үндестігін сақтау. Аудармаларда фонемалардың қайталануын сақтау керек.
4.Лексикалық және синтаксистік ... саны мен ... ... ... лексиканың стилистикалық бояуы, яғни, поэтизмдердің, историзмдердің, экспрессивті бояудың, ауызекі тілдің қолданылуы ... ... өте ... ... ... ... ... ырғақ құру үшін негіз болады. Ал, өлеңнің ырғағы өлең қатарларының кезектесуі, буындардың екпінді және екпінсіз ... ... ...
Өлең қатарының бір екпінді және екі екпінсіз ... ... ... ... деп аталады. Өлең ырғағының құрылуында пауза сияқты өлең қатарлары жатыр, олардың арасындағы буындардың ... ... рөль ... Өлең ... шығарма мағынасына сәйкес құрылуы керек. Поэзиялық шығармаларда өлең жолдары, яғни шумақ, шығарманың ... мен ... ... ... ... ... ...
Көптеген ғалым-зерттеушілерге және ақындарға шумақтың толықтығын ретінде мойындауға тура ... ... ... ойын ... ... ... ... синтаксистік бірлік ретінде қарастырылады. Шумақ, өлең жолдары өлеңнің құрылымы және олардың түпнұсқадағы ретін сақтамау, шығарманың жалпы ... ... ... ... ... өлең жолдарын және ырғақты сақтау керек. Дегенмен, аудармада өлең жолдары, ырғақ сақталынса да, аударма тіліндегі ... ... ... қысқалығы да үлкен рөль атқарады.
Сонымен, поэзиялық аударманың басты ерекшелігі болып, оның шарты- екпінді болып келуі. Бұл қаншалықты поэзия ... ... ... ... да, прозалық аудармада тіл өзгешелігі, ерекшелігіне байланысты өзгерістер енгізуге болатын болса, онда да, өлеңнің қалпы ... ... өлең ... да өзгертулер енгізуге болады. Сондықтан, аудармашы алдымен ырғақ пен ... ... ... оның ... ... білу ... Кейбір жағдайларда түпнұсқа өлшемі және аударма элементтері бірдей, эстетикалық жағынан белгілі бір деңгейде болады. ... ... ... осы элементтердің барлығының да сақталуы аударманы адекватты етпейді. ... ... ... ағылшын тіліне аударғанда:
Ағылшынша: ... the silent luminous night,
On the water the moon beams quiver
On the gully beyond the aul, ... roars the river ... түнде жарық ай,
Сәулесі суда дірілдеп
Ауылдың ... сай, ... өзен ... ... жерде өлең қатарлары мен ырғағы сай келеді және ұйқасының 1,3 қатарлардағы қазақ тіліндегі ... сай ... ... ... ... сай келмейді. Ағылшын тіліндегі артикльдер мен демеуліктердің көп қолданылуы өлең ырғағына әсер етеді.
Гете ... ... ... үш ... ... ... поэтикалық шығармалардың прозалық аудармасы. Мұның нәтижесінде оқырмандар басқа ел поэзиясының шындығымен өз ... ... ... ... ... елдің болмыс-бітімінің сипатымен жеткізу мүмкіндігі. Олар басқа автор рухын, ... ... ... ... оны өз ... ... жеткізе алады. Аударманың үшінші жоғары түрі аударма мәтінінің түпнұсқамен барынша ... ... Бұл ... ... ... ... Біздің талдауымызда осы үш қажеттіліктің соңғысы аса қажет. Ал В.Белинский екі аудармаға поэтикалық аударманың өзіндік үшінші түрі ... ... ... Ал оның екі бөлімдік құрылымында поэтикалық (еркін) аударма жасалса, көркем аудармада ешқандай ... ... ... ... жол берілмейді. Демек кемшіліктер болса, оларды да солай жеткізу қажет деп санайды. Поэзияда аудармашы ой мен сезім ... ... ... мән беретінін ескерсек, көркем образды ойлау, салыстыру, теңеу, дыбыстық үндестік, ... ... ... ... ... тән. ... да аудармада ақынның ішкі сезімін, тұспалдаған астарлы ойын бере білу - ... ... деп ... ... шығармалардағы образдар мен көркем сөздер, әдемі, терең, тұспалды ой иірімдері басқа поэзиялық тілде де өз ... ... ... жөн. ... ... ... ... аудармасы бүгінгі әдебиет жетістігі ғана емес, кейінгі уақыттың үлгі тұтар құндылығы. Атақты ақын ... " Весь свет ... ... на ... а ... переводчику нужно писать свои стихи" деуінің үлкен мәні бар. ... ... ... ... ... ... бар көркемдік элементтерді, образдарды толығымен жеткізуге ұмтылуы өз алдына, шабыт шуағын, ой жарығын төге білуі тиіс. ... ... ... аударма қайта түлеген рухани құндылық, ел мәдениетінің мәуелі жемісі. Сондықтан да В.Левиктің ... ... пен ... ... қасиет екенін айта келіп, "бәрібір дәлдік аударманы ... ... ... ... ... деп, оны ең ... сипаты ретінде айтады.
2.4 Поэтикалық мәтіндерді аудару барысында кездесетін қиындықтар
Аударманың адам ... ең көне түрі ... ... Әуел ... ... тілі ... ... бір-бірімен араласуына мүмкіндік тудырып, аса маңызды әлеуметтік қызмет ... ... ... ... ... ... халықтардың мәдениетімен танысуына кең жол ашып, әдебиеттер мен мәдениеттердің араласып, баюына ... ... ... тілін білу кітаптың түпнұсқасын сол тілде оқуына негіз болады, алайда шетел ... ... ... ... ... ал бір ... ... әдеби тілдердің баршасында, тіпті көпшілігінде оқуы мүмкін емес. Рудаки мен Омар Хаямның, Шекспир мен Гетенің, Толстой мен Достаевскийдің, Абай мен ... ... ... ... ... ғана ... ... айналды. Әдебиет әр халықтың күллі тарихымен, оның барлық даму жағдайларымен шартты түрде байланысты және ... ... ... қарым - қатынаста болды. Осы қарым - қатынас ішінде аударманың орны ерекше. Сонымен ... ... - ... ... ... ... баға жетпес көзі ретінде белсенді қызмет атқарады. Аударма ұғымының қолданылу аясы өте кең. Бір тілден екінші тілге поэзиялық және ... ... ... ... ... ... ресми іс қағаздар, саяси және қоғам қайраткерлерінің, шешендердің сөйлеген сөздері, кинофильмдер аударылады; әр түрлі тілде сөйлейтін адамдар тіл табысу үшін ... ... ... ... ... ... - ... шығарманың бір тілден екінші тілге аударылған нұсқасы, көркем әдеби шығармашылықтың бір саласы және түпнұсқасының стильдік, ... ... ... ... сақтап көрсету. Бұл жерде аудармадағы ең қиын - лингвистикалық ерекшелік емес, ал ... ... ... ... жеткізу, яғни аудармашы туындының образдық әлемін, автордың идеясын, позициясын және стилін нақты, дәл ... ... ... ... ... ... ... алатын орны үлкен. Аударма арқылы бір халықтың таңдаулы әдеби шығармаларынан басқа халықтың өкілдері де сусындай алады. Поэтикалық ... ... ... ... ... ... кездесетін мәселелердің шешілмегендігімен байланысты. Ол өлең жолдарының құрылымы немесе лексико-семантикалық мағынасының ... ... ... Аудармашылар поэтикалық мәтінмен жұмыс жасау барысында авторлық ... ... ... өте мұқият болуы шарт. Аударма барысында түпнұсқа мәтіні мен аударма мәтінінің өлең ... ... ... және фонетикалық, лексико-стилистикалық, грамматикалық құрылымдар секілді қиындықтар кездесетіні мәлім.
Аударма теориясы 1950 ... дами ... ... өте келе ... ... ... ... бір түріне жатқызылды. Өлең жолдарын аудару барысындағы ерекшеліктер жайлы Л.С. Бархударов былай жазған: ... - ... ең ... ... ... ... ... ал осы стилді аудару үшін тек аудармашы болу аздық етеді, ол үшін тек ... ... ... поэт болу шарт және ... байланысты қойылатын талаптарда аз емес. Бір жағынан тілдік нормаларды сақтап қалу міндеті тұрса екінші жағынан шығарманың эмоционалды-эстетикалық ... ... ... ... И.С. Алексеева өлең құрылымының сақталуының келесі жолдарын көрсеткен: 1) ... ... 2) ... сақталуы, яғни ұйқастықтың болуы не болмауы; 3) ұйқастықты кезектестіру; 4) өлең жолдарындағы лексикалық және ... ... ... ... 5) ... өлең ... жүйесіне жақын аналог табу; 6) бейнелеу жүйесінің тәсілдерін дұрыс беру. Аудармашыға қойылатын ең бірінші талап ол - өлең ... ... ... ... ... ...
Аудармашы поэзиялық аударма жасау барысында тек түпнұсқа мәтінді ғана емес, сол мәтіннің авторы жайлы, яғни оның өмір сүрген ... өмір ... ... да ... жайлы ақпараттандырылған болуы тиіс. Бұл аудармашыға аударма мәтінінің түпнұсқа мәтінге неғұрлым жақындата келе, сол ... ... ... ... ... көзқарасымен қарай отыра оқырманға дәл түпнұсқаның мән-мағынасын жеткізуге үлкен ықпалын тигізеді.
Қорытындылай келе ... ... оның ... ... ... ... ... бар екендігіне көз жеткіздік, ол қиындықтарды аудармашы салғастыра және салыстыра зерттей ... ... ... ... ... ... ... алады. Көркем аударманы оның ішінде поэзиялық мәтінді аударуда әр ... ... ... сай беру және оны ... ... тек ... ... шектелмейді, ол үшін әрі ақын әрі жазушы болу шарт. Аударма ... әр ... әр ... ... осы саланы алып жүру үлкен еңбек пен шабытты талап етеді, осыған орай ... ... ... мол және ... ... ... түзу болуы керек. Себебі, аудармашы өз аудармалары арқылы әр ... ... ... ... ... ... таныстырушы әрі жеткізуші.
Тұжырымдар:
1. Аударма жаңа тілдің төл табиғатынан жаратылған туындыға айналғанда ұлттық сөз өнерінің қазынасына қосылады, аударма ... ... ... ... ... ... Аудармаға түсетін мәтін бір тілден бір тілге ауысу арқылы бір мәдениеттен бір мәдениетке (кейде бір өркениеттен ... бір ... ... Ал ... өзге ... ... қабылдануы осы үдерістің табиғи түрде, жатық жүруіне байланысты.
3. Аударма өнері төл әдебиетіміздің жазба дәстүрлерін ... ... ... ... ... көп ... ... толыққанды ұлттық әдебиет саласы аударма әдебиетінсіз кемелденбейді. Бұл, әсіресе, ұлттық мәдениеттер үшін бетбұрысты белестерде айқын ... Егер төл ... ... ізденістер кенжелеп қалса, тәржімедегі табыстар да қомақты болмайды және аударма өнері дамымаған елдердің өз әдебиетін ... ... де ...
4. ... туынды ұлттық әдебиеттің төл туындысындай оқылуға тиіс деген белгілі тұжырым негізінен қолдауға лайық, бірақ мұның өзі тілдің жатықтығына ... ... ... Мұндай жағдайда аударылған шығарма ұлттық өлең өрнегін өзгеше бояулармен, бедерлермен байытуға тиісті.
5. ... ... ... ... ... шығарма жоқ, бәрі тек шеберлікке байланысты дейтін былайша ... ... ... ... аударма өнерінің, жалпы тіл табиғатының бүкіл диалектикасын ... ... ... ... ... себебі сан түрлі себептерге байланысты ұлттық реципиент қабылдамайтын туындылар да болады, сондықтан аударма ісін ... ... ... ... ... Аударма өнері - ең алдымен қоғамдық құбылыс, сол себепті ол тек лингвистикалық, әдеби-тарихи тұрғыдан ғана емес, ... ... ... ... ... ... семиотикалық тұрғыдан да зерттелуі қажет. Тәржіметану пәнаралық сипат алғанда ғана нәтижелі болмақ.
7. Тарихи тұрғыдан аз ғана уақыттың аясында ... ... ... ... өлең ... ... әдіс-тәсілдердің бәрі дерлік орын алған. Оған қоса ... ... сай ... ... ... дәстүрі де қалыптасқан. Тәуелсіздік жылдарында ғылыми айналымға түскен аударма ... ... және діни ... алғаш рет талданып отыр.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Алексеева И. С. ... ... ... ... ... ... Л.С. Язык и ... Москва, 1964
3. Бреус Е.В. Основы теории и ... ... с ... ... на ... М.,1998
4. Влахов С., Флорин С. Непереводимое в переводе. -- М., 1980
5. Казакова Т.А. Translation Techniques ... ... ... , С.-П., ... ... В.Н. ... ... (лингвистические аспекты) -- М., 1990

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Ю. Лермонтов поэзиясының қазақ тіліне аударылуы және Абай шығармасымен байланысы27 бет
Поэзиялық аударма мәселелері (Иран-Ғайыптың өлеңдері мысалында)5 бет
Жыраулар поэзиясындағы көркемдік ерекшеліктер5 бет
Философия (лекциялар)150 бет
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
Мысал жанрының тарихы35 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
«Қоныс аударушы» дамыған капиталистік елдер5 бет
А.С.Пушкиннің шығармаларын аударудағы Шәкәрім Құдайбердіұлының шеберлігі80 бет
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь